[๖๐๖] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย วจฺจกุฏิยา วจฺจํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สกาวาสา ฯ ๒ ม. ยุ. สาทิตุนฺติ ฯ ๓ ม. สาทิยนฺตี ฯ ยุ. สาทิยนฺตา ฯ
@๔ ม. ยุ. ปลฺลงฺเกน ฯ
กโรนฺติ ฯ ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย ตตฺเถว คพฺภํ ปาเตนฺติ ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา วจฺจกุฏิยา วจฺโจ
กาตพฺโพ ยา กเรยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว
เหฏฺฐาวิวเฏ อุปริปฏิจฺฉนฺเน วจฺจํ กาตุนฺติ ฯ
[๖๐๗] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย จุณฺเณน นหายนฺติ ฯ
มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ ฯเปฯ เสยฺยถาปิ คิหิกาม-
โภคินิโยติ ๑- ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา
จุณฺเณน นหายิตพฺพํ ยา นหาเยยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส อนุชานามิ
ภิกฺขเว กุกฺกุสํ มตฺติกนฺติ ฯ
[๖๐๘] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย วาสิตกาย ๒- มตฺติกาย
มหายนฺติ ฯ มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ ฯเปฯ
เสยฺยถาปิ คิหิกามโภคินิโยติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ
น ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา วาสิตกาย มตฺติกาย นหายิตพฺพํ ยา
นหาเยยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส อนุชานามิ ภิกฺขเว ปกติมตฺติกนฺติ ฯ
[๖๐๙] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย ชนฺตาฆเร นหายนฺติโย
โกลาหลํ อกํสุ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา
ชนฺตาฆเร นหายิตพฺพํ ยา นหาเยยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ
[๖๑๐] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย ปฏิโสเต นหายนฺติ
ธาราสมฺผสฺสํ สาทิยนฺติ ๓- ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น
@เชิงอรรถ: ๑ ม. คิหินี กามโภคินิโยติ ฯ ๒ ม. ยุ. วาสิติกาย ฯ ๓ ม. สาทิยนฺตี ฯ
@ยุ. สาทิยนฺตา ฯ
ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา ปฏิโสเต นหายิตพฺพํ ยา นหาเยยฺย อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ
[๖๑๑] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย อติตฺเถ นหายนฺติ ฯ
ธุตฺตา ทูเสนฺติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว
ภิกฺขุนิยา อติตฺเถ นหายิตพฺพํ ยา นหาเยยฺย อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ
[๖๑๒] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย ปุริสติตฺเถ นหายนฺติ ฯ
มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ ฯเปฯ เสยฺยถาปิ คิหิกามโภคินิโยติ
ฯเปฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯเปฯ น ภิกฺขเว
ภิกฺขุนิยา ปุริสติตฺเถ นหายิตพฺพํ ยา นหาเยยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส
อนุชานามิ ภิกฺขเว มหิฬาติตฺเถ นหายิตุนฺติ ฯ
ตติยภาณวารํ ฯ
ภิกฺขุนีขนฺธกํ นิฏฺฐิตํ ทสมํ ๑- ฯ
อิมมฺหิ ขนฺธเก วตฺถุ เอกสตํ ฉ ๒- ฯ
----------
ตสฺสุทฺทานํ
[๖๑๓] ปพฺพชฺชํ โคตมี ยาจิ นานุญฺญาสิ ตถาคโต
กปิลวตฺถุ เวสาลึ อคมาสิ วินายโก ฯ
รโชกิณฺณา ๓- โกฏฺฐเกสุ ๔- อานนฺทสฺส ปเวทยิ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ภิกฺขุนิขนฺธโก ทสโม ฯ ๒ ม. อิมสฺมึ ขนฺธเก วตฺถู เอกสตํ ฯ
@๓ ยุ. รโชกิณฺเณ ฯ ๔ ม. รโชกิณฺเณน โกฏฺฐเก ฯ
ภพฺโพติ นยโต ยาจิ มาตาติ โปสิกาติ จ ฯ
วสฺสสตํ ตทหุ จ อภิกฺขุ ปจฺจาสึสนา ๑-
ปวารณา ครุธมฺมา เทฺว วสฺสา อนกฺโกสนา
โอวโฏ จ อฏฺฐ ธมฺมา ๒- ยาวชีวานุวตฺตนา ฯ
ครุธมฺมปฏิคฺคโห สา วสฺสา อุปสมฺปทา ฯ
วสฺสสหสฺสํ ปญฺเจว กุมฺภเถนก ๓- เสตฏฺฐิ
มญฺเชฏฺฐิกา อุปมาหิ ๔- เอวํ สทฺธมฺมหึสนา
ปาฬึ พนฺเธยฺยุปมาหิ ๕- ปุน สทฺธมฺมสณฺฐิติ
อุปสมฺปาเทตุํ อยฺยา ยถาวุฑฺฒาภิวาทนา
น กริสฺสนฺติ กิเมว สาธารณาสาธารณํ
โอวาทํ ปาติโมกฺขญฺจ เกน นุ โข อุปสฺสยํ
น ชานนฺติ จ อาจิกฺขิ น กโรนฺติ จ ภิกฺขูหิ ๖-
ปฏิคฺคเหตุํ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ ปฏิคฺคโห
อาจิกฺขิ กมฺมํ ภิกฺขูหิ อุชฺฌายนฺติ ภิกฺขูหิ ๗- วา
อาจิกฺขิตุํ ภณฺฑนญฺจ โรเปตฺวา อุปฺปลาย จ
สาวตฺถิยา กทฺทโมทเก ๘- อวนฺทิ กาย อูรุ จ
องฺคชาตํ จ โอภาสํ สมฺปโยเชนฺติ วคฺคิกา
อวนฺทิโย ทณฺฑกมฺมํ ภิกฺขุนิโย ตถา ปุน
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปจฺจาสีสนา ฯ ๒ ยุ. โอวาเทนฏฺฐ เต ธมฺมา ฯ ๓ ยุ. กุมฺภเถนกา ฯ
@๔ ม. มญฺชิฏฺฐิตอุปมาหิ ฯ ยุ. มญฺจฏฺฐิก อุปมาหิ ฯ ๕ ม. อาฬึ พนฺเธยฺย ปาเว ฯ
@ยุ. อาฬึ พนฺเธยฺย ปา เอว ฯ ๖ ม. ยุ. ภิกฺขุหิ ฯ ๗ ม. ยุ. ภิกฺขุนีหิ วา ฯ
@๘ ม. ยุ. กทฺทโมท ฯ
อาวรณญฺจ โอวาทํ นุ โข กปฺปติ ปกฺกมิ
พาลาวตฺถุวินิจฺฉยา ๑- โอวาทํ สงฺโฆ ปญฺจหิ
ทุเว ติสฺโส น คณฺหนฺติ พาลา คิลานคามิกํ
อรญฺญํ นาโรเจนฺติ จ ปุน ปจฺจาคจฺฉนฺติ จ ๒-
ทีฆํ วิลิวจมฺมญฺจ ทุสฺสา จ เวณิ วฏฺฏิ จ
โจฬเวณิ จ วฏฺฏิ จ สุตฺตเวณิ จ วฏฺฏิกา
อฏฺฐิลฺลํ โคหนุเกน หตฺถโกจฺฉํ ปทํ ๓- ตถา
อูรุ มุขํ ทนฺตมํสํ อาลิมฺโป มทฺท จุณฺณนา
ลญฺเจนฺติ องฺคราคญฺจ มุขราคํ ตถา ทุเว
อวงฺคํ วิเสโส โลโก ๔- สาโลเกน สนจฺจนํ ๕-
เวสิ ๖- ปานาคารํ สูนํ อาปณํ วฑฺฒิ วาณิชา
ทาสํ ทาสึ กมฺมกรํ กมฺมการึ อุปฏฺฐยุํ ๗-
ติรจฺฉาน หริตกิ ๘- สนฺธารยนฺติ นมาตกํ ๙-
นีลํ ปีตํ โลหิตกํ มญฺเชฏฺฐกณฺหจีวรา ๑๐-
มหารงฺค มหานามา ๑๑- จ อจฺฉินฺนา ทีฆเมว จ
ปุปฺผ ผล ๑๒- กญฺจุกญฺจ ติรีฏญฺเจว ธารยุํ ฯ
ภิกฺขุนีสิกฺขมานาย สามเณราย อจฺจเย ๑๓-
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. พาลาวตฺถุวินิจฺฉโย ฯ ๒ ม. ยุ. อารญฺญกา นาโรเจนฺติ น ปจฺจาคจฺฉนฺติ จ ฯ
@๓ ยุ. ปริ ฯ ๔ ยุ. อวงฺค วิเสโส โลเก ฯ ๕ ม. นจฺเจน จ ฯ ยุ. สนจฺเจน จ ฯ
@๖ ม. ยุ. เวสี ฯ ๗ ยุ. กมฺมกรึ อุปฏฺฐหํ ฯ ๘ ม. ยุ. หรีตกิ ฯ
@๙ ม. ยุ. นมตกํ ฯ ๑๐ ม. ยุ. มญฺจฏฺฐกณฺหจีวโร ฯ ๑๑ ม. ยุ. มหานาม ฯ
@๑๒ ยุ. ปล ฯ ๑๓ ยุ. อปิจฺจเย ฯ
นิยฺยาทิเต ปริกฺขาเร ภิกฺขุนิโย จ อิสฺสรา
ภิกฺขุสฺส สามเณรสฺส อุปาสกสฺสุปาสิกา
อญฺเญสญฺจ ปริกฺขาเร นิยฺยาเต ภิกฺขู ๑- อิสฺสรา ฯ
มลฺลา ๒- คพฺภํ ปตฺตมูลํ พฺยญฺชนํ อามิเสน จ
อุสฺสนฺนญฺจ พาฬฺหตรํ สนฺนิธิกตอามิสํ
ภิกฺขูนํ ยาทิสํ เหฏฺฐํ ภิกฺขุนีนํ ตถา กเร ฯ
เสนาสนํ อุตุนิโย มกฺขิยติ ปฏานิ จ
ฉิชฺชติ ๓- สพฺพกาลญฺจ อนิมิตฺตาปิ ๔- ทิสฺสเร
นิมิตฺตา โลหิตา เจว ตเถว ธุวโลหิตา
ธุวโจฬปคฺฆรนฺตี ๕- สิขริณิตฺถิปณฺฑกา
เวปุริสี จ สมฺภินฺนา อุภโตพฺยญฺชนาปิ ๖- จ
อนิมิตฺตาทิโต กตฺวา ยาว อุภยพฺยญฺชนา
เอตํ เปยฺยาลโต เหฏฺฐํ ๗- กุฏฺฐํ คณฺโฑ กิลาสิ จ
โสสาปมาโร มานุสี อิตฺถีสิ ภุชิสฺสาสิ จ
อนณา น ราชภฏี อนุญฺญาตา จ วีสติ
ปริปุณฺณา จ กินฺนามา กานามา เต ปวตฺตินี
จตุวีสนฺตรายานํ ปุจฺฉิตฺวา อุปสมฺปทา ฯ
วิตฺถายนฺติ อนนุสิฏฺฐา สงฺฆมชฺเฌ ตเถว จ
อุปชฺฌาคาห สงฺฆาฏิ อุตฺตรนฺตรวาสโก
สงฺกจฺฉุทกสาฏิ จ ๘- อาจิกฺขิตฺวาน เปสเย
@เชิงอรรถ: ๑ ม. นิยฺยาเต ภิกฺขุ ฯ ยุ. นิยฺยนฺเต ภิกฺขุ ฯ ๒ ม. มลฺลี ฯ ยุ. มลฺเล ฯ
@๓ ม. ยุ. ฉิชฺชนฺติ ฯ ๔ ยุ. อนิมิตฺตาทิ ฯ ๕ ยุ. ธุวโจฬํ ปคฺฆรณิ ฯ
@๖ ยุ. อุภโตพฺยญฺชนา จ ยา ฯ ๗ ม. ยุ. เหฏฺฐา ฯ ๘ ม. สงฺกจฺจุทกสาฏิ จ ฯ
@ยุ. สงฺกจฺฉทกสาฏิ จ ฯ
พาลา อสมฺมเต กโต ยาเจ ปุจฺฉนฺตรายิกา
เอกโตอุปสมฺปนฺนา ภิกฺขุสงฺเฆ ตถา ปุน
ฉายา อุตุทิวสา จ สงฺคีติ ตโย นิสฺสเย
อฏฺฐ อกรณียานิ กาลํ สพฺพตฺถ อฏฺฐธา ๑-
น ปวาเรนฺติ ภิกฺขุนี ภิกฺขุสงฺฆํ ตเถว จ
โกลาหลํ ปุเรภตฺตํ วิกาเล จ กุลาหลํ ๒-
อุโปสถํ ปวารณํ สวจนํ อนูวทํ ๓-
โอกาสํ โจเท สาเรนฺติ ปฏิกฺขิตฺตํ มเหสินา ฯ
ตเถว ภิกฺขุ ภิกฺขุนี อนุญฺญาตํ มเหสินา ฯ
ยานํ คิลานํ ยุตฺตญฺจ ยานุคฺฆาตฑฺฒกาสิกา
ภิกฺขุ สิกฺขา สามเณร สามเณรี จ พาลิยา ๔-
อรญฺเญ อุปาสเกน อุทฺโทสิโต อุปสฺสยํ
น สมฺมติ นวกมฺมํ นิสินฺนคพฺภเอกิกา
สาคารญฺจ ครุธมฺมํ อปฺปจฺจกฺขา ยา ๕- จ สงฺกมิ
อภิวาทน เกสา จ นขา จ วณกมฺมนา ๖-
ปลฺลงฺเกน คิลานา จ วจฺจํ จุณฺเณน วาสิตํ
ชนฺตาฆเร ปฏิโสเต อติตฺเถ ปุริเสน จ
มหาโคตมี อายาจิ อานนฺโท จาปิ โยนิโส ฯ
ปริสา จตสฺโส โหนฺติ ปพฺพชฺชา ๗- ชินสาสเน ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อฏฺเฐว ฯ ยุ. อฏฺฐ วา ฯ ๒ ม. ยุ. โกลาหลํ ฯ ๓ ม. สวจนียานุวาทนํ ฯ
@ยุ. สวจนิ อนุวาทนํ ฯ ๔ ม. ยุ. พาลาย ฯ ๕ ม. ยุ. ปจฺจกฺขาย จ ฯ
@๖ ยุ. วกกมฺมนา ฯ ๗ ยุ. ปพฺพชฺชํ ฯ
สํเวคชนนตฺถาย สทฺธมฺมสฺส จ วุฑฺฒิยา ๑-
อาตุรสฺสา ว เภสชฺชํ เอวํ พุทฺเธน เทสิตํ ฯ
เอวํ วินีตา ๒- สทฺธมฺเม มาตุคามาปิ อีตรา
ตา ๓- ยนฺติ อจฺจุตํ ฐานํ ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจเรติ ฯ
[๔]-
-----------------
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. พุทฺธิยา ฯ ๒ ยุ. วิทิตา ฯ ๓ ม. ยา ฯ ๔ ม. ภิกฺขุนีขนฺธโก นิฏฺฐิโต ฯ
ปญฺจสติกกฺขนฺธกํ
[๖๑๔] อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป ภิกฺขู อามนฺเตสิ เอกมิทาหํ
อาวุโส สมยํ ปาวาย กุสินารํ อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน มหตา
ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ อถขฺวาหํ อาวุโส
มคฺคา โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทึ เตน โข ปน
สมเยน อญฺญตโร อาชีวโก กุสินารายํ มนฺทารวปุปฺผํ คเหตฺวา
ปาวํ อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน โหติ อทฺทสํ โข อหํ อาวุโส ตํ
อาชีวกํ ทูรโต ว อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวาน ตํ อาชีวกํ เอตทโวจํ
อปาวุโส อมฺหากํ สตฺถารํ ชานาสีติ อามาวุโส ชานามิ
อชฺช สตฺตาหปรินิพฺพุโต สมโณ โคตโม ตโต เม อิทํ
มนฺทารวปุปฺผํ คหิตนฺติ ตตฺราวุโส เย เต ภิกฺขู อวีตราคา
อปฺเปกจฺเจ พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺติ ฉินฺนปาทาว ปตนฺติ ๑-
อาวฏฺฏนฺติ วิวฏฺฏนฺติ อติขิปฺปํ ภควา ปรินิพฺพุโต อติขิปฺปํ
สุคโต ปรินิพฺพุโต อติขิปฺปํ จกฺขุํ โลเก อนฺตรหิตนฺติ เย
