|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Tatrāyaṃ anupubbīkathā: "padumuttarakālasmiṃ hi eko kulaputto
satthāraṃ catuparisamajjhe ekaṃ bhikkhuṃ dibbacakkhukānaṃ aggaṭṭhāne
ṭhapentaṃ disvā taṃ sampattiṃ patthayamāno satthāraṃ nimantetvā
sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā "bhante ahaṃpi
anāgate ekassa buddhassa sāsane dibbacakkhukānaṃ aggo bhaveyyanti
patthanaṃ ṭhapesi. Satthā kappasatasahassaṃ olokento tassa patthanāya
samijjhanabhāvaṃ viditvā "ito kappasatasahassamatthake gotamabuddhassa
sāsane dibbacakkhukānaṃ aggo anuruddhatthero nāma bhavissasīti
byākāsi. So taṃ byākaraṇaṃ sutvā sve pattabbaṃ
viya taṃ sampattiṃ maññamāno, parinibbute satthari, bhikkhū
dibbacakkhuparikammaṃ pucchitvā sattayojanikaṃ kāñcanathūpaṃ parikkhipitvā
anekāni dīparukkhasahassāni kāretvā dīpapūjaṃ kāretvā tato
cuto devaloke nibbattitvā devamanussesu satasahassakappāni
saṃsaritvā imasmiṃ kappe bārāṇasiyaṃ daliddakule nibbatto
sumanaseṭṭhiṃ nissāya tassa tiṇahārako hutvā jīvitaṃ kappesi.
"annabhārotissa nāmaṃ ahosi. Sumanaseṭṭhīpi tasmiṃ nagare niccakālaṃ
mahādānaṃ deti. Athekadivasaṃ upariṭṭho nāma paccekabuddho
gandhamādane nirodhasamāpattito vuṭṭhāya "kassa nu kho ajja anuggahaṃ
Karissāmīti cintetvā "ajja mayā annabhārassa anuggahaṃ kātuṃ
vaṭṭati, idāni ca so aṭavito tiṇaṃ ādāya gehaṃ āgamissatīti
ñatvā pattacīvaramādāya iddhiyā gantvā annabhārassa sammukhe
paccuṭṭhāsi. Annabhāro taṃ tucchapattahatthaṃ disvā "api bhante
bhikkhaṃ labhitthāti pucchitvā, "labhissāmi mahāpuññāti vutte,
"tenahi bhante thokaṃ āgamethāti tiṇakājaṃ chaḍḍetvā vegena
gehaṃ gantvā "bhadde mayhaṃ ṭhapitabhāgabhattaṃ atthi natthīti bhariyaṃ
pucchitvā, "atthi sāmīti vutte, vegena paccāgantvā
paccekabuddhassa pattaṃ ādāya "mayhaṃ dātukāmatāya sati, deyyadhammo
na hoti, deyyadhamme sati, paṭiggāhakaṃ na labhāmi, ajja pana
me paṭiggāhako ca diṭṭho deyyadhammo ca atthi, lābhā vata
meti gehaṃ gantvā patte bhattaṃ ākirāpetvā 1- paccāharitvā
paccekabuddhassa hatthe patiṭṭhāpetvā
"iminā pana dānena mā me dāliddiyaṃ ahu,
`natthīti vacanaṃ nāma mā ahosi bhavābhave.
Bhante evarūpā dujjīvitā mucceyyaṃ; `natthīti padameva na
suṇeyyanti patthanaṃ ṭhapesi. Paccekabuddho "evaṃ hotu mahāpuññāti
anumodanaṃ katvā pakkāmi. Sumanaseṭṭhinopi chatte adhivatthā devatā
"aho dānaṃ paramadānaṃ upariṭṭhe suppatiṭṭhitanti
vatvā tikkhattuṃ sādhukāraṃ adāsi. Atha naṃ seṭṭhī "kiṃ maṃ ettakaṃ
@Footnote: 1. Ma. pakkhipāpetvā.
