ค้นคำว่า วิชชา ในพจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม

[106] แสดงผลการค้น ลำดับที่ 1/4

[106] วิชชา 3 (ความรู้แจ้ง, ความรู้วิเศษ - Vijjā: the Threefold Knowledge)
       1. ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ (ญาณเป็นเหตุระลึกขันธ์ที่อาศัยอยู่ในก่อนได้, ระลึกชาติได้ - Pubbenivāsānussati-ñāṇa: reminiscence of past lives)
       2. จุตูปปาตญาณ (ญาณกำหนดรู้จุติและอุบัติแห่งสัตว์ทั้งหลาย อันเป็นไปตามกรรม, เห็นการเวียนว่ายตายเกิดของสัตว์ทั้งหลาย เรียกอีกอย่างว่า ทิพพจักขุญาณ - Cutūpapāta-ñāṇa: knowledge of the decease and rebirth of beings; clairvoyance)
       3. อาสวักขยญาณ (ญาณหยั่งรู้ในธรรมเป็นที่สิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย, ความรู้ที่ทำให้สิ้นอาสวะ, ความตรัสรู้ - Āsavakkhaya-ñāṇa: knowledge of the destruction of mental intoxication)

       วิชชา 3 นี้ เรียกสั้นๆ ว่า ญาณ 3 ; ดู [297] วิชชา 8 ด้วย.

D.III.220.275;
A,V.211

ที.ปา. 11/228 /232; 398 /292;
องฺ.ทสก. 24/102 /225.

[***] วิปัลลาส 3 ระดับ ดู [178] วิปัลลาส 4.

[208] แสดงผลการค้น ลำดับที่ 2/4

[208] อวิชชา 4 (ความไม่รู้แจ้ง, ไม่รู้จริง - Avijjā: ignorance; lack of essential knowledge)
       1. ทุกฺเข อญฺญาณํ (ไม่รู้ในทุกข์ - ignorance of suffering)
       2. ทุกฺขสมุทเย อญฺญาณํ (ไม่รู้ในทุกขสมุทัย - ignorance of the cause of suffering)
       3. ทุกฺขนิโรเธ อญฺญาณํ (ไม่รู้ในทุกขนิโรธ - ignorance of the cessation of suffering)
       4. ทุกฺขนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย อญฺญาณํ (ไม่รู้ในทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา - ignorance of the path leading to the cessation of suffering)

       กล่าวสั้นๆ คือ ไม่รู้ในอริยสัจจ์ 4

S.II.4;
S.IV.256;
Vbh.135

สํ.นิ. 16/17 /5;
สํ.สฬ. 18/505 /315;
อภิ.วิ. 35/256 /181.

[209] แสดงผลการค้น ลำดับที่ 3/4

[209] อวิชชา 8 (ความไม่รู้แจ้ง, ไม่รู้จริง - Avijjā: ignorance; lack of essential knowledge) 4 ข้อแรกตรงกับอวิชชา 4; ข้อ 5-8 ดังนี้
       5. ปุพฺพนฺเต อญฺญาณํ (ไม่รู้ในส่วนอดีต - ignorance of the past)
       6. อปรนฺเต อญฺญาณํ (ไม่รู้ในส่วนอนาคต - ignorance of the future)
       7. ปุพฺพนฺตาปรนฺเต อญฺญาณํ (ไม่รู้ทั้งส่วนอดีตทั้งส่วนอนาคต - ignorance of both the past and the future)
       8. อิทปฺปจฺจยตาปฏิจฺจสมุปฺปนฺเนสุ ธมฺเมสุ อญฺญาณํ (ไม่รู้ในธรรมทั้งหลายที่อาศัยกันจึงเกิดมีขึ้นตามหลักอิทัปปัจจยตา - ignorance of states dependently originated according to specific conditionality)

Dhs.190,195;
Vbh.326

อภิ.สํ. 34/691 /273; 712 /281;
อภิ.วิ. 35/926 /490.

[297] แสดงผลการค้น ลำดับที่ 4/4

[297] วิชชา 8 (ความรู้แจ้ง, ความรู้วิเศษ - Vijjā : supernormal knowledge)
       1. วิปัสสนาญาณ (ญาณในวิปัสสนา, ญาณที่เป็นวิปัสสนา คือปัญญาที่พิจารณาเห็นสังขารคือนามรูปโดยไตรลักษณ์ มีต่างกันออกไปเป็นชั้นๆ ต่อเนื่องกัน - Vipassanāñāṇṇa : insightknowledge)
       2. มโนมยิทธิ (ฤทธิ์สำเร็จด้วยใจ, ฤทธิ์ทางใจ คือ นิรมิตกายอื่นออกจากกายนี้ ดุจชักไส้จากหญ้าปล้อง ชักดาบจากฝัก หรือชักงูออกจากคราบ - Manomayiddhi : mind-made magical power)
       3. อิทธิวิธา หรือ อิทธิวิธิ (แสดงฤทธิ์ต่างๆ ได้ - Iddhividhā : supernormal powers)
       4. ทิพพโสต (หูทิพย์ - Dibbasota: divine ear)
       5. เจโตปริยญาณ (ความรู้ที่กำหนดใจผู้อื่นได้ - Cetopariyañāṇa: penetration of the minds of others)
       6. ปุพเพนิวาสานุสสติ (ระลึกชาติได้ - Pubbenivāsānussati: remembrance of former existences)
       7. ทิพพจักขุ (ตาทิพย์ - Dibbacakkhu: divine eye)
       8. อาสวักขยญาณ (ความรู้ที่ทำให้สิ้นอาสวะ - Āsavakkhayañāṇa: knowledge of the exhaustion of mental intexicants)

       ข้อที่ 2 โดยมากจัดเข้าในข้อที่ 3 ด้วย ข้อที่ 3 ถึง 8 (6 ข้อท้าย) ตรงกับ อภิญญา 6
       ดู [106] วิชชา 3; [274] อภิญญา 6; [311] วิปัสสนาญาณ 9.

D.I.76-84; M.II.17.

ที.สี. 9/131-138 /101-112.

พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ - กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔
https://84000.org/tipitaka/dic/d_seek.php?text=วิชชา
https://84000.org/tipitaka/dic/d_seek.php?text=%C7%D4%AA%AA%D2