พระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๘ ภาษาบาลี อักษรไทย
พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๐ สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค

                  จิตฺตคหปติปุจฺฉาสํยุตฺตํ ๑-
     [๕๓๗]   เอกํ  สมยํ  สมฺพหุลา  เถรา  ภิกฺขู มจฺฉิกาสณฺเฑ วิหรนฺติ
อมฺพาฏกวเน   ฯ  เตน  โข  ปน  สมเยน  สมฺพหุลานํ  เถรานํ  ภิกฺขูนํ
ปจฺฉาภตฺตํ      ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ      มณฺฑลมาเฬ      สนฺนิสินฺนานํ
สนฺนิปติตานํ    อยมนฺตรากถา    อุทปาทิ   สญฺโญชนนฺติ   วา   อาวุโส
สญฺโญชนิยา   ธมฺมาติ   วา   อิเม   ธมฺมา   นานตฺถา  นานาพฺยญฺชนา
อุทาหุ  เอกตฺถา  พฺยญฺชนเมว  นานนฺติ  ฯ  ตเตฺรกจฺเจหิ  เถเรหิ ภิกฺขูหิ
เอวํ    พฺยากตํ    โหติ    สญฺโญชนนฺติ   วา   อาวุโส   สญฺโญชนิยา
ธมฺมาติ   วา   อิเม  ธมฺมา  นานตฺถา  เจว  นานาพฺยญฺชนา  จาติ  ฯ
เอกจฺเจหิ   เถเรหิ   ภิกฺขูหิ   เอวํ   พฺยากตํ  โหติ  สญฺโญชนนฺติ  วา
อาวุโส    สญฺโญชนิยา    ธมฺมาติ    วา    อิเม   ธมฺมา   เอกตฺถา
พฺยญฺชนเมว นานนฺติ ฯ
     [๕๓๘]   เตน   โข   ปน   สมเยน   จิตฺโต   คหปติ  มิคปถกํ
อนุปฺปตฺโต  โหติ  เกนจิเทว  กรณีเยน  ฯ  อสฺโสสิ  โข  จิตฺโต  คหปติ
สมฺพหุลานํ    กิร   เถรานํ   ภิกฺขูนํ   ปจฺฉาภตฺตํ   ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ
มณฺฑลมาเฬ    สนฺนิสินฺนานํ    สนฺนิปติตานํ    อยมนฺตรากถา    อุทปาทิ
สญฺโญชนนฺติ   วา   อาวุโส   สญฺโญชนิยา   ธมฺมาติ  วา  อิเม  ธมฺมา
นานตฺถา   นานาพฺยญฺชนา   อุทาหุ   เอกตฺถา  พฺยญฺชนเมว  นานนฺติ  ฯ
ตตฺเรกจฺเจหิ    เถเรหิ   ภิกฺขูหิ   เอวํ   พฺยากตํ   สญฺโญชนนฺติ   วา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. จิตฺตสํยุตฺตํ ฯ
อาวุโส   สญฺโญชนิยา   ธมฺมาติ   วา   อิเม   ธมฺมา  นานตฺถา  เจว
นานาพฺยญฺชนา   จาติ   ฯ   เอกจฺเจหิ  เถเรหิ  ภิกฺขูหิ  เอวํ  พฺยากตํ
สญฺโญชนนฺติ   วา   อาวุโส   สญฺโญชนิยา   ธมฺมาติ  วา  อิเม  ธมฺมา
เอกตฺถา พฺยญฺชนเมว นานนฺติ ฯ
     [๕๓๙]   อถ  โข  จิตฺโต  คหปติ  เยน  เถรา  ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา  เถเร  ภิกฺขู  อภิวาเทตฺวา  เอกมนฺตํ  นิสีทิ  ฯ  เอกมนฺตํ
นิสินฺโน  โข  จิตฺโต  คหปติ  เถเร  ภิกฺขู  เอตทโวจ สุตเมตํ ๑- ภนฺเต
สมฺพหุลานํ    กิร   เถรานํ   ภิกฺขูนํ   ปจฺฉาภตฺตํ   ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ
มณฺฑลมาเฬ    สนฺนิสินฺนานํ    สนฺนิปติตานํ    อยมนฺตรากถา    อุทปาทิ
สญฺโญชนนฺติ   วา   อาวุโส   สญฺโญชนิยา   ธมฺมาติ  วา  อิเม  ธมฺมา
นานตฺถา   นานาพฺยญฺชนา   อุทาหุ   เอกตฺถา  พฺยญฺชนเมว  นานนฺติ  ฯ
เอกจฺเจหิ   เถเรหิ   ภิกฺขูหิ  เอวํ  พฺยากตํ  สญฺโญชนนฺติ  วา  อาวุโส
สญฺโญชนิยา  ธมฺมาติ  วา  อิเม  ธมฺมา  นานตฺถา  เจว  นานาพฺยญฺชนา
จาติ   ฯ  เอกจฺเจหิ  เถเรหิ  ภิกฺขูหิ  เอวํ  พฺยากตํ  สญฺโญชนนฺติ  วา
อาวุโส  สญฺโญชนิยา  ธมฺมาติ  วา  อิเม  ธมฺมา  เอกตฺถา  พฺยญฺชนเมว
นานนฺติ   ฯ   เอวํ  คหปตีติ  ฯ  สญฺโญชนนฺติ  วา  ภนฺเต  สญฺโญชนิยา
ธมฺมาติ   วา   อิเม   ธมฺมา   นานตฺถา  เจว  นานาพฺยญฺชนา  จ  ฯ
เตนหิ  ภนฺเต  อุปมํ  ๒-  กริสฺสามิ  ฯ  อุปมายปิเธกจฺเจ  วิญฺญู  ปุริสา
ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชานนฺติ ฯ
     [๕๔๐]   เสยฺยถาปิ  ภนฺเต  กาโฬ  จ  พลิพทฺโท  ๓- โอทาโต จ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สุตํ เมตํ ฯ  ๒ ม. ยุ. อุปมํ โว ฯ   ๓ ยุ. พลิวทฺโท ฯ เอวมุปริปิ ฯ
พลิพทฺโท   เอเกน   ทาเมน   วา   โยตฺเตน  วา  สํยุตฺตา  อสฺสุ  ฯ
โย   นุ   โข  เอวํ  วเทยฺย  กาโฬ  พลิพทฺโท  โอทาตสฺส  พลิพทฺทสฺส
สญฺโญชนํ   โอทาโต   พลิพทฺโท   กาฬสฺส   พลิพทฺทสฺส  สญฺโญชนนฺติ  ฯ
สมฺมา    นุ    โข    โส   วทมาโน   วเทยฺยาติ   ฯ   โน   เหตํ
คหปติ   ฯ   น   โข  คหปติ  กาโฬ  พลิพทฺโท  โอทาตสฺส  พลิพทฺทสฺส
สญฺโญชนํ   นปิ   โอทาโต   พลิพทฺโท   กาฬสฺส   พลิพทฺทสฺส  สญฺโญชนํ
เยน   โข   เต   เอเกน   ทาเมน  วา  โยตฺเตน  วา  สํยุตฺตา  ตํ
ตตฺถ   สญฺโญชนนฺติ   ฯ   เอวเมว   โข   ภนฺเต   น   จกฺขุ  รูปานํ
สญฺโญชนํ    น    รูปา    จกฺขุสฺส   สญฺโญชนํ   ยญฺจ   ตตฺถ   ตทุภยํ
ปฏิจฺจ   อุปฺปชฺชติ   ฉนฺทราโค   ตํ   ตตฺถ   สญฺโญชนํ   ฯ   น  โสตํ
สทฺทานํ   ฯ   น  ฆานํ  คนฺธานํ  ฯ  น  ชิวฺหา  รสานํ  ฯ  น  กาโย
โผฏฺฐพฺพานํ    สญฺโญชนํ   น   โผฏฺฐพฺพา   กายสฺส   สญฺโญชนํ   ยญฺจ
ตตฺถ   ตทุภยํ   ปฏิจฺจ   อุปฺปชฺชติ   ฉนฺทราโค  ตํ  ตตฺถ  สญฺโญชนํ  ฯ
น    มโน    ธมฺมานํ    สญฺโญชนํ    น   ธมฺมา   มนสฺส   สญฺโญชนํ
ยญฺจ    ตตฺถ    ตทุภยํ    ปฏิจฺจ   อุปฺปชฺชติ   ฉนฺทราโค   ตํ   ตตฺถ
สญฺโญชนนฺติ   ฯ   ลาภา   เต   คหปติ   สุลทฺธํ   เต   คหปติ  ยสฺส
เต คมฺภีเร พุทฺธวจเน ปญฺญาจกฺขุ กมตีติ ฯ ปฐมํ ฯ
     [๕๔๑]   เอกํ  สมยํ  สมฺพหุลา  เถรา  ภิกฺขู มจฺฉิกาสณฺเฑ วิหรนฺติ