Kālaṃ dānaṃ dadamānaṃ na passasīti āha. "nāhaṃ tava dānaṃ ārabbha
sādhukāraṃ demi annabhārena pana upariṭṭhassa dinnapiṇḍapāte
pasīditvā mayā esa sādhukāro pavattitoti. So "acchariyaṃ vata
bho: ahaṃ ettakaṃ kālaṃ dānaṃ dento devataṃ sādhukāraṃ dāpetuṃ
nāsakkhiṃ, annabhāro maṃ nissāya jīvanto ekapiṇḍapāteneva
sādhukāraṃ dāpesi; tassa dāne anucchavikaṃ katvā taṃ piṇḍapātaṃ
mama santakaṃ karissāmīti cintetvā taṃ pakkosāpetvā "ajja
tayā kassaci kiñci dinnanti pucchi. "āma sāmi, upariṭṭha-
paccekabuddhassa me ajja bhattaṃ dinnanti. "handa bho kahāpaṇaṃ
gahetvā etaṃ mayhaṃ piṇḍapātaṃ dehīti. "na demi sāmīti. So
yāva sahassaṃ vaḍḍhesi. Itaro sahassenāpi nādāsi. Atha naṃ
"hotu bho, yadi piṇḍapātaṃ na desi, sahassaṃ gahetvā pattiṃ
me dehīti āha. So "ayyena saddhiṃ mantetvā jānissāmīti
vegena paccekabuddhaṃ sampāpuṇitvā "bhante sumanaseṭṭhī sahassaṃ
datvā tumhākaṃ piṇḍapāte pattiṃ yācati, kiṃ karomīti pucchi.
Athassa so upamaṃ āhari: seyyathāpi paṇḍita kulasatike gāme
ekasmiṃ ghare dīpo jāleyya, sesā attano telena vaṭṭiṃ
temetvā gantvā jālāpetvā gaṇheyyuṃ; purimadīpassa pabhā
`atthīti vattabbā `natthīti. "atirekatarā bhante pabhā hotīti.
"evameva paṇḍita uḷuṅkayāgu vā hotu kaṭacchubhikkhā vā,
attano piṇḍapāte paresaṃ pattiṃ dentassa, yattakānaṃ deti,
Tattakaṃ vaḍḍhati; tvaṃ hi ekameva piṇḍapātaṃ adāsi; seṭṭhissa
pana pattiyā dinnāya, dve piṇḍapātā honti: eko tava
eko tassāti. So "sādhu bhanteti taṃ abhivādetvā seṭṭhissa
santikaṃ gantvā "gaṇha sāmi pattinti āha. "tenahi ime
kahāpaṇe gaṇhāti. "nāhaṃ piṇḍapātaṃ vikkīṇāmi, saddhāya te
pattiṃ dammīti. "tvaṃ saddhāya desi, saddhāya ahaṃpi tava guṇaṃ pūjemi;
gaṇha tāta, ito paṭṭhāya pana mā sahatthā kammaṃ akāsi.
Vīthiyaṃ gharaṃ māpetvā vasa, yena ca te attho hoti, sabbaṃ mama
santikā gaṇhāhīti āha. Nirodhā vuṭṭhitassa pana dinno piṇḍapāto
tadaheva vipākaṃ deti; tasmā rājāpi taṃ pavattiṃ sutvā
annabhāraṃ pakkosāpetvā pattiṃ gahetvā mahantaṃ bhogaṃ datvā
tassa seṭṭhiṭṭhānaṃ dāpesi. So sumanaseṭṭhissa sahāyako hutvā
yāvajīvaṃ puññāni katvā tato cuto devaloke nibbattitvā
devamanussesu saṃsaranto, imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare
amitodanassa sakkassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi. "anuruddhotissa
nāmaṃ kariṃsu. So mahānāmasakkassa kaniṭṭhabhātā satthu cullapitu
putto paramasukhumālo mahāpuñño ahosi.
