คำว่า นิพัทธุปัฏฐาก ในพจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์

พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต)
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต)
พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)

นิพัทธุปัฏฐาก อุปัฏฐากประจำ ตามปกติ หมายถึงพระอุปัฏฐากประจำพระองค์ของพระพุทธเจ้า คือพระอานนท์ ซึ่งได้รับหน้าที่เป็นพระอุปัฏฐากประจำพระองค์ตั้งแต่พรรษาที่ ๒๐ แห่งพุทธกิจ เป็นต้นไปจนสิ้นพุทธกาล,
ก่อนพรรษาที่ ๒๐ นั้น พระเถระมากหลายรูป รวมทั้งพระอานนท์ และพระมหาสาวกทั้งปวง ได้เปลี่ยนกันทำหน้าที่เป็นพระอุปัฏฐากของพระพุทธเจ้า ดังบางท่านที่ปรากฏนามเพราะมีเหตุการณ์เกี่ยวข้อง เท่าที่พบ คือ พระนาคสมาละ พระอุปวาณะ พระสุนักขัตตะ พระจุนทะ พระนันทะ พระสาคตะ พระโพธิ พระเมฆิยะ;
ดู อานนท์, อุปัฏฐาก, พร ๘

พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์
คำว่า นิพัทธุปัฏฐาก
https://84000.org/tipitaka/dic/v_i.php?i=1369