|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Tatrāyaṃ anupubbīkathā: "padumuttarakālasmiṃ hi eko kulaputto satthāraṃ catuparisamajjhe ekaṃ bhikkhuṃ dibbacakkhukānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā taṃ sampattiṃ patthayamāno satthāraṃ nimantetvā sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā "bhante ahaṃpi anāgate ekassa buddhassa sāsane dibbacakkhukānaṃ aggo bhaveyyanti patthanaṃ ṭhapesi. Satthā kappasatasahassaṃ olokento tassa patthanāya samijjhanabhāvaṃ viditvā "ito kappasatasahassamatthake gotamabuddhassa sāsane dibbacakkhukānaṃ aggo anuruddhatthero nāma bhavissasīti byākāsi. So taṃ byākaraṇaṃ sutvā sve pattabbaṃ viya taṃ sampattiṃ maññamāno, parinibbute satthari, bhikkhū dibbacakkhuparikammaṃ pucchitvā sattayojanikaṃ kāñcanathūpaṃ parikkhipitvā anekāni dīparukkhasahassāni kāretvā dīpapūjaṃ kāretvā tato cuto devaloke nibbattitvā devamanussesu satasahassakappāni saṃsaritvā imasmiṃ kappe bārāṇasiyaṃ daliddakule nibbatto sumanaseṭṭhiṃ nissāya tassa tiṇahārako hutvā jīvitaṃ kappesi. "annabhārotissa nāmaṃ ahosi. Sumanaseṭṭhīpi tasmiṃ nagare niccakālaṃ mahādānaṃ deti. Athekadivasaṃ upariṭṭho nāma paccekabuddho gandhamādane nirodhasamāpattito vuṭṭhāya "kassa nu kho ajja anuggahaṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page86.
Karissāmīti cintetvā "ajja mayā annabhārassa anuggahaṃ kātuṃ vaṭṭati, idāni ca so aṭavito tiṇaṃ ādāya gehaṃ āgamissatīti ñatvā pattacīvaramādāya iddhiyā gantvā annabhārassa sammukhe paccuṭṭhāsi. Annabhāro taṃ tucchapattahatthaṃ disvā "api bhante bhikkhaṃ labhitthāti pucchitvā, "labhissāmi mahāpuññāti vutte, "tenahi bhante thokaṃ āgamethāti tiṇakājaṃ chaḍḍetvā vegena gehaṃ gantvā "bhadde mayhaṃ ṭhapitabhāgabhattaṃ atthi natthīti bhariyaṃ pucchitvā, "atthi sāmīti vutte, vegena paccāgantvā paccekabuddhassa pattaṃ ādāya "mayhaṃ dātukāmatāya sati, deyyadhammo na hoti, deyyadhamme sati, paṭiggāhakaṃ na labhāmi, ajja pana me paṭiggāhako ca diṭṭho deyyadhammo ca atthi, lābhā vata meti gehaṃ gantvā patte bhattaṃ ākirāpetvā 1- paccāharitvā paccekabuddhassa hatthe patiṭṭhāpetvā "iminā pana dānena mā me dāliddiyaṃ ahu, `natthīti vacanaṃ nāma mā ahosi bhavābhave. Bhante evarūpā dujjīvitā mucceyyaṃ; `natthīti padameva na suṇeyyanti patthanaṃ ṭhapesi. Paccekabuddho "evaṃ hotu mahāpuññāti anumodanaṃ katvā pakkāmi. Sumanaseṭṭhinopi chatte adhivatthā devatā "aho dānaṃ paramadānaṃ upariṭṭhe suppatiṭṭhitanti vatvā tikkhattuṃ sādhukāraṃ adāsi. Atha naṃ seṭṭhī "kiṃ maṃ ettakaṃ @Footnote: 1. Ma. pakkhipāpetvā.--------------------------------------------------------------------------------------------- page87.
