ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
                      พระองค์นั้น
บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ
คำว่า กกุธานที คำว่า แส่โทษ คำว่า แสดงอาบัติ คำว่า แสนยากร คำว่า โอฬาริกรูป
พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)

แสดงอาบัติ แสดงอาบัติของตนเพื่อให้พ้นจากอาบัตินั้น,
       เปลื้องตนจากอาบัติด้วยการเปิดเผยอาบัติของตนแก่สงฆ์ หรือแก่ภิกษุอื่น,
       ใช้สำหรับอาบัติที่แสดงแล้วพ้นได้ คือ ถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ และทุพภาสิต
       ในอุโบสถขันธกะ (วินย. ๔/๑๘๖/๒๔๕) มีวิธีแสดงอาบัติที่ตรัสสอนไว้ ตามเรื่องว่า
       ภิกษุรูปหนึ่งต้องอาบัติในวันอุโบสถ เธอคิดว่า พระผู้มีพระภาคทรงบัญญัติไว้ว่า ภิกษุมีอาบัติติดตัว ไม่พึงทำอุโบสถ เราต้องอาบัติแล้ว จะพึงปฏิบัติอย่างไร จึงบอกเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลายซึ่งได้กราบทูลแด่พระผู้มีพระภาค พระองค์รับสั่งว่า ภิกษุนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุรูปหนึ่ง ห่มผ้าอุตราสงค์เฉวียงบ่า นั่งกระโหย่ง ประคองอัญชลี แล้วกล่าวว่า…
       ถ้อยคำตามพระบาลีนี้ เมื่อนำมาใช้มีการเติมคำอาลปนะเข้าไปให้ครบ ดังนี้
       ผู้แสดง: อหํ อาวุโส อิตฺถนฺนามํ อาปตฺตึ อาปนฺโน ตํ ปฏิเทเสมิ.
               (แน่ะเธอ ผมต้องอาบัติชื่อนี้ ผมแสดงอาบัตินั้น)
       ผู้รับ: ปสฺสถ ภนฺเต? (ท่านมองเห็นหรือครับ)
       ผู้แสดง: อาม อาวุโส ปสฺสามิ. (ครับ ผมเห็น)
       ผู้รับ: อายตึ ภนฺเต สํวเรยฺยาถ. (ท่านพึงสำรวมต่อไป เถิดครับ)
       [คำว่า “อิตฺถนฺนามํ” พึงเปลี่ยนไปตามชื่ออาบัติที่ต้อง เช่นเป็น “ปาจิตฺติยํ” “ทุกฺกฏํ” เป็นต้น และเปลี่ยนใช้ “อาวุโส” “ภนฺเต” ไปตามที่เป็นผู้แก่หรืออ่อน]
       ในกรณีที่ยังสงสัยว่าตนได้ต้องอาบัติ ก็พึงปฏิบัติคล้ายอย่างนี้ด้วย แต่ผู้แสดงกล่าวฝ่ายเดียว ดังนี้
       ผู้แสดง: อหํ อาวุโส อิตฺถนฺนามาย อาปตฺติยา เวมติโก, ยทา นิพฺเพมติโก ภวิสฺสามิ, ตทา ตํ อาปตฺตึ ปฏิกริสฺสามิ. (แน่ะเธอ ผมมีความสงสัยในอาบัติชื่อนี้ จักหมดสงสัยเมื่อใด จักทำคืนอาบัตินั้นเมื่อนั้น)
       เมื่อปฏิบัติอย่างนี้แล้ว ก็ทำอุโบสถได้
       อย่างไรก็ดี ตามที่ปฏิบัติกันมากในบัดนี้ แสดงอาบัติตามแบบ ดังนี้
       ก) ผู้แสดงมีพรรษาอ่อนกว่า
       ผู้แสดง: สพฺพา ตา อาปตฺติโย อาโรเจมิ. (3 หน)
                    สพฺพา ครุลหุกา อาปตฺติโย อาโรเจมิ. (3 หน)
                    อหํ ภนฺเต สมฺพหุลา นานาวตฺถุกาโย
                    อาปตฺติโย อาปชฺชึ ตา ตุมฺห มูเล ปฏิเทเสมิ.
       ผู้รับ: ปสฺสสิ อาวุโส ตา อาปตฺติโย.
       ผู้แสดง: อุกาส อาม ภนฺเต ปสฺสามิ.
       ผู้รับ: อายตึ อาวุโส สํวเรยฺยาสิ.
       ผู้แสดง: สาธุ สุฏฺฐุ ภนฺเต สํวริสฺสามิ.
                    ทุติยฺมปิ สาธุ สุฏฺฐุ ภนฺเต สํวริสฺสามิ.
                    ตติยมฺปิ สาธุ สุฏฺฐุ ภนฺเต สํวริสฺสามิ.
                    น ปุเนวํ กริสฺสามิ.
                    น ปุเนวํ ภาสิสฺสามิ.
                    น ปุเนวํ จินฺตยิสฺสามิ.
       ข) ผู้แสดงมีพรรษาแก่กว่า
       ผู้แสดง: สพฺพา ตา อาปตฺติโย อาโรเจมิ. (3 หน)
                    สพฺพา ครุลหุกา อาปตฺติโย อาโรเจมิ. (3 หน)
                    อหํ อาวุโส สมฺพหุลา นานาวตฺถุกาโย
                    อาปตฺติโย อาปชฺชึ ตา ตุมฺห มูเล ปฏิเทเสมิ.
       ผู้รับ: อุกาส ปสฺสถ ภนฺเต ตา อาปตฺติโย.
       ผู้แสดง: อาม อาวุโส ปสฺสามิ.
       ผู้รับ: อายตึ ภนฺเต สํวเรยฺยาถ.
       ผู้แสดง: สาธุ สุฏฺฐุ อาวุโส สํวริสฺสามิ.
                    ทุติยฺมปิ สาธุ สุฏฺฐุ อาวุโส สํวริสฺสามิ.
                    ตติยมฺปิ สาธุ สุฏฺฐุ อาวุโส สํวริสฺสามิ.
                    น ปุเนวํ กริสฺสามิ.
                    น ปุเนวํ ภาสิสฺสามิ.
                    น ปุเนวํ จินฺตยิสฺสามิ.

พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์
คำว่า แสดงอาบัติ
https://84000.org/tipitaka/dic/v_i.php?i=3939

คำว่า กกุธานที คำว่า แส่โทษ คำว่า แสดงอาบัติ คำว่า แสนยากร คำว่า โอฬาริกรูป

บันทึก ๒, ๓๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจาก พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ พิมพ์ครั้งที่ ๑๐ พ.ศ. ๒๕๔๖ บันทึก ๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๘ พิมพ์ครั้งที่ ๓๕ พ.ศ. ๒๕๖๔ หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]