อมฺพาฏกวเน  ฯ  อถ  โข  จิตฺโต  คหปติ  เยน เถรา ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา     เถเร    ภิกฺขู    อภิวาเทตฺวา    เอกมนฺตํ    นิสีทิ
เอกมนฺตํ   นิสินฺโน   โข   จิตฺโต   คหปติ   เถเร   ภิกฺขู  เอตทโวจ
อธิวาเสนฺตุ   เม   ภนฺเต   เถรา  สฺวาตนาย  ภตฺตนฺติ  ฯ  อธิวาเสสุํ
โข   เถรา   ภิกฺขู  ตุณฺหีภาเวน  ฯ  อถ  โข  จิตฺโต  คหปติ  เถรานํ
ภิกฺขูนํ   อธิวาสนํ   วิทิตฺวา   อุฏฺฐายาสนา  เถเร  ภิกฺขู  อภิวาเทตฺวา
ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ
     [๕๔๒]   อถ   โข   เถรา   ภิกฺขู   ตสฺสา  รตฺติยา  อจฺจเยน
ปุพฺพณฺหสมยํ     นิวาเสตฺวา     ปตฺตจีวรมาทาย     เยน     จิตฺตสฺส
คหปติโน     นิเวสนํ     เตนุปสงฺกมึสุ     อุปสงฺกมิตฺวา     ปญฺญตฺเต
อาสเน  นิสีทึสุ  ฯ  อถ  โข  จิตฺโต คหปติ เยน เถรา ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา  เถเร  ภิกฺขู  อภิวาเทตฺวา  เอกมนฺตํ  นิสีทิ  ฯ  เอกมนฺตํ
นิสินฺโน   โข  จิตฺโต  คหปติ  อายสฺมนฺตํ  เถรํ  เอตทโวจ  ธาตุนานตฺตํ
ธาตุนานตฺตนฺติ   ภนฺเต   เถร   วุจฺจติ   กิตฺตาวตา   นุ   โข  ภนฺเต
ธาตุนานตฺตํ วุตฺตํ ภควตาติ ฯ
     [๕๔๓]   เอวํ  วุตฺเต  อายสฺมา  เถโร  ตุณฺหี  อโหสิ  ฯ ทุติยมฺปิ
โข  จิตฺโต  คหปติ  อายสฺมนฺตํ เถรํ เอตทโวจ ธาตุนานตฺตํ ธาตุนานตฺตนฺติ
ภนฺเต    เถร   วุจฺจติ   กิตฺตาวตา   นุ   โข   ภนฺเต   ธาตุนานตฺตํ
วุตฺตํ   ภควตาติ   ฯ  ทุติยมฺปิ  โข  อายสฺมา  เถโร  ตุณฺหี  อโหสิ  ฯ
ตติยมฺปิ   โข  จิตฺโต  คหปติ  อายสฺมนฺตํ  เถรํ  เอตทโวจ  ธาตุนานตฺตํ
ธาตุนานตฺตนฺติ  ภนฺเต  เถร  วุจฺจติ  กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต ธาตุนานตฺตํ
วุตฺตํ ภควตาติ ฯ ตติยมฺปิ โข อายสฺมา เถโร ตุณฺหี อโหสิ ฯ
     [๕๔๔]   เตน   โข   ปน   สมเยน  อายสฺมา  อิสิทตฺโต  ตสฺมึ
ภิกฺขุสงฺเฆ   สพฺพนวโก   โหติ   ฯ   อถ   โข   อายสฺมา   อิสิทตฺโต
อายสฺมนฺตํ   เถรํ   เอตทโวจ   พฺยากโรมหํ   ภนฺเต   เถร   จิตฺตสฺส
คหปติโน   เอตํ  ปญฺหนฺติ  ฯ  พฺยากโรหิ  ตฺวํ  [๑]-  อิสิทตฺต  จิตฺตสฺส
คหปติโน  เอตํ  ปญฺหนฺติ  ฯ  เอวํ  หิ  ตฺวํ  คหปติ  ปุจฺฉสิ  ธาตุนานตฺตํ
ธาตุนานตฺตนฺติ    ภนฺเต    เถร    วุจฺจติ    กิตฺตาวตา    นุ    โข
ภนฺเต   ธาตุนานตฺตํ   วุตฺตํ   ภควตาติ  ฯ  เอวํ  ภนฺเต  ฯ  อิทํ  โข
คหปติ  ธาตุนานตฺตํ  วุตฺตํ  ภควตา  ฯ  จกฺขุธาตุ รูปธาตุ จกฺขุวิญฺญาณธาตุ
ฯเปฯ       มโนธาตุ       ธมฺมธาตุ       มโนวิญฺญาณธาตุ      ฯ
เอตฺตาวตา โข คหปติ ธาตุนานตฺตํ วุตฺตํ ภควตาติ ฯ
     [๕๔๕]   อถ  โข  จิตฺโต  คหปติ  อายสฺมโต  อิสิทตฺตสฺส  ภาสิตํ
อภินนฺทิตฺวา   อนุโมทิตฺวา  เถเร  ภิกฺขู  ปณีเตน  ขาทนีเยน  โภชนีเยน
สหตฺถา  สนฺตปฺเปสิ  สมฺปวาเรสิ  ฯ  อถ  โข  เถรา  ภิกฺขู  ภุตฺตาวิโน
โอนีตปตฺตปาณิโน   อุฏฺฐายาสนา   ปกฺกมึสุ   ฯ   อถ   โข   อายสฺมา
เถโร   อายสฺมนฺตํ   อิสิทตฺตํ   เอตทโวจ   สาธุ   โข   ตฺวํ  อาวุโส
อิสิทตฺต    เอโส    ปโญฺห   ปฏิภาสิ   เนโส   ปโญฺห   มํ   ปฏิภาสิ
เตนหาวุโส   อิสิทตฺต   ยทา   อญฺญถาปิ  เอวรูโป  ปโญฺห  อาคจฺเฉยฺย
ตญฺเญเวตฺถ ปฏิภาเสยฺยาสีติ ๒- ฯ ทุติยํ ฯ
     [๕๔๖]   เอกํ   สมยํ   สมฺพหุลา   เถรา   ภิกฺขู  มจฺฉิกาสณฺเฑ
วิหรนฺติ   อมฺพาฏกวเน   ฯ   อถ   โข   จิตฺโต  คหปติ  เยน  เถรา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อาวุโส ฯ ๒ ยุ. ปติภาเสยฺยาติ ฯ
ภิกฺขู    เตนุปสงฺกมิ    อุปสงฺกมิตฺวา    เถเร    ภิกฺขู   อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ   นิสีทิ   ฯ   เอกมนฺตํ   นิสินฺโน  โข  จิตฺโต  คหปติ  เถเร
ภิกฺขู  เอตทโวจ  อธิวาเสนฺตุ  เม  ภนฺเต  เถรา  สฺวาตนาย ภตฺตนฺติ ฯ
อธิวาเสสุํ   โข   เถรา   ภิกฺขู   ตุณฺหีภาเวน   ฯ   อถ  โข  จิตฺโต
คหปติ   เถรานํ   ภิกฺขูนํ   อธิวาสนํ   วิทิตฺวา   อุฏฺฐายาสนา   เถเร
ภิกฺขู อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ
     [๕๔๗]   อถ  โข  เถรา ภิกฺขู ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ
นิวาเสตฺวา    ปตฺตจีวรมาทาย    เยน   จิตฺตสฺส   คหปติสฺส   นิเวสนํ
เตนุปสงฺกมึสุ     อุปสงฺกมิตฺวา    ปญฺญตฺเต    อาสเน    นิสีทึสุ    ฯ
อถ  โข  จิตฺโต  คหปติ  เยน  เถรา  ภิกฺขู  เตนุปสงฺกมิ  อุปสงฺกมิตฺวา
เถเร   ภิกฺขู   อภิวาเทตฺวา   เอกมนฺตํ   นิสีทิ  ฯ  เอกมนฺตํ  นิสินฺโน
โข   จิตฺโต   คหปติ   อายสฺมนฺตํ  เถรํ  เอตทโวจ  ยา  อิมา  ภนฺเต
เถร   อเนกวิหิตา   ทิฏฺฐิโย  โลเก  อุปฺปชฺชนฺติ  สสฺสโต  โลโกติ  วา
อสสฺสโต   โลโกติ   วา   อนฺตวา   โลโกติ   วา  อนนฺตวา  โลโกติ
วา   ตํ   ชีวํ  ตํ  สรีรนฺติ  วา  อญฺญํ  ชีวํ  อญฺญํ  สรีรนฺติ  วา  โหติ
ตถาคโต   ปรํ   มรณาติ   วา  น  โหติ  ตถาคโต  ปรํ  มรณาติ  วา
โหติ  จ  น  จ  โหติ  ตถาคโต  ปรํ  มรณาติ  วา  เนว  โหติ  น น
โหติ  ตถาคโต  ปรํ  มรณาติ  วา  ฯ  (ยานิ  จิมานิ ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐิคตานิ
พฺรหฺมชาเล   ภณิตานิ)   ฯ  อิมา  นุ  โข  ภนฺเต  ทิฏฺฐิโย  กิสฺมึ  สติ