Kālaṃ dānaṃ dadamānaṃ na passasīti āha. "nāhaṃ tava dānaṃ ārabbha sādhukāraṃ demi annabhārena pana upariṭṭhassa dinnapiṇḍapāte pasīditvā mayā esa sādhukāro pavattitoti. So "acchariyaṃ vata bho: ahaṃ ettakaṃ kālaṃ dānaṃ dento devataṃ sādhukāraṃ dāpetuṃ nāsakkhiṃ, annabhāro maṃ nissāya jīvanto ekapiṇḍapāteneva sādhukāraṃ dāpesi; tassa dāne anucchavikaṃ katvā taṃ piṇḍapātaṃ mama santakaṃ karissāmīti cintetvā taṃ pakkosāpetvā "ajja tayā kassaci kiñci dinnanti pucchi. "āma sāmi, upariṭṭha- paccekabuddhassa me ajja bhattaṃ dinnanti. "handa bho kahāpaṇaṃ gahetvā etaṃ mayhaṃ piṇḍapātaṃ dehīti. "na demi sāmīti. So yāva sahassaṃ vaḍḍhesi. Itaro sahassenāpi nādāsi. Atha naṃ "hotu bho, yadi piṇḍapātaṃ na desi, sahassaṃ gahetvā pattiṃ me dehīti āha. So "ayyena saddhiṃ mantetvā jānissāmīti vegena paccekabuddhaṃ sampāpuṇitvā "bhante sumanaseṭṭhī sahassaṃ datvā tumhākaṃ piṇḍapāte pattiṃ yācati, kiṃ karomīti pucchi. Athassa so upamaṃ āhari: seyyathāpi paṇḍita kulasatike gāme ekasmiṃ ghare dīpo jāleyya, sesā attano telena vaṭṭiṃ temetvā gantvā jālāpetvā gaṇheyyuṃ; purimadīpassa pabhā `atthīti vattabbā `natthīti. "atirekatarā bhante pabhā hotīti. "evameva paṇḍita uḷuṅkayāgu vā hotu kaṭacchubhikkhā vā, attano piṇḍapāte paresaṃ pattiṃ dentassa, yattakānaṃ deti,--------------------------------------------------------------------------------------------- page88.
Tattakaṃ vaḍḍhati; tvaṃ hi ekameva piṇḍapātaṃ adāsi; seṭṭhissa pana pattiyā dinnāya, dve piṇḍapātā honti: eko tava eko tassāti. So "sādhu bhanteti taṃ abhivādetvā seṭṭhissa santikaṃ gantvā "gaṇha sāmi pattinti āha. "tenahi ime kahāpaṇe gaṇhāti. "nāhaṃ piṇḍapātaṃ vikkīṇāmi, saddhāya te pattiṃ dammīti. "tvaṃ saddhāya desi, saddhāya ahaṃpi tava guṇaṃ pūjemi; gaṇha tāta, ito paṭṭhāya pana mā sahatthā kammaṃ akāsi. Vīthiyaṃ gharaṃ māpetvā vasa, yena ca te attho hoti, sabbaṃ mama santikā gaṇhāhīti āha. Nirodhā vuṭṭhitassa pana dinno piṇḍapāto tadaheva vipākaṃ deti; tasmā rājāpi taṃ pavattiṃ sutvā annabhāraṃ pakkosāpetvā pattiṃ gahetvā mahantaṃ bhogaṃ datvā tassa seṭṭhiṭṭhānaṃ dāpesi. So sumanaseṭṭhissa sahāyako hutvā yāvajīvaṃ puññāni katvā tato cuto devaloke nibbattitvā devamanussesu saṃsaranto, imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare amitodanassa sakkassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi. "anuruddhotissa nāmaṃ kariṃsu. So mahānāmasakkassa kaniṭṭhabhātā satthu cullapitu putto paramasukhumālo mahāpuñño ahosi. Ekadivasaṃ kira chasu khattiyesu pūve lakkhaṃ katvā gulehi kīḷantesu, anuruddho parājito, pūvānaṃ atthāya mātu santikaṃ pahiṇi. Sā mahantaṃ suvaṇṇathālaṃ pūretvā pūve pesesi. Pūve khāditvā puna kīḷanto parājito tatheva pahiṇi. Evaṃ tikkhattuṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page89.
