สุตฺตนฺตปิฏเก ขุทฺทกนิกายสฺส
อปทานํ
--------------
นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ
ทฺวาจตฺตาฬีสโม ภทฺทาลิวคฺโค
ปฐมํ ภทฺทาลิตฺเถราปทานํ (๔๑๑)
[๑] /อป./ |๑.๑| สุเมโธ นาม สมฺพุทฺโธ อคฺโค การุณิโก มุนิ
วิเวกกาโม โลกคฺโค หิมวนฺตํ อุปาคมิ ฯ
|๑.๒| อชฺโฌคเหตฺวา หิมวนฺตํ ๑- สุเมโธ โลกนายโก
ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวาน นิสีทิ ปุริสาสโภ ๒- ฯ
|๑.๓| สมาธึ โส สมาปนฺโน สุเมโธ โลกนายโก
สตฺตรตฺตินฺทิวํ พุทฺโธ นิสีทิ ปุริสุตฺตโม ฯ
|๑.๔| ขาริกาชํ ๓- คเหตฺวาน วนมชฺโฌคหึ อหํ
ตตฺถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ โอฆติณฺณมนาสวํ ฯ
|๑.๕| สมฺมชฺชนึ คเหตฺวาน สมฺมชฺชิตฺวาน อสฺสมํ
จตุทณฺเฑ ฐเปตฺวาน อกาสึ มณฺฑปํ ตทา ฯ
|๑.๖| สาลปุปฺผํ คเหตฺวาน มณฺฑปํ ฉาทยึ อหํ
ปสนฺนจิตฺโต สุมโน อวนฺทึ โลกนายกํ ๔- ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. หิมวํ ฯ ๒ ม. ยุ. ปุริสุตฺตโม ฯ ๓ ม. ขาริภารํ ฯ อิโต ปรํ
@อีทิสเมว ฯ ๔ ม. ยุ. อภิวนฺทึ ตถาคตํ ฯ
|๑.๗| ยํ วทนฺติ สุเมโธติ ภูริปญฺญํ สุเมธสํ
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ ฯ
|๑.๘| พุทฺธสฺส คิรมญฺญาย สพฺเพ เทวา สมาคมุํ
อสํสยํ พุทฺธเสฏฺโฐ ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ
|๑.๙| สุเมโธ นาม สมฺพุทฺโธ อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห
เทวสงฺเฆ นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ ฯ
|๑.๑๐| โย เม สตฺตาหํ มณฺฑปํ ธารยิ สาลฉาทนํ ๑-
ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต ฯ
|๑.๑๑| เทวภูโต มนุสฺโส วา เหมวณฺโณ ภวิสฺสติ
ปหูตโภโค หุตฺวาน กามโภคี ภวิสฺสติ ฯ
|๑.๑๒| สฏฺฐี นาคสหสฺสานิ สพฺพาลงฺการภูสิตา
สุวณฺณกจฺฉา มาตงฺคา เหมกปฺปนิวาสสา ๒- ฯ
|๑.๑๓| อารุฬฺหา คามณีเยภิ โตมรงฺกุสปาณิภิ
สายํ ปาโต อุปฏฺฐานํ อาคจฺฉิสฺสนฺติมํ นรํ ฯ
เตหิ นาเคหิ ปริวุโต รมิสฺสติ อยํ นโร
|๑.๑๔| สฏฺฐี อสฺสสหสฺสานิ สพฺพาลงฺการภูสิตา ฯ
อาชานียา จ ๓- ชาติยา สินฺธวา สีฆพาหนา
|๑.๑๕| อารุฬฺหา คามณีเยภิ อินฺทิยาจาปธาริภิ ฯ
ปริวาเรสฺสนฺติมํ นิจฺจํ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ
|๑.๑๖| สฏฺฐี รถสหสฺสานิ สพฺพาลงฺการภูสิตา ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. สาลฉาทิตํ ฯ ๒ ม. เหมกปฺปนวาสสา ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
@๓ ม. ยุ. ว ฯ
ทีปา อโถปิ เวยฺยคฺฆา สนฺนทฺธา อุสฺสิตทฺธชา
|๑.๑๗| อารุฬฺหา คามณีเยภิ จาปหตฺเถหิ จมฺมิภิ ๑- ฯ
ปริวาเรสฺสนฺติมํ นิจฺจํ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ
|๑.๑๘| สฏฺฐี คามสหสฺสานิ ปริปุณฺณานิ สพฺพโส ฯ
ปหูตธนธญฺญานิ สุสมิทฺธานิ สพฺพโส
สทา ปาตุภวิสฺสนฺติ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
|๑.๑๙| หตฺถี อสฺสา รถา ปตฺตี เสนา จ จตุรงฺคินี
ปริวาเรสฺสนฺติมํ นิจฺจํ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
|๑.๒๐| อฏฺฐารเส กปฺปสเต เทวโลเก รมิสฺสติ
สหสฺสกฺขตฺตุํ ราชา จ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ
|๑.๒๑| สตานํ ตีณิกฺขตฺตุํ จ เทวรชฺชํ กริสฺสติ
ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ ๒- ฯ
|๑.๒๒| ตึสกปฺปสหสฺสมฺหิ โอกฺกากกุลสมฺภโว
โคตโม นาม นาเมน สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
|๑.๒๓| ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต
สพฺพาสเว ปริญฺญาย วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๑.๒๔| ตึสกปฺปสหสฺสมฺหิ อทฺทสํ โลกนายกํ
เอตฺถนฺตรํ อุปาทาย คเวสึ อมตํปทํ ฯ
|๑.๒๕| ลาภา มยฺหํ สุลทฺธํ เม ยมหํ ญามิ ๓- สาสนํ
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. วมฺมิภิ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. ยุ. อสงฺขิยํ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
@๓ ม. ยุ. ญาสิ ฯ
|๑.๒๖| นโม เต ปุริสาชญฺญ นโม เต ปุริสุตฺตม
ญาณํ ปฏิกิตฺเตตฺวาน ๑- ปตฺโตมฺหิ อมตํปทํ ฯ
|๑.๒๗| ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ เทวตฺตํ อถ มานุสํ
สพฺพตฺถ สุขิโต โหมิ ผลมฺเม ญาณกิตฺตเน ฯ
|๑.๒๘| อิทํ ปจฺฉิมกํ มยฺหํ จริโม วตฺตตี ภโว