โหนฺติ กิสฺมึ อสติ น โหนฺตีติ ฯ
     [๕๔๘]   เอวํ  วุตฺเต  อายสฺมา  เถโร  ตุณฺหี  อโหสิ  ฯ ทุติยมฺปิ
โข   จิตฺโต   คหปติ   ฯเปฯ  ตติยมฺปิ  โข  จิตฺโต  คหปติ  อายสฺมนฺตํ
เถรํ  เอตทโวจ  ยา  อิมา  ภนฺเต  เถร  อเนกวิหิตา  ทิฏฺฐิโย  โลเก
อุปฺปชฺชนฺติ   สสฺสโต   โลโกติ   วา   อสสฺสโต  โลโกติ  วา  อนฺตวา
โลโกติ   วา   อนนฺตวา   โลโกติ   วา   ตํ   ชีวํ  ตํ  สรีรนฺติ  วา
อญฺญํ   ชีวํ   อญฺญํ   สรีรนฺติ   วา   โหติ   ตถาคโต   ปรํ   มรณาติ
วา   น   โหติ   ตถาคโต  ปรํ  มรณาติ  วา  โหติ  จ  น  จ  โหติ
ตถาคโต   ปรํ   มรณาติ   วา   เนว   โหติ  น  น  โหติ  ตถาคโต
ปรํ    มรณาติ    วา    ฯ    (ยานิ    จิมานิ    ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐิคตานิ
พฺรหฺมชาเล   ภณิตานิ)   ฯ  อิมา  นุ  โข  ภนฺเต  ทิฏฺฐิโย  กิสฺมึ  สติ
โหนฺติ   กิสฺมึ   อสติ   น  โหนฺตีติ  ฯ  ตติยมฺปิ  โข  อายสฺมา  เถโร
ตุณฺหี อโหสิ ฯ
     [๕๔๙]   เตน   โข   ปน   สมเยน  อายสฺมา  อิสิทตฺโต  ตสฺมึ
ภิกฺขุสงฺเฆ   สพฺพนวโก   โหติ   ฯ   อถ   โข   อายสฺมา   อิสิทตฺโต
อายสฺมนฺตํ   เถรํ   เอตทโวจ   พฺยากโรมหํ   ภนฺเต   เถร   จิตฺตสฺส
คหปติโน   เอตํ   ปญฺหนฺติ   ฯ   พฺยากโรหิ   ตฺวํ   อาวุโส   อิสิทตฺต
จิตฺตสฺส   คหปติโน   เอตํ   ปญฺหนฺติ  ฯ  เอวํ  หิ  ตฺวํ  คหปติ  ปุจฺฉสิ
ยา   อิมา   ภนฺเต   เถร   อเนกวิหิตา   ทิฏฺฐิโย  โลเก  อุปฺปชฺชนฺติ
สสฺสโต   โลโกติ   วา   อสสฺสโต   โลโกติ   วา   อนฺตวา  โลโกติ
วา   อนนฺตวา   โลโกติ   วา  ฯเปฯ  อิมา  นุ  โข  ภนฺเต  ทิฏฺฐิโย
กิสฺมึ สติ โหนฺติ กิสฺมึ อสติ น โหนฺตีติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ
     {๕๔๙.๑}   ยา   อิมา   คหปติ   อเนกวิหิตา   ทิฏฺฐิโย  โลเก
อุปฺปชฺชนฺติ   สสฺสโต   โลโกติ   วา   อสสฺสโต  โลโกติ  วา  อนฺตวา
โลโกติ  วา  อนนฺตวา  โลโกติ  วา  ตํ  ชีวํ  ตํ  สรีรนฺติ วา อญฺญํ ชีวํ
อญฺญํ   สรีรนฺติ   วา   โหติ   ตถาคโต   ปรํ  มรณาติ  วา  น  โหติ
ตถาคโต   ปรํ   มรณาติ   วา  โหติ  จ  น  จ  โหติ  ตถาคโต  ปรํ
มรณาติ  วา  เนว  โหติ  น  น  โหติ  ตถาคโต  ปรํ  มรณาติ  วา ฯ
(ยานิ   จิมานิ   ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐิคตานิ   พฺรหฺมชาเล   ภณิตานิ)  ฯ  อิมา
โข   คหปติ   ทิฏฺฐิโย   สกฺกายทิฏฺฐิยา   สติ   โหนฺติ   สกฺกายทิฏฺฐิยา
อสติ น โหนฺตีติ ฯ
     [๕๕๐]   กถํ   ปน  ภนฺเต  สกฺกายทิฏฺฐิ  โหตีติ  ฯ  อิธ  คหปติ
อสฺสุตวา    ปุถุชฺชโน    อริยานํ    อทสฺสาวี   อริยธมฺมสฺส   อโกวิโท
อริยธมฺเม     อวินีโต     สปฺปุริสานํ     อทสฺสาวี     สปฺปุริสธมฺมสฺส
อโกวิโท     สปฺปุริสธมฺเม    อวินีโต    รูปํ    อตฺตโต    สมนุปสฺสติ
รูปวนฺตํ   วา   อตฺตานํ  อตฺตนิ  วา  รูปํ  รูปสฺมึ  วา  อตฺตานํ  เวทนํ
อตฺตโต  สมนุปสฺสติ  ฯเปฯ  สญฺญํ  ...  สงฺขาเร  ... วิญฺญาณํ อตฺตโต
สมนุปสฺสติ    วิญฺญาณวนฺตํ    วา    อตฺตานํ    อตฺตนิ   วา   วิญฺญาณํ
วิญฺญาณสฺมึ วา อตฺตานํ ฯ เอวํ โข คหปติ สกฺกายทิฏฺฐิ โหตีติ ฯ
     [๕๕๑]   กถํ  ปน  ภนฺเต  สกฺกายทิฏฺฐิ  น  โหตีติ  ฯ  อิธ คหปติ
สุตวา   อริยสาวโก  อริยานํ  ทสฺสาวี  อริยธมฺมสฺส  โกวิโท  อริยธมฺเม
วินีโต     ๑-     สปฺปุริสานํ    ทสฺสาวี    สปฺปุริสธมฺมสฺส    โกวิโท
สปฺปุริสธมฺเม   วินีโต   ๑-   น  รูปํ  อตฺตโต  สมนุปสฺสติ  น  รูปวนฺตํ
วา  อตฺตานํ  น  อตฺตนิ  วา  รูปํ  น  รูปสฺมึ วา อตฺตานํ ฯ น เวทนํ ฯ
น   สญฺญํ   ฯ   น   สงฺขาเร   ฯ   น  วิญฺญาณํ  อตฺตโต  สมนุปสฺสติ
น    วิญฺญาณวนฺตํ    วา   อตฺตานํ   น   อตฺตนิ   วา   วิญฺญาณํ   น
วิญฺญาณสฺมึ   วา   อตฺตานํ   ฯ   เอวํ   โข   คหปติ  สกฺกายทิฏฺฐิ  น
โหตีติ   ฯ   กุโต   ภนฺเต  อยฺโย  อิสิทตฺโต  อาคจฺฉตีติ  ฯ  อวนฺติยา
โขหํ   คหปติ   อาคจฺฉามีติ   ฯ   อตฺถิ   ภนฺเต   อวนฺติยา  อิสิทตฺโต
นาม    กุลปุตฺโต    อมฺหากํ   อทิฏฺฐสหาโย   ปพฺพชิโต   ทิฏฺโฐ   โส
อายสฺมตาติ  ฯ  เอวํ  คหปตีติ  ฯ  กหํ  นุ  โข โส ๒- ภนฺเต อายสฺมา
เอตรหิ วิหรตีติ ฯ
     [๕๕๒]   เอวํ   วุตฺเต   อายสฺมา   อิสิทตฺโต  ตุณฺหี  อโหสิ  ฯ
อยฺโย   โน   ภนฺเต   อิสิทตฺโตติ   ฯ   เอวํ   คหปตีติ   ฯ  อภิรมตุ
ภนฺเต    อยฺโย    อิสิทตฺโต    มจฺฉิกาสณฺเฑ    รมณียํ    อมฺพาฏกวนํ
อหํ        อยฺยสฺส        อิสิทตฺตสฺส       อุสฺสุกฺกํ       กริสฺสามิ
จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานนฺติ ฯ
กลฺยาณํ วุจฺจติ คหปตีติ ฯ
     [๕๕๓]   อถ  โข  จิตฺโต  คหปติ  อายสฺมโต  อิสิทตฺตสฺส  ภาสิตํ
อภินนฺทิตฺวา   อนุโมทิตฺวา  เถเร  ภิกฺขู  ปณีเตน  ขาทนีเยน  โภชนีเยน
สหตฺถา  สนฺตปฺเปสิ  สมฺปวาเรสิ  ฯ  อถ  โข  เถรา  ภิกฺขู  ภุตฺตาวิโน
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. สุวินีโต ฯ  ๒ ยุ. โสติ นตฺถิ ฯ
โอนีตปตฺตปาณิโน   อุฏฺฐายาสนา   ปกฺกมึสุ   ฯ   อถ   โข   อายสฺมา
เถโร   อายสฺมนฺตํ   อิสิทตฺตํ  เอตทโวจ  สาธุ  โข  ตฺวํ  ๑-  อาวุโส
