ค้นคำว่า รูป_2 ในพจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม

[38] แสดงผลการค้น ลำดับที่ 1/3

[38] รูป 2^๑, 28 (สภาวะที่แปรปรวนแตกสลายเพราะปัจจัยต่างๆ อันขัดแย้ง, ร่างกายและส่วนประกอบฝ่ายวัตถุพร้อมทั้งพฤติกรรมและคุณสมบัติของมัน, ส่วนที่เป็นร่างกับทั้งคุณและอาการ - Rūpa: corporeality; materiality; matter)
1. มหาภูต หรือ ภูตรูป 4 (สภาวะอันปรากฏได้เป็นใหญ่ๆ โตๆ หรือเป็นต่างๆ ได้มากมาย, รูปที่มีอยู่โดยสภาวะ, รูปต้นเดิม ได้แก่ธาตุ 4 - Mahābhūta: primary elements)
2. อุปาทารูป หรือ อุปาทายรูป 24 (รูปอาศัย, รูปที่เป็นไปโดยอาศัยมหาภูต, คุณและอาการแห่งมหาภูต - Upādā-rūpa: derivative materiality)

M.II.262;
Ps.I.183

ม.อุ. 14/83 /75;
ขุ.ปฏิ. 31/403 /275.

       รูป 28 ก็คือรูป 2 หมวดข้างต้นนี้เอง แต่นับข้อย่อย กล่าวคือ
       1. มหาภูต หรือ ภูตรูป 4 (รูปใหญ่, รูปเดิม - Mahābhūta: primary elements; great essentials) ดู [39]
       2. อุปาทายรูป 24 (รูปอาศัย, รูปสืบเนื่อง - Upādā-rūpa: derived material qualities) ดู [40]

Comp.157.

สงฺคห. 33.

[40] แสดงผลการค้น ลำดับที่ 2/3

[40] อุปาทารูป หรือ อุปาทายรูป 24 (Upādā-rūpa: derivative materiality)
       ก. ปสาทรูป 5 (รูปที่เป็นประสาทสำหรับรับอารมณ์ - Pasāda-rūpa: sensitive material qualities)
           1. จักขุ (ตา - Cakkhu: the eye)
           2. โสตะ (หู - Sota: the ear)
           3. ฆานะ (จมูก - Ghāna: the nose)
           4. ชิวหา (ลิ้น - Jivhā: the tongue)
           5. กาย (กาย - Kāya: the body)

       ข. โคจรรูป หรือ วิสัยรูป 5 (รูปที่เป็นอารมณ์หรือแดนรับรู้ของอินทรีย์ - Gocara-rūpa or Visaya-rūpa: material qualities of sense-fields)
           6. รูปะ (รูป - Rūpa: form)
           7. สัททะ (เสียง - Sadda: sound)
           8. คันธะ (กลิ่น - Gandha: smell)
           9. รสะ (รส - Rasa: taste)
           0. โผฏฐัพพะ (สัมผัสทางกาย - Phoṭṭhabba: tangible objects) ข้อนี้ไม่นับเพราะเป็นอันเดียวกับมหาภูต 3 คือ ปฐวี เตโช และ วาโย ที่กล่าวแล้วในมหาภูต

       ค. ภาวรูป 2 (รูปที่เป็นภาวะแห่งเพศ - Bhāva-rūpa: material qualities of sex)
           10. อิตถัตตะ, อิตถินทรีย์ (ความเป็นหญิง - Itthatta: femininity)
           11. ปุริสัตตะ, ปุริสินทรีย์ (ความเป็นชาย - Purisatta: masculinity)

       ง. หทัยรูป 1 (รูป คือหทัย - Hadaya-rūpa: physical basis of mind)
           12. หทัยวัตถุ^@ (ที่ตั้งแห่งใจ, หัวใจ - Hadaya-vatthu: heart-base)
^@ ข้อนี้ ในพระไตรปิฎก รวมทั้งอภิธรรมปิฎก ไม่มี เว้นแต่ปัฏฐานใช้คำว่า วัตถุ ไม่มี หทัย