Pūvesu āhaṭesu, catutthe vāre mātā "idāni pūvā natthīti pahiṇi. Tassā vacanaṃ sutvā "natthīti padassa assutapubbatāya "natthipūvā nāma idāni bhavissantīti saññaṃ katvā "gaccha, natthipūve āharāti pesesi. Athassa mātā, "natthipūve kira ayye dethāti vutte, "mama puttena `natthīti padaṃ assutapubbaṃ, kathaṃ nu kho taṃ natthibhāvaṃ jānāpeyyanti, suvaṇṇapātiṃ dhovitvā aparāya suvaṇṇapātiyā paṭikujjitvā "handa tāta imaṃ mama puttassa dehīti pahiṇi. Tasmiṃ khaṇe nagarapariggāhakā devatā "amhākaṃ sāminā annabhārakāle upariṭṭhapaccekabuddhassa bhāgabhattaṃ datvā `natthīti padameva na suṇeyyanti patthanā ṭhapitā: sace mayaṃ tamatthaṃ ñatvā ajjhupekkheyyāma, muddhāpi no sattadhā phaleyyāti cintetvā dibbapūvehi pātiṃ pūrayiṃsu. So puriso pātiṃ āharitvā tesaṃ santike ṭhapetvā vivari. Tesaṃ gandho sakalanagaraṃ phari. Pūve pana mukhe ṭhapitamatte, sattarasaharaṇīsahassāni pharitvā aṭṭhāsi. Anuruddho cintesi "na maṃ maññe ito pubbe mātā piyāyati, na hi me aññadā tāya natthipūvā nāma pakkapubbāti. So gantvā mātaraṃ evamāha "amma nāhaṃ tava piyoti. "tāta kiṃ vadesi, mama akkhīhipi hadayamaṃsatopi tvaṃ piyataroti. "sacāhaṃ amma tava piyo, kasmā mama pubbe evarūpe natthipūve nāma na adāsīti. Sā taṃ purisaṃ pucchi "tāta kiñci pātiyaṃ ahosīti. "āma ayye, pūvānaṃ pāti paripuṇṇā ahosi, na me evarūpā--------------------------------------------------------------------------------------------- page90.
Diṭṭhapubbāti. Sā cintesi "putto me katapuñño, devatāhissa dibbapūvā pahitā bhavissantīti. Sopi mātaraṃ āha "amma na mayā evarūpā pūvā khāditapubbā, ito paṭṭhāya me natthipūvameva 1- paceyyāsīti. Sā tato paṭṭhāya tena "pūve khāditukāmomhīti vuttakāle suvaṇṇapātiṃ dhovitvā aññāya pātiyā paṭikujjitvā pahiṇati. Devatā pātiṃ pūrenti. Evaṃ so agāramajjhe vasanto "natthīti padassa atthaṃ ajānitvā dibbapūveyeva paribhuñji. Satthu pana parivāratthaṃ kulappaṭipāṭiyā sākiyakumāresu pabbajantesu, mahānāmena sakkena "tāta amhākaṃ kule koci pabbajito natthi, tayā vā pabbajitabbaṃ mayā vāti vutte, so āha "ahaṃ atisukhumālo pabbajituṃ na sakkhissāmīti. "tenahi kammantaṃ uggaṇha, ahaṃ pabbajissāmīti. "ko esa kammanto nāmāti. So hi bhattassa uṭṭhānaṭṭhānaṃpi na jānāti, kammantaṃ kimeva jānissati; tasmā evamāha. Ekadivasaṃ hi "anuruddho bhaddiyo kimbiloti tayo janā "bhattaṃ nāma kahaṃ uṭṭhātīti mantayiṃsu. Tesu kimbilo "koṭṭhesu uṭṭhātīti āha. So kirekadivasaṃ vīhī koṭṭhamhi pakkhipante addasa; tasmā "koṭṭhe bhattaṃ uppajjatīti saññāya evamāha. Atha naṃ bhaddiyo "tvaṃ na jānāsīti vatvā "bhattaṃ nāma ukkhaliyaṃ uṭṭhātīti āha. So kirekadivasaṃ ukkhalito bhattaṃ vaḍḍhente @Footnote: 1. natthipūveyevāti yuttataraṃ.--------------------------------------------------------------------------------------------- page91.
