![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Nandiyamigarajajatakam
sace brahmana gacchasiti idam sattha jetavane viharanto ekam
matuposakam bhikkhum arabbha kathesi.
Tam hi sattha saccabhira tvam bhikkhu gihi posesiti pucchitva
saccam bhanteti vutte kinte hontiti vutte matapitaro me
bhanteti vutte sadhu sadhu bhikkhu poranakapanditanam vamsam palesi
poranakapandita hi tiracchanayoniyam nibbattitvapi matapitunampi
jivitam adamsuti vatva atitam ahari
atite kosalaratthe sakete kosalaraje rajjam karente
bodhisatto migayoniyam nibbattitva vayappatto nandiyamigo nama hutva
silacarasampanno matapitaro posesi. Tada kosalaraja
migacittakova ahosi. So pana manussanam kasikammadini katum adatva
mahaparivaro devasikam migavadham gacchati. Manussa sannipatitva
ayya ayam raja amhakam kammacchedam karoti gharavasopi nassati
Yannuna mayam anjanavanauyyanam parikkhipitva dvaram yojetva pokkharanim
khanitva tinani ropetva dandamuggaradihattha arannam pavisitva
gumbe paharanta mige niharitva parivaretva gorupani viya vajjam
uyyane pavesetva dvaram pidahitva ranno arocetva attano
kammam kareyyamati mantayimsu. Ettheso upayoti sabbe ekacchanda
hutva uyyanam sajjetva arannam pavisitva yojanamattam thanam
parikkhipimsu. Tasmim khane eko nandiyo ekasmim khuddake
gumbe matapitaro gahetva bhumiyam nipanno hoti. Manussa
nanaphalakavudhahattha bahuna bahum piletva tam gumbam parikkhipimsu.
Athekacce mige olokenta tam gumbam pavisimsu. Nandiyo te disva ajja
maya jivitam pariccajitva matapitunam jivitadanam datum vattatiti cintetva
utthaya matapitaro vanditva ammatata ime manussa imam gumbam
pavisitva amhe tayopi passissanti tumhe ekena upayena jiveyyatha
jivitam vo seyyo aham tumhakam jivitadanam datva manussehi
gumbapariyante thatva gumbe pahatamatteyeva nikkhamissami atha te
imasmim khuddakagumbe ekoyeva migo bhavissatiti mannamana gumbam
na pavisanti tumhe appamatta hothati matapitaro khamapetva
gamanasajjo atthasi. So manussehi gumbapariyante thatva
unnaditva gumbe pahatamatteyeva tato nikkhami. Te ekovettha
migo bhavissatiti gumbam na pavisimsu. Atha nandiyo gantva miganam
antare pavisi. Manussa parivaretva sabbamige uyyanam pavesetva
Dvaram thaketva ranno arocetva sakasakatthanani gamimsu.
Tato patthaya raja sayameva gantva ekam migam vijjhitva tam
gahetva ehiti ekam pesetva va aharapesi. Atha miga varam
thapayimsu. Pattavaro migo ekamantam titthati. Tam vijjhitva
ganhanti. Nandiyo pokkharaniyam paniyam pivati tinani khadati.
Varo panassa na tava papunati. Atha bahunam divasanam accayena
tassa matapitaro tam datthukama hutva amhakam putto
nandiyamigaraja nagabalo thamasampanno sace jivati avassam vatim
langhetva amhakam dassanatthaya agamissati sasanamassa
pesessamati cintetva maggasamipe thatva ekam brahmanam disva
ayya kaham gacchasiti manusikaya vacaya pucchitva saketanti vutte
puttassa sasanam pahinanta pathamam gathamahamsu
sace brahmana gacchasi saketam anjanavanam
vajjasi nandiyam nama puttam amhaka orasam
matapita ca te vuddha te tam icchanti passitunti.
Tassattho sace tvam brahmana saketam gacchasi sakete
anjanavanam nama uyyanam atthi tattha amhakam putto nandiyo
nama migo atthi tam vadeyyasi matapitaro te vuddha yava
na maranti tava tam passitum icchantiti.
So sadhuti sampaticchitva saketam gantva punadivase uyyanam
pavisitva nandiyamigo nama kataroti pucchi. Migo agantva
Tassa samipe thatva ahanti aha. Brahmano tamattham arocesi.
Nandiyo tam sutva gaccheyyamaham brahmana vatim langhitva
na gaccheyyam maya pana ranno santakam nivapapanabhojanam bhuttam tam
me inatthane thitam imesanca miganam majjhe ciram vutthosmi tassa
me ranno ceva etesanca sotthibhavam akatva attano balam
adassetva gamanam nama na yuttam attano pana vare sampatte aham
etesam sotthibhavam katva sukhito agacchissamiti imamattham pakasento
dve gatha abhasi
bhutta maya nivapani rajino panabhojanam
tam rajapindam avabhuttum naham brahmanamussahe.
