![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
213. 6. Piyañjahattheragāthāvaṇṇanā
uppatantesu nipateti āyasmato piyañjahattherassa gāthā. Kā uppatti?
@Footnote: 1 Sī. bahukāraṃ 2 khu.iti. 25/104/323 sīlasampannasutta 3 Sī. dassanamevetaṃ
@ vuttaṃ taṃ kho vijjatītiādi, tattha 4 Ma.upari. 14/296/267 cūḷakammavibhaṅgasutta
---------------------------------------------------------------------------------------------
page262.
Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ
upacinanto ito ekanavute kappe vipassissa bhagavato kāle himavante rukkhadevatā
hutvā pabbatantare vasanto devatāsamāgamesu appānubhāvatāya parisapariyante ṭhatvā dhammaṃ
sutvā satthari paṭiladdhasaddho ekadivasaṃ suvisuddhaṃ ramaṇīyaṃ gaṅgāyaṃ pulinappadesaṃ
disvā satthu guṇe anussari "itopi suvisuddhā satthu guṇā anantā aparimeyyā
cā"ti, evaṃ so satthu guṇe ārabbha cittaṃ pasādetvā tena puññakammena deva-
manussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde vesāliyaṃ licchavirājakule nibbattitvā
vayappatto yuddhasoṇḍo aparājitasaṅgāmo amittānaṃ piyahānikaraṇena piyañjahoti
paññāyittha. So satthu vesāligamane paṭiladdhasaddho pabbajitvā araññe vasamāno
vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1- :-
"pabbate himavantamhi vasāmi pabbatantare
pulinaṃ sobhanaṃ disvā buddhaseṭṭhaṃ anussariṃ.
Ñāṇe upanidhā natthi saṅkhātaṃ 2- natthi satthuno
sabbadhammaṃ abhiññāya ñāṇena adhimuccati.
Namo te purisājañña namo te purisuttama
ñāṇena te samo natthi yāvatā ñāṇamuttamaṃ.
Ñāṇe cittaṃ pasādetvā kappaṃ saggamhi modahaṃ
avasesesu kappesu kusalaṃ caritaṃ mayā.
Ekanavutito kappe yaṃ saññamalabhiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi ñāṇasaññāyidaṃ phalaṃ.
Ito sattatikappamhi eko pulinapupphiyo
sattaratanasampanno cakkavattī mahabbalo.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
@Footnote: 1 khu.apa. 32/84/220 ñāṇasaññikattherāpadāna 2 cha.Ma. saṅkhāraṃ, ka. saṅkhānaṃ
---------------------------------------------------------------------------------------------
page263.
Arahattaṃ pana patvā 1- "andhaputhujjanānaṃ paṭipattito vidhurā ariyānaṃ
paṭipattī"ti imassa atthassa dassanavasena 2- aññaṃ byākaronto:-
[76] "uppatantesu nipate nipatantesu uppate
vase avasamānesu ramamānesu no rame"ti
gāthaṃ abhāsi.
Tattha uppatantesūti uṇṇamantesu, sattesu mānuddhaccathambhasārambhādīhi
attukkaṃsanena anupasantesu. Nipateti nameyya, tesaññeva pāpadhammānaṃ parivajjanena 3-
nivātavutti bhaveyya. Nipatantesūti oṇamantesu, hīnādhimuttikatāya kosajjena ca
guṇato nihīyamānesu. Uppateti uṇṇameyya, paṇītādhimuttikatāya viriyārambhena ca
guṇato ussukkeyya. 4- Athavā uppatanatesūti uṭṭhahantesu, kilesesu pariyuṭṭhāna-
vasena sīsaṃ ukkhipantesu. Nipateti paṭisaṅkhānabalena 5- yathā te na uppajjanti, tathā
anurūpapaccavekkhaṇāya nipateyya, vikkhambheyya ceva samucchindeyya ca. Nipatantesūti
paripatantesu, ayonisomanasikāresu viriyapayogamandatāya vā yathāraddhesu samatha-
vipassanādhammesu hāyamānesu. Uppateti yonisomanasikārena viriyārambhasampadāya ca
te upaṭṭhāpeyya uppādeyya vaḍḍheyya ca. Vase avasamānesūti sattesu magga-
brahmacariyavāsaṃ ariyavāsañca avasantesu sayaṃ taṃ vāsaṃ vaseyyāti. Ariyesu vā
kilesavāsaṃ dutiyakavāsaṃ avasantesu yena vāsena te avasamānā nāma honti,
sayaṃ tathā vase. Ramamānesu no rameti sattesu kāmaguṇaratiyā kilesaratiyā ramantesu
sayaṃ tathā no rame na rameyya, ariyesu vā nirāmisāya jhānādiratiyā ramamānesu
sayampi tathā rame, tato aññathā pana kadācipi no rame nābhirameyya vāti attho.
Piyañjahattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1 Sī. patvā thero 2 Sī. dassanavasena anavasesena 3 Sī. parivivajjanena
@4 Sī. guṇato uppateyya ukkaṃseyya 5 Sī. paṭisaṅkhānavasena
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 261-263.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/rm_line.php?B=32&A=5844&pagebreak=1
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=5844&pagebreak=1
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=213
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5418
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5638
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5638
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]