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๑.๒๙| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๑.๓๐| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๑.๓๑| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ภทฺทาลิ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ภทฺทาลิตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทุติยํ เอกฉตฺติยตฺเถราปทานํ (๔๑๒)
[๒] |๒.๓๒| จนฺทภาคานทีตีเร อสฺสโม สุกโต มม
สุสุทฺธปุฬินากิณฺโณ ปณฺณสาลา สุมาปิตา ฯ
|๒.๓๓| อุตฺตานกูลา นทิกา สุปติตฺถา มโนรมา
มจฺฉกจฺฉปสมฺปนฺนา สุํสุมารนิเสวิตา ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ตว ณาณํ ปกิตฺเตตฺวา ฯ
|๒.๓๔| อจฺฉา มยุรทีปี จ กรวิกา จ สาลิกา
กุชฺชนฺติ สพฺพทา เอเต โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
|๒.๓๕| โกกิลา มญฺชุภาณี จ หํสา จ มธุรสฺสรา
อภิกุชฺชนฺติ เต ตตฺถ โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
|๒.๓๖| สีหา พฺยคฺฆา วราหา จ พกา โกกตรจฺฉโย ๑-
คิริทุคฺคมฺหิ ๒- นาเทนฺติ โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
|๒.๓๗| เอณิมิคา จ สรภา เภรณฺฑา สูกรา พหู
คิริทุคฺคมฺหิ นาเทนฺติ โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
|๒.๓๘| อุทฺทาลกา จ จมฺปกา ปาฏลี สินฺทุวาริกา
อธิมุตฺตา ๓- อโสกา จ โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
|๒.๓๙| องฺโกลา ยูถิกา เจว สตฺตปณฺณา ๔- พิมฺพิชาลิกา
กณิกา กณิการา จ ปุปฺผนฺติ มม อสฺสเม ๕- ฯ
|๒.๔๐| นาคา สาลา จ สลฬา ปุณฺฑรีเกตฺถ ปุปฺผิตา
ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺตา โสภนฺติ มม อสฺสเม ฯ
|๒.๔๑| อสฏฺฐา ๖- อสนา เจตฺถ มหานามา จ ปุปฺผิตา
สาลา จ กงฺคุปุปฺผา จ โสภนฺติ มม อสฺสเม ฯ
|๒.๔๒| อมฺพา ชมฺพู จ ติลกา นิปา ๗- จ สาลกลฺยาณี
ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ
|๒.๔๓| อโสกา จ กปิฏฺฐา จ ภคินิมาลา ๘- จ ปุปฺผิตา
ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อจฺฉโกกตรจฺฉกา ฯ ๒ ยุ. คิริทุคฺคํปิ ฯ ๓ ม. ยุ. อติมุตฺตา ฯ อิโต ปรํ
@อีทิสเมว ฯ ๔ ม. ยุ. สตฺตสี ฯ ๕ ม. โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ ๖ ม. ยุ. อชฺชุนา ฯ
@๗ ม. นิมฺพา ฯ ๘ ม. คิริมาเลตฺถ ปุปฺผิตา ฯ ยุ. ภคินิมาเลตฺถ ฯ
|๒.๔๔| กทมฺพา กทลี เจว อิสิมุคฺคา จ โรปิตา
ธุวํ ผลานิ ธาเรนฺติ โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ
|๒.๔๕| หรีตกา อามลกา อมฺพา ชมฺพู วิเภทกา ๑-
โกลา ภลฺลาตกา เพลฺลา ๒- ผลิโน มม อสฺสเม ฯ
|๒.๔๖| อวิทูเร โปกฺขรณี สุปติตฺถา มโนรมา
มนฺทาลเกหิ สญฺฉนฺนา ปทุมุปฺปลเกหิ จ ฯ
|๒.๔๗| คพฺภํ คณฺหนฺติ ปทุมา อญฺเญ ปุปฺผนฺติ เกสริ
โอปตฺตกณฺณิกา เจว ปุปฺผนฺติ มม อสฺสเม ฯ
|๒.๔๘| ปาฐีนา ปาวุสา มจฺฉา วลชา ๓- มุญฺชโรหิตา
อจฺโฉทกมฺหิ วิจรํ โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ
|๒.๔๙| นยิตา อมฺพคนฺธิ จ อนุกุเล จ เกตกา
ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ
|๒.๕๐| มธุภึเสหิ สวนฺติ ๔- ขีรสปฺปิมุฬาลิภิ
ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ
|๒.๕๑| ปุฬินา โสภนา ตตฺถ อากิณฺณา ชลเสวิตา
โอปุปฺผา ๕- ปุปฺผิตา เสตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ
|๒.๕๒| ชฏาภารภริตา จ อชินุตฺตรวาสิโน
วากจีรธรา สพฺเพ โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ
|๒.๕๓| ยุคมตฺตมเปกฺขนฺตา นิปกา สนฺตวุตฺติโน
กามเคเธ ๖- อนเปกฺขา วสนฺติ มม อสฺสเม ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. วิภีตกา ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. พิลฺลา ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ
@๓ ม. พลชา ฯ ยุ ชลชา ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ ๔ ม. ยุ. มธุภิสมฺหา สวติ ฯ
@๕ ม. โอปุปฺผา--สนฺติ ฯ ยุ. โอวฏฺฏา--สนฺติ ฯ ๖ ม. กามโภเค ฯ
|๒.๕๔| ปรูฬฺหกจฺฉนขโลมา ปงฺกทนฺตา รชสฺสิรา
รโชชลฺลธรา สพฺเพ วสนฺติ มม อสฺสเม ฯ
|๒.๕๕| อภิญฺญาปารมิปฺปตฺตา อนฺตลิกฺเข จราว เต
อุคฺคจฺฉนฺตา นภํ เอเต โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ
|๒.๕๖| เตหิ สิสฺเสหิ ปริวุโต วสามิ ปวเน ๑- ตทา
