คำว่า อภินิเวศ, อภินิเวส ในพจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์

อภินิเวศ, อภินิเวส (บาลี: อภินิเวส) การยึดถือ, การจับเอา, การคว้าไว้
       1. ในพระไตรปิฎก โดยทั่วไปมาเดี่ยวๆ เป็นคำโดด แปลว่า ความยึดมั่น, ความยึดติดถือมั่น. ความมั่นหมาย เช่นในพุทธพจน์ว่า “สพฺเพ ธมฺมา นาลํ อภินิเวสาย”
       (องฺ.สตฺตก. ๒๓/๕๘/๙๐; ธรรมทั้งปวงไม่ควรยึดมั่น, สิ่งทั้งปวงไม่อาจยึดมั่นเอาไว้ได้)
       มักมาในฐานะเป็นไวพจน์ของทิฏฐิ หรือ มิจฉาทิฏฐิ เช่นเดียวกับ ปรามาส อุปาทาน เป็นต้น และอรรถกถา-ฏีกา อาจไขความให้ด้วยว่าเป็นความยึดถือด้วยตัณหาและทิฏฐิ หรือเต็มทั้งชุดว่า ตัณหามานะและทิฏฐิ (อภินิเวสที่ใช้ในความหมายอื่นมีบ้างน้อยแห่ง เช่น องฺ.ฉกฺก. ๒๒/๓๒๕/๔๑๒ อภินิเวสหมายถึงปริมณฑลที่กิ่งก้านของต้นไม้แผ่คลุม)
       2. ในคัมภีร์ชั้นหลังตั้งแต่อรรถกถา มีการใช้อภินิเวสในความหมายว่าจับเริ่มประเดิม ลงมือทำ เข้าสู่การปฏิบัติ (อารัมภ, อนุปเวส, ปฏิปตฺติ) ดังที่ว่า
       อภินิเวส มี ๒ คือ สมถาภินิเวส การเข้าปฏิบัติด้วยสมถะ, การจับเอาสมถะเป็นทางปฏิบัติ และวิปัสสนาภินิเวส การเข้าปฏิบัติด้วยวิปัสสนา, การจับเอาวิปัสสนาเป็นทางปฏิบัติ (ปญฺจ.อ.๕๒; แต่ สํ.อ.๓/๓๑๕ ว่า ๒ คือ สัทธาภินิเวส และวิปัสสนาภินิเวส);
       และในวิปัสสนาก็มีการใช้อภินิเวสในความหมายว่าปริเคราะห์คือกำหนดรู้ จับพลิกหมุนตรวจดู พิจารณา (ปริคคหะ, สัมมสนะ)

พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์
คำว่า อภินิเวศ, อภินิเวส
https://84000.org/tipitaka/dic/v_i.php?i=4238