Ekadivasaṃ kira chasu khattiyesu pūve lakkhaṃ katvā gulehi
kīḷantesu, anuruddho parājito, pūvānaṃ atthāya mātu santikaṃ
pahiṇi. Sā mahantaṃ suvaṇṇathālaṃ pūretvā pūve pesesi. Pūve
khāditvā puna kīḷanto parājito tatheva pahiṇi. Evaṃ tikkhattuṃ
Pūvesu āhaṭesu, catutthe vāre mātā "idāni pūvā natthīti
pahiṇi. Tassā vacanaṃ sutvā "natthīti padassa assutapubbatāya
"natthipūvā nāma idāni bhavissantīti saññaṃ katvā "gaccha,
natthipūve āharāti pesesi. Athassa mātā, "natthipūve kira
ayye dethāti vutte, "mama puttena `natthīti padaṃ assutapubbaṃ,
kathaṃ nu kho taṃ natthibhāvaṃ jānāpeyyanti, suvaṇṇapātiṃ dhovitvā
aparāya suvaṇṇapātiyā paṭikujjitvā "handa tāta imaṃ mama
puttassa dehīti pahiṇi. Tasmiṃ khaṇe nagarapariggāhakā devatā
"amhākaṃ sāminā annabhārakāle upariṭṭhapaccekabuddhassa bhāgabhattaṃ
datvā `natthīti padameva na suṇeyyanti patthanā ṭhapitā:
sace mayaṃ tamatthaṃ ñatvā ajjhupekkheyyāma, muddhāpi no sattadhā
phaleyyāti cintetvā dibbapūvehi pātiṃ pūrayiṃsu. So puriso pātiṃ
āharitvā tesaṃ santike ṭhapetvā vivari. Tesaṃ gandho sakalanagaraṃ
phari. Pūve pana mukhe ṭhapitamatte, sattarasaharaṇīsahassāni pharitvā
aṭṭhāsi. Anuruddho cintesi "na maṃ maññe ito pubbe mātā
piyāyati, na hi me aññadā tāya natthipūvā nāma pakkapubbāti.
So gantvā mātaraṃ evamāha "amma nāhaṃ tava piyoti. "tāta
kiṃ vadesi, mama akkhīhipi hadayamaṃsatopi tvaṃ piyataroti. "sacāhaṃ
amma tava piyo, kasmā mama pubbe evarūpe natthipūve nāma
na adāsīti. Sā taṃ purisaṃ pucchi "tāta kiñci pātiyaṃ ahosīti.
"āma ayye, pūvānaṃ pāti paripuṇṇā ahosi, na me evarūpā
Diṭṭhapubbāti. Sā cintesi "putto me katapuñño, devatāhissa
dibbapūvā pahitā bhavissantīti. Sopi mātaraṃ āha "amma
na mayā evarūpā pūvā khāditapubbā, ito paṭṭhāya me
natthipūvameva 1- paceyyāsīti. Sā tato paṭṭhāya tena "pūve
khāditukāmomhīti vuttakāle suvaṇṇapātiṃ dhovitvā aññāya
pātiyā paṭikujjitvā pahiṇati. Devatā pātiṃ pūrenti. Evaṃ
so agāramajjhe vasanto "natthīti padassa atthaṃ ajānitvā
dibbapūveyeva paribhuñji. Satthu pana parivāratthaṃ kulappaṭipāṭiyā
sākiyakumāresu pabbajantesu, mahānāmena sakkena "tāta amhākaṃ
kule koci pabbajito natthi, tayā vā pabbajitabbaṃ mayā vāti
vutte, so āha "ahaṃ atisukhumālo pabbajituṃ na sakkhissāmīti.
"tenahi kammantaṃ uggaṇha, ahaṃ pabbajissāmīti. "ko esa
kammanto nāmāti. So hi bhattassa uṭṭhānaṭṭhānaṃpi na jānāti,
kammantaṃ kimeva jānissati; tasmā evamāha.
Ekadivasaṃ hi "anuruddho bhaddiyo kimbiloti tayo janā
"bhattaṃ nāma kahaṃ uṭṭhātīti mantayiṃsu. Tesu kimbilo "koṭṭhesu
uṭṭhātīti āha. So kirekadivasaṃ vīhī koṭṭhamhi pakkhipante
addasa; tasmā "koṭṭhe bhattaṃ uppajjatīti saññāya evamāha.