Disvā "etthevetaṃ uppajjatīti saññamakāsi; tasmā evamāha. Anuruddho te "ubhopi tumhe na jānāthāti vatvā "ratanubbedhamakulāya mahāsuvaṇṇapātiyaṃ bhattaṃ uṭṭhātīti āha. Tena kira neva vīhī koṭṭentā na bhattaṃ pacantā diṭṭhapubbā, suvaṇṇapātiyaṃ vaḍḍhetvā purato ṭhapitabhattameva passati; tasmā "pātiyaṃyevetaṃ [bhattaṃ] uppajjatīti saññamakāsi; tasmā evamāha. Evaṃ bhattuṭṭhānaṭṭhānaṃpi ajānanto mahāpuñño kulaputto kammante kiṃ jānissati. So "ehi kho te anuruddha gharāvāsatthaṃ anusāsissāmi: paṭhamaṃ khettaṃ kasāpetabbantiādinā nayena bhātarā vuttānaṃ kammantānaṃ apariyantabhāvaṃ sutvā "na me gharāvāsena atthoti mātaraṃ āpucchitvā bhaddiyapamukhehi pañcahi sākiyakumārehi saddhiṃ nikkhamitvā anupiyambavane satthāraṃ upasaṅkamitvā pabbaji. Pabbajitvā ca pana sammāpaṭipadaṃ paṭipanno anupubbena tisso vijjā sacchikatvā dibbena cakkhunā ekāsane nisinnova hatthatale ṭhapitaāmalakāni viya sahassalokadhātuyo olokanasamattho hutvā "pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ, tevijjo iddhipattomhi, kataṃ buddhassa sāsananti udānaṃ udānetvā "kinnu kho me katvā ayaṃ sampatti laddhāti olokento "padumuttarapādamūle patthanaṃ ṭhapesinti ñatvā puna "saṃsāre saṃsaranto asukasmiṃ nāma kāle bārāṇasiyaṃ sumanaseṭṭhiṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page92.
Nissāya jīvanto annabhāro nāma ahosinti ñatvā "annabhāro pure āsiṃ daliddo tiṇahārako, 1- piṇḍapāto mayā dinno upariṭṭhassa yasassinoti 2- āha. Athassa etadahosi "yo so tadā mayā upariṭṭhassa dinnapiṇḍapātato kahāpaṇe datvā pattiṃ aggahesi mama sahāyako sumanaseṭṭhī, kahaṃ nu kho so etarahi nibbattoti. Atha naṃ "vijjhāṭaviyaṃ pabbatapāde muṇḍanigamo nāma atthi, tattha mahāmuṇḍassa nāma upāsakassa `mahāsumano cūḷasumanoti dve puttā, tesu so cūḷasumano hutvā nibbattoti addasa; disvā ca pana cintesi "atthi nu kho, tattha mayi gate, upakāro natthīti. So upadhārento idaṃ addasa "so, tattha mayi gate, sattavassikova nikkhamitvā pabbajissati, khuraggeyeva ca arahattaṃ pāpuṇissatīti; disvā ca pana, upakaṭṭhe antovasse, ākāsena gantvā gāmadvāre otari. Mahāmuṇḍo pana upāsako therassa pubbepi vissāsikoeva. So theraṃ piṇḍapātakāle cīvaraṃ pārupantaṃ disvā puttaṃ mahāsumanaṃ āha "tāta ayyo me anuruddhatthero āgato, yāvassa añño koci pattaṃ na gaṇhāti, tāvassa gantvā pattaṃ gaṇha; ahaṃ āsanaṃ paññāpessāmīti. So tathā akāsi. Upāsako theraṃ antonivesane sakkaccaṃ parivisitvā temāsaṃ vasanatthāya paṭiññaṃ gaṇhi. Thero adhivāsesi. Atha naṃ @Footnote: 1. Sī. Yu. kājahārako. 2. Ma. tādino.--------------------------------------------------------------------------------------------- page93.