รตฺตินฺทิวํ น ชานามิ ฌานรติสมปฺปิโต ๒- ฯ
|๒.๕๗| ภควา ตมฺหิ สมเย อตฺถทสฺสี มหามุนิ
ตมนฺธการํ นาเสนฺโต อุปฺปชฺชิ โลกนายโก ฯ
|๒.๕๘| อถ อญฺญตโร สิสฺโส อาคญฺฉิ มม สนฺติเก
มนฺเต อชฺเฌตุกาโม โส ฉฬงฺคํ นาม ลกฺขณํ ฯ
|๒.๕๙| พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน อตฺถทสฺสี มหามุนิ
จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต เทเสสิ อมตํปทํ ฯ
|๒.๖๐| ตุฏฺฐหฏฺโฐ ปมุทิโต ธมฺมนฺตรคณาสโย ๓-
อสฺสมา อภินิกฺขมฺม อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ
|๒.๖๑| พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน ทฺวตฺตึสวรลกฺขโณ
เอถ สพฺเพ คมิสฺสาม สมฺมาสมฺพุทฺธสนฺติเก ฯ
|๒.๖๒| โอวาทปฏิการา เต สทฺธมฺเม ปารมึ คตา
สาธูติ สมฺปฏิจฺฉึสุ อุตฺตมตฺถํ คเวสกา ฯ
|๒.๖๓| ชฏาภารภริตา เต อชินุตฺตรวาสิโน
อุตฺตมตฺถํ คเวสนฺตา นิกฺขมึสุ วนา ตทา ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. วิปิเน ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. ยุ. สทา ฌานสมปฺปิโต ฯ
@๓ ม. ยุ. ธมฺมนฺตรคตาสโย ฯ
|๒.๖๔| ภควา ตมฺหิ สมเย อตฺถทสฺสี มหายโส
จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต เทเสสิ อมตํปทํ ฯ
|๒.๖๕| เสตจฺฉตฺตํ คเหตฺวาน พุทฺธเสฏฺฐสฺส ธารยึ
เอกาหํ ธารยิตฺวาน พุทฺธเสฏฺฐํ อวนฺทิหํ ฯ
|๒.๖๖| อตฺถทสฺสี ตุ ภควา โลกเชฏฺโฐ นราสโภ
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ ฯ
|๒.๖๗| โย เม ฉตฺตมธาเรสิ ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ
ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต ฯ
|๒.๖๘| อิมสฺส ชายมานสฺส เทวตฺเต อถ มานุเส
ธาริสฺสนฺติ สทา ฉตฺตํ ฉตฺตทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๒.๖๙| สตฺตสตฺตติกปฺปานิ เทวโลเก รมิสฺสติ
สหสฺสกฺขตฺตุํ ราชา จ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ
|๒.๗๐| สตฺตสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ เทวรชฺชํ กริสฺสติ
ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ
|๒.๗๑| อฏฺฐารเส กปฺปสเต โคตโม สกฺยปุงฺคโว
ตมนฺธการํ นาเสนฺโต อุปชฺชิสฺสติ จกฺขุมา ฯ
|๒.๗๒| ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต
สพฺพาสเว ปริญฺญาย นิพฺพายิสฺสตินาสโว ฯ
|๒.๗๓| ยโต อหํ กมฺมมกํ ๑- ฉตฺตํ พุทฺธสฺส ธารยึ
เอตฺถนฺตเร น ชานามิ เสตจฺฉตฺตํ อธาริตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. กมฺมกํ ตํ ฯ
|๒.๗๔| อิทํ ปจฺฉิมกํ มยฺหํ จริโม วตฺตเต ภโว
ฉตฺตธารณมชฺชาสิ มตฺถเก ๑- นิจฺจกาลิกํ ฯ
|๒.๗๕| อโห เม สุกตํ กมฺมํ อตฺถทสฺสิสฺส ตาทิโน
สพฺพาสวปริกฺขีโณ นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ
|๒.๗๖| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๒.๗๗| สฺวาคตํ ๒- วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๒.๗๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกฉตฺติโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
เอกฉตฺติยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ตติยํ ติณสูลกฉาทนิยตฺเถราปทานํ (๔๑๓)
[๓] |๓.๗๙| ชาติชรญฺจ มรณํ ปจฺจเวกฺขึ อหํ ตทา
เอกโก อภินิกฺขมฺม ปพฺพชึ อนคาริยํ ฯ
|๓.๘๐| จรมาโน อนุปุพฺเพน คงฺคาตีรํ อุปาคมึ
ตตฺถทฺทสาสึ ปฐวึ คงฺคาตีเร สปุณฺณกํ ๓- ฯ
|๓.๘๑| อสฺสมํ ตตฺถ มาเปตฺวา วสามิ มม อสฺสเม ๔-
สุกฺกโต จงฺกโม มยฺหํ นานาทิชคณายุโต ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ฉตฺตธารณมชฺชาปิ วตฺตเต ฯ ๒ ยุ. สาคตํ ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ
@๓ ม. ยุ. สุปุณฺณตํ ฯ ๔ ม. ยุ. วสามิ อสฺสเม อหํ ฯ
|๓.๘๒| มมํ อุเปนฺติ จ สตฺตา ๑- กุชฺชนฺติ จ มโนหรํ
รมฺมมาโน สห เตหิ วสามิ อสฺสเม อหํ ฯ
|๓.๘๓| มม อสฺสมสามนฺตา มิคราชา จตุกฺกโม
อาสยา อภินิกฺขมฺม คชฺชิ โส อสนี ๒- วิย ฯ
|๓.๘๔| นทิเต มิคราเช จ หาโส เม อุปปชฺชถ
มิคราชํ คเวสนฺโต อทฺทสํ โลกนายกํ ฯ
|๓.๘๕| ทิสฺวานาหํ เทวเทวํ ติสฺสํ โลกคฺคนายกํ
หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน ปูชยึ นาคเกสรํ ฯ
|๓.๘๖| อุคฺคจฺฉนฺตํว สุริยํ สาลราชํว ปุปฺผิตํ
โอสธีว วิโรจนฺตํ สนฺถวึ โลกนายกํ ฯ
|๓.๘๗| ตว ญาเณน สพฺพญฺญุ โชเตสิ มํ สเทวกํ