ปน เต ภิกฺขู วีตราคา เต สตา สมฺปชานา อธิวาเสนฺติ
อนิจฺจา สงฺขารา ตํ กุเตตฺถ ลพฺภาติ อถขฺวาหํ อาวุโส
เต ภิกฺขู เอตทโวจํ อลํ อาวุโส มา โสจิตฺถ มา ปริเทวิตฺถ
นเนฺวตํ อาวุโส ภควตา ปฏิกจฺเจว อกฺขาตํ สพฺเพเหว ปิเยหิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ฉินฺนปาตํ ปปตนฺติ ฯ ยุ. ฉินฺนปปาตํ ปปตนฺติ ฯ
มนาเปหิ นานาภาโว วินาภาโว อญฺญถาภาโว ตํ กุเตตฺถ
อาวุโส ๑- ลพฺภา ยนฺตํ ชาตํ ภูตํ สงฺขตํ ปโลกธมฺมํ ตํ วต
มา ปลุชฺชีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชตีติ เตน โข ปนาวุโส สมเยน
สุภทฺโท นาม วุฑฺฒปพฺพชิโต ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺโน โหติ
อถโข อาวุโส สุภทฺโท วุฑฺฒปพฺพชิโต เต ภิกฺขู เอตทโวจ
อลํ อาวุโส มา โสจิตฺถ มา ปริเทวิตฺถ สุมุตฺตา มยํ เตน
มหาสมเณน อุปทฺทูตา จ มยํ โหม อิทํ โว กปฺปติ อิทํ
โว น กปฺปตีติ อิทานิ ปน มยํ ยํ อิจฺฉิสฺสาม ตํ กริสฺสาม
ยํ น อิจฺฉิสฺสาม น ตํ กริสฺสามาติ หนฺท มยํ อาวุโส
ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคายาม ปุเร อธมฺโม ทิปฺปติ ธมฺโม
ปฏิพาหิยติ อวินโย ทิปฺปติ วินโย ปฏิพาหิยติ ปุเร
อธมฺมวาทิโน พลวนฺโต โหนฺติ ธมฺมวาทิโน ทุพฺพลา โหนฺติ
อวินยวาทิโน พลวนฺโต โหนฺติ วินยวาทิโน ทุพฺพลา โหนฺตีติ ฯ
[๖๑๕] เตนหิ ภนฺเต เถโร ภิกฺขู อุจฺจินาตูติ ฯ อถโข
อายสฺมา มหากสฺสโป เอเกนูนปญฺจอรหนฺตสตานิ อุจฺจินิ ฯ ภิกฺขู
อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ เอตทโวจุํ อยํ ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท
กิญฺจาปิ เสกฺโข สมาโน อภพฺโพ ฉนฺทา โทสา โมหา ภยา
อคตึ คนฺตุํ พหุ จเนน ภควโต สนฺติเก ธมฺโม จ วินโย
จ ปริยตฺโต เตนหิ ภนฺเต เถโร อายสฺมนฺตํปิ อานนฺทํ
@เชิงอรรถ: ๑ อิทํ อาลปนํ อติเรกํ มญฺเญ ฯ
อุจฺจินาตูติ ฯ อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํปิ อานนฺทํ
อุจฺจินิ ฯ อถโข เถรานํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ กตฺถ นุ โข มยํ
ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคาเยยฺยามาติ ฯ อถโข เถรานํ ภิกฺขูนํ
เอตทโหสิ ราชคหํ โข มหาโคจรํ ปหูตเสนาสนํ ยนฺนูน
มยํ ราชคเห วสฺสํ วสนฺตา ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคาเยยฺยาม
น อญฺเญ ภิกฺขู ราชคเห วสฺสํ อุปคจฺเฉยฺยุนฺติ ฯ อถโข
อายสฺมา มหากสฺสโป สงฺฆํ ญาเปสิ
{๖๑๕.๑} สุณาตุ เม อาวุโส สงฺโฆ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ
สงฺโฆ อิมานิ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ สมฺมนฺเนยฺย ราชคเห วสฺสํ
วสนฺตานิ ๑- ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคายิตุํ น อญฺเญหิ ภิกฺขูหิ
ราชคเห วสฺสํ วสิตพฺพนฺติ ฯ เอสา ญตฺติ ฯ
{๖๑๕.๒} สุณาตุ เม อาวุโส สงฺโฆ สงฺโฆ อิมานิ ปญฺจ
ภิกฺขุสตานิ สมฺมนฺนติ ราชคเห วสฺสํ วสนฺตานิ ธมฺมญฺจ
วินยญฺจ สงฺคายิตุํ น อญฺเญหิ ภิกฺขูหิ ราชคเห วสฺสํ วสิตพฺพนฺติ ฯ
ยสฺสายสฺมโต ขมติ อิเมสํ ปญฺจนฺนํ ภิกฺขุสตานํ สมฺมติ ราชคเห
วสฺสํ วสนฺตานํ ๒- ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคายิตุํ น อญฺเญหิ ภิกฺขูหิ
ราชคเห วสฺสํ วสิตพฺพนฺติ โส ตุณฺหสฺส ยสฺส นกฺขมติ โส ภาเสยฺย ฯ
{๖๑๕.๓} สมฺมตานิ ๓- สงฺเฆน อิมานิ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ ราชคเห
วสฺสํ วสนฺตานิ ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคายิตุํ น อญฺเญหิ ภิกฺขูหิ
ราชคเห วสฺสํ วสิตพฺพนฺติ ฯ ขมติ สงฺฆสฺส ตสฺมา ตุณฺหี ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. วสนฺตา ฯ ๒ ยุ. วสนฺตา ฯ ๓ ยุ. สมฺมตา ฯ
เอวเมตํ ธารยามีติ ฯ
[๖๑๖] อถโข เถรา ภิกฺขู ราชคหํ อคมํสุ ธมฺมญฺจ วินยญฺจ
สงฺคายิตุํ ฯ อถโข เถรานํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ ภควตา โข
อาวุโส ขณฺฑผุลฺลปฏิสงฺขรณํ วณฺณิตํ หนฺท มยํ อาวุโส
ปฐมํ มาสํ ขณฺฑผุลฺลํ ปฏิสงฺขโรม มชฺฌิมํ มาสํ สนฺนิปติตฺวา
ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคายิสฺสามาติ ฯ อถโข เถรา ภิกฺขู ปฐมํ
มาสํ ขณฺฑผุลฺลํ ปฏิสงฺขรึสุ ฯ
[๖๑๗] อถโข อายสฺมา อานนฺโท เสฺว สนฺนิปาโต น
โข เม ตํ ปฏิรูปํ โยหํ เสกฺโข สมาโน สนฺนิปาตํ คจฺเฉยฺยนฺติ
พหุเทว รตฺตึ กายคตาย สติยา วีตินาเมตฺวา รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ
นิปชฺชิสฺสามีติ กายํ อาวฏฺเฏสิ ๑- ฯ อปฺปตฺตญฺจ สีสํ พิมฺโพหนํ ฯ
ภูมิโต จ ปาทา มุตฺตา ฯ เอตสฺมึ อนฺตเร อนุปาทาย อาสเวหิ
จิตฺตํ วิมุจฺจิ ฯ อถโข อายสฺมา อานนฺโท อรหา สมาโน
สนฺนิปาตํ อคมาสิ ฯ
[๖๑๘] อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป สงฺฆํ ญาเปสิ สุณาตุ
เม อาวุโส สงฺโฆ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ อหํ อุปาลึ วินยํ
ปุจฺเฉยฺยนฺติ ฯ อายสฺมา อุปาลิ สงฺฆํ ญาเปสิ สุณาตุ เม
ภนฺเต สงฺโฆ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ อหํ อายสฺมตา
มหากสฺสเปน วินยํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชยฺยนฺติ ฯ อถโข อายสฺมา
มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ อุปาลึ เอตทโวจ ปฐมํ อาวุโส
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อาวชฺเชสิ ฯ
อุปาลิ ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตนฺติ ฯ เวสาลิยา ภนฺเตติ ฯ กํ
อารพฺภาติ ฯ สุทินฺนํ กลนฺทปุตฺตํ อารพฺภาติ ฯ กิสฺมึ วตฺถุสฺมินฺติ ฯ
เมถุนธมฺเมติ ฯ อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ
อุปาลึ ปฐมสฺส ปาราชิกสฺส วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉิ นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ
ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉิ ปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ อนุปฺปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ
อาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ อนาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ ทุติยมฺปนาวุโส อุปาลิ
ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตนฺติ ฯ ราชคเห ภนฺเตติ ฯ กํ อารพฺภาติ ฯ
ธนิยํ กุมฺภการปุตฺตํ อารพฺภาติ ฯ กิสฺมึ วตฺถุสฺมินฺติ ฯ อทินฺนาทาเนติ ฯ
{๖๑๘.๑} อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ อุปาลึ
ทุติยสฺส ปาราชิกสฺส วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉิ นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ ปุคฺคลมฺปิ
ปุจฺฉิ ปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ อนุปฺปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ อาปตฺติมฺปิ
ปุจฺฉิ อนาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ ตติยมฺปนาวุโส อุปาลิ ปาราชิกํ
กตฺถ ปญฺญตฺตนฺติ ฯ เวสาลิยา ภนฺเตติ ฯ กํ อารพฺภาติ ฯ
สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภาติ ฯ กิสฺมึ วตฺถุสฺมินฺติ ฯ มนุสฺสวิคฺคเหติ ฯ
อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ อุปาลึ ตติยสฺส ปาราชิกสฺส
วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉิ นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉิ ปญฺญตฺติมฺปิ
ปุจฺฉิ อนุปฺปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ อาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ อนาปตฺติมฺปิ
ปุจฺฉิ จตุตฺถมฺปนาวุโส อุปาลิ ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตนฺติ ฯ
เวสาลิยา ภนฺเตติ ฯ กํ อารพฺภาติ ฯ วคฺคุมุทาตีริเย ภิกฺขู
อารพฺภาติ ฯ กิสฺมึ วตฺถุสฺมินฺติ ฯ อุตฺตริมนุสฺสธมฺเมติ ฯ อถโข
อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ อุปาลึ จตุตฺถสฺส ปาราชิกสฺส
วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉิ นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉิ ปญฺญตฺติมฺปิ
ปุจฺฉิ อนุปฺปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ อาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ อนาปตฺติมฺปิ
ปุจฺฉิ เอเตเนว อุปาเยน อุภโตวินเย ๑- ปุจฺฉิ ฯ ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ
อายสฺมา อุปาลิ วิสฺสชฺเชสิ ฯ
[๖๑๙] อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป สงฺฆํ ญาเปสิ สุณาตุ
เม อาวุโส สงฺโฆ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ อหํ อานนฺทํ
ธมฺมํ ปุจฺเฉยฺยนฺติ ฯ อายสฺมา อานนฺโท สงฺฆํ ญาเปสิ สุณาตุ
เม ภนฺเต สงฺโฆ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ อหํ อายสฺมตา
มหากสฺสเปน ธมฺมํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชยฺยนฺติ ฯ
{๖๑๙.๑} อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ
เอตทโวจ พฺรหฺมชาลํ อาวุโส อานนฺท กตฺถ ภาสิตนฺติ ฯ
อนฺตรา จ ภนฺเต ราชคหํ อนฺตรา จ นาฬนฺทํ ราชาคาเร ๒-
อมฺพลฏฺฐิกายาติ ๓- ฯ กํ อารพฺภาติ ฯ สุปฺปิยญฺจ ปริพฺพาชกํ
พฺรหฺมทตฺตญฺจ มาณวนฺติ ฯ อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป
อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ พฺรหฺมชาลสฺส นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ ปุคฺคลมฺปิ
ปุจฺฉิ สามญฺญผลํ ปนาวุโส อานนฺท กตฺถ ภาสิตนฺติ ฯ
ราชคเห ภนฺเต ชีวกมฺพวเนติ ฯ เกน สทฺธินฺติ ฯ อชาตสตฺตุนา
เวเทหิปุตฺเตน สทฺธินฺติ ฯ อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป
อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ สามญฺญผลสฺส นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อุภโตวิภงฺเค ฯ ๒ ม. ยุ. ราชคารเก ฯ ๓ ยุ. อมฺพลฏฺฐิกายนฺติ ฯ
ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉิ เอเตเนว อุปาเยน ปญฺจ นิกาเย ปุจฺฉิ ฯ
ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ อายสฺมา อานนฺโท วิสฺสชฺเชสิ ฯ
[๖๒๐] อถโข อายสฺมา อานนฺโท เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ
ภควา มํ ภนฺเต ปรินิพฺพานกาเล เอวมาห อากงฺขมาโน อานนฺท
สงฺโฆ มมจฺจเยน ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ สมูหเนยฺยาติ ฯ
ปุจฺฉิ ปน ตฺวํ อาวุโส อานนฺท ภควนฺตํ กตมานิ ปน ภนฺเต
ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานีติ ฯ น ขฺวาหํ ภนฺเต ภควนฺตํ
ปุจฺฉึ กตมานิ ปน ภนฺเต ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานีติ ฯ
เอกจฺเจ เถรา เอวมาหํสุ จตฺตาริ ปาราชิกานิ ฐเปตฺวา อวเสสานิ
ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานีติ ฯ
{๖๒๐.๑} เอกจฺเจ เถรา เอวมาหํสุ จตฺตาริ ปาราชิกานิ
ฐเปตฺวา เตรส สงฺฆาทิเสเส ฐเปตฺวา อวเสสานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ
สิกฺขาปทานีติ ฯ เอกจฺเจ เถรา เอวมาหํสุ จตฺตาริ ปาราชิกานิ
ฐเปตฺวา เตรส สงฺฆาทิเสเส ฐเปตฺวา เทฺว อนิยเต ฐเปตฺวา
อวเสสานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานีติ ฯ เอกจฺเจ เถรา
เอวมาหํสุ จตฺตาริ ปาราชิกานิ ฐเปตฺวา เตรส สงฺฆาทิเสเส
ฐเปตฺวา เทฺว อนิยเต ฐเปตฺวา ตึส นิสฺสคฺคิเย ปาจิตฺติเย
ฐเปตฺวา อวเสสานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานีติ ฯ
เอกจฺเจ เถรา เอวมาหํสุ จตฺตาริ ปาราชิกานิ ฐเปตฺวา เตรส
สงฺฆาทิเสเส ฐเปตฺวา เทฺว อนิยเต ฐเปตฺวา ตึส นิสฺสคฺคิเย
ปาจิตฺติเย ฐเปตฺวา เทฺวนวุติ ปาจิตฺติเย ฐเปตฺวา อวเสสานิ
ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานีติ ฯ เอกจฺเจ เถรา เอวมาหํสุ
จตฺตาริ ปาราชิกานิ ฐเปตฺวา เตรส สงฺฆาทิเสเส ฐเปตฺวา เทฺว
อนิยเต ฐเปตฺวา ตึส นิสฺสคฺคิเย ปาจิตฺติเย ฐเปตฺวา เทฺวนวุติ
ปาจิตฺติเย ฐเปตฺวา จตฺตาโร ๑- ปาฏิเทสนีเย ฐเปตฺวา อวเสสานิ
ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานีติ ฯ
[๖๒๑] อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป สงฺฆํ ญาเปสิ
{๖๒๑.๑} สุณาตุ เม อาวุโส สงฺโฆ สนฺตมฺหากํ สิกฺขาปทานิ
คิหิคตานิ คิหิโนปิ ชานนฺติ ๒- อิทํ โว สมณานํ สกฺยปุตฺติยานํ
กปฺปติ อิทํ โว น กปฺปตีติ ฯ สเจ มยํ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ
สมูหนิสฺสาม ภวิสฺสนฺติ วตฺตาโร ธูมกาลิกํ สมเณน โคตเมน สาวกานํ
สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ยาวิเมสํ สตฺถา อฏฺฐาสิ ตาวิเม สิกฺขาปเทสุ
สิกฺขึสุ ยโต อิเมสํ สตฺถา ปรินิพฺพุโต นทานีเม สิกฺขาปเทสุ
สิกฺขนฺตีติ ฯ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ สงฺโฆ อปฺปญฺญตฺตํ น
ปญฺญาเปยฺย ปญฺญตฺตํ น สมุจฺฉินฺเทยฺย ยถาปญฺญตฺเตสุ
สิกฺขาปเทสุ สมาทาย วตฺเตยฺย ฯ เอสา ญตฺติ ฯ
{๖๒๑.๒} สุณาตุ เม อาวุโส สงฺโฆ สนฺตมฺหากํ สิกฺขาปทานิ
คิหิคตานิ คิหิโนปิ ชานนฺติ อิทํ โว สมณานํ สกฺยปุตฺติยานํ กปฺปติ
อิทํ โว น กปฺปตีติ ฯ สเจ มยํ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ สมูหนิสฺสาม
ภวิสฺสนฺติ วตฺตาโร ธูมกาลิกํ สมเณน โคตเมน สาวกานํ สิกฺขาปทํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. จตฺตาริ ฯ ๒ ยุ. คิหีปิ โน ชานนฺติ ฯ
ปญฺญตฺตํ ยาวิเมสํ สตฺถา อฏฺฐาสิ ตาวิเม สิกฺขาปเทสุ
สิกฺขึสุ ยโต อิเมสํ สตฺถา ปรินิพฺพุโต นทานีเม สิกฺขาปเทสุ
สิกฺขนฺตีติ ฯ สงฺโฆ อปฺปญฺญตฺตํ น ปญฺญาเปติ ปญฺญตฺตํ น
สมุจฺฉินฺทติ ยถาปญฺญตฺเตสุ สิกฺขาปเทสุ สมาทาย วตฺตติ ฯ
ยสฺสายสฺมโต ขมติ อปฺปญฺญตฺตสฺส อปฺปญฺญาปนา ปญฺญตฺตสฺส
อสมุจฺเฉโท ยถาปญฺญตฺเตสุ สิกฺขาปเทสุ สมาทาย วตฺตนา
โส ตุณฺหสฺส ยสฺส นกฺขมติ โส ภาเสยฺย ฯ
{๖๒๑.๓} สงฺโฆ อปฺปญฺญตฺตํ น ปญฺญาเปติ ปญฺญตฺตํ
น สมุจฺฉินฺทติ ยถาปญฺญตฺเตสุ สิกฺขาปเทสุ สมาทาย วตฺตติ ฯ
ขมติ สงฺฆสฺส ตสฺมา ตุณฺหี ฯ เอวเมตํ ธารยามีติ ฯ
[๖๒๒] อถโข เถรา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจุํ
อิทนฺเต อาวุโส อานนฺท ทุกฺกฏํ ยํ ตฺวํ ภควนฺตํ น ปุจฺฉิ
กตมานิ ปน ภนฺเต ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานีติ เทเสหิ
ตํ ทุกฺกฏนฺติ ฯ อหํ โข ภนฺเต อสติยา ภควนฺตํ น ปุจฺฉึ
กตมานิ ภนฺเต ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานีติ นาหํ ตํ ทุกฺกฏํ
ปสฺสามิ อปิจายสฺมนฺตานํ สทฺธาย เทเสมิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ ฯ
อิทมฺปิ เต อาวุโส อานนฺท ทุกฺกฏํ ยํ ตฺวํ ภควโต วสฺสิกสาฏิกํ
อกฺกมิตฺวา สิพฺเพสิ เทเสหิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ ฯ อหํ โข ภนฺเต
น อคารเวน ภควโต วสฺสิกสาฏิกํ อกฺกมิตฺวา สิพฺเพสึ นาหนฺตํ
ทุกฺกฏํ ปสฺสามิ อปิจายสฺมนฺตานํ สทฺธาย เทเสมิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ ฯ
อิทมฺปิ เต อาวุโส อานนฺท ทุกฺกฏํ ยํ ตฺวํ มาตุคาเมหิ
ภควโต สรีรํ ปฐมํ วนฺทาเปสิ ตาสํ โรทนฺตีนํ ภควโต สรีรํ
อสฺสุเกน มกฺขิตํ เทเสหิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ ฯ อหํ โข ภนฺเต
มายิมา ๑- วิกาเล อเหสุนฺติ มาตุคาเมหิ ภควโต สรีรํ ปฐมํ
วนฺทาเปสึ นาหนฺตํ ทุกฺกฏํ ปสฺสามิ อปิจายสฺมนฺตานํ สทฺธาย
เทเสมิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ ฯ อิทมฺปิ เต อาวุโส อานนฺท ทุกฺกฏํ
ยํ ตฺวํ ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กริยมาเน โอฬาริเก โอภาเส
กริยมาเน น ภควนฺตํ ยาจิ ติฏฺฐตุ ภควา กปฺปํ ติฏฺฐตุ
สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย
หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานนฺติ เทเสหิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ ฯ
{๖๒๒.๑} อหํ โข ภนฺเต มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต น ภควนฺตํ
ยาจึ ติฏฺฐตุ ภควา กปฺปํ ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย
พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย
เทวมนุสฺสานนฺติ นาหนฺตํ ทุกฺกฏํ ปสฺสามิ อปิจายสฺมนฺตานํ
สทฺธาย เทเสมิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ ฯ อิทมฺปิ เต อาวุโส อานนฺท ทุกฺกฏํ
ยํ ตฺวํ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปพฺพชฺชํ อุสฺสุกฺกํ
อกาสิ เทเสหิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ ฯ อหํ โข ภนฺเต อยํ มหาปชาปตี โคตมี
ภควโต มาตุจฺฉา อาปาทิกา โปสิกา ขีรสฺส ทายิกา ภควนฺตํ
ชเนตฺติยา กาลกตาย ถญฺญํ ปาเยสีติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต
ธมฺมวินเย ปพฺพชฺชํ อุสฺสุกฺกํ อกาสึ นาหนฺตํ ทุกฺกฏํ ปสฺสามิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. มายิมาสํ ฯ
อปิจายสฺมนฺตานํ สทฺธาย เทเสมิ ตํ ทุกฺกฏนฺติ ฯ
[๖๒๓] เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ปุราโณ ทกฺขิณาคิริสฺมึ
จาริกํ จรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ ฯ
อถโข อายสฺมา ปุราโณ เถเรหิ ภิกฺขูหิ ธมฺเม จ วินเย จ
สงฺคีเต ทกฺขิณาคิริสฺมึ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน ราชคหํ
เวฬุวนํ กลนฺทกนิวาโป เยน เถรา ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา เถเรหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทิตฺวา เอกมนฺตํ
นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ปุราณํ เถรา ภิกฺขู
เอตทโวจุํ เถเรหิ อาวุโส ปุราณ ธมฺโม จ วินโย จ สงฺคีโต
อุเปหิ ตํ สงฺคีตนฺติ ฯ สุสงฺคีตาวุโส เถเรหิ ภิกฺขูหิ ๑- ธมฺโม จ
วินโย จ อปิจ ยเถว มยา ภควโต สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา
ปฏิคฺคหิตํ ตเถวาหํ ธาเรสฺสามีติ ฯ
[๖๒๔] อถโข อายสฺมา อานนฺโท เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ
ภควา มํ ภนฺเต ปรินิพฺพานกาเล เอวมาห เตนหานนฺท สงฺโฆ
มมจฺจเยน ฉนฺนสฺส ภิกฺขุโน พฺรหฺมทณฺฑํ อาณาเปตูติ ฯ ปุจฺฉิ
ปน ตฺวํ อาวุโส อานนฺท ภควนฺตํ กตโม ปน ภนฺเต
พฺรหฺมทณฺโฑติ ฯ ปุจฺฉึ โข อหํ ภนฺเต ภควนฺตํ กตโม ปน
ภนฺเต พฺรหฺมทณฺโฑติ ฯ ฉนฺโน อานนฺท ภิกฺขุ ยํ อิจฺเฉยฺย ตํ
วเทยฺย ภิกฺขูหิ ฉนฺโน ภิกฺขุ เนว วตฺตพฺโพ น โอวทิตพฺโพ
น อนุสาสิตพฺโพติ ๒- ฯ เตนหาวุโส อานนฺท ตฺวํเยว ฉนฺนสฺส
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ม. ยุ. นานุสาสิตพฺโพติ ฯ
ภิกฺขุโน พฺรหฺมทณฺฑํ อาณาเปหีติ ฯ กถาหํ ภนฺเต ฉนฺนสฺส
ภิกฺขุโน พฺรหฺมทณฺฑํ อาณาเปมิ จณฺโฑ โส ภิกฺขุ ผรุโสติ ฯ
เตนหาวุโส อานนฺท พหุเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ คจฺฉาหีติ ฯ เอวํ
ภนฺเตติ โข อายสฺมา อานนฺโท เถรานํ ภิกฺขูนํ ปฏิสฺสุตฺวา มหตา
ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ นาวาย คนฺตฺวา
โกสมฺพึ อุชฺชวนิกาย นาวาย ปจฺโจโรหิตฺวา ๑- รญฺโญ อุเทนสฺส
อุยฺยานสฺส อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิ ฯ
[๖๒๕] เตน โข ปน สมเยน ราชา อุเทโน อุยฺยาเน ปริวาเรหิ ๒-
สทฺธึ โอโรเธน ปฏิวสติ ๓- ฯ อสฺโสสิ โข รญฺโญ อุเทนสฺส
โอโรโธ อมฺหากํ กิร อาจริโย อยฺโย อานนฺโท อุยฺยานสฺส
อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสินฺโนติ ฯ อถโข รญฺโญ อุเทนสฺส
โอโรโธ ราชานํ อุเทนํ เอตทโวจ อมฺหากํ กิร เทว อาจริโย
อยฺโย อานนฺโท อุยฺยานสฺส อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสินฺโน
อิจฺฉาม มยํ เทว อยฺยํ อานนฺทํ ปสฺสิตุนฺติ ฯ เตนหิ ๔- สมณํ
อานนฺทํ ปสฺสถาติ ฯ อถโข รญฺโญ อุเทนสฺส โอโรโธ เยนายสฺมา
อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ
อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข รญฺโญ
อุเทนสฺส โอโรธํ อายสฺมา อานนฺโท ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. นาวาย อุชฺชวนิกาย โกสมฺพึ อุชฺชวิ นาวาย ปจฺโจโรหิตฺวา ฯ ยุ. นาวาย
@อุชฺชวนิกาย โกสมฺพิยา ปจฺโจโรหิตฺวา ฯ ๒ ม. ยุ. ปริจาเรสิ ฯ ๓ ม. ยุ. อยํ
@ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๔ ม. ยุ. เตนหิ ตุเมฺห ฯ
สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ ฯ อถโข รญฺโญ อุเทนสฺส
โอโรโธ อายสฺมตา อานนฺเทน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต
สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปญฺจ
อุตฺตราสงฺคสตานิ ปาทาสิ ฯ อถโข รญฺโญ อุเทนสฺส โอโรโธ
อายสฺมโต อานนฺทสฺส ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา
อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน ราชา
อุเทโน เตนุปสงฺกมิ ฯ
[๖๒๖] อทฺทสา โข ราชา อุเทโน โอโรธํ ทูรโต ว อาคจฺฉนฺตํ
ทิสฺวาน โอโรธํ เอตทโวจ อปิ นุ โข ตุเมฺห สมณํ อานนฺทํ
ปสฺสถาติ ฯ อปสฺสิมฺหา โข มยํ เทว อยฺยํ อานนฺทนฺติ ฯ
อปินุ ๑- ตุเมฺห สมณสฺส อานนฺทสฺส กิญฺจิ อทตฺถาติ ฯ อทมฺหา
โข มยํ เทว อยฺยสฺส อานนฺทสฺส ปญฺจ อุตฺตราสงฺคสตานีติ ฯ
ราชา อุเทโน อุชฺฌายติ ขียติ วิปาเจติ กถํ หิ นาม สมโณ
อานนฺโท ตาวพหุํ จีวรํ ปฏิคฺคเหสฺสติ ทุสฺสวณิชฺชํ วา สมโณ
อานนฺโท กริสฺสติ ปคฺคาหิกสาลํ ๒- วา ปสาเรสฺสตีติ ฯ อถโข ราชา
อุเทโน เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ สมฺโมทนียํ กถํ
สาราณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน
โข ราชา อุเทโน อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ อาคมา
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อปิ ปน ฯ ๒ ปฏาหิกสาลํ วาติปิ ปาโฐ วิชฺชติ ฯ
นุ ๑- โภ อานนฺท อมฺหากํ โอโรโธติ ฯ อาคมา โข เต ๒- มหาราช
โอโรโธติ ฯ อปิจ ๓- ปน โภโต อานนฺทสฺส กิญฺจิ อทาสีติ ฯ
อทาสิ โข เม มหาราช ปญฺจ อุตฺตราสงฺคสตานีติ ฯ กึ ปน
ภวํ อานนฺโท ตาวพหุํ จีวรํ กริสฺสตีติ ฯ เย เต มหาราช
ภิกฺขู ทุพฺพลจีวรา เตหิ สทฺธึ สํวิภชิสฺสามีติ ฯ ยานิ โข ปน
โภ อานนฺท โปราณกานิ ทุพฺพลจีวรานิ ตานิ กถํ กริสฺสถาติ ฯ
ตานิ มหาราช อุตฺตรตฺถรณํ กริสฺสามาติ ฯ ยานิ ปน โภ อานนฺท
โปราณกานิ อุตฺตรตฺถรณานิ ตานิ กถํ กริสฺสถาติ ฯ
{๖๒๖.๑} ตานิ มหาราช ภิสิจฺฉวิโย กริสฺสามาติ ฯ ยา ปน
โภ อานนฺท โปราณกา ภิสิจฺฉวิโย ตา กถํ กริสฺสถาติ ฯ ตา มหาราช
ภุมฺมตฺถรณํ กริสฺสามาติ ฯ ยานิ ปน โภ อานนฺท โปราณกานิ
ภุมฺมตฺถรณานิ ตานิ กถํ กริสฺสถาติ ฯ ตานิ มหาราช
ปาทปุญฺฉนิโย กริสฺสามาติ ฯ ยา ปน โภ อานนฺท โปราณกา
ปาทปุญฺฉนิโย ตา กถํ กริสฺสถาติ ฯ ตา มหาราช รโชหรณํ
กริสฺสามาติ ฯ ยานิ ปน โภ อานนฺท โปราณกานิ รโชหรณานิ
ตานิ กถํ กริสฺสถาติ ฯ ตานิ มหาราช โกฏฺเฏตฺวา จิกฺขลฺเลน
มทฺทิตฺวา ปริภณฺฑํ ลิมฺปิสฺสามาติ ฯ อถโข ราชา อุเทโน
สพฺเพ วิเม สมณา สกฺยปุตฺติยา โยนิโส อุปเนนฺติ น กุลวํ ๔-
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อาคมา นุ ขฺวิธ ฯ ยุ. อาคมา นุ โขธ ฯ ๒ ม. อาคมาสิ โข เต อิธ ฯ
@ยุ. เตธ ฯ ๓ ม. ยุ. จสทฺโท นตฺถิ ฯ ๔ ยุ. น กุลาวํ ฯ
คเมนฺตีติ อายสฺมโต อานนฺทสฺส อญฺญานิปิ ปญฺจ ทุสฺสสตานิ
ปาทาสิ ฯ อยญฺจรหิ อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปฐมํ จีวรปริกฺขาโร ๑-
อุปฺปชฺชิ จีวรสหสฺสํ ฯ
[๖๒๗] อถโข อายสฺมา อานนฺโท เยน โฆสิตาราโม
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ
อถโข อายสฺมา ฉนฺโน เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ
เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ฉนฺนํ อายสฺมา อานนฺโท
เอตทโวจ สงฺเฆน เต อาวุโส ฉนฺน พฺรหฺมทณฺโฑ อาณตฺโตติ ๒- ฯ
กตโม ปน ภนฺเต อานนฺท พฺรหฺมทณฺโฑติ ๓- ฯ ตฺวํ อาวุโส
ฉนฺน ภิกฺขุ ๔- ยํ อิจฺเฉยฺยาสิ ตํ วเทยฺยาสิ ภิกฺขูหิ ตฺวํ เนว
วตฺตพฺโพ น โอวทิตพฺโพ นานุสาสิตพฺโพติ ฯ นนฺวาหํ ภนฺเต
อานนฺท หโต เอตฺตาวตา ยโตหํ ภิกฺขูหิ เนว วตฺตพฺโพ น
โอวทิตพฺโพ นานุสาสิตพฺโพติ ตตฺเถว มุจฺฉิโต ปปติ ๕- ฯ
{๖๒๗.๑} อถโข อายสฺมา ฉนฺโน พฺรหฺมทณฺเฑน อฏฺฏิยมาโน
หรายมาโน ชิคุจฺฉมาโน เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี
ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว
อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ
ทิฏฺเฐ ว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ ขีณา ชาติ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. จีวรภิกฺขา ฯ ๒ ม. ยุ. อาณาปิโตติ ฯ ๓ ม. อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ
@๔ ม. ยุ. ภิกฺขู ฯ ๕ ม. ปปโต ฯ
วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ อพฺภญฺญาสิ ฯ
อญฺญตโร จ ปนายสฺมา ฉนฺโน อรหตํ อโหสิ ฯ อถโข อายสฺมา
ฉนฺโน อรหตฺตํ ปตฺโต เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ปฏิปฺปสฺสมฺเภหีทานิ ๑-
เม ภนฺเต อานนฺท พฺรหฺมทณฺฑนฺติ ฯ ยทคฺเคน ตยา อาวุโส ฉนฺน
อรหตฺตํ สจฺฉิกตํ ตทคฺเคน เต พฺรหฺมทณฺโฑ ปฏิปฺปสฺสทฺโธติ ฯ
[๖๒๘] อิมาย โข ปน วินยสงฺคีติยา ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ อนูนานิ
อนธิกานิ อเหสุํ ฯ ตสฺมายํ วินยสงฺคีติ ปญฺจสติกาติ ๒- วุจฺจตีติ ฯ
ปญฺจสติกกฺขนฺธกํ นิฏฺฐิตํ เอกาทสมํ ฯ
อิมมฺหิ ขนฺธเก วตฺถู ๓- เตวีสติ ฯ
----------
ตสฺสุทฺทานํ
[๖๒๙] ปรินิพฺพุเต หิ สมฺพุทฺเธ เถโร จ ๔- กสฺสปวฺหโย
อามนฺตยิ ภิกฺขุคณํ สทฺธมฺมมนุปาลโก
ปาวายทฺธานมคฺคมฺหิ สุภทฺเทน ปเวทิตํ
สงฺคายิสฺสาม สทฺธมฺมํ อธมฺโม ปุเร ทิปฺปติ
เอเกนูนปญฺจสตํ อานนฺทมฺปิ จ อุจฺจินิ
ธมฺมวินยสงฺคีตึ วสนฺโต ๕- คุหมุตฺตเม
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ปฏิปฺปสฺสมฺเภหิทานิ ฯ ๒ ยุ. ปญฺจสตีติ ฯ ๓ ยุ. วตฺถุ ฯ ๔ ยุ. จสทฺโท
@นตฺถิ ฯ ๕ ยุ. วสฺสนฺโต ฯ
อุปาลึ วินยํ ปุจฺฉิ สุตฺตนฺตานนฺทปณฺฑิตํ
ปิฏกํ ตีณิ สงฺคีตํ ๑- อกํสุ ชินสาวกา ฯ
ขุทฺทานุขุทฺทกา ๒- นานา ยถาปญฺญตฺตวตฺตนา ๓- ฯ
น ปุจฺฉิ อกฺกมิตฺวาปิ ๔- วนฺทาเปสิ น ยาจิ จ
ปพฺพชฺชํ มาตุคามสฺส สทฺธาย ทุกฺกฏานิ เม ฯ
ปุราโณ พฺรหฺมทณฺฑํ จ โอโรโธ อุเทเนน สห
ตาว พหุ ทุพฺพลญฺจ อุตฺตรตฺถรณา ภิสิ
ภุมฺมตฺถรณา ปุญฺฉนิโย รโช จิกฺขลฺลมทฺทนา
สหสฺสจีวรํ อุปฺปชฺชิ ปฐมานนฺทสฺสวฺหยา ๕- ฯ
ตชฺชิโต พฺรหฺมทณฺเฑน จตุสจฺจํ อปาปุณิ ฯ
วสีภูตา ปญฺจสตา ตสฺมา ปญฺจสตา อิตีติ ๖- ฯ
-----------
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. สงฺคิตึ ฯ ๒ ม. ยุ. ขุทฺทานุขุทฺทเก ฯ ๓ ม. ยถาปญฺญตฺติวตฺตนา ฯ
@ยุ. ยถาปญฺญตฺตึ วตฺตนา ฯ ๔ ม. อกฺกมิตฺวาน ฯ ยุ. อกฺกมิตฺวา ฯ ๕ ม. ยุ.
@ปฐมานนฺทสฺสวฺหโย ฯ ๖ ม. ยุ. ปญฺจสตี อิติ ฯ
สตฺตสติกกฺขนฺธกํ
[๖๓๐] เตน โข ปน สมเยน วสฺสสตปรินิพฺพุเต ภควติ
เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู เวสาลิยํ ทส วตฺถูนิ ทีเปนฺติ
กปฺปติ สิงฺคิโลณกปฺโป กปฺปติ ทฺวงฺคุลกปฺโป กปฺปติ
คามนฺตรกปฺโป กปฺปติ อาวาสกปฺโป กปฺปติ อนุมติกปฺโป
กปฺปติ อาจิณฺณกปฺโป กปฺปติ อมถิตกปฺโป กปฺปติ ชโลคึ ๑-
ปาตุํ กปฺปติ อทสกํ นิสีทนํ กปฺปติ ชาตรูปรชตนฺติ ฯ
[๖๓๑] เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ยโส กากณฺฑกปุตฺโต
วชฺชีสุ จาริกญฺจรมาโน เยน เวสาลี ตทวสริ ฯ ตตฺร สุทํ
อายสฺมา ยโส กากณฺฑกปุตฺโต เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน
กูฏาคารสาลายํ ฯ
[๖๓๒] เตน โข ปน สมเยน เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู
ตทหุโปสเถ กํสจาฏึ ๒- อุทเกน ปูเรตฺวา มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส
ฐเปตฺวา อาคตาคเต ๓- เวสาลิเก อุปาสเก เอวํ วเทนฺติ เทถาวุโส
สงฺฆสฺส กหาปณมฺปิ อฑฺฒมฺปิ ปาทมฺปิ มาสกรูปมฺปิ ภวิสฺสติ
สงฺฆสฺส ปริกฺขาเรน กรณียนฺติ ฯ เอวํ วุตฺเต อายสฺมา ยโส
กากณฺฑกปุตฺโต เวสาลิเก อุปาสเก เอตทโวจ มา อาวุโส
อทตฺถ สงฺฆสฺส กหาปณมฺปิ อฑฺฒมฺปิ ปาทมฺปิ มาสกรูปมฺปิ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ชโลคิ ฯ ๒ ม. ยุ. รา. กํสปาฏึ ฯ ๓ ยุ. รา. อาคเต ฯ
น กปฺปติ สมณานํ สกฺยปุตฺติยานํ ชาตรูปรชตํ น สาทิยนฺติ
สมณา สกฺยปุตฺติยา ชาตรูปรชตํ นปฺปฏิคฺคณฺหนฺติ สมณา
สกฺยปุตฺติยา ชาตรูปรชตํ นิกฺขิตฺตมณิสุวณฺณา สมณา
สกฺยปุตฺติยา อเปตชาตรูปรชตาติ ฯ เอวมฺปิ โข เวสาลิกา อุปาสกา
อายสฺมตา ยเสน กากณฺฑกปุตฺเตน วุจฺจมานา อทํสุเยว สงฺฆสฺส
กหาปณมฺปิ อฑฺฒมฺปิ ปาทมฺปิ มาสกรูปมฺปิ ฯ อถโข เวสาลิกา
วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ตํ หิรญฺญํ ภิกฺขุคฺเคน ๑-
ปฏิวิสํ ฐเปตฺวา ภาเชสุํ ฯ อถโข เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู
อายสฺมนฺตํ ยสํ กากณฺฑกปุตฺตํ เอตทโวจุํ เอโส เต อาวุโส
ยส หิรญฺญสฺส ปฏิวิโสติ ฯ นตฺถิ เม อาวุโส หิรญฺญสฺส
ปฏิวิโส นาหํ หิรญฺญํ สาทิยามีติ ฯ
[๖๓๓] อถโข เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู อยํ อาวุโส
ยโส กากณฺฑกปุตฺโต อุปาสเก สทฺเธ ปสนฺเน อกฺโกสติ ปริภาสติ
อปฺปสาทํ กโรติ หนฺทสฺส มยํ ปฏิสารณียกมฺมํ กโรมาติ ฯ
เต ตสฺส ปฏิสารณียกมฺมํ อกํสุ ฯ อถโข อายสฺมา ยโส
กากณฺฑกปุตฺโต เวสาลิเก วชฺชิปุตฺตเก ภิกฺขู เอตทโวจ ภควตา
อาวุโส ปญฺญตฺตํ ปฏิสารณียกมฺมกตสฺส ภิกฺขุโน อนุทูโต
ทาตพฺโพติ เทถ เม อาวุโส อนุทูตํ ภิกฺขุนฺติ ฯ อถโข เวสาลิกา
วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู เอกํ ภิกฺขุํ สมฺมนฺนิตฺวา อายสฺมโต ยสสฺส
กากณฺฑกปุตฺตสฺส อนุทูตํ อทํสุ ฯ อถโข อายสฺมา ยโส
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ภิกฺขคฺเคน ฯ
กากณฺฑกปุตฺโต อนุทูเตน ภิกฺขุนา สทฺธึ เวสาลึ ปวิสิตฺวา
เวสาลิเก อุปาสเก เอตทโวจ อหํ กิรายสฺมนฺเต อุปาสเก สทฺเธ
ปสนฺเน อกฺโกสามิ ปริภาสามิ อปฺปสาทํ กโรมิ โยหํ อธมฺมํ
อธมฺโมติ วทามิ ธมฺมํ ธมฺโมติ วทามิ อวินยํ อวินโยติ
วทามิ วินยํ วินโยติ วทามิ ฯ
[๖๓๔] เอกมิทํ อาวุโส สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน
อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ ตตฺร โข อาวุโส ภควา ภิกฺขู
อามนฺเตสิ จตฺตาโรเม ภิกฺขเว จนฺทิมสุริยานํ อุปกฺกิเลสา เยหิ
อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสุริยา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ
น วิโรจนฺติ ฯ กตเม จตฺตาโร ฯ อพฺภํ ภิกฺขเว จนฺทิมสุริยานํ
อุปกฺกิเลโส เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสุริยา น ตปนฺติ
น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ มหิกา ภิกฺขเว จนฺทิมสุริยานํ อุปกฺกิเลโส
เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสุริยา น ตปนฺติ น
ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ ธูมรโช ภิกฺขเว จนฺทิมสุริยานํ อุปกฺกิเลโส
เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสุริยา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ
วิโรจนฺติ ราหุ ภิกฺขเว อสุรินฺโท จนฺทิมสุริยานํ อุปกฺกิเลโส
เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสุริยา น ตปนฺติ น
ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ อิเม โข ภิกฺขเว จตฺตาโร จนฺทิมสุริยานํ
อุปกฺกิเลสา เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสุริยา น
ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ เอวเมว โข ภิกฺขเว จตฺตาโรเม
สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลสา เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐา
เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ ฯ
กตเม จตฺตาโร ฯ สนฺติ ภิกฺขเว เอเก สมณพฺราหฺมณา สุรํ
ปิวนฺติ เมรยํ ปิวนฺติ สุราเมรยปานา อปฺปฏิวิรตา อยํ ภิกฺขเว
ปฐโม สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลโส เยน อุปกฺกิเลเสน
อุปกฺกิลิฏฺฐา เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น
วิโรจนฺติ ปุน จปรํ ภิกฺขเว เอเก สมณพฺราหฺมณา เมถุนํ
ธมฺมํ ปฏิเสวนฺติ เมถุนธมฺมา อปฺปฏิวิรตา อยํ ภิกฺขเว ทุติโย
สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลโส เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา
เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว เอเก สมณพฺราหฺมณา ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺติ
ชาตรูปรชตปฺปฏิคฺคหณา อปฺปฏิวิรตา อยํ ภิกฺขเว ตติโย
สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลโส เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา
เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว เอเก สมณพฺราหฺมณา มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ
กปฺเปนฺติ มิจฺฉาชีวา อปฺปฏิวิรตา อยํ ภิกฺขเว จตุตฺโถ
สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลโส เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา
เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ อิเม
โข ภิกฺขเว จตฺตาโร สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลสา เยหิ
อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐา เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น
ภาสนฺติ น วิโรจนฺตีติ ๑- ฯ อิทมโวจาวุโส ภควา อิทํ วตฺวาน
สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา
[๖๓๕] ราคโทสปริกฺลิฏฺฐา ๒- เอเก สมณพฺราหฺมณา
อวิชฺชานีวุตา โปสา ปิยรูปาภินนฺทิโน
สุรํ ปิวนฺติ เมรยํ ปฏิเสวนฺติ เมถุนํ
รชตํ ชาตรูปญฺจ สาทิยนฺติ อวิทฺทสู
มิจฺฉาชีเวน ชีวนฺติ เอเก สมณพฺราหฺมณา
เอเต อุปกฺกิเลสา วุตฺตา พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา
เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐา เอเก สมณพฺราหฺมณา
น ตปนฺติ น ภาสนฺติ ๓- อสุทฺธา สรชา มิคา ๔-
อนฺธกาเรน โอนทฺธา ตณฺหาทาสา สเนตฺติกา
วฑฺเฒนฺติ กฏสึ โฆรํ อาทิยนฺติ ปุนพฺภวนฺติ ฯ
[๖๓๖] เอวํวาที กิราหํ อายสฺมนฺเต อุปาสเก สทฺเธ ปสนฺเน
อกฺโกสามิ ปริภาสามิ อปฺปสาทํ กโรมิ โยหํ อธมฺมํ
อธมฺโมติ วทามิ ธมฺมํ ธมฺโมติ วทามิ อวินยํ อวินโยติ
วทามิ วินยํ วินโยติ วทามิ ฯ
[๖๓๗] เอกมิทํ อาวุโส สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน
กลนฺทกนิวาเป ฯ เตน โข ปน ๕- สมเยน ราชนฺเตปุเร ราชปริสายํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ ๒ ยุ. ราคโทสปริกฺกิลิฏฺฐา ฯ ๓ อิโต ปรํ น
@วิโรจนฺติ เต สทาติปิ ปาโฐ วิชฺชติ ฯ ๔ ม. ยุ. มคา ฯ ๕ ยุ. ปนาวุโส ฯ
สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรา กถา อุทปาทิ กปฺปติ
สมณานํ สกฺยปุตฺติยานํ ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺติ สมณา
สกฺยปุตฺติยา ชาตรูปรชตํ ปฏิคฺคณฺหนฺติ สมณา สกฺยปุตฺติยา
ชาตรูปรชตนฺติ ฯ เตน โข ปนาวุโส สมเยน มณิจูฬโก คามณี
ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺนโก ๑- โหติ ฯ อถโข อาวุโส มณิจูฬโก
คามณี ตํ ปริสํ เอตทโวจ มา อยฺยา ๒- เอวํ อวจุตฺถ น
กปฺปติ สมณานํ สกฺยปุตฺติยานํ ชาตรูปรชตํ น สาทิยนฺติ สมณา
สกฺยปุตฺติยา ชาตรูปรชตํ นปฺปฏิคฺคณฺหนฺติ สมณา สกฺยปุตฺติยา
ชาตรูปรชตํ นิกฺขิตฺตมณิสุวณฺณา สมณา สกฺยปุตฺติยา
อเปตชาตรูปรชตาติ ฯ อสกฺขิ โข อาวุโส มณิจูฬโก คามณี ตํ
ปริสํ สญฺญาเปตุํ ฯ
{๖๓๗.๑} อถโข อาวุโส มณิจูฬโก คามณี ตํ ปริสํ
สญฺญาเปตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข
อาวุโส มณิจูฬโก คามณี ภควนฺตํ เอตทโวจ อิธ ภนฺเต
ราชนฺเตปุเร ราชปริสายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรา กถา
อุทปาทิ กปฺปติ สมณานํ สกฺยปุตฺติยานํ ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺติ
สมณา สกฺยปุตฺติยา ชาตรูปรชตํ ปฏิคฺคณฺหนฺติ สมณา
สกฺยปุตฺติยา ชาตรูปรชตนฺติ เอวํ วุตฺเต อหํ ภนฺเต ตํ ปริสํ
เอตทโวจํ มา อยฺยา ๒- เอวํ อวจุตฺถ น กปฺปติ สมณานํ
สกฺยปุตฺติยานํ ชาตรูปรชตํ น สาทิยนฺติ สมณา สกฺยปุตฺติยา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. นิสินฺโน ฯ ๒ ยุ. อยฺโย ฯ
ชาตรูปรชตํ นปฺปฏิคฺคณฺหนฺติ สมณา สกฺยปุตฺติยา ชาตรูปรชตํ
นิกฺขิตฺตมณิสุวณฺณา สมณา สกฺยปุตฺติยา อเปตชาตรูปรชตาติ
อสกฺขึ โข อหํ ภนฺเต ตํ ปริสํ สญฺญาเปตุํ กจฺจาหํ ภนฺเต เอวํ
พฺยากรมาโน วุตฺตวาที เจว ภควโต โหมิ น จ ภควนฺตํ อภูเตน
อพฺภาจิกฺขามิ ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ ๑- พฺยากโรมิ น จ โกจิ
สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉตีติ ฯ
{๖๓๗.๒} ตคฺฆ ตฺวํ คามณิ เอวํ พฺยากรมาโน วุตฺตวาที เจว
เม โหสิ ๒- น จ มํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขสิ ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรสิ
น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ น หิ
คามณิ กปฺปติ สมณานํ สกฺยปุตฺติยานํ ชาตรูปรชตํ น
สาทิยนฺติ สมณา สกฺยปุตฺติยา ชาตรูปรชตํ นปฺปฏิคฺคณฺหนฺติ
สมณา สกฺยปุตฺติยา ชาตรูปรชตํ นิกฺขิตฺตมณิสุวณฺณา สมณา
สกฺยปุตฺติยา อเปตชาตรูปรชตา ยสฺส โข คามณิ ชาตรูปรชตํ
กปฺปติ ปญฺจปิ กามคุณา ตสฺส กปฺปนฺติ ๓- ยสฺส ปญฺจ กามคุณา
กปฺปนฺติ เอกํเสเนตํ ๔- คามณิ ธาเรยฺยาสิ อสฺสมณธมฺโม
อสกฺยปุตฺติยธมฺโมติ อปิจาหํ คามณิ เอวํ วทามิ ติณํ ติณตฺถิเกน
ปริเยสิตพฺพํ ทารุํ ๕- ทารุตฺถิเกน ปริเยสิตพฺพํ สกฏํ
สกฏตฺถิเกน ปริเยสิตพฺพํ ปุริโส ปุริสตฺถิเกน ปริเยสิตพฺโพ น
เตฺววาหํ คามณิ เกนจิ ปริยาเยน ชาตรูปรชตํ สาทิตพฺพํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. วา อนุธมฺมํ ฯ ๒ ม. เม อโหสิ ฯ ยุ. เมติ นตฺถิ ฯ ๓ ม. ยุ. ปญฺจปิ
@ตสฺส กามคุณา กปฺปนฺติ ฯ ๔ ยุ. เอกํเสน ฯ ๕ ม. ทารู ฯ
ปริเยสิตพฺพนฺติ วทามีติ เอวํวาที กิราหํ อายสฺมนฺเต อุปาสเก
สทฺเธ ปสนฺเน อกฺโกสามิ ปริภาสามิ อปฺปสาทํ กโรมิ โยหํ
อธมฺมํ อธมฺโมติ วทามิ ธมฺมํ ธมฺโมติ วทามิ อวินยํ อวินโยติ
วทามิ วินยํ วินโยติ วทามิ ฯ
[๖๓๘] เอกมิทํ อาวุโส สมยํ ภควา ตตฺเถว ๑- ราชคเห
อายสฺมนฺตํ อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ชาตรูปรชตํ ปฏิกฺขิปิ
สิกฺขาปทญฺจ ปญฺญาเปสิ ฯ เอวํวาที กิราหํ อายสฺมนฺเต อุปาสเก
สทฺเธ ปสนฺเน อกฺโกสามิ ปริภาสามิ อปฺปสาทํ กโรมิ โยหํ
อธมฺมํ อธมฺโมติ วทามิ ธมฺมํ ธมฺโมติ วทามิ อวินยํ อวินโยติ
วทามิ วินยํ วินโยติ วทามีติ ฯ
เอวํ วุตฺเต เวสาลิกา อุปาสกา อายสฺมนฺตํ ยสํ กากณฺฑกปุตฺตํ
เอตทโวจุํ เอโก ว ภนฺเต อยฺโย ยโส กากณฺฑกปุตฺโต สมโณ
สกฺยปุตฺติโย สพฺเพ วิเม อสฺสมณา อสกฺยปุตฺติยา วสตุ ภนฺเต
อยฺโย ยโส กากณฺฑกปุตฺโต เวสาลิยํ มยํ อยฺยสฺส ยสสฺส
กากณฺฑกปุตฺตสฺส อุสฺสุกฺกํ กริสฺสาม จีวรปิณฺฑปาตเสนาสน-
คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานนฺติ ฯ อถโข อายสฺมา ยโส
กากณฺฑกปุตฺโต เวสาลิเก อุปาสเก สญฺญาเปตฺวา อนุทูเตน
ภิกฺขุนา สทฺธึ อารามํ อคมาสิ ฯ
[๖๓๙] อถโข เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู อนุทูตํ ภิกฺขุํ
ปุจฺฉึสุ ขมาปิตา อาวุโส ยเสน กากณฺฑกปุตฺเตน เวสาลิกา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
อุปาสกาติ ฯ อุปาสเกหิ ๑- ปาปิกํ โน อาวุโส กตํ เอโก ว
ยโส กากณฺฑกปุตฺโต สมโณ สกฺยปุตฺติโย กโต สพฺเพ ว
มยํ อสฺสมณา อสกฺยปุตฺติยา กตาติ ฯ อถโข เวสาลิกา
วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู อยํ อาวุโส ยโส กากณฺฑกปุตฺโต อเมฺหหิ
อสมฺมโต คิหีนํ ปกาเสสิ หนฺทสฺส มยํ อุกฺเขปนียกมฺมํ กโรมาติ ฯ
เต ตสฺส อุกฺเขปนียกมฺมํ กตฺตุกามา สนฺนิปตึสุ ฯ อถโข
อายสฺมา ยโส กากณฺฑกปุตฺโต เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา
โกสมฺพิยํ ปจฺจุฏฺฐาสิ ฯ อถโข อายสฺมา ยโส กากณฺฑกปุตฺโต
ปาเฐยฺยกานญฺจ อวนฺติทกฺขิณาปถกานญฺจ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ทูตํ
ปาเหสิ อาคจฺฉนฺตุ อายสฺมนฺตา อิมํ อธิกรณํ อาทิยิสฺสาม ยาว ๒-
ปุเร อธมฺโม ทิปฺปติ ธมฺโม ปฏิพาหิยติ อวินโย ทิปฺปติ วินโย
ปฏิพาหิยติ ปุเร อธมฺมวาทิโน พลวนฺโต โหนฺติ ธมฺมวาทิโน
ทุพฺพลา โหนฺติ อวินยวาทิโน พลวนฺโต โหนฺติ วินยวาทิโน
ทุพฺพลา โหนฺตีติ ฯ
[๖๔๐] เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สมฺภูโต สาณวาสี
อโหคงฺเค ปพฺพเต ปฏิวสติ ฯ อถโข อายสฺมา ยโส
กากณฺฑกปุตฺโต เยน อโหคงฺโค ปพฺพโต เยนายสฺมา สมฺภูโต
สาณวาสี เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สมฺภูตํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ม. ยุ. ยาวสทฺโท นตฺถิ ฯ
สาณวาสึ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน
โข อายสฺมา ยโส กากณฺฑกปุตฺโต อายสฺมนฺตํ สมฺภูตํ สาณวาสึ
เอตทโวจ อิเม ภนฺเต เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู เวสาลิยํ
ทส วตฺถูนิ ทีเปนฺติ กปฺปติ สิงฺคิโลณกปฺโป กปฺปติ ทฺวงฺคุลกปฺโป
กปฺปติ คามนฺตรกปฺโป กปฺปติ อาวาสกปฺโป กปฺปติ อนุมติกปฺโป
กปฺปติ อาจิณฺณกปฺโป กปฺปติ อมถิตกปฺโป กปฺปติ ชโลคึ ปาตุํ
กปฺปติ อทสกํ นิสีทนํ กปฺปติ ชาตรูปรชตนฺติ หนฺท มยํ ภนฺเต
อิมํ อธิกรณํ อาทิยาม ๑- ปุเร อธมฺโม ทิปฺปติ ธมฺโม ปฏิพาหิยติ
อวินโย ทิปฺปติ วินโย ปฏิพาหิยติ ปุเร อธมฺมวาทิโน พลวนฺโต
โหนฺติ ธมฺมวาทิโน ทุพฺพลา โหนฺติ อวินยวาทิโน พลวนฺโต
โหนฺติ วินยวาทิโน ทุพฺพลา โหนฺตีติ ฯ
{๖๔๐.๑} เอวมาวุโสติ โข อายสฺมา สมฺภูโต สาณวาสี
อายสฺมโต ยสสฺส กากณฺฑกปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสิ ฯ อถโข
สฏฺฐิมตฺตา ปาเฐยฺยกา ภิกฺขู สพฺเพ อารญฺญกา ๒- สพฺเพ
ปิณฺฑปาติกา สพฺเพ ปํสุกูลิกา สพฺเพ เตจีวริกา สพฺเพ ว อรหนฺโต
อโหคงฺเค ปพฺพเต สนฺนิปตึสุ ฯ อสีติมตฺตา ๓- อวนฺติทกฺขิณาปถกา
ภิกฺขู อปฺเปกจฺเจ อารญฺญกา อปฺเปกจฺเจ ปิณฺฑปาติกา อปฺเปกจฺเจ
ปํสุกูลิกา อปฺเปกจฺเจ เตจีวริกา สพฺเพ ว อรหนฺโต อโหคงฺเค
ปพฺพเต สนฺนิปตึสุ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อาทิยิสฺสาม ฯ ๒ ม. อารญฺญิกา ฯ ๓ ม. ยุ. อถาสีติมตฺตา ฯ
[๖๔๑] อถโข เถรานํ ภิกฺขูนํ มนฺตยมานานํ เอตทโหสิ อิทํ
โข อธิกรณํ กกฺขฬญฺจ วาฬญฺจ กถํ นุ โข มยํ ปกฺขํ
ลเภยฺยาม เยน มยํ อิมสฺมึ อธิกรเณ พลวนฺตตรา อสฺสามาติ ฯ
เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา เรวโต โสเรยฺเย ปฏิวสติ
พหุสฺสุโต อาคตาคโม ธมฺมธโร วินยธโร มาติกาธโร ปณฺฑิโต
วิยตฺโต เมธาวี ลชฺชี กุกฺกุจฺจโก สิกฺขากาโม ฯ อถโข เถรานํ
ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ อยํ โข อายสฺมา เรวโต โสเรยฺเย ปฏิวสติ
พหุสฺสุโต อาคตาคโม ธมฺมธโร วินยธโร มาติกาธโร ปณฺฑิโต
วิยตฺโต เมธาวี ลชฺชี กุกฺกุจฺจโก สิกฺขากาโม สเจ มยํ
อายสฺมนฺตํ เรวตํ ปกฺขํ ลภิสฺสาม ๑- เอวํ มยํ อิมสฺมึ อธิกรเณ
พลวนฺตตรา อสฺสามาติ ฯ
{๖๔๑.๑} อสฺโสสิ โข อายสฺมา เรวโต ทิพฺพาย โสตธาตุยา
วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย เถรานํ ภิกฺขูนํ มนฺตยมานานํ
สุตฺวานสฺส เอตทโหสิ อิทํ โข อธิกรณํ กกฺขฬญฺจ วาฬญฺจ น โข
เม ตํ ปฏิรูปํ โยหํ เอวรูเป อธิกรเณ โอสกฺเกยฺยํ อิทานิ จ ปน เต
ภิกฺขู อาคจฺฉิสฺสนฺติ โสหํ เตหิ อากิณฺโณ น ผาสุํ วิหริสฺสามิ ๒-
ยนฺนูนาหํ ปฏิกจฺเจว คจฺเฉยฺยนฺติ ฯ อถโข อายสฺมา เรวโต โสเรยฺยา
สงฺกสฺสํ อคมาสิ ฯ อถโข เถรา ภิกฺขู โสเรยฺยํ คนฺตฺวา ปุจฺฉึสุ
กหํ อายสฺมา เรวโตติ ฯ เต เอวมาหํสุ เอสายสฺมา เรวโต
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ลเภยฺยาม ฯ ๒ ม. ผาสุ คมิสฺสามิ ฯ ยุ. คมิสฺสามิ ฯ
สงฺกสฺสํ คโตติ ฯ อถโข อายสฺมา เรวโต สงฺกสฺสา กณฺณกุชฺชํ
อคมาสิ ฯ อถโข เถรา ภิกฺขู สงฺกสฺสํ คนฺตฺวา ปุจฺฉึสุ กหํ
อายสฺมา เรวโตติ ฯ เต เอวมาหํสุ เอสายสฺมา เรวโต
กณฺณกุชฺชํ คโตติ ฯ อถโข อายสฺมา เรวโต กณฺณกุชฺชา
อุทุมฺพรํ อคมาสิ ฯ อถโข เถรา ภิกฺขู กณฺณกุชฺชํ คนฺตฺวา
ปุจฺฉึสุ กหํ อายสฺมา เรวโตติ ฯ เต เอวมาหํสุ เอสายสฺมา
เรวโต อุทุมฺพรํ คโตติ ฯ อถโข อายสฺมา เรวโต อุทุมฺพรา
อคฺคฬปุรํ อคมาสิ ฯ อถโข เถรา ภิกฺขู อุทุมฺพรํ คนฺตฺวา
ปุจฺฉึสุ กหํ อายสฺมา เรวโตติ ฯ เต เอวมาหํสุ เอสายสฺมา
เรวโต อคฺคฬปุรํ คโตติ ฯ อถโข อายสฺมา เรวโต อคฺคฬปุรา
สหชาตึ อคมาสิ ฯ อถโข เถรา ภิกฺขู อคฺคฬปุรํ คนฺตฺวา
ปุจฺฉึสุ กหํ อายสฺมา เรวโตติ ฯ เต เอวมาหํสุ เอสายสฺมา
เรวโต สหชาตึ คโตติ ฯ อถโข เถรา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ
เรวตํ สหชาติยา ๑- สมฺภาเวสุํ ฯ
[๖๔๒] อถโข อายสฺมา สมฺภูโต สาณวาสี อายสฺมนฺตํ ยสํ
กากณฺฑกปุตฺตํ เอตทโวจ อยํ อาวุโส อายสฺมา เรวโต
พหุสฺสุโต อาคตาคโม ธมฺมธโร วินยธโร มาติกาธโร ปณฺฑิโต
วิยตฺโต เมธาวี ลชฺชี กุกฺกุจฺจโก สิกฺขากาโม สเจ มยํ
อายสฺมนฺตํ เรวตํ ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสาม ปฏิพโล อายสฺมา เรวโต
เอเกเนว ปเญฺหน สกลมฺปิ รตฺตึ วีตินาเมตุํ อิทานิ จ ปนายสฺมา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สหชาติยํ ฯ
เรวโต อนฺเตวาสึ ๑- สรภาณกํ ภิกฺขุํ อชฺเฌสิสฺสติ โส ตฺวํ ตสฺส
ภิกฺขุโน สรภญฺญปริโยสาเน อายสฺมนฺตํ เรวตํ อุปสงฺกมิตฺวา
อิมานิ ทส วตฺถูนิ ปุจฺเฉยฺยาสีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข อายสฺมา
ยโส กากณฺฑกปุตฺโต อายสฺมโต สมฺภูตสฺส สาณวาสิสฺส
ปจฺจสฺโสสิ ฯ อถโข อายสฺมา เรวโต อนฺเตวาสึ สรภาณกํ ภิกฺขุํ
อชฺเฌสิ ฯ อถโข อายสฺมา ยโส กากณฺฑกปุตฺโต ตสฺส
ภิกฺขุโน สรภญฺญปริโยสาเน เยนายสฺมา เรวโต เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ เรวตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ
{๖๔๒.๑} เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา ยโส กากณฺฑกปุตฺโต
อายสฺมนฺตํ เรวตํ เอตทโวจ กปฺปติ ภนฺเต สิงฺคิโลณกปฺโปติ โก โส
อาวุโส สิงฺคิโลณกปฺโปติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต สิงฺคินา โลณํ
ปริหริตุํ ยตฺถ อโลณิกํ ๒- ภวิสฺสติ ตตฺถ ปริภุญฺชิสฺสามีติ ฯ
นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต ทฺวงฺคุลกปฺโปติ ฯ โก โส
อาวุโส ทฺวงฺคุลกปฺโปติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต ทฺวงฺคุลาย ฉายาย
วีติวตฺตาย วิกาเล โภชนํ ภุญฺชิตุนฺติ ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ
กปฺปติ ภนฺเต คามนฺตรกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส คามนฺตรกปฺโปติ ฯ
กปฺปติ ภนฺเต อิทานิ คามนฺตรํ คมิสฺสามีติ ภุตฺตาวินา
ปวาริเตน อนติริตฺตํ โภชนํ ภุญฺชิตุนฺติ ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ
กปฺปติ ภนฺเต อาวาสกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส อาวาสกปฺโปติ ฯ
กปฺปติ ภนฺเต สมฺพหุลา อาวาสา สมานสีมา นานูโปสถํ กาตุนฺติ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อนฺเตวาสิกํ ฯ ๒ ม. ยุ. อโลณกํ ฯ
นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต อนุมติกปฺโปติ ฯ โก โส
อาวุโส อนุมติกปฺโปติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต วคฺเคน สงฺเฆน กมฺมํ
กาตุํ อาคเต ภิกฺขู อนุมาเนสฺสามาติ ๑- ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ
กปฺปติ ภนฺเต อาจิณฺณกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส อาจิณฺณกปฺโปติ ฯ
กปฺปติ ภนฺเต อิทํ เม อุปชฺฌาเยน อชฺฌาจิณฺณํ อิทํ เม
อาจริเยน อชฺฌาจิณฺณนฺติ ๒- อชฺฌาจริตุนฺติ ฯ อาจิณฺณกปฺโป
โข อาวุโส เอกจฺโจ กปฺปติ เอกจฺโจ น กปฺปตีติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต
อมถิตกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส อมถิตกปฺโปติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต
ยํ ตํ ขีรํ ขีรภาวํ วิชหิตํ อสมฺปตฺตํ ทธิภาวํ ๓- ภุตฺตาวินา
ปวาริเตน อนติริตฺตํ ปาตุนฺติ ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กปฺปติ
ภนฺเต ชโลคึ ๔- ปาตุนฺติ ฯ กา สา ๕- อาวุโส ชโลคีติ ฯ
กปฺปติ ภนฺเต ยา สา สุรา อสุตา ๖- อสมฺปตฺตา มชฺชภาวํ สา
ปาตุนฺติ ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต อทสกํ นิสีทนนฺติ ฯ
นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต ชาตรูปรชตนฺติ ฯ นาวุโส
กปฺปตีติ ฯ อิเม ภนฺเต เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู เวสาลิยํ
อิมานิ ทส วตฺถูนิ ทีเปนฺติ หนฺท มยํ ภนฺเต อิมํ อธิกรณํ
อาทิยาม ๗- ปุเร อธมฺโม ทิปฺปติ ธมฺโม ปฏิพาหิยติ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อนุชาเนสฺสามาติ ฯ ๒ ม. ยุ. รา. อาจิณฺญํ ตํ ฯ ๓ ม. ทธิภาวํ ตํ ฯ
@๔ ยุ. ชโลคิ ฯ ๕ ยุ. โก โส ฯ ๖ ยุ. อสุราตา ฯ ๗ ม. ยุ. อาทิยิสฺสาม ฯ
อวินโย ทิปฺปติ วินโย ปฏิพาหิยติ ปุเร อธมฺมวาทิโน พลวนฺโต
โหนฺติ ธมฺมวาทิโน ทุพฺพลา โหนฺติ อวินยวาทิโน พลวนฺโต
โหนฺติ วินยวาทิโน ทุพฺพลา โหนฺตีติ ฯ เอวมาวุโสติ โข อายสฺมา
เรวโต อายสฺมโต ยสสฺส กากณฺฑกปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสิ ฯ
ปฐมภาณวารํ
[๖๔๓] อสฺโสสุํ โข เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู ยโส กิร
กากณฺฑกปุตฺโต อิมํ ๑- อธิกรณํ อาทิยิตุกาโม ปกฺขํ ปริเยสติ
ลภติ จ กิร ปกฺขนฺติ ฯ อถโข เวสาลิกานํ วชฺชิปุตฺตกานํ
ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ อิทํ โข อธิกรณํ กกฺขฬญฺจ วาฬญฺจ กํ
นุ โข มยํ ปกฺขํ ลเภยฺยาม เยน มยํ อิมสฺมึ อธิกรเณ
พลวนฺตตรา อสฺสามาติ ฯ อถโข เวสาลิกานํ วชฺชิปุตฺตกานํ
ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ อยํ โข อายสฺมา เรวโต พหุสฺสุโต
อาคตาคโม ธมฺมธโร วินยธโร มาติกาธโร ปณฺฑิโต วิยตฺโต
เมธาวี ลชฺชี กุกฺกุจฺจโก สิกฺขากาโม สเจ มยํ อายสฺมนฺตํ
เรวตํ ปกฺขํ ลเภยฺยาม เอวํ มยํ อิมสฺมึ อธิกรเณ พลวนฺตตรา
อสฺสามาติ ฯ อถโข เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู ปหูตํ
สามณกํ ปริกฺขารํ ปฏิยาเทสุํ ปตฺตมฺปิ จีวรมฺปิ นิสีทนมฺปิ
สูจิฆรมฺปิ กายพนฺธนมฺปิ ปริสฺสาวนมฺปิ ธมกรกมฺปิ ฯ อถโข
เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู ตํ สามณกํ ปริกฺขารํ อาทาย
นาวาย สหชาตึ อุชฺชวึสุ นาวาย ปจฺโจโรหิตฺวา อญฺญตรสฺมึ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อิทํ ฯ
รุกฺขมูเล ภตฺตวิสฺสคฺคํ กโรนฺติ ฯ
[๖๔๔] อถโข อายสฺมโต สาฬฺหสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส
เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ เก นุ โข ธมฺมวาทิโน ปาจีนกา
วา ภิกฺขู ปาเฐยฺยกา วาติ ฯ อถโข อายสฺมโต สาฬฺหสฺส ธมฺมญฺจ
วินยญฺจ [๑]- ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส เอตทโหสิ อธมฺมวาทิโน ปาจีนกา
ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน ปาเฐยฺยกา ภิกฺขูติ ฯ อถโข อญฺญตรา