Ekadivasaṃ paṭijagganto viya temāsaṃ paṭijaggitvā mahāpavāraṇāya ticīvarañceva guḷatelataṇḍulādīni ca āharitvā therassa pādamūle ṭhapetvā "gaṇhātha bhanteti āha. "alaṃ upāsaka na me iminā atthoti. "bhante vassāvāsikalābho nāmesa, gaṇhātha nanti. "alaṃ upāsakāti. "kimatthaṃ na gaṇhātha bhanteti. "mayhaṃ santike kappiyakārako sāmaṇeropi natthīti. "tenahi bhante mama putto mahāsumano sāmaṇero bhavissatīti. "na me upāsaka mahāsumanena atthoti. "tenahi bhante cūḷasumanaṃ pabbājethāti. Thero "sādhūti sampaṭicchitvā cūḷasumanaṃ pabbājesi. So khuraggeyeva arahattaṃ pāpuṇi. Thero tena saddhiṃ aḍḍhamāsamattaṃ tattha vasitvā "satthāraṃ passissāmāti tassa ñātake āpucchitvā ākāsena gantvā himavantappadese araññakuṭikāyaṃ otari. Thero pana pakatiyāpi āraddhaviriyo, tassa tattha pubbarattāpararattaṃ caṅkamantassa udaravāto samuṭṭhahi. Atha naṃ kilantarūpaṃ disvā sāmaṇero pucchi "bhante kiṃ vo rujjatīti. "udaravāto me samuṭṭhitoti. "aññadāpi samuṭṭhitapubbo bhanteti āha. "āma āvusoti. "kena phāsukaṃ hoti bhanteti. "anotattato pānīye laddhe, phāsu hoti āvusoti. "tenahi bhante āharāmīti. "sakkhissasi sāmaṇerāti. "āma bhanteti. "tenahi anotatte pannako nāma nāgarājā maṃ jānāti, tassa ācikkhitvā bhesajjatthāya ekaṃ pānīyavārakaṃ āharāti. So "sādhūti upajjhāyaṃ vanditvā vehāsaṃ abbhuggantvā pañcayojanasataṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page94.
Ṭhānaṃ agamāsi. Taṃdivasaṃ pana nāgarājā nāganāṭakaparivuto udakakīḷaṃ kīḷitukāmo hoti. So sāmaṇeraṃ gacchantaṃ disvāva kujjhi "ayaṃ muṇḍakasamaṇo attano pādapaṃsuṃ mama matthake okiranto vicarati, anotatte pānīyatthāya āgato bhavissati, nadānissa pānīyaṃ dassāmīti paññāsayojanikaṃ anotattadahaṃ mahāpātiyā ukkhaliṃ pidahanto viya phaṇena pidahitvā nipajji. Sāmaṇero nāgarājassa ākāraṃ oloketvāva "kuddho ayanti ñatvā imaṃ gāthamāha "suṇohi me nāgarāja uggateja mahabbala, dehi me pānīyaghaṭaṃ, bhesajjatthamhi āgatoti. Taṃ sutvā nāgarājā imaṃ gāthamāha "puratthimasmiṃ disābhāge gaṅgā nāma mahānadī mahāsamuddaṃ appeti, tato tvaṃ pānīyaṃ harāti. Taṃ sutvā sāmaṇero "ayaṃ nāgarājā attano icchāya na dassati, ahaṃ balakāraṃ katvā mahānubhāvaṃ 1- jānāpetvā imaṃ abhibhavitvā pānīyaṃ gaṇhissāmīti cintetvā "mahārāja upajjhāyo maṃ anotattatova pānīyaṃ āharāpeti, tenāhaṃ idameva harissāmi, apehi mā maṃ vārehīti vatvā imaṃ gāthamāha "itova pānīyaṃ hāssaṃ 2- iminā vamhi atthiko, yadi [3]- thāmabalaṃ atthi, nāgarāja nivārayāti. Atha naṃ nāgarājā āha @Footnote: 1. Sī. manussabhāvaṃ. Ma. ānubhāvaṃ. 2. Sī. Yu. harissaṃ. @3. Sī. Ma. Yu. etthantare "teti atthi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page95.
