![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Mahanipatavannana
---------------
candakumarajatakam
rajasi luddakammoti idam sattha tijjhakute pabbate viharanto
devadattam arabbha kathesi. Tassa vatthu samghabhedakakkhandhake agatameva.
Tam tassa pabbajitakalato patthaya yava bimbisararanno
marana tatthagatanayeneva veditabbam. Tam pana marapetva
devadatto ajatasattum upasankamitva aha maharaja tava manoratho
matthakam patto mama manoratho pana na tava papunatiti. Tam
sutva raja ko pana vo bhante manorathoti. Maharaja nanu
dasabalam maretva buddho bhavismamiti. Raja amhehettha kim
katabbanti. Maharaja dhanuggahe sannipatapetum vattatiti. Sadhu
bhanteti raja akkhanavedhinam dhanuggahanam panca kulasatani sannipatapetva
tato ekatimsajane uccinitva tata therassa vacanam karothati
vatva devadattassa santikam pesesi. So tesam jetthakam amantetva
evamaha avuso samano gotamo gijjhakute pabbate viharati
asukasmim nama divatthane cankamati tvam pana tattha gantva tam
visapitena sallena vijjhitva jivitakkhayam papetva asukena nama
maggena ehiti. So tam pesetva tasmim magge dve dhanuggahe
thapesi tumhakam thitamaggena eko puriso agamissati tumhe tam
Jivita voropetva asukamaggena nama ethati. Tasmim magge
cattaro purise thapesi tumhakam thitamaggena dve purisa agamissanti
tumhe te jivita voropetva asukamaggena nama ethati. Tasmim
magge attha jane thapesi tumhakam thitamaggena cattaro purisa
agamissanti tumhe te jivita voropetva asukamaggena nama
ethati. Tasmim magge solasa purise thapesi tumhakam thitamaggena
attha purisa agamissanti tumhe te jivita voropetva
asukamaggena nama ethati. Kasma panevamakasiti. (attano kammassa
paticchadanattham .) so kira attano papakammassa paticchadanattham
evamakasi. Atha so jetthakadhanuggaho vamato khaggam laggetva
pitthiya tundisaram bandhitva mendasingamahadhanum gahetva tathagatassa
santikam gantva vijjhissami nanti sannaya dhanum aropetva saram
sannayhitva akaddhitva visajjetum nasakkhi. Sattha dhanum
akaddhitum datva visajjetum nadasi. So saram visajjetumpi oropetumpi
asakkonto phasukkahi bhijjamanahi viya mukhato khelena paggharantena
kilantarupo ahosi. Sakalasariram thaddhajatam yantena pilatakarappattam
viya ahosi. So maranabhayatajjito atthasi.
Atha nam sattha disva madhurassaram niccharetva bho purisa balajana
ma bhayi ito ehiti tam assasesi. So tasmim khane avudhani
chaddetva bhagavato padesu sirisa nipatitva bhagavantam etadavoca
accayo mam bhante accagama yathabalam yathamulham yathaakusalam yvaham
Tumhakam gune ajananto andhabalassa devadattassa vacanena tumhe
jivita voropetum agatomhi khamatha me bhante khamatha sugata khamatha
lokaviduti attano dosam khamapetva ekamante nisidi. Atha nam
sattha saccani pakasetva sotapattiphale patitthapetva avuso
devadattena acikkhitamaggam appatipajjitva annena maggena yahiti
tam uyyojesi uyyojetva ca pana cankama oruyha annatarasmim
rukkhamule nisidi. Atha tasmim dhanuggahe anagacchante itare dve
kinnukho cirayatiti patimaggam gacchanta dasabalam disva upasankamitva
vanditva ekamantam nisidimsu. Sattha tesam dvinnam saccani pakasetva
sotapattiphale patitthapetva avuso devadattena kathitamaggam
appatipajjitva imina maggena acchathati uyyojesi imina upayena
itarepi agantva nisinne saccani pakasetva sotapattiphale
patitthapetva annena maggena uyyojesi. Atha so pathamamagato
jetthakadhanuggaho devadattam upasankamitva bhante devadatta aham sammasambuddham
jivita voropetum nasakkhim mahiddhiko so bhagava mahanubhavoti arocesi.
Te sabbepi sammasambuddham nissaya amhehi jivitam laddhanti satthu
santike pabbajitva arahattam papunimsu. Ayam pavutti bhikkhusamghe
pakata ahosi. Bhikkhu dhammasabhayam katham samutthapesum avuso
devadatto kira ekasmim tathagate vericittena bahu jane jivita
voropetum vayamamakasi te sabbepi sattharam nissaya jivitam labhimsuti.