Atha naṃ bhaddiyo "tvaṃ na jānāsīti vatvā "bhattaṃ nāma ukkhaliyaṃ
uṭṭhātīti āha. So kirekadivasaṃ ukkhalito bhattaṃ vaḍḍhente
@Footnote: 1. natthipūveyevāti yuttataraṃ.
Disvā "etthevetaṃ uppajjatīti saññamakāsi; tasmā evamāha. Anuruddho
te "ubhopi tumhe na jānāthāti vatvā "ratanubbedhamakulāya
mahāsuvaṇṇapātiyaṃ bhattaṃ uṭṭhātīti āha. Tena kira neva vīhī
koṭṭentā na bhattaṃ pacantā diṭṭhapubbā, suvaṇṇapātiyaṃ
vaḍḍhetvā purato ṭhapitabhattameva passati; tasmā "pātiyaṃyevetaṃ
[bhattaṃ] uppajjatīti saññamakāsi; tasmā evamāha. Evaṃ
bhattuṭṭhānaṭṭhānaṃpi ajānanto mahāpuñño kulaputto kammante
kiṃ jānissati.
So "ehi kho te anuruddha gharāvāsatthaṃ anusāsissāmi:
paṭhamaṃ khettaṃ kasāpetabbantiādinā nayena bhātarā vuttānaṃ
kammantānaṃ apariyantabhāvaṃ sutvā "na me gharāvāsena atthoti
mātaraṃ āpucchitvā bhaddiyapamukhehi pañcahi sākiyakumārehi saddhiṃ
nikkhamitvā anupiyambavane satthāraṃ upasaṅkamitvā pabbaji. Pabbajitvā
ca pana sammāpaṭipadaṃ paṭipanno anupubbena tisso vijjā sacchikatvā
dibbena cakkhunā ekāsane nisinnova hatthatale ṭhapitaāmalakāni
viya sahassalokadhātuyo olokanasamattho hutvā
"pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ,
tevijjo iddhipattomhi, kataṃ buddhassa sāsananti
udānaṃ udānetvā "kinnu kho me katvā ayaṃ sampatti laddhāti
olokento "padumuttarapādamūle patthanaṃ ṭhapesinti ñatvā puna
"saṃsāre saṃsaranto asukasmiṃ nāma kāle bārāṇasiyaṃ sumanaseṭṭhiṃ
Nissāya jīvanto annabhāro nāma ahosinti ñatvā
"annabhāro pure āsiṃ daliddo tiṇahārako, 1-
piṇḍapāto mayā dinno upariṭṭhassa yasassinoti 2-
āha. Athassa etadahosi "yo so tadā mayā upariṭṭhassa
dinnapiṇḍapātato kahāpaṇe datvā pattiṃ aggahesi mama sahāyako
sumanaseṭṭhī, kahaṃ nu kho so etarahi nibbattoti. Atha naṃ
"vijjhāṭaviyaṃ pabbatapāde muṇḍanigamo nāma atthi, tattha
mahāmuṇḍassa nāma upāsakassa `mahāsumano cūḷasumanoti dve
puttā, tesu so cūḷasumano hutvā nibbattoti addasa; disvā
ca pana cintesi "atthi nu kho, tattha mayi gate, upakāro
natthīti. So upadhārento idaṃ addasa "so, tattha mayi gate,
sattavassikova nikkhamitvā pabbajissati, khuraggeyeva ca arahattaṃ
pāpuṇissatīti; disvā ca pana, upakaṭṭhe antovasse, ākāsena
gantvā gāmadvāre otari. Mahāmuṇḍo pana upāsako therassa
pubbepi vissāsikoeva. So theraṃ piṇḍapātakāle cīvaraṃ
pārupantaṃ disvā puttaṃ mahāsumanaṃ āha "tāta ayyo me
anuruddhatthero āgato, yāvassa añño koci pattaṃ na gaṇhāti,
tāvassa gantvā pattaṃ gaṇha; ahaṃ āsanaṃ paññāpessāmīti.