อิสิทตฺต    เอโส   ปโญฺห   ปฏิภาสิ   เนโส   ปโญฺห   มมํ   ปฏิภาสิ
เตนหาวุโส  อิสิทตฺต  ยทา  อญฺญถาปิ  ๒-  เอวรูโป  ปโญฺห อาคจฺเฉยฺย
ตญฺเญเวตฺถ   ปฏิภาเสยฺยาสีติ   ๓-   ฯ  อถ  โข  อายสฺมา  อิสิทตฺโต
เสนาสนํ    สํสาเมตฺวา    ปตฺตจีวรมาทาย   มจฺฉิกาสณฺฑมฺหา   ปกฺกามิ
ยํ   มจฺฉิกาสณฺฑมฺหา   ปกฺกามิ   ตถา   ปกฺกนฺโตว   อโหสิ   น   ปุน
ปจฺจาคจฺฉีติ ฯ ตติยํ ฯ
     [๕๕๔]   เอกํ   สมยํ   สมฺพหุลา   เถรา   ภิกฺขู  มจฺฉิกาสณฺเฑ
วิหรนฺติ   อมฺพาฏกวเน   ฯ   อถ   โข   จิตฺโต  คหปติ  เยน  เถรา
ภิกฺขู    เตนุปสงฺกมิ    อุปสงฺกมิตฺวา    เถเร    ภิกฺขู   อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ   นิสีทิ   ฯ   เอกมนฺตํ   นิสินฺโน  โข  จิตฺโต  คหปติ  เถเร
ภิกฺขู  เอตทโวจ  อธิวาเสนฺตุ  เม  ภนฺเต  ๔- เถรา สฺวาตนาย โคกุเล
ภตฺตนฺติ   ฯ   อธิวาเสสุํ  โข  เถรา  ภิกฺขู  ตุณฺหีภาเวน  ฯ  อถ  โข
จิตฺโต   คหปติ   เถรานํ   ภิกฺขูนํ   อธิวาสนํ   วิทิตฺวา   อุฏฺฐายาสนา
เถเร ภิกฺขู อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ
     [๕๕๕]   อถ  โข  เถรา ภิกฺขู ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ
นิวาเสตฺวา    ปตฺตจีวรมาทาย    เยน    จิตฺตสฺส   คหปติโน   โคกุลํ
เตนุปสงฺกมึสุ    อุปสงฺกมิตฺวา   ปญฺญตฺเต   อาสเน   นิสีทึสุ   ฯ   อถ
โข   จิตฺโต   คหปติ   เถเร   ภิกฺขู  ปณีเตน  สปฺปิปายาเสน  สหตฺถา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ตํ ฯ  ๒ ยุ. อญฺญทาปิ ฯ  ๓ ยุ. ปติภาเสยฺยาติ ฯ  ๔ ยุ. ภนฺเตติ
@นตฺถิ ฯ
สนฺตปฺเปสิ   สมฺปวาเรสิ   ฯ   อถ   โข   เถรา   ภิกฺขู   ภุตฺตาวิโน
โอนีตปตฺตปาณิโน   อุฏฺฐายาสนา   ปกฺกมึสุ   ฯ   จิตฺโตปิ   โข  คหปติ
เสสกํ  วิสชฺเชถาติ  วตฺวา  เถเร  ภิกฺขู  ปิฏฺฐิโต  ปิฏฺฐิโต  อนุพนฺธิ  ฯ
เตน  โข  ปน  สมเยน  อุณฺหํ  โหติ  กุฏฺฐิตํ  ฯ  เต  จ  เถรา  ภิกฺขู
ปเวลิยมาเนน มญฺเญ กาเยน คจฺฉนฺติ ยถา ตํ โภชนํ ภุตฺตาวิโน ฯ
     [๕๕๖]   เตน  โข  ปน  สมเยน  อายสฺมา มหโก ตสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ
สพฺพนโว   ๑-  โหติ  ฯ  อถ  โข  อายสฺมา  มหโก  อายสฺมนฺตํ  เถรํ
เอตทโวจ  สาธุ  ขฺวสฺส  ภนฺเต  เถรสฺส  ๒-  สีตโก จ วาโต วาเยยฺย
อพฺภสํปิลาโป  จ  ๓-  อสฺส  เทโว  จ เอกเมกํ ผุสเยยฺยาติ ๔- ฯ สาธุ
ขฺวสฺส   อาวุโส   มหก  ยํ  สีตโก  จ  วาโต  วาเยยฺย  อพฺภสํปิลาโป
จ   อสฺส   เทโว   จ  เอกเมกํ  ผุสเยยฺยาติ  ฯ  อถ  โข  อายสฺมา
มหโก   ตถารูปํ   อิทฺธาภิสงฺขารํ   อภิสงฺขริ   ยถายํ   ๕-  สีตโก  จ
วาโต วายิ อพฺภสํปิลาโป จ อสฺส เทโว จ เอกเมกํ ผุสิ ฯ
     [๕๕๗]   อถ  โข  จิตฺตสฺส  คหปติโน  เอตทโหสิ  โย  โข อิมสฺมึ
ภิกฺขุสงฺเฆ   สพฺพนโว   ภิกฺขุ   ตสฺสายํ   เอวรูโป   อิทฺธานุภาโวติ  ฯ
อถ   โข   อายสฺมา   มหโก  อารามํ  สมฺปาปุณิตฺวา  อายสฺมนฺตํ  เถรํ
เอตทโวจ   อลเมตฺตาวตา  ภนฺเต  เถราติ  ฯ  อลเมตฺตาวตา  อาวุโส
มหก    กตเมตฺตาวตา    อาวุโส    มหก   ปูชิตเมตฺตาวตา   อาวุโส
มหกาติ   ฯ   อถ   โข   เถรา  ภิกฺขู  ยถาวิหารํ  อคมํสุ  อายสฺมาปิ
มหโก   สกํ  วิหารํ  อคมาสิ  ฯ  อถ  โข  จิตฺโต  คหปติ  เยนายสฺมา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. สพฺพนวโก ฯ ๒ ม. เถร ยุ. เถร ยํ ฯ  ๓ ยุ. อพฺภสมฺวิลาโป ฯ
@๔ ม. ยุ. ผุสาเยยฺยาติ ฯ  ๕ ม. ยุ. ยถา ฯ
มหโก   เตนุปสงฺกมิ   อุปสงฺกมิตฺวา   สายสฺมนฺตํ   มหกํ   อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ   นิสีทิ  ฯ  เอกมนฺตํ  นิสินฺโน  โข  จิตฺโต  คหปติ  อายสฺมนฺตํ
มหกํ   เอตทโวจ   สาธุ   เม  ภนฺเต  อยฺโย  มหโก  อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ
อิทฺธิปาฏิหาริยํ  ทสฺเสตูติ  ฯ  เตนหิ  ตฺวํ  คหปติ  อาฬินฺเท  อุตฺตราสงฺคํ
ปญฺญเปตฺวา   ติณกลาปํ   โอกาเสหีติ   ฯ   เอวมฺภนฺเตติ   โข  จิตฺโต
คหปติ    อายสฺมโต    มหกสฺส    ปฏิสฺสุตฺวา   อาฬินฺเท   อุตฺตราสงฺคํ
ปญฺญเปตฺวา ติณกลาปํ โอกาเสสิ ฯ
     {๕๕๗.๑}   อถ  โข  อายสฺมา  มหโก  วิหารํ  ปวิสิตฺวา  สุจิฆฏิกํ
ทตฺวา    ตถารูปํ    อิทฺธาภิสงฺขารํ   อภิสงฺขริ   ยถา   ตาฬจฺฉิคฺคเฬน
จ    อคฺคฬนฺตริกาย   จ   อจฺจิ   ๑-   นิกฺขมิตฺวา   ติณานิ   ฌาเปสิ
น   อุตฺตราสงฺคํ   ฌาเปสิ   ฯ   อถ  โข  จิตฺโต  คหปติ  อุตฺตราสงฺคํ
ปปฺโผเฏตฺวา   ๒-   สํวิคฺโค   โลมหฏฺฐชาโต   เอกมนฺตํ   อฏฺฐาสิ  ฯ
อถ    โข   อายสฺมา   มหโก   วิหารา   นิกฺขมิตฺวา   จิตฺตํ   คหปตึ
เอตทโวจ    อลเมตฺตาวตา    คหปตีติ   ฯ    อลเมตฺตาวตา   ภนฺเต
มหก    กตเมตฺตาวตา     ภนฺเต    มหก    ปูชิตเมตฺตาวตา   ภนฺเต
มหก    อภิรมตุ    ภนฺเต    อยฺโย    มหโก   มจฺฉิกาสณฺเฑ   รมณียํ
อมฺพาฏกวนํ      อหํ     อยฺยสฺส     มหกสฺส    อุสฺสุกฺกํ    กริสฺสามิ
จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานนฺติ ฯ
กลฺยาณํ   วุจฺจติ   คหปตีติ   ฯ   อถ  โข  อายสฺมา  มหโก  เสนาสนํ
สํสาเมตฺวา     ปตฺตจีวรมาทาย     มจฺฉิกาสณฺฑมฺหา     ปกฺกามิ    ยํ
มจฺฉิกาสณฺฑมฺหา     ปกฺกามิ    ตถา    ปกฺกนฺโตว   อโหสิ   น   ปุน