       จ. ชีวิตรูป 1 (รูปที่เป็นชีวิต - Jīvita-rūpa: material quality of life)
           13. ชีวิตินทรีย์ (อินทรีย์คือชีวิต - Jīvitindriya: life-faculty; vitality; vital force)

       ฉ. อาหารรูป 1 (รูปคืออาหาร - Āhāra-rūpa: material quality of nutrition)
           14. กวฬิงการาหาร (อาหารคือคำข้าว, อาหารที่กิน - Kavaḷiṅkārāhāra: edible food; nutriment)

       ช. ปริจเฉทรูป 1 (รูปที่กำหนดเทศะ - Pariccheda-rūpa: material quality of delimitation)            15. อากาสธาตุ (สภาวะคือช่องว่าง - Ākāsa-dhātu: space-element)

       ญ. วิญญัติรูป 2 (รูปคือการเคลื่อนไหวให้รู้ความหมาย - Viññatti-rūpa: material quality of communication)
           16. กายวิญญัติ (การเคลื่อนไหวให้รู้ความหมายด้วยกาย - Kāya-viññatti: bodily intimation; gesture)
           17. วจีวิญญัติ (การเคลื่อนไหวให้รู้ความหมายด้วยวาจา - Vacī-viññatti: verbal intimation; speech)

       ฎ. วิการรูป 5 (รูปคืออาการที่ดัดแปลงทำให้แปลกให้พิเศษได้ - Vikāra-rūpa: material quality of plasticity or alterability)
           18. [รูปัสสะ] ลหุตา (ความเบา - Lahutā: lightness; agility)
           19. [รูปัสสะ] มุทุตา (ความอ่อนสลวย - Mudutā: pliancy; elasticity; malleability)
           20. [รูปัสสะ] กัมมัญญตา (ความควรแก่การงาน, ใช้การได้ - Kammaññatā: adaptability; wieldiness)
           0. วิญญัติรูป 2 ไม่นับเพราะซ้ำในข้อ ญ.

       ฏ. ลักขณรูป 4 (รูปคือลักษณะหรืออาการเป็นเครื่องกำหนด - Lakkhaṇa-rūpa: material quality of salient features)
           21. [รูปัสสะ] อุปจยะ (ความก่อตัวหรือเติบขึ้น - Upacaya: growth; integration)
           22. [รูปัสสะ] สันตติ (ความสืบต่อ - Santati: continuity)
           23. [รูปัสสะ] ชรตา (ความทรุดโทรม - Jaratā: decay)
           24. [รูปัสสะ] อนิจจตา (ความปรวนแปรแตกสลาย - Aniccatā: impermanence)

Dhs. 127;
Vism.443;
Comp.155

อภิ.สํ. 34/504 /185;
วิสุทธิ. 3/11;
สงฺคห. 34

[41] แสดงผลการค้น ลำดับที่ 3/3

[41] รูป 2^๒ (สิ่งที่เป็นร่างพร้อมทั้งคุณและอาการ - Rūpa: matter; materiality)
1. อุปาทินนกรูป (รูปที่กรรมยึดครองหรือเกาะกุม ได้แก่ รูปที่เกิดจากกรรม - Upādinnakarūpa: kammically grasped materiality; clung-to materiality; organic matter)
2. อนุปาทินนกรูป (รูปที่กรรมไม่ยึดครองหรือเกาะกุม ได้แก่ รูปที่มิใช่เกิดจากกรรม - Anupādinnaka-rūpa: kammically ungrasped materiality; not-clung-to materiality; inorganic matter)

Vbh.14;
Vism.450;
Comp.159

อภิ.วิ. 35/36 /19;
วิสุทธิ. 3/20;
สงฺคห. 35.

พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ - กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔
https://84000.org/tipitaka/dic/d_seek.php?text=รูป_2
https://84000.org/tipitaka/dic/d_seek.php?text=%C3%D9%BB_2