So tathā akāsi. Upāsako theraṃ antonivesane sakkaccaṃ parivisitvā
temāsaṃ vasanatthāya paṭiññaṃ gaṇhi. Thero adhivāsesi. Atha naṃ
@Footnote: 1. Sī. Yu. kājahārako. 2. Ma. tādino.
Ekadivasaṃ paṭijagganto viya temāsaṃ paṭijaggitvā mahāpavāraṇāya
ticīvarañceva guḷatelataṇḍulādīni ca āharitvā therassa pādamūle
ṭhapetvā "gaṇhātha bhanteti āha. "alaṃ upāsaka na me iminā
atthoti. "bhante vassāvāsikalābho nāmesa, gaṇhātha nanti.
"alaṃ upāsakāti. "kimatthaṃ na gaṇhātha bhanteti. "mayhaṃ santike
kappiyakārako sāmaṇeropi natthīti. "tenahi bhante mama putto
mahāsumano sāmaṇero bhavissatīti. "na me upāsaka mahāsumanena
atthoti. "tenahi bhante cūḷasumanaṃ pabbājethāti. Thero "sādhūti
sampaṭicchitvā cūḷasumanaṃ pabbājesi. So khuraggeyeva arahattaṃ
pāpuṇi. Thero tena saddhiṃ aḍḍhamāsamattaṃ tattha vasitvā
"satthāraṃ passissāmāti tassa ñātake āpucchitvā ākāsena
gantvā himavantappadese araññakuṭikāyaṃ otari. Thero pana
pakatiyāpi āraddhaviriyo, tassa tattha pubbarattāpararattaṃ caṅkamantassa
udaravāto samuṭṭhahi. Atha naṃ kilantarūpaṃ disvā sāmaṇero pucchi
"bhante kiṃ vo rujjatīti. "udaravāto me samuṭṭhitoti. "aññadāpi
samuṭṭhitapubbo bhanteti āha. "āma āvusoti. "kena phāsukaṃ
hoti bhanteti. "anotattato pānīye laddhe, phāsu hoti āvusoti.
"tenahi bhante āharāmīti. "sakkhissasi sāmaṇerāti. "āma
bhanteti. "tenahi anotatte pannako nāma nāgarājā maṃ jānāti,
tassa ācikkhitvā bhesajjatthāya ekaṃ pānīyavārakaṃ āharāti. So
"sādhūti upajjhāyaṃ vanditvā vehāsaṃ abbhuggantvā pañcayojanasataṃ
Ṭhānaṃ agamāsi. Taṃdivasaṃ pana nāgarājā nāganāṭakaparivuto udakakīḷaṃ
kīḷitukāmo hoti. So sāmaṇeraṃ gacchantaṃ disvāva kujjhi "ayaṃ
muṇḍakasamaṇo attano pādapaṃsuṃ mama matthake okiranto vicarati,
anotatte pānīyatthāya āgato bhavissati, nadānissa pānīyaṃ
dassāmīti paññāsayojanikaṃ anotattadahaṃ mahāpātiyā ukkhaliṃ
pidahanto viya phaṇena pidahitvā nipajji. Sāmaṇero nāgarājassa
ākāraṃ oloketvāva "kuddho ayanti ñatvā imaṃ gāthamāha
"suṇohi me nāgarāja uggateja mahabbala,
dehi me pānīyaghaṭaṃ, bhesajjatthamhi āgatoti.
Taṃ sutvā nāgarājā imaṃ gāthamāha
"puratthimasmiṃ disābhāge gaṅgā nāma mahānadī
mahāsamuddaṃ appeti, tato tvaṃ pānīyaṃ harāti.
