อรรถกถาเล่มที่ ๑๕ ภาษาบาลี อักษรไทย
องฺ.อ. (มโนรถ.๒)
หน้าที่ ๒๘๗.

                     ๙. ตณฺหุปฺปาทสุตฺตวณฺณนา
     [๙] นวเม อุปฺปชฺชติ เอเตสูติ อุปฺปาทา. กา อุปฺปชฺชติ? ตณฺหา.
ตณฺหาย อุปฺปาทา ตณฺหุปฺปาทา, ตณฺหาวตฺถูนิ ตณฺหาการณานีติ อตฺโถ.
จีวรเหตูติ "กตฺถ มนาปํ จีวรํ ลภิสฺสามี"ติ  จีวรการณา อุปฺปชฺชติ. อิติภวาภว-
เหตูติ เอตฺถ อิตีติ นิทสฺสนตฺเถ ๑- นิปาโต. ยถา จีวราทิเหตุ, เอวํ ภวาภวเหตุปีติ
อตฺโถ. ภวาภโวติ เจตฺถ ปณีตปฺปณีตตรานิ ๒- สปฺปินวนีตาทีน อธิปฺเปตานิ.
สมฺปตฺติภเวสุ ปณีตตรปณีตตมภโวติปิ วทนฺติ. ๓-
     ตณฺหาทุติโยติ อยญฺหิ สตฺโต อนมตคฺเค สํสารวฏฺเฏ สํสรนฺโต น เอกโกว
สํสรติ, ตณฺหํ ปน ทุติยิกํ ลภนฺโตว สํสรติ. เตน วุตฺตํ "ตณฺหาทุติโย"ติ.
อิตฺถภาวญฺญถาภาวนฺติ เอตฺถ อิตฺถภาโว นาม อยํ อตฺตภาโว, อญฺญถาภาโว
นาม อนาคตตฺตภาโว. เอวรูโป วา อญฺโญปิ อตฺตภาโว อิตฺถภาโว นาม, น
เอวรูโป อญฺญถาภาโว นาม. ตํ อิตฺถภาวญฺญถาภาวํ. สํสารนฺติ ขนฺธธาตุ-
อายตนปฏิปาฏึ. ๔- นาติวตฺตตีติ นาติกฺกมติ. เอวมาทีนวํ ญตฺวาติ เอวํ อตีตานาคต-
ปจฺจุปฺปนฺเนสุ ขนฺเธสุ อาทีนวํ ชานิตฺวา. ตณฺหํ ทุกฺขสฺส สมฺภวนฺติ ตณฺหํ จ ๕-
"อยํ วฏฺฏทุกฺขสฺส สมฺภโว ปภโว ๖- การณนฺ"ติ เอวํ ชานิตฺวา. เอตฺตาวตา
อิมสฺส ภิกฺขุโน วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อรหตฺตปฺปตฺตภาโว ทสฺสิโต. อิทานิ ตํ
ขีณาสวํ โถเมนฺโต วีตตโณฺหติอาทิมาห. ตตฺถ  อนาทาโนติ นิคฺคหโณ. สโต
ภิกฺขุ ปริพฺพเชติ สติสมฺปชญฺญเวปุลฺลปฺปตฺโต ๗- ขีณาสโว ภิกฺขุ สโต สมฺปชาโน
จเรยฺย วิหเรยฺยาติ อตฺโถ. อิติ สุตฺตนฺเต วฏฺฏํ กเถตฺวา คาถาสุ วฏฺฏวิวฏฺฏํ
กถิตนฺติ.
@เชิงอรรถ: ๑ สี. นิทสฺสเน     ๒ ฉ.ม. ปณีตตรานิ
@๓ ฉ.ม. วทนฺติเยว   ๔ ฉ.ม. ขนฺธธาตุอายตนานํ ปฏิปาฏึ
@๕ ม. ตณฺหํว   ๖ ฉ.ม. อยํ วฏฺฏทุกฺขสมฺภูโต สภาโว
@๗ สี. สติสมฺปชญฺเญ เวปุลฺลปฺปตฺโต


เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๑๕ หน้าที่ ๒๘๗.
http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=15&page=287&pages=1&modeTY=2&edition=pali
ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ  :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=15&A=6634&modeTY=2&pagebreak=1
http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=15&A=6634&modeTY=2&pagebreak=1#p287