ตุวํ [๓]- อาราธยิตฺวาน ชาติยา ปริมุจฺจเร ฯ
|๓.๘๘| อทสฺสเนน สพฺพญฺญู พุทฺธานํ สพฺพทสฺสินํ
ปตนฺติวีจินิรยํ ราคโทเสหิ โอตฺถฏา ๔- ฯ
|๓.๘๙| ตว ทสฺสนมาคมฺม สพฺพญฺญุโลกนายกํ
ปมุจฺจนฺติ ภวา สพฺเพ ผุสนฺติ อมตํปทํ ฯ
|๓.๙๐| ยทา พุทฺธา จกฺขุมนฺโต อุปฺปชฺชนฺติ ปภงฺกรา
กิเลเส ฌาปยิตฺวาน อาโลกํ ทสฺสยนฺติ เต ฯ
|๓.๙๑| กิตฺตยิตฺวาน สมฺพุทฺธํ ติสฺสํ โลกคฺคนายกํ
หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน ติณสูลํ อปูชยึ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. มมุเปนฺติ จ วิสฺสตฺถา ฯ ๒ ยุ. เมทนี ฯ ๓ ยุ. หิ ฯ ๔ ม. ยุ. โอผุฏา ฯ
|๓.๙๒| มม สงฺกปฺปมญฺญาย ติสฺโส โลกคฺคนายโก
สกาสเน นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ ฯ
|๓.๙๓| โย มํ ปุปฺเผหิ ฉาเทสิ ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ
ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต ฯ
|๓.๙๔| ปญฺจวีสติกฺขตฺตุญฺจ ๑- เทวรชฺชํ กริสฺสติ
ปญฺจสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ
|๓.๙๕| ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ
ตสฺส ๒- กมฺมสฺส นิสฺสนฺโท ปุปฺผานํ ปูชนาย โส ๓- ฯ
|๓.๙๖| สายํ ๔- ปาโต จ ยํ โปโส ปุปฺเผหิ ๕- มํ อฉาทยิ
ปุญฺญกมฺเมน สํยุตฺโต ๖- ปุรโต ปาตุภวิสฺสติ ฯ
|๓.๙๗| ยํ ยํ อิจฺฉติ กาเมหิ ตํ ตํ ปาตุภวิสฺสติ
สงฺกปฺปํ ปริปูเรตฺวา นิพฺพายิสฺสตินาสโว ฯ
|๓.๙๘| กิเลเส ฌาปยิตฺวาน สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต
เอกาสเน นิสีทิตฺวา อรหตฺตํ อปาปุณิ ๗- ฯ
|๓.๙๙| จงฺกมนฺโต นิปชฺชนฺโต นิสินฺโน อถวา ฐิโต
พุทฺธเสฏฺฐํ สริตฺวาน วิหรามิ อหํ ตทา ฯ
|๓.๑๐๐| จีวเร ปิณฺฑปาเต จ ปจฺจเย สยนาสเน
ตตฺถ เม อูนตา นตฺถิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
|๓.๑๐๑| โส ทานิ ปตฺโต อมตํ สนฺตํ ปทมนุตฺตรํ
สพฺพาสเว ปริญฺญาย วิหรามิ อนาสโว ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ปญฺจวีสติกฺขตฺตุํ โส ฯ ๒ ม. ตสฺส กมฺมนิสฺสนฺเทน ฯ ๓ ม. ... จ ฯ
@๔ ม. ยุ. สีสํ นฺหาโต จ ยํ โปโส ฯ ๕ ม. ปุปฺผมากงฺขเต ยทิ ฯ ยุ. ... จยํ ฯ
@๖ ม. -- สํยุตฺตํ ฯ ๗ ม. ยุ. อปาปุณึ ฯ
|๓.๑๐๒| เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ พุทฺธมภิปูชยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
|๓.๑๐๓| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๓.๑๐๔| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๓.๑๐๕| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติณสูลกฉาทนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ติณสูลกฉาทนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
จตุตฺถํ มธุมํสทายกตฺเถราปทานํ (๔๑๔)
[๔] |๔.๑๐๖| นคเร พนฺธุมติยา สูกริโก อโหสหํ
อุกฺโกฏกํ รนฺธยิตฺวา มธุมํสมฺหิ ๑- โอกิรึ ฯ
|๔.๑๐๗| สนฺนิปาตํ อหํ คนฺตฺวา เอกปตฺตํ อหํ ๒- คหึ
ปูรยิตฺวาน ตํ ปตฺตํ ภิกฺขุสงฺฆสฺสทาสหํ ฯ
|๔.๑๐๘| โย ๓- วุฑฺฒเถรตโร ภิกฺขุ นิยฺยาเทมิ อหํ ตทา
อิมินา ปตฺตปูเรน ลภิสฺสํ ๔- วิปุลํ สุขํ ฯ
|๔.๑๐๙| ทุเว สมฺปตฺติโย ภุตฺวา สุกฺกมูเลน โจทิโต
ปจฺฉิเม วตฺตมานมฺหิ กิเลเส ฌาปยิสฺสติ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. มธุสปฺปิมฺหิ อากิรึ ฯ ๒ ม. ยุ. คเห สหํ ฯ ๓ ม. ยุ. โยตฺถ -- นิยฺยาเทสิ
@มมํ ตทา ฯ ๔ ม. ยุ. ลภสฺสุ ฯ
|๔.๑๑๐| ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา ตาวตึสํ อคญฺฉิหํ
ตตฺถ ภุตฺวา ปิวิตฺวา จ ลภามิ วิปุลํ สุขํ ฯ
|๔.๑๑๑| มณฺฑเป รุกฺขมูเล วา ปุพฺพกมฺมํ อนุสฺสรึ
อนฺนปานาภิวสฺโส เม อติวสฺสติ ตาวเท ฯ
|๔.๑๑๒| อิทํ ปจฺฉิมกํ มยฺหํ จริโม วตฺตเต ภโว
อิธาปิ อนฺนปานํ เม วสฺสเต สพฺพกาลิกํ ฯ
|๔.๑๑๓| เตเนว มธุทาเนน ๑- สนฺธาวิตฺวา ภเว อหํ
สพฺพาสเว ปริญฺญาย วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๔.๑๑๔| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทานมททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ มธุทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๔.๑๑๕| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๔.๑๑๖| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๔.๑๑๗| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มธุมํสทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
มธุมํสทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. มํสทาเนน ฯ
ปญฺจมํ นาคปลฺลวกตฺเถราปทานํ (๔๑๕)
[๕] |๕.๑๑๘| นคเร พนฺธุมติยา ราชุยฺยาเน วสามหํ
มม อสฺสมสามนฺตา นิสีทิ โลกนายโก ฯ
|๕.๑๑๙| นาคปลฺลวมาทาย พุทฺธสฺส อภิโรปยึ
ปสนฺนจิตฺโต สุมโน สุคตํ อภิวาทยึ ฯ
|๕.๑๒๐| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปลฺลวมภิปูชยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
|๕.๑๒๑| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๕.๑๒๒| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๕.๑๒๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา นาคปลฺลวโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
นาคปลฺลวกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ฉฏฺฐํ เอกทีปิยตฺเถราปทานํ (๔๑๖)
[๖] |๖.๑๒๔| ปรินิพฺพุตมฺหิ สุคเต สิทฺธตฺเถ โลกนายเก
สเทวมานุสา สพฺเพ ปูเชนฺติ ทิปทุตฺตมํ ฯ
|๖.๑๒๕| อาโรปิเต จ จิตเก สิทฺธตฺเถ โลกนายเก
ยถาสเกน ถาเมน จิตํ ปูเชนฺติ สตฺถุโน ฯ
|๖.๑๒๖| อวิทูเร จิตกสฺส ทีปํ อุชฺชาลยึ อหํ
ยาว อุเทติ สุริโย ทีปํ เม ตาว ปชฺชลิ ฯ
|๖.๑๒๗| เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ
ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ
|๖.๑๒๘| ตตฺถ เม สุกตํ พฺยมฺหํ เอกทีปนฺติ ญายติ
ทีปสตสหสฺสานิ พฺยเมฺห ปชฺชลเร มม ฯ
|๖.๑๒๙| อุทยนฺโตว สุริโย เทโห เม ชลเต ๑- สทา
สปฺปภาหิ สรีรสฺส อาโลโก โหติ เม สทา ฯ
|๖.๑๓๐| ติโรกุฑฺฑํ ติโรเสลํ สมติคฺคยฺห ปพฺพตํ
สมนฺตา โยชนสตํ ปสฺสามิ จกฺขุนา อหํ ฯ
|๖.๑๓๑| สตฺตสตฺตติกฺขตฺตุํ จ เทวโลเก รมึ อหํ
เอกตึสติกฺขตฺตุํ จ เทวรชฺชํ อการยึ ฯ
|๖.๑๓๒| อฏฺฐวีสติกฺขตฺตุํ จ จกฺกวตฺติ อโหสหํ
ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ ฯ
|๖.๑๓๓| เทวโลกา จวิตฺวาน นิพฺพตฺติ มาตุกุจฺฉิยํ
มาตุกุจฺฉิคตสฺสาปิ อกฺขิ เม น ๒- วินสฺสติ ฯ
|๖.๑๓๔| ชาติยา จตุวสฺโสหํ ปพฺพชึ อนคาริยํ
อฑฺฒมาเส อสมฺปตฺเต อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. โชตเต ฯ ยุ. ราชเต ฯ ๒ ม. ยุ. น นิมีลติ ฯ
|๖.๑๓๕| ทิพฺพจกฺขุํ วิโสเธสึ ภวา สพฺเพ สมูหตา
สพฺเพ กิเลสา สญฺฉินฺนา เอกทีปสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๖.๑๓๖| ติโรกุฑฺฑํ ติโรเสลํ ปพฺพตญฺจาปิ เกวลํ
สมติกฺกมฺม ปสฺสามิ เอกทีปสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๖.๑๓๗| วิสมา เม สมา โหนฺติ อนฺธกาโร น วิชฺชติ
นาหํ ปสฺสามิ ติมิรํ เอกทีปสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๖.๑๓๘| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทีปมททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ เอกทีปสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๖.๑๓๙| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๖.๑๔๐| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๖.๑๔๑| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกทีปิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
เอกทีปิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
สตฺตมํ อุจฺฉงฺคปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๔๑๗)
[๗] |๗.๑๔๒| นคเร พนฺธุมติยา อโหสึ มาลิโก ตทา
อุจฺฉงฺคํ ปูรยิตฺวาน อคมํ อนฺตราปณํ ฯ
|๗.๑๔๓| ภควา ตมฺหิ สมเย ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขโต
มหตา อานุภาเวน นิยฺยาติ โลกนายโก ฯ
|๗.๑๔๔| ทิสฺวาน โลกปชฺโชตํ วิปสฺสึ โลกตารณํ
ปุปฺผํ ปคฺคยฺห อุจฺฉงฺคา พุทฺธเสฏฺฐํ อปูชยึ ฯ
|๗.๑๔๕| เอกนวุเต อิโต กปฺเป พุทฺธเสฏฺฐํ ๑- อปูชยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
|๗.๑๔๖| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๗.๑๔๗| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๗.๑๔๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุจฺฉงฺคปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
อุจฺฉงฺคปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
อฏฺฐมํ ยาคุทายกตฺเถราปทานํ (๔๑๘)