"sāmaṇera sace atthi tava vikkamaporisaṃ, abhinandāmi te vācaṃ, harassu pānīyaṃ mamāti. Atha naṃ sāmaṇero "evaṃ mahārāja harāmīti vatvā "sakkonto harāhīti vutte, "tenahi suṭṭhu jānassūti tikkhattuṃ paṭiññaṃ gahetvā `buddhasāsanassa ānubhāvaṃ dassetvā mayā pānīyaṃ harituṃ vaṭṭatīti cintetvā ākāsaṭṭhakadevatānaṃ tāva santikaṃ agamāsi. Tā āgantvā vanditvā "kiṃ bhanteti vatvā aṭṭhaṃsu. "etasmiṃ anotattadahapiṭṭhe pannakanāgarājena saddhiṃ mama saṅgāmo bhavissati, tattha gantvā jayaparājayaṃ olokethāti āha. So eteneva nīhārena cattāro lokapāle sakkasuyāmasantusita sunimmita 1- vasavattī ca upasaṅkamitvā tamatthaṃ ārocesi. Tato paraṃ paṭipāṭiyā yāva brahmalokā gantvā tattha tattha brahmehi āgantvā vanditvā ṭhitehi "kiṃ bhanteti puṭṭho, tamatthaṃ ārocesi. Evaṃ so asaññe ca arūpibrahmāno ca ṭhapetvā sabbattha muhuttameva āhiṇḍitvā ārocesi. Tassa vacanaṃ sutvā sabbāpi devatā anotattadahapiṭṭhe nāḷiyaṃ pakkhittā pūvacuṇṇā 2- viya ākāsaṃ nirantaraṃ pūretvā sannipatiṃsu. Sannipatite devasaṅghe, sāmaṇero ākāse ṭhatvā nāgarājānaṃ āha "suṇohi me nāgarāja uggateja mahabbala, dehi me pānīyaghaṭaṃ, bhesajjatthamhi āgatoti. Atha naṃ nāgo āha @Footnote: 1. Ma. paranimmita. 2. Ma. pakkhittāni piṭṭhacuṇṇāni.--------------------------------------------------------------------------------------------- page96.
"sāmaṇera sace atthi tava vikkamaporisaṃ, abhinandāmi te vācaṃ, harassu pānīyaṃ mamāti. So tikkhattuṃ nāgarājassa paṭiññaṃ gahetvā ākāse ṭhitakova dvādasayojanikaṃ brahmattabhāvaṃ māpetvā ākāsato oruyha nāgarājassa phaṇe akkamitvā adhomukhaṃ nippīḷesi. Tāvadeva balavatā purisena akkantaallacammaṃ viya, nāgarājassa phaṇe akkantamatte, obhijjitvā 1- dabbimattā phaṇapūṭakā ahesuṃ. Nāgarājassa phaṇehi muttaṭṭhāne 2- tālakkhandhappamāṇā udakavaṭṭiyo uggacchiṃsu. Sāmaṇero ākāseyeva pānīyavārakaṃ pūresi. Devasaṅgho sādhukāraṃ adāsi. Nāgarājā lajjitvā sāmaṇerassa kujjhi. Jayakusumavaṇṇānissa akkhīni ahesuṃ. So "ayaṃ maṃ devasaṅghaṃ sannipātetvā pānīyaṃ 3- gahetvā 3- lajjāpesi, etaṃ gahetvā mukhe hatthaṃ pakkhipitvā hadayamaṃsaṃ tassa maddāmi, pāde vā naṃ gahetvā paragaṅgāya khipāmīti vegena anubandhi. Anubandhantopi naṃ pāpuṇituṃ nāsakkhiyeva. Sāmaṇero āgantvā upajjhāyassa hatthe pānīyaṃ ṭhapetvā "pivatha bhanteti āha. Nāgarājāpi pacchato āgantavā "bhante anuruddha sāmaṇero mayā adinnameva pānīyaṃ gahetvā āgato, mā pivathāti āha. "evaṃ kira sāmaṇerāti. "pivatha bhante, iminā me dinnaṃ pānīyaṃ āhaṭanti. Thero "khīṇāsavasāmaṇerassa @Footnote: 1. Ma. ogalitvā. 2. Ma. muttamuttaṭṭhānato. 3. Sī. Yu. phaṇe ṭhatvā.--------------------------------------------------------------------------------------------- page97.