Taṃ sutvā sāmaṇero "ayaṃ nāgarājā attano icchāya
na dassati, ahaṃ balakāraṃ katvā mahānubhāvaṃ 1- jānāpetvā imaṃ
abhibhavitvā pānīyaṃ gaṇhissāmīti cintetvā "mahārāja upajjhāyo
maṃ anotattatova pānīyaṃ āharāpeti, tenāhaṃ idameva harissāmi,
apehi mā maṃ vārehīti vatvā imaṃ gāthamāha
"itova pānīyaṃ hāssaṃ 2- iminā vamhi atthiko,
yadi [3]- thāmabalaṃ atthi, nāgarāja nivārayāti.
Atha naṃ nāgarājā āha
@Footnote: 1. Sī. manussabhāvaṃ. Ma. ānubhāvaṃ. 2. Sī. Yu. harissaṃ.
@3. Sī. Ma. Yu. etthantare "teti atthi.
"sāmaṇera sace atthi tava vikkamaporisaṃ,
abhinandāmi te vācaṃ, harassu pānīyaṃ mamāti.
Atha naṃ sāmaṇero "evaṃ mahārāja harāmīti vatvā
"sakkonto harāhīti vutte, "tenahi suṭṭhu jānassūti tikkhattuṃ
paṭiññaṃ gahetvā `buddhasāsanassa ānubhāvaṃ dassetvā mayā
pānīyaṃ harituṃ vaṭṭatīti cintetvā ākāsaṭṭhakadevatānaṃ tāva
santikaṃ agamāsi. Tā āgantvā vanditvā "kiṃ bhanteti vatvā
aṭṭhaṃsu. "etasmiṃ anotattadahapiṭṭhe pannakanāgarājena saddhiṃ mama
saṅgāmo bhavissati, tattha gantvā jayaparājayaṃ olokethāti āha.
So eteneva nīhārena cattāro lokapāle sakkasuyāmasantusita
sunimmita 1- vasavattī ca upasaṅkamitvā tamatthaṃ ārocesi.
Tato paraṃ paṭipāṭiyā yāva brahmalokā gantvā tattha tattha
brahmehi āgantvā vanditvā ṭhitehi "kiṃ bhanteti puṭṭho,
tamatthaṃ ārocesi. Evaṃ so asaññe ca arūpibrahmāno ca
ṭhapetvā sabbattha muhuttameva āhiṇḍitvā ārocesi. Tassa
vacanaṃ sutvā sabbāpi devatā anotattadahapiṭṭhe nāḷiyaṃ pakkhittā
pūvacuṇṇā 2- viya ākāsaṃ nirantaraṃ pūretvā sannipatiṃsu. Sannipatite
devasaṅghe, sāmaṇero ākāse ṭhatvā nāgarājānaṃ āha
"suṇohi me nāgarāja uggateja mahabbala,
dehi me pānīyaghaṭaṃ, bhesajjatthamhi āgatoti.
Atha naṃ nāgo āha
@Footnote: 1. Ma. paranimmita. 2. Ma. pakkhittāni piṭṭhacuṇṇāni.
"sāmaṇera sace atthi tava vikkamaporisaṃ,
abhinandāmi te vācaṃ, harassu pānīyaṃ mamāti.
So tikkhattuṃ nāgarājassa paṭiññaṃ gahetvā ākāse ṭhitakova
dvādasayojanikaṃ brahmattabhāvaṃ māpetvā ākāsato oruyha
nāgarājassa phaṇe akkamitvā adhomukhaṃ nippīḷesi. Tāvadeva balavatā
purisena akkantaallacammaṃ viya, nāgarājassa phaṇe akkantamatte,
obhijjitvā 1- dabbimattā phaṇapūṭakā ahesuṃ. Nāgarājassa phaṇehi
muttaṭṭhāne 2- tālakkhandhappamāṇā udakavaṭṭiyo uggacchiṃsu. Sāmaṇero
ākāseyeva pānīyavārakaṃ pūresi. Devasaṅgho sādhukāraṃ adāsi.
Nāgarājā lajjitvā sāmaṇerassa kujjhi. Jayakusumavaṇṇānissa
akkhīni ahesuṃ. So "ayaṃ maṃ devasaṅghaṃ sannipātetvā pānīyaṃ 3-
gahetvā 3- lajjāpesi, etaṃ gahetvā mukhe hatthaṃ pakkhipitvā
hadayamaṃsaṃ tassa maddāmi, pāde vā naṃ gahetvā paragaṅgāya
khipāmīti vegena anubandhi. Anubandhantopi naṃ pāpuṇituṃ nāsakkhiyeva.