ปจฺจาคจฺฉีติ ฯ จตุตฺถํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อจฺฉิ ฯ ๒ ยุ. ปปฺโปเฏตฺวา ฯ
     [๕๕๘]   เอกํ   สมยํ   อายสฺมา   กามภู  มจฺฉิกาสณฺเฑ  วิหรติ
อมฺพาฏกวเน   ฯ   อถ   โข   จิตฺโต   คหปติ   เยนายสฺมา   กามภู
เตนุปสงฺกมิ     อุปสงฺกมิตฺวา     อายสฺมนฺตํ    กามภุํ    อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ   นิสีทิ   ฯ   เอกมนฺตํ   นิสินฺนํ  โข  จิตฺตํ  คหปตึ  อายสฺมา
กามภู เอตทโวจ วุตฺตมิทํ คหปติ
         เนลงฺโค เสตปจฺฉาโท     เอกาโร วตฺตตี รโถ
         อนีฆํ ปสฺส อายนฺตํ          ฉินฺนโสตํ อพนฺธนนฺติ ฯ
     [๕๕๙]   อิมสฺส   นุ   โข   คหปติ   สงฺขิตฺเตน  ภาสิตสฺส  กถํ
วิตฺถาเรน   อตฺโถ   ทฏฺฐพฺโพติ  ฯ  กึ  นุ  โข  เอตํ  ภนฺเต  ภควตา
ภาสิตนฺติ   ฯ   เอวํ   คหปตีติ   ฯ   เตนหิ  ภนฺเต  มุหุตฺตํ  อาคเมหิ
ยาวสฺส   อตฺถํ   เปกฺขามีติ   ฯ   อถ   โข   จิตฺโต   คหปติ  มุหุตฺตํ
ตุณฺหี   หุตฺวา   อายสฺมนฺตํ   กามภุํ  เอตทโวจ  เนลงฺคนฺติ  โข  ภนฺเต
สีลานเมตํ   อธิวจนํ   ฯ   เสตปจฺฉาโทติ  โข  ภนฺเต  วิมุตฺติยา  เอตํ
อธิวจนํ  ฯ  เอกาโรติ  โข  ภนฺเต  สติยา  เอตํ  อธิวจนํ  ฯ  วตฺตตีติ
โข   ภนฺเต   อภิกฺกมปฏิกฺกมสฺเสตํ   อธิวจนํ   ฯ   รโถติ  โข  ภนฺเต
อิมสฺเสตํ   จาตุมฺมหาภูติกสฺส   กายสฺส   อธิวจนํ   มาตาเปตฺติกสมฺภวสฺส
โอทนกุมฺมาสูปจยสฺส      อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺมสฺส     ฯ
ราโค   โข  ภนฺเต  นีโฆ  โทโส  นีโฆ  โมโห  นีโฆ  เต  ขีณาสวสฺส
ภิกฺขุโน   ปหีนา   อุจฺฉินฺนมูลา   ตาลาวตฺถุกตา   อนภาวงฺคตา   อายตึ
อนุปฺปาทธมฺมา    ตสฺมา    ขีณาสโว    ภิกฺขุ    อนีโฆติ   วุจฺจติ   ฯ
อายนฺตนฺติ   โข   ภนฺเต   อรหโต   เอตํ   อธิวจนํ  ฯ  โสโตติ  โข
ภนฺเต    ตณฺหาเยตํ    อธิวจนํ    สา   ขีณาสวสฺส   ภิกฺขุโน   ปหีนา
อุจฺฉินฺนมูลา    ตาลาวตฺถุกตา    อนภาวงฺคตา   อายตึ   อนุปฺปาทธมฺมา
ตสฺมา  ขีณาสโว  ภิกฺขุ  ฉินฺนโสโตติ  วุจฺจติ  ฯ  ราโค  โข  ๑- ภนฺเต
พนฺธนํ   โทโส   พนฺธนํ   โมโห   พนฺธนํ   เต   ขีณาสวสฺส   ภิกฺขุโน
ปหีนา     อุจฺฉินฺนมูลา     ตาลาวตฺถุกตา     อนภาวงฺคตา     อายตึ
อนุปฺปาทธมฺมา    ตสฺมา    ขีณาสโว   ภิกฺขุ   อพนฺธโนติ   วุจฺจติ   ฯ
อิติ โข ภนฺเต ยนฺตํ ภควตา วุตฺตํ
         เนลงฺโค เสตปจฺฉาโท     เอกาโร วตฺตตี รโถ
         อนีฆํ ปสฺส อายนฺตํ          ฉินฺนโสตํ อพนฺธนนฺติ ฯ
อิมสฺส   โขหํ   ภนฺเต  ภควตา  สงฺขิตฺเตน  ภาสิตสฺส  เอวํ  วิตฺถาเรน
อตฺถํ   อาชานามีติ   ฯ   ลาภา   เต   คหปติ   สุลทฺธํ   เต  คหปติ
ยสฺส เต คมฺภีเร พุทฺธวจเน ปญฺญาจกฺขุ กมตีติ ฯ ปญฺจมํ ฯ
     [๕๖๐]   เอกํ   สมยํ   อายสฺมา   กามภู   มจฺฉิกสณฺเฑ  วิหรติ
อมฺพาฏกวเน   ฯ   อถ   โข   จิตฺโต   คหปติ   เยนายสฺมา   กามภู
เตนุปสงฺกมิ     อุปสงฺกมิตฺวา     อายสฺมนฺตํ    กามภุํ    อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ   นิสีทิ  ฯ  เอกมนฺตํ  นิสินฺโน  โข  จิตฺโต  คหปติ  อายสฺมนฺตํ
กามภุํ   เอตทโวจ   กติ   นุ   โข  ภนฺเต  สงฺขาราติ  ฯ  ตโย  โข
คหปติ สงฺขารา กายสงฺขาโร วจีสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโรติ ฯ
     [๕๖๑]   สาธุ  ภนฺเตติ  โข  จิตฺโต  คหปติ  อายสฺมโต  กามภุสฺส
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. โขสทฺโท นตฺถิ ฯ
ภาสิตํ    อภินนฺทิตฺวา    อนุโมทิตฺวา    อายสฺมนฺตํ    กามภุํ    อุตฺตรึ
ปญฺหํ   อปุจฺฉิ   กตโม   ปน  ภนฺเต  กายสงฺขาโร  กตโม  วจีสงฺขาโร
กตโม   จิตฺตสงฺขาโรติ   ฯ  อสฺสาสปสฺสาสา  โข  คหปติ  กายสงฺขาโร
วิตกฺกวิจารา วจีสงฺขาโร สญฺญา จ เวทนา จ จิตฺตสงฺขาโรติ ฯ
     [๕๖๒]   สาธุ   ภนฺเตติ   โข   จิตฺโต   คหปติ   อุตฺตรึ  ปญฺหํ
อปุจฺฉิ     กสฺมา    ปน    ภนฺเต    อสฺสาสปสฺสาสา    กายสงฺขาโร
กสฺมา   วิตกฺกวิจารา   วจีสงฺขาโร   กสฺมา   สญฺญา   จ  เวทนา  จ
จิตฺตสงฺขาโรติ  ฯ  อสฺสาสปสฺสาสา  โข  คหปติ  กายิกา  เอเต  ธมฺมา
กายปฏิพทฺธา    ตสฺมา    อสฺสาสปสฺสาสา   กายสงฺขาโร   ฯ   ปุพฺเพ
โข   คหปติ   วิตกฺเกตฺวา   วิจาเรตฺวา   ปจฺฉา  วาจํ  ภินฺทติ  ตสฺมา
วิตกฺกวิจารา   วจีสงฺขาโร   ฯ   สญฺญา   จ   เวทนา   จ  เจตสิกา
เอเต    ธมฺมา    จิตฺตปฏิพทฺธา   ตสฺมา   สญฺญา   จ   เวทนา   จ
จิตฺตสงฺขาโรติ ฯ
     [๕๖๓]   สาธุ    ฯเปฯ    ปญฺหํ    อปุจฺฉิ   กถมฺปน   ภนฺเต
สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติ     โหตีติ     ฯ     น     โข    คหปติ
สญฺญาเวทยิตนิโรธํ    สมาปชฺชนฺตสฺส    ภิกฺขุโน    เอวํ    โหติ   อหํ
สญฺญาเวทยิตนิโรธํ     สมาปชฺชิสฺสนฺติ     วา    อหํ    สญฺญาเวทยิต-
นิโรธํ  สมาปชฺชามีติ  วา  อหํ  สญฺญาเวทยิตนิโรธํ  สมาปนฺโนติ  วา ฯ
อถขฺวสฺส ปุพฺเพ ว ตถา จิตฺตํ ภาวิตํ โหติ ยนฺตํ ตถตฺตาย อุปเนตีติ ฯ
     [๕๖๔]   สาธุ    ฯเปฯ    ปญฺหํ   อปุจฺฉิ   สญฺญาเวทยิตนิโรธํ
สมาปชฺชนฺตสฺส   ปน   ภนฺเต   ภิกฺขุโน  กตเม  ธมฺมา  ปฐมํ  นิรุชฺฌนฺติ