Musākathaṃ 1- nāma natthīti ñatvā pānīyaṃ pivi. Taṃkhaṇaññevassa ābādho paṭipassambhi. Puna nāgo theraṃ āha "bhante sāmaṇerenamhi sabbaṃ devagaṇaṃ sannipātetvā lajjāpito, ahamassa hadayaṃ vā phālessāmi, pāde vā naṃ gahetvā paragaṅgāyaṃ khipissāmīti. "mahārāja sāmaṇero mahānubhāvo, tumhe sāmaṇerena saddhiṃ saṅgāmetuṃ na sakkhissatha; khamāpetvā naṃ gacchathāti. So sayaṃpi sāmaṇerassa ānubhāvaṃ jānāti, lajjāya pana anubandhitvā āgato. Atha naṃ therassa vacanena khamāpetvā tena saddhiṃ mittasanthavaṃ katvā "ito paṭṭhāya anotattadahaudakena atthe sati, tumhākaṃ āgamanakiccaṃ natthi, mayhaṃ pahiṇeyyātha, ahameva āharitvā dassāmīti vatvā pakkāmi. Theropi sāmaṇeraṃ ādāya pāyāsi. Satthā therassa āgamanabhāvaṃ ñatvā migāramātupāsāde therassa āgamanaṃ olokento nisīdi. Bhikkhūpi theraṃ āgacchantaṃ disvā paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggahesuṃ. Athekacce sāmaṇeraṃ sīsepi kaṇṇesupi bāhāyapi gahetvā sañcālentā "kiṃ sāmaṇera [2]- na ukkaṇṭhasīti āhaṃsu. Satthā tesaṃ kiriyaṃ disvā cintesi "bhāriyaṃ vatimesaṃ bhikkhūnaṃ kammaṃ, āsīvisaṃ gīvāyaṃ gaṇhantā viya sāmaṇeraṃ gaṇhanti, nāssa ānubhāvaṃ jānanti; ajja mayā sumanasāmaṇerassa guṇaṃ pākaṭaṃ kātuṃ vaṭṭatīti. Theropi āgantvā satthāraṃ vanditvā @Footnote: 1. Sī. Ma. Yu. musākathanaṃ. @2. Sī. Yu. etthantare "pillaka iti atthi. Ma. cūḷakaniṭṭha.--------------------------------------------------------------------------------------------- page98.
