![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
301. 4. Mogharajattheragathavannana
chavipapaka cittabhaddakati ayasmato mogharajattherassa gatha. Ka uppatti?
ayampi purimabuddhesu katadhikaro padumuttarassa bhagavato kale kulagehe
nibbattitva vinnutam patto ekadivasam satthu santike dhammam sunanto sattharam
ekam bhikkhum lukhacivaradharanam aggatthane thapentam disva tam thanantaram akankhanto
panidhanam katva tattha tattha bhave punnani karonto atthadassissa bhagavato kale
brahmanakule nibbattitva brahmananam vijjasippesu nipphattim gato brahmana-
manave vijjasippani sikkhapento ekadivasam atthadassim bhagavantam bhikkhusamghaparivutam
gacchantam disva pasannamanaso pancapatitthitena vanditva sirasi anjalim katva
"yavata rupino satta"tiadina chahi gathahi abhitthavitva bhajanam puretva
madhum upanamesi. Sattha madhum patiggahetva anumodanam akasi.
So tena punnakammena devamanussesu samsaranto kassapassa bhagavato kale
katthavahanassa nama ranno amacco hutva tena satthu anayanattham purisasahassena
pesito satthu santikam gantva dhammam sutva patiladdhasaddho pabbajitva visativassa-
sahassani samanadhammam katva tato cuto ekam buddhantaram sugatisuyeva parivattento
imasmim buddhuppade brahmanakule nibbattitva mogharajati laddhanamo
Bavaribrahmanassa 1- santike uggahitasippo samvegajato tapasapabbajjam pabbajitva
tapasasahassaparivaro ajitadihi saddhim satthu santikam pesito tesam pannarasamo
hutva panhe pucchitva panhavissajjanapariyosane arahattam papuni. Tena vuttam
apadane 2- :-
"atthadassi tu bhagava sayambhu aparajito
bhikkhusamghaparibyulho rathiyam patipajjatha.
Sissehi samparivuto 3- gharamha abhinikkhamim
nikkhamitvanaham tattha addasam lokanayakam.
Abhivadetvana 4- sambuddha sire katvana anjalim
sakam cittam pasadetva santhavim lokanayakam.
Yavata rupino satta arupi va asannino
sabbe te tava nanamhi anto honti samogadha.
Sukhumacchikajalena udakam yo parikkhipe
ye keci udake pana antojale bhavanti te.
Yesanca cetana atthi rupino ca arupino
sabbe te tava nanamhi anto honti samogadha.
Samuddharasimam lokam andhakarasamakulam
tava dhammam sunitvana kankhasotam taranti te.
5- Avijjanivuto loko andhakarena otthato 5-
tava nanamhi jotante andhakara padhamsita.
Tuvam cakkhusi sabbesam mahatamapanudano
tava dhammam sunitvana nibbayissati 6- bahujjano.
@Footnote: 1 Si.,i. bavariYu...., Ma. bavariYu..... 2 khu.apa. 32/64/124 mogharajattherapadana
@3 Si. sissehi ca parivuto 4 cha.Ma. abhivadiya 5-5 cha.Ma. avijjanivute loke,
@ andhakarena otthate 6 cha.Ma. nibbayati
Putakam purayitvana madhukhuddamanelakam
ubho hatthehi paggayha upanesim mahesino.
Patigganhi mahaviro sahatthena maha isi
bhunjitva tanca sabbannu vehasam nabhamuggami. 1-
Antalikkhe thito sattha atthadassi narasabho
mama cittam pasadento ima gatha abhasatha.
Yenidam thavitam nanam buddhasettho ca thomito
tena cittappasadena duggatim so na gacchati.
Catusatthinca 2- khattum so devarajjam karissati
padesarajjatthasatam 3- vasudham avasissati.
Panceva satakkhattunca cakkavatti bhavissati
padesarajjam asankheyyam mahiya karayissati.
Ajjhayako mantadharo tinnam vedana paragu
gotamassa bhagavato sasane pabbajissati.