ยทิ  วา  กายสงฺขาโร  ยทิ  วา  วจีสงฺขาโร  ยทิ วา จิตฺตสงฺขาโรติ ฯ
สญฺญาเวทยิตนิโรธํ   สมาปชฺชนฺตสฺส   โข   คหปติ  ภิกฺขุโน  วจีสงฺขาโร
ปฐมํ นิรุชฺฌติ ตโต กายสงฺขาโร ตโต จิตฺตสงฺขาโรติ ฯ
     [๕๖๕]   สาธุ   ฯเปฯ   ปญฺหํ   อปุจฺฉิ   ยฺวายํ   ภนฺเต  มโต
กาลกโต   โย   จายํ  ภิกฺขุ  สญฺญาเวทยิตนิโรธํ  สมาปนฺโน  อิเมสํ  กึ
นานากรณนฺติ   ฯ   ยฺวายํ  คหปติ  มโต  กาลกโต  ตสฺส  กายสงฺขาโร
นิรุทฺโธ     ปฏิปฺปสฺสทฺโธ     วจีสงฺขาโร     นิรุทฺโธ    ปฏิปฺปสฺสทฺโธ
จิตฺตสงฺขาโร     นิรุทฺโธ     ปฏิปฺปสฺสทฺโธ     อายุปริกฺขีโณ    อุสฺมา
วูปสนฺตา   อินฺทฺริยานิ   วิปริภินฺนานิ   ฯ  โย  จ  ขฺวายํ  คหปติ  ภิกฺขุ
สญฺญาเวทยิตนิโรธํ     สมาปนฺโน    ตสฺสปิ    กายสงฺขาโร    นิรุทฺโธ
ปฏิปฺปสฺสทฺโธ    วจีสงฺขาโร    นิรุทฺโธ    ปฏิปฺปสฺสทฺโธ   จิตฺตสงฺขาโร
นิรุทฺโธ     ปฏิปฺปสฺสทฺโธ     อายุอปริกฺขีโณ     อุสฺมา     อวูปสนฺตา
อินฺทฺริยานิ   วิปฺปสนฺนานิ  ฯ  ยฺวายํ  คหปติ  มโต  กาลกโต  โย  จายํ
ภิกฺขุ สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปนฺโน อิทํ เนสํ นานากรณนฺติ ฯ
     [๕๖๖]   สาธุ   ฯเปฯ   อุตฺตรึ   ปญฺหํ  อปุจฺฉิ  กถมฺปน  ภนฺเต
สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา   วุฏฺฐานํ   โหตีติ   ฯ   น   โข  คหปติ
สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา    วุฏฺฐหนฺตสฺส    ภิกฺขุโน    เอวํ   โหติ
อหํ  สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา  วุฏฺฐหิสฺสนฺติ  วา  อหํ  สญฺญาเวทยิต-
นิโรธสมาปตฺติยา   วุฏฺฐหามีติ   วา  อหํ  สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา
วุฏฺฐิโตติ   วาติ   ฯ   อถขฺวสฺส  ปุพฺเพ  ว  ตถา  จิตฺตํ  ภาวิตํ  โหติ
ยนฺตํ ตถตฺตาย อุปเนตีติ ฯ
     [๕๖๗]   สาธุ  ภนฺเต  ฯเปฯ  อุตฺตรึ  ปญฺหํ  อปุจฺฉิ สญฺญาเวทยิต-
นิโรธสมาปตฺติยา    วุฏฺฐหนฺตสฺส    ปน    ภนฺเต   ภิกฺขุโน   กตเม
ธมฺมา  ปฐมํ  อุปฺปชฺชนฺติ  ยทิ  วา  กายสงฺขาโร  ยทิ  วา วจีสงฺขาโร
ยทิ    วา    จิตฺตสงฺขาโรติ   ๑-   ฯ   สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา
วุฏฺฐหนฺตสฺส   โข   ๒-  คหปติ  ภิกฺขุโน  จิตฺตสงฺขาโร  ปฐมํ  อุปฺปชฺชติ
ตโต กายสงฺขาโร ตโต วจีสงฺขาโรติ ฯ
     [๕๖๘]   สาธุ ฯเปฯ อุตฺตรึ ปญฺหํ อปุจฺฉิ สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา
วุฏฺฐิตํ  ปน  ภนฺเต ภิกฺขุํ กติ ผสฺสา ผุสนฺติ ฯ สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา
วุฏฺฐิตํ  โข  คหปติ  ภิกฺขุํ  ตโย  ผสฺสา ผุสนฺติ สุญฺโญ ๓- ผสฺโส อนิมิตฺโต
ผสฺโส อปฺปณิหิโต ผสฺโสติ ฯ
     [๕๖๙]   สาธุ ฯเปฯ อุตฺตรึ ปญฺหํ อปุจฺฉิ สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา
วุฏฺฐิตสฺส  ปน  ภนฺเต  ภิกฺขุโน  กึนินฺนํ  จิตฺตํ  โหติ กึโปณํ กึปพฺภารนฺติ ฯ
สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา     วุฏฺฐิตสฺส    โข    คหปติ    ภิกฺขุโน
วิเวกนินฺนํ จิตฺตํ โหติ วิเวกโปณํ วิเวกปพฺภารนฺติ ฯ
     [๕๗๐]   สาธุ  ภนฺเตติ  โข  จิตฺโต  คหปติ  อายสฺมโต  กามภุสฺส
ภาสิตํ   อภินนฺทิตฺวา   อนุโมทิตฺวา   อายสฺมนฺตํ   กามภุํ   อุตฺตรึ  ปญฺหํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ  ๒ ม. โขสทฺโท นตฺถิ ฯ  ๓ ม. ยุ. สุญฺญโต ฯ
อปุจฺฉิ    สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา    ปน    ภนฺเต   กติ   ธมฺมา
พหูปการาติ   ฯ   อทฺธา   โข   ตฺวํ   คหปติ  ยํ  ปฐมํ  ปุจฺฉิตพฺพํ  ตํ
ปุจฺฉสิ  ๑-  อปิ  จ  ตฺยาหํ พฺยากริสฺสามิ ฯ สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา
โข คหปติ เทฺว ธมฺมา พหูปการา สมโถ จ วิปสฺสนา จาติ ฯ ฉฏฺฐํ ฯ
     [๕๗๑]   เอกํ   สมยํ  อายสฺมา  โคทตฺโต  มจฺฉิกาสณฺเฑ  วิหรติ
อมฺพาฏกวเน   ฯ   อถ   โข   จิตฺโต   คหปติ  เยนายสฺมา  โคทตฺโต
เตนุปสงฺกมิ     อุปสงฺกมิตฺวา    อายสฺมนฺตํ    โคทตฺตํ    อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ   นิสีทิ   ฯ   เอกมนฺตํ   นิสินฺนํ  โข  จิตฺตํ  คหปตึ  อายสฺมา
โคทตฺโต   เอตทโวจ   ยา   จายํ   คหปติ   อปฺปมาณา   เจโตวิมุตฺติ
ยา   จ   อากิญฺจญฺญา   เจโตวิมุตฺติ   ยา   จ   สุญฺญตา  เจโตวิมุตฺติ
ยา   จ  อนิมิตฺตา  เจโตวิมุตฺติ  อิเม  ธมฺมา  นานตฺถา  นานาพฺยญฺชนา
อุทาหุ   เอกตฺถา   พฺยญฺชนเมว   นานนฺติ   ฯ  อตฺถิ  ภนฺเต  ปริยาโย
ยํ   ปริยายํ   อาคมฺม   อิเม   ธมฺมา  นานตฺถา  เจว  นานาพฺยญฺชนา
จ   อตฺถิ   ปน   ภนฺเต  ปริยาโย  ยํ  ปริยายํ  อาคมฺม  อิเม  ธมฺมา
เอกตฺถา ๒- พฺยญฺชนเมว นานนฺติ
     [๕๗๒]   กตโม  จ  ภนฺเต  ปริยาโย  ยํ  ปริยายํ  อาคมฺม  อิเม
ธมฺมา   นานตฺถา   เจว   นานาพฺยญฺชนา   จ   ฯ  อิธ  ภนฺเต  ภิกฺขุ
เมตฺตาสหคเตน  เจตสา  เอกํ  ทิสํ  ผริตฺวา  วิหรติ  ฯ  ตถา  ทุติยํ ฯ
ตถา   ตติยํ   ฯ   ตถา   จตุตฺถํ   ฯ   อิติ   อุทฺธมโธ  ติริยํ  สพฺพธิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ตํ ปุจฺฉิ ฯ ยุ. ตํ ปุจฺฉา ปุจฺฉสิ ฯ ๒ ยุ. เอกตฺถา เจว ฯ