Odahissamaham passam khurapanissa rajino
tadaham sukhito mutto api passemu mataranti.
Tattha nivapaniti tesu tesu thanesu nivutani nivapani.
Panabhojananti paniyanca avasesatinanca. Tam rajapindanti tam
ranno santakam sankaddhitva samodhanakatthena pindam. Avabhuttunti
dubbhuttam bhunjitum. Ranno hi kiccam anipphadento tam avabhuttam
bhunjati nama svaham evam avabhuttum na ussahamiti vadati.
Brahmanamussaheti ettha brahmanati alapanam makaro pana
padasandhivasena vutto. Odahissamaham passam khurapanissa rajinoti
aham brahmana attano vare sampatte khurappam sannahitva agatassa
ranno migayuthato nikkhamitva ekamantam thatva mam vijjha maharajati
Vatva attano mahaphasukapassam odahissami. Sukhito muttoti
tada aham maranabhaya mutto sukhito niddukkho ranna anunnato
api nama mataram passeyyanti.
Tam sutva brahmano pakkami. Aparabhage tassa varadivase
raja mahantena parivarena uyyanam agacchi. Mahasatto ekamante
atthasi. Raja migam vijjhissamiti khurappam sannahi. Mahasatto
yatha anne maranabhayatajjita palayanti evam apalayitva nibbhayo
hutva mettam purecarikam katva mahaphasukapassam odahitva niccalova
atthasi. Raja tassa mettanubhavena saram vissajjetum nasakkhi.
Mahasatto kim maharaja saram na muccasi muncahiti aha.
Na sakkomi migarajati. Tenahi gunavantanam gunam janatha
maharajati. Tada raja bodhisatte pasiditva dhanum chaddetva
idam acittakam kalingarakandampi tava tava gunam janati sacittako
manussabhutopi aham na janami mayham khama abhayam te dammiti
aha. Maharaja mayham tava abhayam desi ayam uyyane migagano
kim karissatiti. Etesampi abhayam dammiti. Evam mahasatto
nigrodhajatake vuttanayeneva sabbesam arannamiganam akasagatasakunanam
jalacaramacchanam ca abhayam dapetva rajanam pancasu silesu
patitthapetva maharaja ranna nama agatigamanam pahaya dasa rajadhamme
akopentena dhammena samena rajjam karetum vattatiti
Danam silam pariccagam ajjavam maddavam tapam
akkodham avihimsanca khanti ca avirodhanam
iccete kusale dhamme thite passahi attani
tato te jayate piti somanassancanappakanti
evam vutte rajadhamme gathabandheneva dassetva katipaham ranno
santike vasitva nagare sabbasattanam abhayadanam pakasetum suvanna-
bherincarapetva appamatto hohi maharajati vatva matapitunam
dassanatthaya gato. Ima abhisambuddhagatha honti
migaraja pure asim kosalassa niketave
mandiyo nama namena abhirupo catuppado.
Tam mam vadhitumagacchi dayasmim anjanavane
dhanum arajjam katvana usum sandhaya kosalo.
Tassaham odahim passam khurapanissa rajino
tadaham sukhito mutto mataram datthumagatoti.
Tattha kosalassa niketaveti kosalassa ranno nikete vasanatthane
tassa santike arannasminti attho. Dayasminti miganam vasanatthaya
dinnauyyane. Arajjam katvanati jiyaya saddhim ekato hutva
aropetvati attho. Sandhayati sannahitva yojetva. Odahinti
oddesim. Matram datthumagatoti desanasisametam. Ranno
dhammam desetva sabbasattanam abhayatthaya suvannabherincarapetva
matapitaro datthumagatosmiti attho.
Sattha imam dhammadesanam aharitva saccani pakasetva jatakam
samodhanesi saccapariyosane matuposakabhikkhu sotapattiphale patitthahi
tada matapitaro maharajakulani ahesum brahmano sariputto
ahosi raja anando ahosi nandiyamigaraja pana ahamevati.
Nandiyamigarajajatakam dasamam.
Avariyavaggo pathamo.
-----------
@Footnote:
@*** hanranir m+mikhramula ***
The Pali Atthakatha in Roman Book 39 page 57-64.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=39&A=1138&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=39&A=1138&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=899
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=4043
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=4019
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=4019
Contents of The Tipitaka Volume 27
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]