[๘] |๘.๑๔๙| อติถึ เม คเหตฺวาน อาคญฺฉึ คามกํ ตทา
สมฺปุณฺณนทิกํ ทิสฺวา สงฺฆารามํ อุปาคมึ ฯ
|๘.๑๕๐| อารญฺญกา ธุตธรา ๒- ฌายิโน ลูขจีวรา
วิเวกาภิรตา ธีรา สงฺฆาราเม วสนฺติ เต ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ ฯ ๒ ยุ. ธูตวาทา ฯ
|๘.๑๕๑| คติ เตสํ อุปจฺฉินฺนา สุวิมุตฺตาน ตาทินํ
ปิณฺฑาย เต น คจฺฉนฺติ โอรุทฺธนทิกายตึ ๑- ฯ
|๘.๑๕๒| ปสนฺนจิตฺโต สุมโน เวทชาโต กตญฺชลี
ตณฺฑุลํ ๒- ปคฺคเหตฺวาน ยาคุทานํ อทาสหํ ฯ
|๘.๑๕๓| ปจนํ ๓- ยาคุํ ทตฺวาน ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ
สกกมฺมาภิรทฺโธหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ
|๘.๑๕๔| มณิมยญฺจ เม พฺยมฺหํ นิพฺพตฺตํ ๔- ติทเส คเณ
นารีคเณหิ สํหิโต ๕- โมทามิ พฺยมฺหมุตฺตเม ฯ
|๘.๑๕๕| เตตฺตึสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท เทวรชฺชมการยึ
ตึสกฺขตฺตุํ จกฺกวตฺติ มหารชฺชมการยึ ฯ
|๘.๑๕๖| ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ
เทวโลเก มนุสฺเส วา อนุโภตฺวา ยสํ ๖- อหํ ฯ
|๘.๑๕๗| ปจฺฉิเม ภวสมฺปตฺเต ปพฺพชึ อนคาริยํ
สห โอโรปิเต เกเส สพฺพสมฺปตฺติวิชฺชหํ ฯ
|๘.๑๕๘| ขยโต วยโต จาปิ สมฺมสนฺโต กเลวรํ
ปุเร สิกฺขาปทาเนน ๗- อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ
|๘.๑๕๙| สุทินฺนํ เม ทานวรํ ปาณิชํ ๘- สุปฺปโยชิตํ
เตเนว ยาคุทาเนน ปตฺโตมฺหิ อจลํ ปทํ ฯ
|๘.๑๖๐| โสกํ ปริทฺทวํ พฺยาธึ ทรถํ จิตฺตตาปนํ
นาภิชานามิ อุปฺปนฺนํ ยาคุทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. โอรุทฺธนทิกาย หิ ฯ ยุ. โอรุทฺธนทิกา ยทิ ฯ ๒ ม. ยุ. เม คเหตฺวาน ฯ
@๓ ม. ยุ. ปญฺจนฺนํ ฯ ๔ ม. นิพฺพตฺติ ฯ ๕ ม. ยุ. สหิโต ฯ ๖ ม. สยํ ฯ
@๗ ม. สิกฺขาปทาทานา ฯ ยุ. --- ปทาทาเน ฯ ๘ ม. ยุ. วาณิชํ ฯ
|๘.๑๖๑| ยาคุํ สงฺฆสฺส ทตฺวาน ปุญฺญกฺเขตฺเต อนุตฺตเร
ปญฺจานิสํเส อนุโภมิ อโห ยาคุสุยิฏฺฐตา ฯ
|๘.๑๖๒| อพฺยาธิตา รูปวตา ขิปฺปํ ธมฺมํ ๑- นิพุชฺฌิตา
ลาภิตา อนฺนปานสฺส อายุ ปญฺจมกํ มม ฯ
|๘.๑๖๓| โย โกจิ เวทํ ชนยํ สงฺเฆ ยาคุํ ทเทยฺย โส
อิมานิ ปญฺจ ฐานานิ ปฏิคฺคเณฺหยฺย ปณฺฑิโต ฯ
|๘.๑๖๔| กรณียํ กตํ สพฺพํ ภวา อุคฺฆาฏิตา มยา
สพฺพาสวา ปริกฺขีณา นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ
|๘.๑๖๕| โส อหํ วิจริสฺสามิ คามา คามํ ปุรา ปุรํ
นมสฺสมาโน สมฺพุทฺธํ ธมฺมสฺส จ สุธมฺมตํ ฯ
|๘.๑๖๖| ตึสกปฺปสหสฺสมฺหิ ยํ ทานมททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ยาคุทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๘.๑๖๗| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๘.๑๖๘| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๘.๑๖๙| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ยาคุทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ยาคุทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ธมฺมนิสนฺติตา ฯ
นวมํ ปตฺโถทนทายกตฺเถราปทานํ (๔๑๙)
[๙] |๙.๑๗๐| วนจารี ปุเร อาสึ สตตํ วนกมฺมิโก
ปตฺโถทนํ คเหตฺวาน กมฺมนฺตํ อคมาสหํ ฯ
|๙.๑๗๑| ตตฺถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ สยมฺภุํ อปราชิตํ
วนา ปิณฺฑาย นิกฺขนฺตํ ทิสฺวา จิตฺตํ ปสาทยึ ฯ
|๙.๑๗๒| ปรกมฺมายเน ยุตฺโต ปุญฺญญฺจ เม น วิชฺชติ
อยํ ปตฺโถทโน อตฺถิ โภชยิสฺสามิมํ มุนึ ฯ
|๙.๑๗๓| ปตฺโถทนํ คเหตฺวาน สยมฺภุสฺส อทาสหํ
มม นิชฺฌายมานสฺส ปริภุญฺชิ มหามุนิ ฯ
|๙.๑๗๔| เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ
ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ
|๙.๑๗๕| ทฺวตฺตึสกฺขตฺตุํ ๑- เทวินฺโท เทวรชฺชมการยึ
เตตฺตึสกฺขตฺตุํ ราชา จ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ๒- ฯ
|๙.๑๗๖| ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ
สุขิโต ยสวา โหมิ ปตฺโถทนสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๙.๑๗๗| ภวาภเว สํสรนฺโต ลภามิ อมิตํ ธนํ
โภเค เม อูนตา นตฺถิ ปตฺโถทนสฺสิทํ ผลํ ฯ
นทีโสตปฏิภาคา โภคา นิพฺพตฺตเร มม
ปริเมตุํ น สกฺโกมิ ปตฺโถทนสฺสิทํ ผลํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ฉตฺตึสกฺขตฺตุํ ฯ ๒ ม. ยุ. อโหสหํ ฯ
|๙.๑๗๘| อิมํ ขาท อิมํ ภุญฺช อิมมฺหิ สยเน สย