สพฺพตฺตตาย    สพฺพาวนฺตํ   โลกํ   เมตฺตาสหคเตน   เจตสา   วิปุเลน
มหคฺคเตน   อปฺปมาเณน   อเวเรน   อพฺยาปชฺเฌน  ผริตฺวา  วิหรติ  ฯ
กรุณาสหคเตน  เจตสา  ฯ  มุทิตาสหคเตน  เจตสา  ฯ อุเปกฺขาสหคเตน
เจตสา  เอกํ  ทิสํ  ผริตฺวา  วิหรติ  ฯ  ตถา ทุติยํ ฯ ตถา ตติยํ ฯ ตถา
จตุตฺถํ   ฯ  อิติ  อุทฺธมโธ  ติริยํ  สพฺพธิ  สพฺพตฺตตาย  สพฺพาวนฺตํ  โลกํ
อุเปกฺขาสหคเตน   เจตสา   วิปุเลน  มหคฺคเตน  อปฺปมาเณน  อเวเรน
อพฺยาปชฺเฌน   ผริตฺวา  วิหรติ  ฯ  อยํ  วุจฺจติ  ภนฺเต  อปฺปมาณา  ๑-
เจโตวิมุตฺติ ฯ
     [๕๗๓]   กตมา   จ   ภนฺเต  อากิญฺจญฺญา  เจโตวิมุตฺติ  ฯ  อิธ
ภนฺเต   ภิกฺขุ   สพฺพโส   วิญฺญาณญฺจายตนํ   สมติกฺกมฺม   นตฺถิ   กิญฺจีติ
อากิญฺจญฺญายตนํ    อุปสมฺปชฺช    วิหรติ    ฯ    อยํ   วุจฺจติ   ภนฺเต
อากิญฺจญฺญา เจโตวิมุตฺติ ฯ
     [๕๗๔]   กตมา  จ  ภนฺเต  สุญฺญตา  เจโตวิมุตฺติ  ฯ  อิธ  ภนฺเต
ภิกฺขุ   อรญฺญคโต   วา   รุกฺขมูลคโต   วา  สุญฺญาคารคโต  วาติ  อิติ
ปฏิสญฺจิกฺขติ    สุญฺญมิทํ   อตฺเตน   วา   อตฺตนิเยน   วาติ   ฯ   อยํ
วุจฺจติ ภนฺเต สุญฺญตา เจโตวิมุตฺติ ฯ
     [๕๗๕]   กตมา  จ  ภนฺเต  อนิมิตฺตา  เจโตวิมุตฺติ  ฯ  อิธ ภนฺเต
ภิกฺขุ   สพฺพนิมิตฺตานํ   อมนสิการา   อนิมิตฺตํ   เจโตสมาธึ   อุปสมฺปชฺช
วิหรติ   ฯ   อยํ   วุจฺจติ  ภนฺเต  อนิมิตฺตา  เจโตวิมุตฺติ  ฯ  อยํ  โข
ภนฺเต   ปริยาโย   ยํ   ปริยายํ   อาคมฺม   อิเม   ธมฺมา   นานตฺถา
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อปฺปมาเณน เจตสา ฯ
เจว นานาพฺยญฺชนา จ ฯ
     [๕๗๖]   กตโม   จ   ภนฺเต   ปริยาโย   ยํ  ปริยายํ  อาคมฺม
อิเม    ธมฺมา   เอกตฺถา   พฺยญฺชนเมว   นานํ   ฯ   ราโค   ภนฺเต
ปมาณกรโณ     โทโส    ปมาณกรโณ    โมโห    ปมาณกรโณ    เต
ขีณาสวสฺส   ภิกฺขุโน   ปหีนา  อุจฺฉินฺนมูลา  ตาลาวตฺถุกตา  อนภาวงฺคตา
อายตึ    อนุปฺปาทธมฺมา    ฯ    ยาวตา    โข   ภนฺเต   อปฺปมาณา
เจโตวิมุตฺติโย   อกุปฺปา   ตาสํ   เจโตวิมุตฺติ   อคฺคมกฺขายติ   ฯ  สา
โข   ปน   อกุปฺปา   เจโตวิมุตฺติ   สุญฺญา   ราเคน   สุญฺญา  โทเสน
สุญฺญา   โมเหน   ฯ   ราโค  โข  ๑-  ภนฺเต  กิญฺจนํ  โทโส  กิญฺจนํ
โมโห    กิญฺจนํ    เต    ขีณาสวสฺส   ภิกฺขุโน   ปหีนา   อุจฺฉินฺนมูลา
ตาลาวตฺถุกตา อนภาวงฺคตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา ฯ
     {๕๗๖.๑}   ยาวตา   โข   ภนฺเต   อากิญฺจญฺญา  เจโตวิมุตฺติโย
อกุปฺปา   ตาสํ   เจโตวิมุตฺติ  อคฺคมกฺขายติ  ฯ  สา  โข  ปน  อกุปฺปา
เจโตวิมุตฺติ   สุญฺญา   ราเคน   สุญฺญา   โทเสน   สุญฺญา  โมเหน  ฯ
ราโค  โข  ภนฺเต  นิมิตฺตกรโณ  โทโส  นิมิตฺตกรโณ  โมโห นิมิตฺตกรโณ
เต    ขีณาสวสฺส    ภิกฺขุโน    ปหีนา    อุจฺฉินฺนมูลา   ตาลาวตฺถุกตา
อนภาวงฺคตา    อายตึ    อนุปฺปาทธมฺมา   ฯ   ยาวตา   โข   ภนฺเต
อนิมิตฺตา   เจโตวิมุตฺติโย  อกุปฺปา  ตาสํ  เจโตวิมุตฺติ  อคฺคมกฺขายติ  ฯ
สา   โข   ปน  อกุปฺปา  เจโตวิมุตฺติ  สุญฺญา  ราเคน  สุญฺญา  โทเสน
สุญฺญา    โมเหน   ฯ   อยํ   โข   ภนฺเต   ปริยาโย   ยํ   ปริยายํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. โขสทฺโท นตฺถิ ฯ
อาคมฺม   อิเม   ธมฺมา   เอกตฺถา   พฺยญฺชนเมว   นานนฺติ  ฯ  ลาภา
เต   คหปติ   สุลทฺธํ   เต   คหปติ   ยสฺส   เต  คมฺภีเร  พุทฺธวจเน
ปญฺญาจกฺขุ กมตีติ ฯ สตฺตมํ ฯ
     [๕๗๗]   เตน  โข  ปน  สมเยน  นิคณฺโฐ  นาฏปุตฺโต มจฺฉิกาสณฺฑํ
อนุปฺปตฺโต    โหติ    มหติยา    นิคณฺฐปริสาย    สทฺธึ   ฯ   อสฺโสสิ
โข    จิตฺโต    คหปติ    นิคณฺโฐ    กิร    นาฏปุตฺโต    มจฺฉิกสณฺฑํ
อนุปฺปตฺโต   มหติยา   นิคณฺฐปริสาย   สทฺธินฺติ   ฯ   อถ   โข  จิตฺโต
คหปติ    สมฺพหุเลหิ   อุปาสเกหิ   สทฺธึ   เยน   นิคณฺโฐ   นาฏปุตฺโต
เตนุปสงฺกมิ    อุปสงฺกมิตฺวา   นิคณฺเฐน   นาฏปุตฺเตน   สทฺธึ   สมฺโมทิ
สมฺโมทนียํ   กถํ  สาราณียํ  วีติสาเรตฺวา  เอกมนฺตํ  นิสีทิ  ฯ  เอกมนฺตํ
นิสินฺนํ   โข   จิตฺตํ   คหปตึ   นิคณฺโฐ  นาฏปุตฺโต  เอตทโวจ  สทฺทหสิ
ตฺวํ   คหปติ   สมณสฺส   โคตมสฺส   อตฺถิ   อวิตกฺโก  อวิจาโร  สมาธิ
อตฺถิ   วิตกฺกวิจารานํ  นิโรโธติ  ฯ  น  ขฺวาหํ  เอตฺถ  ภนฺเต  ภควโต
สทฺธาย  คจฺฉามิ  อตฺถิ  อวิตกฺโก  อวิจาโร  สมาธิ  อตฺถิ วิตกฺกวิจารานํ
นิโรโธติ ฯ
     [๕๗๘]   เอวํ  วุตฺเต  นิคณฺโฐ นาฏปุตฺตํ สกํ ปริสํ อปโลเกตฺวา ๑-
เอตทโวจ    อิทํ   ภวนฺโต   ปสฺสนฺตุ   ยาว   อุชุโก   จายํ   จิตฺโต
คหปติ   ยาว   อสโฐ   จายํ   จิตฺโต   คหปติ  ยาว  อมายาวี  จายํ
จิตฺโต   คหปติ   วาตํ  วาโส  ๒-  ชาเลน  พาเธตพฺพํ  มญฺเญยฺย  โย
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อุลฺโลเกตฺวา ฯ  ๒ ม. ยุ. วา โส ฯ
วิตกฺกวิจาเร   นิโรเธตพฺพํ   มญฺเญยฺย  สกมุฏฺฐินา  วาโส  ๑-  คงฺคาย
โสตํ    อาวาเรตพฺพํ    มญฺเญยฺย    โย   วิตกฺกวิจาเร   นิโรเธตพฺพํ
มญฺเญยฺยาติ   ฯ    ตํ   กึ   มญฺญสิ   ภนฺเต   กตมํ  นุ  โข  ปณีตตรํ
ญาณํ   วา   สทฺธา   วาติ   ฯ   สทฺธาย   โข   คหปติ  ญาณํ  เยว
