![]() |
|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ | |
|
|
พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)
| ธัญชาติ ข้าวชนิดต่างๆ, พืชจำพวกข้าว; ธัญชาติ ๗ คือ สาลิ (ข้าวสาลี), วีหิ (ข้าวเจ้า), ยวะ (ข้าวเหนียว), โคธุมะ (โคธูมะ ก็ว่า; ข้าวละมาน), กังคุ (ข้าวฟ่าง), วรกะ (ลูกเดือย), กุทรูสะ (หญ้ากับแก้); คำว่า ธัญชาติดิบสด (อามกธัญญะ) หมายถึง ธัญชาติ ๗ นี้เอง ที่ยังไม่ได้ขัดสีหรือกะเทาะเปลือก อนึ่ง พืชที่เป็นของกิน คือเป็นอาหารที่รับประทาน (อันนะ) นั้น แบ่งเป็น ๒ พวก ได้แก่ บุพพัณณะ (แปลสืบกันมาว่า ของที่จะพึงกินก่อน แต่ตามคำอธิบายในคัมภีร์หลายแห่ง น่าจะแปลว่า ของกินที่มีเป็นหลักขึ้นก่อน) ได้แก่ ธัญชาติ ๗ นี้ (รวมทั้งพืชที่อนุโลมหรือเข้าพวกนี้) และ อปรัณณะ (แปลสืบกันมาว่า ของที่จะพึงกินในภายหลัง แต่ตามคำอธิบายในคัมภีร์หลายแห่ง น่าจะแปลว่า ของกินที่มีเพิ่มมาอีกทีหลัง ทำนองของกินประกอบ) ได้แก่พืชจำพวกถั่วงาและผักที่ทำเป็นกับแกง เช่นที่ท่านยกตัวอย่างบ่อย คือ มุคคะ (ถั่วเขียว) มาส (ถั่วราชมาส) ติละ (งา) กุลัตถ์ (ถั่วพู) อลาพุ (น้ำเต้า) กุมภัณฑ์ (ฟักเขียว); ทั้งนี้ มีคติโบราณเชื่อว่า ครั้งต้นกัป เมื่อสิ่งทั้งหลายแรกเกิดมีขึ้นนั้น บุพพัณณะเกิดมีก่อน อปรัณณะเกิดทีหลัง |
พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์
คำว่า ธัญชาติ
https://84000.org/tipitaka/dic/v_i.php?i=1215
|
|
บันทึก ๒, ๓๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจาก พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ พิมพ์ครั้งที่ ๑๐ พ.ศ. ๒๕๔๖ บันทึก ๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๘ พิมพ์ครั้งที่ ๓๕ พ.ศ. ๒๕๖๔ หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]