Gambhiram nipunam attham nanena vicinissati
mogharajati 4- namena hessati satthu savako.
5- Tihi vijjahi sampanno katakicco anasavo 5-
gotamo satthavahaggo etadagge thapessati.
Hitva manusakam yogam chetvana bhavabandhanam
sabbasave parinnaya viharami anasavo.
Kilesa jhapita mayham .pe. katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva satthalukham suttalukham 6- rajanalukhanti visesena 7- tividhenapi
@Footnote: 1 Ma. vihasi nagamuddhani 2 cha.Ma. catuddasanca 3 cha.Ma. pathabya rajjam atthasatam
@4 Si. mogharajoti 5-5 cha.Ma. tihi vijjahi sampannam, katakiccamanasavam
@6 Ma. sibbanalukham 7 Si. rajanalukhantiadina vasena, i.,Ma. savisesam
Lukhena samannagatam pamsukulam dharesi. Tena nam sattha lukhacivaradharanam aggatthane thapesi.
Aparabhage purimakammappaccaya pariharassa akaranato therassa sarire daddupilakadini
uppajjitva vaddhimsu. So "senasanam dussati"ti hemantepi magadhakkhettesu palala-
santharani attharitva seti. 1- Tam ekadivasam upatthanam upasankamitva 2- vanditva
ekamantam nisinnam sattha 3- patisantharavasena pathamagathaya pucchi:-
[207] "../../bdpicture/chavivipapaka cittabhaddaka mogharaja satatam samahito
hemantikasitakalarattiyo bhikkhu tvamsi katham karissasi"ti. 3-
Tattha chavipapakati daddukacchupilakahi 4- bhinnacchavibhavato hinacchavika
dutthacchavika. 5- Cittabhaddakati anavasesakilesappahanena brahmaviharasevanaya ca
bhaddacitta sundaracitta. Mogharajati tassa alapanam. Satatam samahitoti aggaphalasamadhina
niccakalam abhinham samahitamanaso. Hemantikasitakalarattiyoti hemantasamaye
sitakalarattiyo. Accantasamyoge cetam upayogavacanam. "hemantika sitakalarattiyo"tipi
pali. Tattha hemantikati hemantogadha hemantapariyapannati attho. Bhikkhu tvamsiti
bhikkhu ko tvam asi, evambhuto paresu tava senasanam katva adentesu samghikam ca
senasanam apavisanto. Katham karissasiti yathavutte sitakale katham attabhavam pavattesiti
sattha pucchi. Evam pana puttho thero satthu tamattham kathento:-
[208] "sampannasassa magadha kevala iti me sutam
palalacchannako seyyam yathanne sukhajivino"ti
gathamaha.
Tattha sampannasassati nipphannasassa. 6- Magadhati magadharattham vadati. Magadha nama
janapadino rajakumara, tesam nivaso ekopi janapado rulhivasena "magadha"tveva
@Footnote: 1 Si.,i. vasati 2 i. upagantva 3-3 cha.Ma. patisantharavasena "../../bdpicture/chavipapaka"tiadina
@ pathamagathaya pucchi 4 Si.,i. daddukandupilakahi 5 Si. ducchavika
@6 Si. nipphannasassa paripakkasassa
Bahuvacanena 1- vuccati. Kevalati anavasesa. Iti me sutanti evam maya sutam. Tattha
yo adittho padeso, tassa vasena sutanti vuttam. Tena edise kale magadhesu
yattha katthaci maya vasitum sakkati dasseti. Palalacchannako seyyam, yathanne sukha-
jivinoti yatha anne sukhajivino bhikkhu senasanasappayam laddha 2- sundarehi attharana-
pavuranehi sukhena sayanti, evam ahampi palalasantharameva hettha santharitva
upari tiriyanca palalacchadaneneva chaditasarirataya palalacchannako seyyam 3- sayim, seyyam
kappesinti attano yathalabhasantosam vibhaveti.
Mogharajattheragathavannana
-----------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 506-510.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=32&A=11320&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=32&A=11320&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=301
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6001
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6132
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6132
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]