เตนาหํ สุขิโต โหมิ ปตฺโถทนสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๙.๑๗๙| เอกนวุเต ๑- อิโต กปฺเป ยํ ทานมททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปตฺโถทนสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๙.๑๘๐| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๙.๑๘๑| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๙.๑๘๒| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปตฺโถทนทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ปตฺโถทนทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทสมํ มญฺจทายกตฺเถราปทานํ (๔๒๐)
[๑๐] |๑๐.๑๘๓| ปรินิพฺพุเต การุณิเก สิทฺธตฺเถ โลกนายเก
วิตฺถาริเก ปาวจเน เทวมนุสฺสสกฺกเต ฯ
|๑๐.๑๘๔| จณฺฑาโล อาสหํ ตตฺถ อาสนฺทิปีฐการโก
เตน กมฺเมน ชีวามิ เตน โปเสมิ ทารเก ฯ
|๑๐.๑๘๕| อาสนฺทึ สุกตํ กตฺวา ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ
สยเมว อุปคนฺตฺวา ภิกฺขุสงฺฆสฺสทาสหํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. จตุนฺนวุติโต กปฺเป ฯ
|๑๐.๑๘๖| เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ
ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ
|๑๐.๑๘๗| เทวโลกํ คโต สนฺโต โมทามิ ติทเส คเณ
สยนานิ มหคฺฆานิ นิพฺพตฺตนฺติ ยถิจฺฉกํ ฯ
|๑๐.๑๘๘| ปญฺญาสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท เทวรชฺชมการยึ
อสีติกฺขตฺตุํ ราชา จ จกฺกวตฺติ อโหสหํ ฯ
|๑๐.๑๘๙| ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ
สุขิโต ยสวา โหมิ มญฺจทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๑๐.๑๙๐| เทวโลกา จวิตฺวาน เอมิ เจ มานุสํ ภวํ
มหารหา สุสยนา สยเมว ภวนฺติ เม ฯ
|๑๐.๑๙๑| อยํ ปจฺฉิมโก มยฺหํ จริโม วตฺตเต ภโว
อชฺชาปิ สยนกาเล สยนํ อุปติฏฺฐหิ ฯ
|๑๐.๑๙๒| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทานํ อททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ มญฺจทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๑๐.๑๙๓| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๑๐.๑๙๔| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๑๐.๑๙๕| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มญฺจทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
มญฺจทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
อุทฺทานํ
ภทฺทาลี เอกฉตฺโต จ ติณสูโล จ มํสโท
นาคปลฺลวโก ทีปํ อุจฺฉงฺคิ ยาคุทายโก ฯ
ปตฺโถทนิ มญฺจทโท คาถาโย คณิตา วิสา
เทฺว สตานิ จ คาถานํ คาถา เจกา ตทุตฺตริ ฯ
ภทฺทาลิวคฺโค ทฺวาจตฺตาฬีสโม ฯ
---------------------
เตจตฺตาฬีโส สกึสมฺมชฺชกวคฺโค
ปฐมํ สกึสมฺมชฺชกตฺเถราปทานํ (๔๒๑)
[๑๑] |๑๑.๑| วิปสฺสิโน ภควโต ปาฏลึ โพธิมุตฺตมํ
ทิสฺวาว ตํ ปาทปคฺคํ ตตฺถ จิตฺตํ ปสาทยึ ฯ
|๑๑.๒| สมฺมชฺชนึ คเหตฺวาน โพธึ สมฺมชฺชิ ตาวเท
สมฺมชฺชิตฺวาน ตํ โพธึ อวนฺทึ ปาฏลึ อหํ ฯ
|๑๑.๓| ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา สิเร กตฺวาน อญฺชลึ
นมสฺสมาโน ตํ โพธึ คญฺฉึ ปฏิกุฏึ อหํ ฯ
|๑๑.๔| จาริมคฺเคน ๑- คจฺฉามิ สรนฺโต โพธิมุตฺตมํ
อชคโร มํ ปีเฬติ โฆรรูโป มหพฺพโล ฯ
|๑๑.๕| อาสนฺเน เม กตํ กมฺมํ ผเลน โตสยี มมํ
กเลวรํ เม คิลติ เทวโลเก รมามหํ ฯ
|๑๑.๖| อนาวิลํ มม จิตฺตํ วิสุทฺธํ ปณฺฑรํ สทา
โสกสลฺลํ น ชานามิ จิตฺตสนฺตาปนํ มม ฯ
|๑๑.๗| กุฏฺฐํ คณฺโฑ กิลาโส จ อปมาโร วิตจฺฉิกา
ททฺทุ กณฺฑุ จ เม นตฺถิ ผลํ สมฺมชฺชนายิทํ ฯ
|๑๑.๘| โสโก จ ปริฬาโห จ หทเย เม น วิชฺชติ
อภนฺตํ ๒- อุชุกํ จิตฺตํ ผลํ สมฺมชฺชนายิทํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ตาทิมคฺเคน ฯ ยุ. จาริมมคฺเคน ฯ ๒ ยุ. อสตฺตํ ฯ
|๑๑.๙| สมาธึ ๑- ปุน ปชฺชามิ วิสุทฺธํ ๒- โหติ มานสํ
ยํ ยํ สมาธึ อิจฺฉามิ โส โส สมฺปชฺชเต มม ฯ
|๑๑.๑๐| รชนีเย น รชฺชามิ อโถ โทสนิเยสุ จ
โมหนีเย น มุยฺหามิ ผลํ สมฺมชฺชนายิทํ ฯ
|๑๑.๑๑| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลํ สมฺมชฺชนายิทํ ฯ
|๑๑.๑๒| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๑๑.๑๓| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๑๑.๑๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สกึสมฺมชฺชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
สกึสมฺมชฺชกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทุติยํ เอกทุสฺสทายกตฺเถราปทานํ (๔๒๒)
[๑๒] |๑๒.๑๕| นคเร หํสวติยา อโหสึ ติณหารโก
ติณหาเรน ชีวามิ เตน โปเสมิ ทารเก ฯ
|๑๒.๑๖| ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน สพฺพธมฺมาน ปารคู
ตมนฺธการํ นาเสตฺวา อุปฺปชฺชิ โลกนายโก ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สมาธีสุ น มชฺชามิ ฯ ยุ. น สชฺชามิ ฯ ๒ ม. วิสทํ ฯ
|๑๒.๑๗| สเก ฆเร นิสีทิตฺวา เอวํ จินฺเตสิ ตาวเท
พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน เทยฺยธมฺโม น วิชฺชติ ฯ
|๑๒.๑๘| อิทํ เม สาฏกํ เอกํ นตฺถิ เม โกจิ ทายโก
ทุกฺโข นิรยสมฺผสฺโส โรปยิสฺสามิ ทกฺขิณํ ฯ
|๑๒.๑๙| เอวาหํ จินฺตยิตฺวาน สกํ จิตฺตํ ปสาทยึ
เอกํ ทุสฺสํ คเหตฺวาน พุทฺธเสฏฺฐสฺสทาสหํ ฯ
|๑๒.๒๐| เอกํ ทุสฺสํ ททิตฺวาน อุกฺกุฏฺฐึ สมฺปวตฺตยึ
ยทิ พุทฺโธ ตุวํ วีร ตาเรหิ มํ มหามุนิ ฯ
|๑๒.๒๑| ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห
มมํ ทานํ ปกิตฺเตนฺโต อกา เม อนุโมทนํ ฯ
|๑๒.๒๒| อิมินา เอกทุสฺเสน เจตนาปณิธีหิ จ
กปฺปสตสหสฺสานิ วินิปาตํ น คจฺฉติ ฯ
|๑๒.๒๓| ฉตฺตึสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท เทวรชฺชํ กริสฺสติ
เตตฺตึสกฺขตฺตุํ ราชา จ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ
|๑๒.๒๔| ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ
เทวโลเก มนุสเส วา สํสรนฺโต ตุวํ ภเว ฯ
|๑๒.๒๕| รูปวา คุณสมฺปนฺโน อนุวตฺตนฺตเทหวา
อกฺโขภํ อมิตํ ทุสฺสํ ลภิสฺสติ ยถิจฺฉกํ ฯ
|๑๒.๒๖| อิทํ วตฺวาน สมฺพุทฺโธ ชลชุตฺตมนามโก ๑-
นภํ อพฺภุคฺคมิ ธีโร หํสราชาว อมฺพเร ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ชลชุตฺตมนายโก ฯ
|๑๒.๒๗| ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ เทวตฺตํ อถ มานุสํ
โภเค เม อูนตา นตฺถิ เอกทุสฺสสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๑๒.๒๘| ปทุทฺธาเร ปทุทฺธาเร ทุสฺสํ นิพฺพตฺตเต มม
เหฏฺฐา ทุสฺสมฺหิ ติฏฺฐาหิ อุปริจฺฉทนํ มม ฯ
|๑๒.๒๙| จกฺกวาฬํ อุปาทาย สกานนํ สปพฺพตํ
อิจฺฉมาโน อหํ อชฺช ทุสฺเสนจฺฉาทเยยฺย ตํ ฯ
|๑๒.๓๐| เตเนว เอกทุสฺเสน สํสรนฺโต ภวาภเว
สุวณฺณวณฺโณ หุตฺวาน สํสรามิ ภวาภเว ฯ
|๑๒.๓๑| วิปากํ เอกทุสฺสสฺส อชฺฌคํ ๑- ตตฺถ ภิกฺขุตํ
อยํปิ ๒- ปจฺฉิมา ชาติ วิปจฺจติ อิธาปิ เม ฯ
|๑๒.๓๒| สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ ทุสฺสมททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ เอกทุสฺสสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๑๒.๓๓| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ
|๑๒.๓๔| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๑๒.๓๕| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกทุสฺสทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
เอกทุสฺสทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. นาชฺฌคํ กตฺถ จิกฺขยํ ฯ ๒ ม. อยํ เม อนฺติมา ชาติ ฯ
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๓ หน้าที่ ๑-๒๗.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/pali_item_s.php?book=33&item=1&items=12&modeTY=2
อ่านโดยใช้เครื่องหมาย [เลขข้อ] เป็นเกณฑ์แบ่งข้อ :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/pali_item_s.php?book=33&item=1&items=12&modeTY=2&mode=bracket
อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=33&item=1&items=12&modeTY=2
อ่านเทียบพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=33&item=1&items=12&modeTY=2
ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=1
The Pali Atthakatha in Thai :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=50&A=5478
The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=50&A=5478
สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๓
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
บันทึก ๑๒ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๙.
การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย.
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]