Sāmaṇero āgantvā upajjhāyassa hatthe pānīyaṃ ṭhapetvā
"pivatha bhanteti āha. Nāgarājāpi pacchato āgantavā "bhante
anuruddha sāmaṇero mayā adinnameva pānīyaṃ gahetvā āgato,
mā pivathāti āha. "evaṃ kira sāmaṇerāti. "pivatha bhante,
iminā me dinnaṃ pānīyaṃ āhaṭanti. Thero "khīṇāsavasāmaṇerassa
@Footnote: 1. Ma. ogalitvā. 2. Ma. muttamuttaṭṭhānato. 3. Sī. Yu. phaṇe ṭhatvā.
Musākathaṃ 1- nāma natthīti ñatvā pānīyaṃ pivi. Taṃkhaṇaññevassa
ābādho paṭipassambhi. Puna nāgo theraṃ āha "bhante sāmaṇerenamhi
sabbaṃ devagaṇaṃ sannipātetvā lajjāpito, ahamassa hadayaṃ vā
phālessāmi, pāde vā naṃ gahetvā paragaṅgāyaṃ khipissāmīti.
"mahārāja sāmaṇero mahānubhāvo, tumhe sāmaṇerena saddhiṃ
saṅgāmetuṃ na sakkhissatha; khamāpetvā naṃ gacchathāti. So sayaṃpi
sāmaṇerassa ānubhāvaṃ jānāti, lajjāya pana anubandhitvā āgato.
Atha naṃ therassa vacanena khamāpetvā tena saddhiṃ mittasanthavaṃ
katvā "ito paṭṭhāya anotattadahaudakena atthe sati, tumhākaṃ
āgamanakiccaṃ natthi, mayhaṃ pahiṇeyyātha, ahameva āharitvā
dassāmīti vatvā pakkāmi. Theropi sāmaṇeraṃ ādāya pāyāsi.
Satthā therassa āgamanabhāvaṃ ñatvā migāramātupāsāde therassa
āgamanaṃ olokento nisīdi. Bhikkhūpi theraṃ āgacchantaṃ disvā
paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggahesuṃ. Athekacce sāmaṇeraṃ sīsepi
kaṇṇesupi bāhāyapi gahetvā sañcālentā "kiṃ sāmaṇera [2]- na
ukkaṇṭhasīti āhaṃsu. Satthā tesaṃ kiriyaṃ disvā cintesi "bhāriyaṃ
vatimesaṃ bhikkhūnaṃ kammaṃ, āsīvisaṃ gīvāyaṃ gaṇhantā viya sāmaṇeraṃ
gaṇhanti, nāssa ānubhāvaṃ jānanti; ajja mayā sumanasāmaṇerassa
guṇaṃ pākaṭaṃ kātuṃ vaṭṭatīti. Theropi āgantvā satthāraṃ vanditvā
@Footnote: 1. Sī. Ma. Yu. musākathanaṃ.
@2. Sī. Yu. etthantare "pillaka iti atthi. Ma. cūḷakaniṭṭha.
Nisīdi. Satthā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā ānandattheraṃ
āmantesi "ānanda anotattadahaudakenamhi pāde dhovitukāmo,
sāmaṇerānaṃ ghaṭaṃ datvā pānīyaṃ āharāpehīti. Thero vihāre
pañcamattāni sāmaṇerasatāni sannipātesi. Tesaṃ sumanasāmaṇero
sabbanavako ahosi. Thero sabbamahallakaṃ sāmaṇeraṃ āha "sāmaṇera
satthā anotattadahaudakena pāde dhovitukāmo, ghaṭaṃ ādāya
gantvā pānīyaṃ āharāti. So "na sakkomi bhanteti na icchi.
Thero sesepi paṭipāṭiyā pucchi. Tepi tatheva vatvā paṭikkhipiṃsu.