ปณีตตรนฺติ   ฯ   อหํ   โข   ภนฺเต   ยาวเทว   อากงฺขามิ  วิวิจฺเจว
กาเมหิ   วิวิจฺจ   อกุสเลหิ  ธมฺเมหิ  สวิตกฺกํ  สวิจารํ  วิเวกชํ  ปีติสุขํ
ปฐมชฺฌานํ   อุปสมฺปชฺช   วิหรามิ   ฯ   อหํ   โข   ภนฺเต   ยาวเทว
อากงฺขามิ   วิตกฺกวิจารานํ   วูปสมา   ฯเปฯ   ทุติยชฺฌานํ   อุปสมฺปชฺช
วิหรามิ  ฯ  อหํ  โข  ภนฺเต  ยาวเทว  อากงฺขามิ  ปีติยา  จ  วิราคา
ฯเปฯ    ตติยชฺฌานํ    อุปสมฺปชฺช   วิหรามิ   ฯ   อหํ   โข   ภนฺเต
ยาวเทว    อากงฺขามิ    สุขสฺส   จ   ปหานา   ฯเปฯ   จตุตฺถชฺฌานํ
อุปสมฺปชฺช   วิหรามิ   ฯ   น   โส   ขฺวาหํ   ภนฺเต  เอวํ  ชานนฺโต
เอวํ    ปสฺสนฺโต   กายสฺส   ๒-   สมณสฺส   วา   พฺราหฺมณสฺส   วา
สทฺธาย    คมิสฺสามิ    อตฺถิ    อวิตกฺโก    อวิจาโร   สมาธิ   อตฺถิ
วิตกฺกวิจารานํ นิโรโธติ ฯ
     [๕๗๙]   เอวํ  วุตฺเต  นิคณฺโฐ  นาฏปุตฺโต  สกํ ปริสํ อปโลเกตฺวา
เอตทโวจ   อิทํ   ภวนฺโต   ปสฺสนฺตุ   ยาว   อนุชฺชุโก   จายํ  จิตฺโต
คหปติ   ยาว   สโฐ   ๓-  จายํ  จิตฺโต  คหปติ  ยาว  มายาวี  จายํ
จิตฺโต   คหปตีติ  ฯ  อิทาเนว  จ  ปน  ๔-  มยํ  ภนฺเต  ภาสิตํ  เอวํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. วา โส ฯ  ๒ ม. กสฺส อญฺญสฺส ฯ ยุ. กสฺสญฺญสฺส ฯ  ๓ ยุ. สฏฺโจ ฯ
@๔ ม. อิทาเนว โข เต ฯ ยุ. อิทาเนว โข เต ปน ฯ
อาชานาม    อิทํ   ภวนฺโต   ปสฺสนฺตุ   ยาว   อุชุโก   จายํ   จิตฺโต
คหปติ   ยาว   อสโฐ   จายํ   จิตฺโต   คหปติ  ยาว  อมายาวี  จายํ
จิตฺโต คหปตีติ ฯ
     {๕๗๙.๑}   อิทาเนว   จ   ปน   มยํ   ภนฺเต   ภาสิตํ   เอวํ
อาชานาม   อิทํ   ภวนฺโต   ปสฺสนฺตุ   ยาว   อนุชฺชุโก   จายํ  จิตฺโต
คหปติ   ยาว   สโฐ   จายํ   จิตฺโต   คหปติ   ยาว   มายาวี  จายํ
จิตฺโต   คหปตีติ   ฯ   สเจ   เต   ภนฺเต   ปุริมํ  สจฺจํ  ปจฺฉิมํ  เต
มิจฺฉา  ฯ  สเจ  ปน  เต  ภนฺเต  ปจฺฉิมํ  สจฺจํ  ปุริมํ เต มิจฺฉา ๑- ฯ
อิเม   โข   ปน   ภนฺเต   ทส   สหธมฺมิกา   ปญฺหา   อาคจฺฉนฺติ  ฯ
ยทา   เนสํ   อตฺถํ   อาชาเนยฺยาสิ   ฯ  อถ  มํ  ปฏิหเรยฺยาสิ  สทฺธึ
นิคณฺฐปริสาย   ฯ   เอโก  ปโญฺห  เอโก  อุทฺเทโส  เอกํ  เวยฺยากรณํ
เทฺว   ปญฺหา   เทฺว   อุทฺเทสา   เทฺว   เวยฺยากรณานิ  ตโย  ปญฺหา
ตโย   อุทฺเทสา   ตีณิ   เวยฺยากรณานิ   จตฺตาโร   ปญฺหา   จตฺตาโร
อุทฺเทสา   จตฺตาริ   เวยฺยากรณานิ   ปญฺจ   ปญฺหา   ปญฺจ   อุทฺเทสา
ปญฺจ   เวยฺยากรณานิ   ฉ   ปญฺหา   ฉ   อุทฺเทสา  ฉ  เวยฺยากรณานิ
สตฺต   ปญฺหา   สตฺต   อุทฺเทสา   สตฺต   เวยฺยากรณานิ  อฏฺฐ  ปญฺหา
อฏฺฐ   อุทฺเทสา  อฏฺฐ  เวยฺยากรณานิ  นว  ปญฺหา  นว  อุทฺเทสา  นว
เวยฺยกรณานิ   ทส   ปญฺหา   ทส   อุทฺเทสา  ทส  เวยฺยากรณานีติ  ฯ
อถ   โข   จิตฺโต   คหปติ   นิคณฺฐํ   นาฏปุตฺตํ  อิเม  ทส  สหธมฺมิเก
ปเญฺห อาปุจฺฉิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ ฯ อฏฺฐมํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ภนฺเต ปุริมํ มิจฺฉา ปจฺฉิมํ เต สจฺจํ ฯ
     [๕๘๐]   เตน   โข  ปน  สมเยน  อเจโล  กสฺสโป  มจฺฉิกสณฺฑํ
อนุปฺปตฺโต   โหติ   จิตฺตสฺส   คหปติโน   ปุราณคิหิสหาโย   ฯ  อสฺโสสิ
โข   จิตฺโต   คหปติ   อเจโล   กิร   กสฺสโป  มจฺฉิกสณฺฑํ  อนุปฺปตฺโต
อมฺหากํ    ปุราณคิหิสหาโยติ   ฯ   อถ   โข   จิตฺโต   คหปติ   เยน
อเจโล    กสฺสโป   เตนุปสงฺกมิ   อุปสงฺกมิตฺวา   อเจเลน   กสฺสเปน
สทฺธึ   สมฺโมทิ   สมฺโมทนียํ   กถํ   สาราณียํ   วีติสาเรตฺวา  เอกมนฺตํ
นิสีทิ  ฯ  เอกมนฺตํ  นิสินฺโน  โข  จิตฺโต  คหปติ อเจลํ กสฺสปํ เอตทโวจ
กีวจิรํ  ปพฺพชิโตสิ  ภนฺเต  กสฺสปาติ  ๑-  ฯ  ตึสมตฺตานิ  โข เม คหปติ
วสฺสานิ   ปพฺพชิตสฺสาติ   ฯ   อิเมหิ  ๒-  ปน  เต  ภนฺเต  ตึสมตฺเตหิ
วสฺเสหิ    อตฺถิ    โกจิ    อุตฺตริมนุสฺสธมฺโม   อลมริยญาณทสฺสนวิเสโส
อธิคโต  ผาสุวิหาโรติ  ฯ  อิเมหิ  โข  เม คหปติ ตึสมตฺเตหิ วสฺเสหิ ๓-
นตฺถิ    โกจิ    อุตฺตริมนุสฺสธมฺโม    อลมริยญาณทสฺสนวิเสโส   อธิคโต
ผาสุวิหาโร  อญฺญตฺร  นคฺเคยฺยา  จ  มุณฺเฑยฺยา  จ  วาฬนิปฺโปตนาย ๔-
จาติ ฯ


             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๑๘ หน้าที่ ๓๔๗-๓๗๐.
http://84000.org/tipitaka/pali/pali_item_s.php?book=18&item=537&items=44&modeTY=2
             อ่านโดยใช้เครื่องหมาย [เลขข้อ] เป็นเกณฑ์แบ่งข้อ :-
http://84000.org/tipitaka/pali/pali_item_s.php?book=18&item=537&items=44&modeTY=2&mode=bracket
             อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=18&item=537&items=44&modeTY=2
             อ่านเทียบพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=18&item=537&items=44&modeTY=2
             ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=18&i=537
             The Pali Atthakatha in Thai :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=13&A=3325
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=13&A=3325
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๘
http://84000.org/tipitaka/read/?index_18