สุทฺธาวาสกายิกา เทวตา อายสฺมโต สาฬฺหสฺส เจตสา
เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมฺมิญฺชิตํ
วา พาหํ ปสาเรยฺย ปสาริตํ วา พาหํ สมฺมิญฺเชยฺย เอวเมว
สุทฺธาวาเสสุ เทเวสุ อนฺตรหิตา อายสฺมโต สาฬฺหสฺส สมฺมุเข
ปาตุรโหสิ ฯ อถโข สา เทวตา อายสฺมนฺตํ สาฬฺหํ เอตทโวจ
สาธุ สาธุ ๒- ภนฺเต สาฬฺห อธมฺมวาทิโน ปาจีนกา ภิกฺขู
ธมฺมวาทิโน ปาเฐยฺยกา ภิกฺขู เตนหิ ภนฺเต สาฬฺห ยถา ธมฺโม
ตถา ติฏฺฐาหีติ ฯ ปุพฺเพจาหํ ๓- เทวเต เอตรหิ จ ยถา ธมฺโม
ตถา ฐิโต อปิจาหํ น ตาว ทิฏฺฐึ อาวิกโรมิ อปฺเปวนาม ๔- มํ
อิมสฺมึ อธิกรเณ สมฺมนฺเนยฺยาติ ฯ
[๖๔๕] อถโข เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู ตํ สามณกํ
ปริกฺขารํ อาทาย เยนายสฺมา เรวโต เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา
อายสฺมนฺตํ เรวตํ เอตทโวจุํ ปฏิคฺคณฺหาตุ ภนฺเต เถโร
@เชิงอรรถ: ๑ ม. เจตสา ฯ ๒ ม. ยุ. สาธูติ สทฺโท เอโกเยว ทิสฺสติ ฯ ๓ ม. ปุพฺเพปิ จาหํ ฯ
@๔ ยุ. อปฺเปว ฯ
สามณกํ ปริกฺขารํ ปตฺตมฺปิ จีวรมฺปิ นิสีทนมฺปิ สูจิฆรมฺปิ
กายพนฺธนมฺปิ ปริสฺสาวนมฺปิ ธมกรกมฺปีติ ฯ อลํ อาวุโส ปริปุณฺณํ
เม ติจีวรนฺติ น อิจฺฉิ ปฏิคฺคเหตุํ ฯ เตน โข ปน สมเยน อุตฺตโร
นาม ภิกฺขุ วีสติวสฺโส อายสฺมโต เรวตสฺส อุปฏฺฐาโก โหติ ฯ
อถโข เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู เยนายสฺมา อุตฺตโร
เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อุตฺตรํ เอตทโวจุํ
ปฏิคฺคณฺหาตุ อายสฺมา อุตฺตโร สามณกํ ปริกฺขารํ ปตฺตมฺปิ
จีวรมฺปิ นิสีทนมฺปิ สูจิฆรมฺปิ กายพนฺธนมฺปิ ปริสฺสาวนมฺปิ
ธมกรกมฺปีติ ฯ อลํ อาวุโส ปริปุณฺณํ เม ติจีวรนฺติ น อิจฺฉิ
ปฏิคฺคเหตุํ ฯ
{๖๔๕.๑} มนุสฺสา โข อาวุโส อุตฺตร ภควโต สามณกํ
ปริกฺขารํ อุปนาเมนฺติ สเจ ภควา ปฏิคฺคณฺหาติ เตเนว เต ๑-
อตฺตมนา โหนฺติ โน เจ ภควา ปฏิคฺคณฺหาติ อายสฺมโต
จ ๒- อานนฺทสฺส อุปนาเมนฺติ ปฏิคฺคณฺหาตุ ภนฺเต เถโร สามณกํ
ปริกฺขารํ ยถา ภควตา ปฏิคฺคหิโต เอวเมว โส ๓- ภวิสฺสตีติ
ปฏิคฺคณฺหาตายสฺมา อุตฺตโร สามณกํ ปริกฺขารํ ยถา เถเรน
ปฏิคฺคหิโต เอวเมว โส ภวิสฺสตีติ ฯ อถโข อายสฺมา อุตฺตโร
เวสาลิเกหิ วชฺชิปุตฺตเกหิ ภิกฺขูหิ นิปฺปีฬิยมาโน เอกํ จีวรํ อคฺคเหสิ
วเทยฺยาถ อาวุโส เยน อตฺโถติ ๔- ฯ เอตฺตกํ อายสฺมา อุตฺตโร
@เชิงอรรถ: ๑ ม. เตสทฺโท นตฺถิ ฯ ๒ ม. ยุ. จสทฺโท นตฺถิ ฯ ๓ ยุ. เอวเมโส ฯ
@๔ ยุ. วเทยฺยาถาวุโส เยนตฺโถติ ฯ
เถรํ วเทตุ เอตฺตกํ ๑- ภนฺเต เถโร สงฺฆมชฺเฌ วเทตุ ปุรตฺถิเมสุ
ชนปเทสุ พุทฺธา ภควนฺโต อุปฺปชฺชนฺติ ธมฺมวาทิโน ปาจีนกา
ภิกฺขู อธมฺมวาทิโน ปาเฐยฺยกา ภิกฺขูติ ฯ เอวมาวุโสติ โข
อายสฺมา อุตฺตโร เวสาลิกานํ วชฺชิปุตฺตกานํ ภิกฺขูนํ ปฏิสฺสุตฺวา
เยนายสฺมา เรวโต เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ
เรวตํ เอตทโวจ เอตฺตกํ ภนฺเต เถโร สงฺฆมชฺเฌ วเทตุ
ปุรตฺถิเมสุ ชนปเทสุ พุทฺธา ภควนฺโต อุปฺปชฺชนฺติ ธมฺมวาทิโน
ปาจีนกา ภิกฺขู อธมฺมวาทิโน ปาเฐยฺยกา ภิกฺขูติ ฯ อธมฺเม
มํ ตฺวํ ภิกฺขุ นิโยเชสีติ เถโร อายสฺมนฺตํ อุตฺตรํ ปณาเมสิ ฯ
อถโข เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ อุตฺตรํ เอตทโวจุํ
กึ อาวุโส อุตฺตร เถโร อาหาติ ฯ ปาปิกํ โน อาวุโส กตํ อธมฺเม
มํ ตฺวํ ภิกฺขุ นิโยเชสีติ เถโร มํ ปณาเมสีติ ฯ นนุ ตฺวํ อาวุโส
อุตฺตร ๒- วุฑฺโฒ วีสติวสฺโสสีติ ฯ อามาวุโส อปิจ ๓- มยํ
ครุนิสฺสยํ คณฺหามาติ ฯ
[๖๔๖] อถโข สงฺโฆ ตํ อธิกรณํ วินิจฺฉินิตุกาโม สนฺนิปติ ฯ
อถโข อายสฺมา เรวโต สงฺฆํ ญาเปสิ สุณาตุ เม อาวุโส
สงฺโฆ สเจ มยํ อิมํ อธิกรณํ อิธ วูปสเมสฺสาม ๔- สิยาปิ
มูลาทายกา ๕- ภิกฺขู ปุนกฺกมฺมาย อุกฺโกเฏยฺยุํ ฯ ยทิ สงฺฆสฺส
ปตฺตกลฺลํ ยตฺเถวิมํ อธิกรณํ สมุปฺปนฺนํ สงฺโฆ ตตฺเถวิมํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. เอตฺตกญฺจ ฯ ๒ ม. ยุ. อุตฺตราติ นตฺถิ ฯ ๓ ยุ. อปิ นุ จ ฯ
@๔ ยุ. วูปสเมยฺยาม ฯ ๕ มูลทายกาติปิ ปาโฐ ฯ
อธิกรณํ วูปสเมยฺยาติ ฯ อถโข เถรา ภิกฺขู เวสาลึ อคมํสุ ตํ
อธิกรณํ วินิจฺฉินิตุกามา ฯ เตน โข ปน สมเยน สพฺพกามี
นาม ปฐพฺยา สงฺฆตฺเถโร วีสวสฺสสติโก อุปสมฺปทาย อายสฺมโต
อานนฺทสฺส สทฺธิวิหาริโก เวสาลิยํ ปฏิวสติ ฯ อถโข อายสฺมา
เรวโต อายสฺมนฺตํ สมฺภูตํ สาณวาสึ เอตทโวจ อหํ อาวุโส
ยสฺมึ วิหาเร สพฺพกามี เถโร วิหรติ ตํ วิหารํ อุปคจฺฉามิ
โส ตฺวํ กาลสฺเสว อายสฺมนฺตํ สพฺพกามึ อุปสงฺกมิตฺวา อิมานิ
ทส วตฺถูนิ ปุจฺเฉยฺยาสีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข อายสฺมา สมฺภูโต
สาณวาสี อายสฺมโต เรวตสฺส ปจฺจสฺโสสิ ฯ อถโข อายสฺมา เรวโต
ยสฺมึ วิหาเร สพฺพกามี เถโร วิหรติ ตํ วิหารํ อุปคญฺฉิ ฯ คพฺเภ
อายสฺมโต สพฺพกามิสฺส เสนาสนํ ปญฺญตฺตํ โหติ ฯ คพฺภปมุเข
อายสฺมโต เรวตสฺส ฯ อถโข อายสฺมา เรวโต อยํ เถโร มหลฺลโก
น นิปชฺชตีติ น เสยฺยํ กปฺเปติ ฯ อายสฺมา สพฺพกามี อยํ ภิกฺขุ
อาคนฺตุโก กิลนฺโต น นิปชฺชตีติ น เสยฺยํ กปฺเปสิ ฯ
[๖๔๗] อถโข อายสฺมา สพฺพกามี รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ
ปจฺจุฏฺฐาย ๑- อายสฺมนฺตํ เรวตํ เอตทโวจ กตเมน ตฺวํ ภุมฺมิ
วิหาเรน เอตรหิ พหุลํ วิหรสีติ ฯ เมตฺตาวิหาเรน โข อหํ ภนฺเต
เอตรหิ พหุลํ วิหรามีติ ฯ กุลฺลกวิหาเรน กิร ตฺวํ ภุมฺมิ เอตรหิ พหุลํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
วิหรสิ กุลฺลกวิหาโร เหโส ๑- ภุมฺมิ ยทิทํ เมตฺตาติ ฯ ปุพฺเพปิ
เม ภนฺเต คิหิภูตสฺส อาจิณฺณา เมตฺตา เตนาหํ เอตรหิปิ
เมตฺตาวิหาเรน พหุลํ วิหรามิ อปิจ มยา จิรปฺปตฺตํ อรหตฺตํ
เถโร ปน ภนฺเต กตเมน วิหาเรน เอตรหิ พหุลํ วิหรตีติ ฯ
สุญฺญตาวิหาเรน โข อหํ ภุมฺมิ เอตรหิ พหุลํ วิหรามีติ ฯ
มหาปุริสวิหาเรน กิร ภนฺเต เถโร เอตรหิ พหุลํ วิหรติ
มหาปุริสวิหาโร เอโส ภนฺเต ยทิทํ สุญฺญตาติ ฯ ปุพฺเพปิ
เม ภุมฺมิ คิหิภูตสฺส อาจิณฺณา สุญฺญตา เตนาหํ เอตรหิปิ
สุญฺญตาวิหาเรน พหุลํ วิหรามิ อปิจ มยา จิรปฺปตฺตํ อรหตฺตนฺติ ฯ
[๖๔๘] อยญฺจรหิ เถรานํ ภิกฺขูนํ อนฺตรา กถา วิปฺปกตา ฯ
อถายสฺมา สมฺภูโต สาณวาสี ๒- อนุปฺปตฺโต โหติ ฯ อถโข
อายสฺมา สมฺภูโต สาณวาสี เยนายสฺมา สพฺพกามี เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สพฺพกามึ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สมฺภูโต สาณวาสี อายสฺมนฺตํ
สพฺพกามึ เอตทโวจ อิเม ภนฺเต เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา ภิกฺขู
เวสาลิยํ ทส วตฺถูนิ ทีเปนฺติ กปฺปติ สิงฺคิโลณกปฺโป กปฺปติ
ทฺวงฺคุลกปฺโป กปฺปติ คามนฺตรกปฺโป กปฺปติ อาวาสกปฺโป
กปฺปติ อนุมติกปฺโป กปฺปติ อาจิณฺณกปฺโป กปฺปติ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. เอโส ฯ ๒ ม. ยุ. อิโต ปรํ ตสฺมินฺติ ปาโฐ ทิสฺสติ ฯ
อมถิตกปฺโป กปฺปติ ชโลคึ ปาตุํ กปฺปติ อทสกํ นิสีทนํ กปฺปติ
ชาตรูปรชตนฺติ เถเรน ภนฺเต อุปชฺฌายสฺส มูเล พหุ ธมฺโม
จ วินโย จ ปริยตฺโต เถรสฺส ภนฺเต ธมฺมญฺจ วินยญฺจ
ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส กถํ โหติ เก นุ โข ธมฺมวาทิโน ปาจีนกา
วา ภิกฺขู ปาเฐยฺยกา วาติ ฯ ตยาปิ โข อาวุโส อุปชฺฌายสฺส
มูเล พหุ ธมฺโม จ วินโย จ ปริยตฺโต ตุยฺหํ ปน อาวุโส
ธมฺมญฺจ วินยญฺจ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส กถํ โหติ เก นุ โข
ธมฺมวาทิโน ปาจีนกา วา ภิกฺขู ปาเฐยฺยกา วาติ ฯ มยฺหํ
โข ภนฺเต ธมฺมญฺจ วินยญฺจ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส เอวํ โหติ
อธมฺมวาทิโน ปาจีนกา ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน ปาเฐยฺยกา ภิกฺขูติ
อปิจาหํ น ตาว ทิฏฺฐึ อาวิกโรมิ อปฺเปวนาม มํ อิมสฺมึ
อธิกรเณ สมฺมนฺเนยฺยาติ ฯ มยฺหํปิ โข อาวุโส ธมฺมญฺจ วินยญฺจ
ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส เอวํ โหติ อธมฺมวาทิโน ปาจีนกา ภิกฺขู
ธมฺมวาทิโน ปาเฐยฺยกา ภิกฺขูติ อปิจาหํ น ตาว ทิฏฺฐึ
อาวิกโรมิ อปฺเปวนาม มํ อิมสฺมึ อธิกรเณ สมฺมนฺเนยฺยาติ ฯ
[๖๔๙] อถโข สงฺโฆ ตํ อธิกรณํ วินิจฺฉินิตุกาโม สนฺนิปติ ฯ
ตสฺมึ โข ปน อธิกรเณ วินิจฺฉิยมาเน อนนฺตานิ ๑- เจว ภสฺสานิ
ชายนฺติ น เจกสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ วิญฺญายติ ฯ อถโข
อายสฺมา เรวโต สงฺฆํ ญาเปสิ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อนคฺคานิ ฯ
อมฺหากํ อิมสฺมึ อธิกรเณ วินิจฺฉิยมาเน อนนฺตานิ เจว ภสฺสานิ
ชายนฺติ น เจกสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ วิญฺญายติ ฯ ยทิ สงฺฆสฺส
ปตฺตกลฺลํ สงฺโฆ อิมํ อธิกรณํ อุพฺพาหิกาย วูปสเมยฺย ฯ
สงฺโฆ จตฺตาโร ปาจีนเก ภิกฺขู จตฺตาโร ปาเฐยฺยเก ภิกฺขู อุจฺจินิ
ปาจีนกานํ ภิกฺขูนํ อายสฺมนฺตญฺจ สพฺพกามึ อายสฺมนฺตญฺจ
สาฬฺหํ อายสฺมนฺตญฺจ อุชฺชโสภิตํ อายสฺมนฺตญฺจ วาสภคามิกํ
ปาเฐยฺยกานํ ภิกฺขูนํ อายสฺมนฺตญฺจ เรวตํ อายสฺมนฺตญฺจ สมฺภูตํ
สาณวาสึ อายสฺมนฺตญฺจ ยสํ กากณฺฑกปุตฺตํ อายสฺมนฺตญฺจ
สุมนนฺติ ๑- ฯ อถโข อายสฺมา เรวโต สงฺฆํ ญาเปสิ
{๖๔๙.๑} สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อมฺหากํ อิมสฺมึ อธิกรเณ
วินิจฺฉิยมาเน อนนฺตานิ เจว ภสฺสานิ ชายนฺติ น เจกสฺส ภาสิตสฺส
อตฺโถ วิญฺญายติ ฯ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ สงฺโฆ จตฺตาโร ปาจีนเก
ภิกฺขู จตฺตาโร ปาเฐยฺยเก ภิกฺขู สมฺมนฺเนยฺย อุพฺพาหิกาย อิมํ
อธิกรณํ วูปสเมตุํ ฯ เอสา ญตฺติ ฯ
{๖๔๙.๒} สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อมฺหากํ อิมสฺมึ อธิกรเณ
วินิจฺฉิยมาเน อนนฺตานิ เจว ภสฺสานิ ชายนฺติ น เจกสฺส ภาสิตสฺส
อตฺโถ วิญฺญายติ ฯ สงฺโฆ จตฺตาโร ปาจีนเก ภิกฺขู จตฺตาโร
ปาเฐยฺยเก ภิกฺขู สมฺมนฺนติ อุพฺพาหิกาย อิมํ อธิกรณํ
วูปสเมตุํ ฯ ยสฺสายสฺมโต ขมติ จตุนฺนํ ปาจีนกานํ [๒]-
จตุนฺนํ ปาเฐยฺยกานํ ภิกฺขูนํ สมฺมติ อุพฺพาหิกาย อิมํ อธิกรณํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ ๒ ม. ยุ. ภิกฺขูนํ ฯ
วูปสเมตุํ โส ตุณฺหสฺส ยสฺส นกฺขมติ โส ภาเสยฺย ฯ
{๖๔๙.๓} สมฺมตา สงฺเฆน จตฺตาโร ปาจีนกา ภิกฺขู จตฺตาโร