"kiṃ panettha khīṇāsavasāmaṇerā natthīti. "atthi, te pana `nāyaṃ
amhākaṃ baddho, mālāpūṭo sumanasāmaṇerasseva baddhoti na icchiṃsu.
Puthujjanā pana attano asamatthatāyeva na icchiṃsu. Pariyosāne
pana sumanassa vāre sampatte, "sāmaṇera satthā anotattadaha-
udakena pāde dhovitukāmo, ghaṭaṃ gahetvā kira udakaṃ āharāti
āha. So "satthari āharāpente, āharissāmīti satthāraṃ vanditvā
"bhante anotattato kira maṃ udakaṃ āharāpethāti āha. "āma
sumanāti. So visākhāya kāritesu ghanasuvaṇṇakoṭimesu senāsanakuṭesu
ekaṃ saṭṭhīkuṭaudakaggaṇhanakaṃ mahāghaṭaṃ hatthena gahetvā "iminā
me ukkhipitvā aṃsakūṭe ṭhapitena attho natthīti olambakaṃ
katvā vehāsaṃ abbhuggantvā himavantābhimukho pakkhandi. Nāgarājā
sāmaṇeraṃ dūratova āgacchantaṃ disvā paccuggantvā kuṭaṃ aṃsakūṭenādāya
"bhante tumhe, mādise dāse vijjamāne, kasmā sayaṃ
Āgatā; udakena atthe sati, kasmā sāsanamattaṃ na pahiṇitthāti
kuṭena udakaṃ ādāya sayaṃ ukkhipitvā "purato hotha bhante,
ahameva āharissāmīti āha. "tiṭṭhatha tumhe mahārāja, ahameva
sammāsambuddhena āṇattoti nāgarājānaṃ nivattetvā kuṭamukhavaṭṭiyaṃ
hatthena gahetvā ākāsena āgañchi. Atha naṃ satthā
āgacchantaṃ oloketvā bhikkhū āmantetvā "passatha bhikkhave
sāmaṇerassa līḷhaṃ ākāse haṃsarājā viya sobhatīti āha. Sopi
pānīyaghaṭaṃ ṭhapetvā satthāraṃ vanditvā aṭṭhāsi. Atha naṃ satthā
āha "kativassosi tvaṃ sumanāti. "sattavassomhi bhanteti. "tenahi
sumana ajjato paṭṭhāya bhikkhu hohīti vatvā dāyajjaupasampadaṃ
adāsi. Dveyeva kira sāmaṇerā sattavassā upasampadaṃ labhiṃsu:
"ayañca sumano sopāko cāti. Evaṃ tasmiṃ upasampanne,
dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ "acchariyaṃ āvuso: evarūpopi nāma
daharassa sāmaṇerassa ānubhāvo hoti, na no ito pubbe
evarūpo ānubhāvo diṭṭhapubboti. Satthā āgantvā "kāya
nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā, "imāya
nāmāti vutte, "bhikkhave mama sāsane daharopi sammāpaṭipanno
evarūpaṃ sampattiṃ labhatiyevāti vatvā dhammaṃ desento imaṃ
gāthamāha
"yo have daharo bhikkhu yuñjati buddhasāsane,
somaṃ lokaṃ pabhāseti abbhā muttova candimāti.
Tattha yuñjatīti: ghaṭati vāyamati.
Pabhāsetīti: so bhikkhu attano arahattamaggaññāṇena abbhādīhi
mutto candimā viya [lokaṃ] khandhādibhedaṃ lokaṃ obhāseti
ekālokaṃ karotīti attho.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
Sumanasāmaṇeravatthu.
Bhikkhuvaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Pañcavīsatimo vaggo.
----------
The Pali Atthakatha in Roman Book 25 page 85-100.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=25&A=1694&w=อนุปุพฺพ
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=25&A=1694
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=35
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=25&A=1244
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=25&A=1248
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=25&A=1248
Contents of The Tipitaka Volume 25
http://84000.org/tipitaka/read/?index_25
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]