คำว่า ตรัสรู้ ในพจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์

ตรัสรู้ รู้แจ้ง หมายถึงรู้อริยสัจจ์ ๔ คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค อย่างแจ้งชัดถึงได้บรรลุมรรคผล
       ใน “ปฐมสมโพธิกถา” พระนิพนธ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส (ทรงชำระเสร็จในพ.ศ. ๒๓๘๘) ทรงใช้คำว่า “ตรัสรู้” แก่พระอรหันต์ทั้งปวง
       เช่น “เหตุผลในการกราบทูลให้แสดงธรรม คือ บุคคลผู้พร้อมตรัสรู้ตามมีอยู่ หากไม่ตรัสธรรม พวกเขาก็ย่อมเสียโอกาส” และทรงใช้แก่การบรรลุมรรคผลทุกระดับ ตั้งแต่เป็นโสดาบัน เช่นว่า “อันว่าพระธรรมาภิสมัย คือตรัสรู้มรรคผลก็บังเกิดแก่สัตว์ ๘๔ โกฏิเป็นประมาณ” และ “เบื้องว่าบุคคลตรัสรู้ซึ่งองค์พระอริยมรรคทั้ง ๘ ประการนี้แล้ว ก็จะได้ซึ่งโสดาปัตติผล”
       ในหนังสือ พระปฐมสมโพธิ แบบธรรมยุต ที่สมเด็จพระสังฆราช (สาปุสฺสเทว) ทรงรจนาในช่วง พ.ศ. ๒๔๑๙-๒๔๔๕ ซึ่งพิมพ์เป็นแบบเรียนนักธรรมในธรรมสมบัติ เป็นหมวดที่ ๑ ตามพระดำริของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ก็ใช้คำว่า “ตรัสรู้” แก่พระอรหันตสาวกทั่วไป
       เช่น “เราผู้พระศาสดาและท่านทั้งหลายผู้สาวกได้ตามตรัสรู้แล้ว” และ “ท่านทั้งหลายผู้สาวก อันได้ตรัสรู้จบซึ่งศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ นั้นแล้ว”
       ตัวอย่างที่ยกมานี้ แสดงว่าในสมัยก่อน ท่านใช้คำว่า “ตรัสรู้” แก่ผู้บรรลุมรรคผลทั่วทั้งหมด โดยคงถือว่าการรู้ของผู้บรรลุมรรคผล มิใช่เป็นการรู้สามัญอย่างปุถุชน
       ตามพจนานุกรมของทางการในปัจจุบัน แสดงความหมายของ “ตรัสรู้” ว่า “รู้แจ้ง (ใช้เฉพาะพระพุทธเจ้า)” ซึ่งผู้อ่านมักเข้าใจว่าเฉพาะพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่ถ้าถือความหมายว่าใช้เฉพาะพระพุทธเจ้าทั้ง ๓ ประเภท คือ พระพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า และพระอนุพุทธเจ้า ก็พอไปกันได้กับความหมายที่ได้แสดงมา
       (บัดนี้ตามปกติไม่ใช้คำว่า “พระอนุพุทธเจ้า” จะเรียกแค่ว่า “พระอนุพุทธ” แต่ถ้าพิจารณาตามหนังสือเก่าที่ยังใช้เป็นแบบเรียนนักธรรมในบัดนี้ อย่างธรรมสมบัติ (หมวดที่ ๒ สังคีติกถา) ซึ่งใช้คำว่า “พระอรหันต์เจ้า” ทั่วไปหมด ถ้าใช้คำว่า “พระอนุพุทธเจ้า” ก็เป็นความสอดคล้องกัน)

พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์
คำว่า ตรัสรู้
https://84000.org/tipitaka/dic/v_i.php?i=818