ปาเฐยฺยกา ภิกฺขู อุพฺพาหิกาย อิมํ อธิกรณํ วูปสเมตุํ ฯ ขมติ
สงฺฆสฺส ตสฺมา ตุณฺหี ฯ เอวเมตํ ธารยามีติ ฯ
[๖๕๐] เตน โข ปน สมเยน อชิโต นาม ภิกฺขุ ทสวสฺโส
สงฺฆสฺส ปาติโมกฺขุทฺเทสโก โหติ ฯ อถโข สงฺโฆ อายสฺมนฺตํปิ
อชิตํ สมฺมนฺนติ เถรานํ ภิกฺขูนํ อาสนปญฺญาปกํ ฯ อถโข เถรานํ
ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ กตฺถ นุ โข มยํ อิมํ อธิกรณํ วูปสเมยฺยามาติ ฯ
อถโข เถรานํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ อยํ โข วาลิการาโม รมณีโย
อปฺปสทฺโท อปฺปนิคฺโฆโส ยนฺนูน มยํ วาลิการาเม อิมํ อธิกรณํ
วูปสเมยฺยามาติ ฯ อถโข เถรา ภิกฺขู วาลิการามํ อคมํสุ ตํ
อธิกรณํ วินิจฺฉินิตุกามา ฯ
[๖๕๑] อถโข อายสฺมา เรวโต สงฺฆํ ญาเปสิ สุณาตุ เม
ภนฺเต สงฺโฆ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ อหํ อายสฺมนฺตํ สพฺพกามึ
วินยํ ปุจฺเฉยฺยนฺติ ฯ อายสฺมา สพฺพกามี สงฺฆํ ญาเปสิ สุณาตุ
เม อาวุโส สงฺโฆ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ อหํ เรวเตน
วินยํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชยฺยนฺติ ฯ
[๖๕๒] อถโข อายสฺมา เรวโต อายสฺมนฺตํ สพฺพกามึ เอตทโวจ
กปฺปติ ภนฺเต สิงฺคิโลณกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส สิงฺคิโลณกปฺโปติ ฯ
กปฺปติ ภนฺเต สิงฺคินา โลณํ ปริหริตุํ ยตฺถ อโลณิกํ ๑-
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อโลณกํ ฯ
ภวิสฺสติ ตตฺถ ปริภุญฺชิสฺสามีติ ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กตฺถ
ปฏิกฺขิตฺตนฺติ ฯ สาวตฺถิยา สุตฺตวิภงฺเคติ ฯ กึ อาปชฺชตีติ ฯ
สนฺนิธิการกโภชเน ปาจิตฺติยนฺติ ฯ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ
อิทํ ปฐมํ วตฺถุํ ๑- สงฺเฆน วินิจฺฉิตํ ฯ อิติปีทํ วตฺถุํ อุทฺธมฺมํ
อุพฺพินยํ อปคตสตฺถุสาสนํ ฯ อิทํ ปฐมํ สลากํ นิกฺขิปามิ ฯ
[๖๕๓] กปฺปติ ภนฺเต ทฺวงฺคุลกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส
ทฺวงฺคุลกปฺโปติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต ทฺวงฺคุลาย ฉายาย วีติวตฺตาย
วิกาเล โภชนํ ภุญฺชิตุนฺติ ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตนฺติ ฯ
ราชคเห สุตฺตวิภงฺเคติ ฯ กึ อาปชฺชตีติ ฯ วิกาลโภชเน ปาจิตฺติยนฺติ ฯ
สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อิทํ ทุติยํ วตฺถุํ สงฺเฆน วินิจฺฉิตํ ฯ อิติปีทํ
วตฺถุํ อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ อปคตสตฺถุสาสนํ ฯ อิทํ ทุติยํ สลากํ
นิกฺขิปามิ ฯ
[๖๕๔] กปฺปติ ภนฺเต คามนฺตรกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส
คามนฺตรกปฺโปติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต อิทานิ คามนฺตรํ คมิสฺสามีติ
ภุตฺตาวินา ปวาริเตน อนติริตฺตํ โภชนํ ภุญฺชิตุนฺติ ฯ นาวุโส
กปฺปตีติ ฯ กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตนฺติ ฯ สาวตฺถิยา สุตฺตวิภงฺเคติ ฯ
กึ อาปชฺชตีติ ฯ อนติริตฺตโภชเน ปาจิตฺติยนฺติ ฯ สุณาตุ เม
ภนฺเต สงฺโฆ อิทํ ตติยํ วตฺถุํ สงฺเฆน วินิจฺฉิตํ ฯ อิติปีทํ
วตฺถุํ อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ อปคตสตฺถุสาสนํ ฯ อิทํ ตติยํ สลากํ
นิกฺขิปามิ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. วตฺถุ ฯ
[๖๕๕] กปฺปติ ภนฺเต อาวาสกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส
อาวาสกปฺโปติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต สมฺพหุลา อาวาสา สมานสีมา
นานูโปสถํ ๑- กาตุนฺติ ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตนฺติ ฯ
ราชคเห อุโปสถสํยุตฺเตติ ฯ กึ อาปชฺชตีติ ฯ วินยาติสาเร
ทุกฺกฏนฺติ ฯ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อิทํ จตุตฺถํ วตฺถุํ สงฺเฆน
วินิจฺฉิตํ ฯ อิติปีทํ วตฺถุํ อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ อปคตสตฺถุสาสนํ ฯ
อิทํ จตุตฺถํ สลากํ นิกฺขิปามิ ฯ
[๖๕๖] กปฺปติ ภนฺเต อนุมติกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส
อนุมติกปฺโปติ ฯ กปฺเปติ ภนฺเต วคฺเคน สงฺเฆน กมฺมํ กาตุํ
อาคเต ภิกฺขู อนุมาเนสฺสามาติ ๒- ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กตฺถ
ปฏิกฺขิตฺตนฺติ ฯ จมฺเปยฺยเก วินยวตฺถุสฺมินฺติ ฯ กึ อาปชฺชตีติ ฯ
วินยาติสาเร ทุกฺกฏนฺติ ฯ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อิทํ ปญฺจมํ
วตฺถุํ สงฺเฆน วินิจฺฉิตํ ฯ อิติปีทํ วตฺถุํ อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ
อปคตสตฺถุสาสนํ ฯ อิทํ ปญฺจมํ สลากํ นิกฺขิปามิ ฯ
[๖๕๗] กปฺปติ ภนฺเต อาจิณฺณกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส
อาจิณฺณกปฺโปติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต อิทํ เม อุปชฺฌาเยน
อชฺฌาจิณฺณํ อิทํ เม อาจริเยน อชฺฌาจิณฺณนฺติ อชฺฌาจริตุนฺติ ฯ
อาจิณฺณกปฺโป โข อาวุโส เอกจฺโจ กปฺปติ เอกจฺโจ น
กปฺปตีติ ฯ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อิทํ ฉฏฺฐํ วตฺถุํ สงฺเฆน
@เชิงอรรถ: ๑ ม. นานุโปสถํ ฯ ๒ ม. อนุมตึ อาเนสฺสาม ฯ
วินิจฺฉิตํ ฯ อิติปีทํ วตฺถุํ อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ อปคตสตฺถุสาสนํ ฯ
อิทํ ฉฏฺฐํ สลากํ นิกฺขิปามิ ฯ
[๖๕๘] กปฺปติ ภนฺเต อมถิตกปฺโปติ ฯ โก โส อาวุโส
อมถิตกปฺโปติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต ยํ ตํ ขีรํ ขีรภาวํ วิชหิตํ
อสมฺปตฺตํ ทธิภาวํ ภุตฺตาวินา ปวาริเตน อนติริตฺตํ ปาตุนฺติ ฯ
นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตนฺติ ฯ สาวตฺถิยา สุตฺตวิภงฺเคติ ฯ
กึ อาปชฺชตีติ ฯ อนติริตฺตโภชเน ปาจิตฺติยนฺติ ฯ สุณาตุ เม
ภนฺเต สงฺโฆ อิทํ สตฺตมํ วตฺถุํ สงฺเฆน วินิจฺฉิตํ ฯ อิติปีทํ วตฺถุํ
อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ อปคตสตฺถุสาสนํ ฯ อิทํ สตฺตมํ สลากํ
นิกฺขิปามิ ฯ
[๖๕๙] กปฺปติ ภนฺเต ชโลคึ ปาตุนฺติ ฯ กา สา อาวุโส
ชโลคีติ ฯ กปฺปติ ภนฺเต ยา สา สุรา อสุตา ๑- อสมฺปตฺตา
มชฺชภาวํ สา ปาตุนฺติ ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตนฺติ ฯ
โกสมฺพิยา สุตฺตวิภงฺเคติ ฯ กึ อาปชฺชตีติ ฯ สุราเมรยปาเน
ปาจิตฺติยนฺติ ฯ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อิทํ อฏฺฐมํ วตฺถุํ สงฺเฆน
วินิจฺฉิตํ ฯ อิติปีทํ วตฺถุํ อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ อปคตสตฺถุสาสนํ ฯ
อิทํ อฏฺฐมํ สลากํ นิกฺขิปามิ ฯ
[๖๖๐] กปฺปติ ภนฺเต อทสกํ นิสีทนนฺติ ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ
กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตนฺติ ฯ สาวตฺถิยา สุตฺตวิภงฺเคติ ฯ กึ อาปชฺชตีติ ฯ
เฉทนเก ปาจิตฺติยนฺติ ฯ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อิทํ นวมํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อาสุตา ฯ
วตฺถุํ สงฺเฆน วินิจฺฉิตํ ฯ อิติปิทํ วตฺถุํ อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ
อปคตสตฺถุสาสนํ ฯ อิทํ นวมํ สลากํ นิกฺขิปามิ ฯ
[๖๖๑] กปฺปติ ภนฺเต ชาตรูปรชตนฺติ ฯ นาวุโส กปฺปตีติ ฯ
กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตนฺติ ฯ ราชคเห สุตฺตวิภงฺเคติ ฯ กึ อาปชฺชตีติ ฯ
ชาตรูปรชตปฺปฏิคฺคหเณ ปาจิตฺติยนฺติ ฯ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ
อิทํ ทสมํ วตฺถุํ สงฺเฆน วินิจฺฉิตํ ฯ อิติปีทํ วตฺถุํ อุทฺธมฺมํ
อุพฺพินยํ อปคตสตฺถุสาสนํ ฯ อิทํ ทสมํ สลากํ นิกฺขิปามิ ฯ
[๖๖๒] สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อิมานิ ทส วตฺถูนิ สงฺเฆน
วินิจฺฉิตานิ ฯ อิติปีมานิ ทส วตฺถูนิ อุทฺธมฺมานิ อุพฺพินยานิ
อปคตสตฺถุสาสนานีติ ฯ
[๖๖๓] นีหตเมตํ อาวุโส อธิกรณํ สนฺตํ วูปสนฺตํ สุวูปสนฺตํ
อปิจ มํ ตฺวํ อาวุโส สงฺฆมชฺเฌปิ อิมานิ ทส วตฺถูนิ ปุจฺเฉยฺยาสิ
เตสํ ภิกฺขูนํ สญฺญตฺติยาติ ฯ อถโข อายสฺมา เรวโต อายสฺมนฺตํ
สพฺพกามึ สงฺฆมชฺเฌปิ อิมานิ ทส วตฺถูนิ ปุจฺฉิ ฯ ปุฏฺโฐ
ปุฏฺโฐ อายสฺมา สพฺพกามี วิสฺสชฺเชสิ ฯ
อิมาย โข ปน วินยสงฺคีติยา สตฺต ภิกฺขุสตานิ อนูนานิ
อนธิกานิ อเหสุํ ฯ ตสฺมายํ วินยสงฺคีติ สตฺตสติกาติ วุจฺจตีติ ฯ
สตฺตสติกกฺขนฺธกํ นิฏฺฐิตํ ทฺวาทสมํ ฯ
อิมมฺหิ ขนฺธเก วตฺถู ปญฺจวีสติ ฯ
------------
ตสฺสุทฺทานํ
[๖๖๔] ทส วตฺถูนิ ปูเรตฺวา กมฺมํ ทูเตน ปาวิสิ
จตฺตาโร ปุน รูปญฺจ โกสมฺพิ จ ปาเฐยฺยโก
มคฺโค โสเรยฺยํ สงฺกสฺสํ กณฺณกุชฺชํ อุทุมฺพรํ
สหชาติ ๑- จ มชฺเฌสิ อสฺโสสิ กํ นุ โข มยํ
ปตฺตนาวาย อุชฺชวิ ๒- ทูรโตปิ ๓- อุทามสฺส
ทารุณํ ๔- สงฺโฆ จ เวสาลิ ๕- เมตฺตา สงฺโฆ อุพฺพาหิกาติ ฯ
จุลฺลวคฺโค สมตฺโต ฯ
-----------
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. สหํชาติ ฯ ๒ ยุ. สา อุชฺชิ ฯ ๓ ม. รโหสิ อุปนามยํ ฯ ยุ. ทูรโหปิ ฯ
@๔ ม. ครุ. ฯ ยุ. ทารุกํ ฯ ๕ ม. เวสาลึ ฯ
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๗ หน้าที่ ๓๗๑-๔๒๓.
https://84000.org/tipitaka/read/pali_item.php?book=7&item=606&items=87
อ่านโดยใช้เครื่องหมาย [เลขข้อ] เป็นเกณฑ์แบ่งข้อ :-
https://84000.org/tipitaka/read/pali_item.php?book=7&item=606&items=87&mode=bracket
อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรโรมัน :-
https://84000.org/tipitaka/read/roman_item.php?book=7&item=606&items=87
อ่านเทียบพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง :-
https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=7&item=606&items=87
ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=7&i=606
สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๗
https://84000.org/tipitaka/read/?index_7
https://84000.org/tipitaka/english/?index_7
บันทึก ๒ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๙.
การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย.
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]