Nisīdi. Satthā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā ānandattheraṃ āmantesi "ānanda anotattadahaudakenamhi pāde dhovitukāmo, sāmaṇerānaṃ ghaṭaṃ datvā pānīyaṃ āharāpehīti. Thero vihāre pañcamattāni sāmaṇerasatāni sannipātesi. Tesaṃ sumanasāmaṇero sabbanavako ahosi. Thero sabbamahallakaṃ sāmaṇeraṃ āha "sāmaṇera satthā anotattadahaudakena pāde dhovitukāmo, ghaṭaṃ ādāya gantvā pānīyaṃ āharāti. So "na sakkomi bhanteti na icchi. Thero sesepi paṭipāṭiyā pucchi. Tepi tatheva vatvā paṭikkhipiṃsu. "kiṃ panettha khīṇāsavasāmaṇerā natthīti. "atthi, te pana `nāyaṃ amhākaṃ baddho, mālāpūṭo sumanasāmaṇerasseva baddhoti na icchiṃsu. Puthujjanā pana attano asamatthatāyeva na icchiṃsu. Pariyosāne pana sumanassa vāre sampatte, "sāmaṇera satthā anotattadaha- udakena pāde dhovitukāmo, ghaṭaṃ gahetvā kira udakaṃ āharāti āha. So "satthari āharāpente, āharissāmīti satthāraṃ vanditvā "bhante anotattato kira maṃ udakaṃ āharāpethāti āha. "āma sumanāti. So visākhāya kāritesu ghanasuvaṇṇakoṭimesu senāsanakuṭesu ekaṃ saṭṭhīkuṭaudakaggaṇhanakaṃ mahāghaṭaṃ hatthena gahetvā "iminā me ukkhipitvā aṃsakūṭe ṭhapitena attho natthīti olambakaṃ katvā vehāsaṃ abbhuggantvā himavantābhimukho pakkhandi. Nāgarājā sāmaṇeraṃ dūratova āgacchantaṃ disvā paccuggantvā kuṭaṃ aṃsakūṭenādāya "bhante tumhe, mādise dāse vijjamāne, kasmā sayaṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page99.
Āgatā; udakena atthe sati, kasmā sāsanamattaṃ na pahiṇitthāti kuṭena udakaṃ ādāya sayaṃ ukkhipitvā "purato hotha bhante, ahameva āharissāmīti āha. "tiṭṭhatha tumhe mahārāja, ahameva sammāsambuddhena āṇattoti nāgarājānaṃ nivattetvā kuṭamukhavaṭṭiyaṃ hatthena gahetvā ākāsena āgañchi. Atha naṃ satthā āgacchantaṃ oloketvā bhikkhū āmantetvā "passatha bhikkhave sāmaṇerassa līḷhaṃ ākāse haṃsarājā viya sobhatīti āha. Sopi pānīyaghaṭaṃ ṭhapetvā satthāraṃ vanditvā aṭṭhāsi. Atha naṃ satthā āha "kativassosi tvaṃ sumanāti. "sattavassomhi bhanteti. "tenahi sumana ajjato paṭṭhāya bhikkhu hohīti vatvā dāyajjaupasampadaṃ adāsi. Dveyeva kira sāmaṇerā sattavassā upasampadaṃ labhiṃsu: "ayañca sumano sopāko cāti. Evaṃ tasmiṃ upasampanne, dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ "acchariyaṃ āvuso: evarūpopi nāma daharassa sāmaṇerassa ānubhāvo hoti, na no ito pubbe evarūpo ānubhāvo diṭṭhapubboti. Satthā āgantvā "kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā, "imāya nāmāti vutte, "bhikkhave mama sāsane daharopi sammāpaṭipanno evarūpaṃ sampattiṃ labhatiyevāti vatvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha "yo have daharo bhikkhu yuñjati buddhasāsane, somaṃ lokaṃ pabhāseti abbhā muttova candimāti.--------------------------------------------------------------------------------------------- page100.
Tattha yuñjatīti: ghaṭati vāyamati. Pabhāsetīti: so bhikkhu attano arahattamaggaññāṇena abbhādīhi mutto candimā viya [lokaṃ] khandhādibhedaṃ lokaṃ obhāseti ekālokaṃ karotīti attho. Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti. Sumanasāmaṇeravatthu. Bhikkhuvaggavaṇṇanā niṭṭhitā. Pañcavīsatimo vaggo. ----------The Pali Atthakatha in Roman Book 25 page 85-100. http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=25&A=1694&pagebreak=1 อรรถกถาบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=25&A=1694&pagebreak=1 อ่านอรรถกถาแปลไทย :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=35 เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :- http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=25&A=1244 พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=25&A=1248 The Pali Tipitaka in Roman Character :- http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=25&A=1248 Contents of The Tipitaka Volume 25 http://84000.org/tipitaka/read/?index_25
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]