Satthapi sihasayanato vutthaya dibbaya sotadhatuya tesam katham sutva
Dhammasabhayam agantva kaya nuttha bhikkhave etarahi kathaya sannisinnati
pucchitva imaya namati vutte na bhikkhave idaneva
pubbepi devadatto mam ekam nissaya mayi vericittena bahu jane
jivita voropetum vayamamakasiti vatva tunhi ahosi tehi
yacito atitam ahari
atite bhikkhave ayam baranasi pupphavati nama ahosi. Tattha
vasavattiranno putto ekaraja nama rajjam karesi. Tassa putto
candakumaro nama uparajjam karesi. Kandahalo nama brahmano
parohito ahosi. So ranno atthanca dhammanca anusasati.
Tam kira raja panditoti sutva vinicchaye nisidapesi. So lanca
cittako hutva lancam gahetva assamikam samikam karoti samikam
assamikam karoti. Athekadivasam eko attaparajito puriso vinicchayatthane
upakkosanto nikkhamitva rajupatthanam agacchantam candakumari
disva tassa padesu nipatitva parodi. So kim bho purisatam
aha. Sami kandahalo vinicchaye vilopam khadati ahantena lancam
gahetva parajayam papitoti. Candakumaro ma bhayiti vatva tam
assasetva vinicchayam netva samikameva samikam akasi assamikameva
assamikam akasi. Mahajano mahasaddena sadhukaramakasi.
Raja tam sutva kim eso saddoti pucchi. Candakumarena kira
atto suvinicchito deva tattheso sadhukarasaddoti. Ranno tam
sutva piti uppajji. Candakumaro agantva pitaram vanditva
Ekamantam nisidi. Atha nam raja tata eko kira te atto
vinicchitoti pucchi. Ama devati. Tena hi tata ito patthaya
tavameva vinicchayam patthapehiti raja vinicchayam kumarassa adasi.
Kandahalassa ayo pacchijji. So tato patthaya kumare aghatam
bandhitva otarapekkho vicari. So pana raja mandapanno
ekadivasam paccusasamaye evarupam supinam addasa. Alankatadvarakotthakam
sattaratanamayapakaram satthiyojanikam suvannavalukamayamahavithim
yojanasahassubbedhavejayantapasadapatimanditam nandavanadivanaramaneyyakam
nandapokkharadipokkharaniramaneyyakasamannagatam akinnadevaganam
tavatimsabhavanam. Tattha vejayantapasade bahu acchara naccagitavadita
nivajjimsu. Raja tam disva pabujjhitva tattha gantukamo
hutva cintesi sve acariyakandahalassagatavelaya
devalokagamimaggam pucchitva tena desitamaggena devalokam gamissamiti. So
patova nahatva vattham nivasetva nanaggarasabhojanam paribhunjitva
gandham vilimpitva nisidi. Kandahalopi patova nahatva vattham
nivasetva bhojanam bhunjitva gandham vilimpetva rajupatthanam gantva
rajanivesanam pavisitva ranno sukhaseyyam pucchi. Athassa raja asanam
dapetva panham pucchi.
Tamattham pakasento sattha aha
rajasi luddakakammo ekaraja pupphavatiya
yam so pucchi brahmabandhum kandahalam purohitam
Mulham sagganamaggamacikkha tvamasi brahmana dhammavinayakusalo
yatha ito vajjanti sugatim nara punnani katvanati.
Tattha rajasiti raja asi. Luddakakammoti
kakkhalapharusakammo. Sagganamagganti sagganam maggam. Dhammavinayakusaloti
sucaritadhamme ca acaravinaye ca kusalo. Yathati yatha pana
nara punnani katva ito sugatim gacchanti tam me sugatimaggam
acikkhahiti pucchi. Idampana panham sabbannubuddham va tassa
savakam va tesam alabhena bodhisattam va pucchitum vattati.
Raja pana yatha nama sattaham maggamulho puriso annam
addhamasamattam maggamulham purisam puccheyya evam kinci ajanantam
andhabalam kandahalam pucchi. So cintesi ayam me paccamittassa
pitthim passanakalo idani candakumaram jivitakkhayam papetva mama
manoratham puressamiti. Atha so rajanam amantetva tatiyam
gathamaha
atidanam deva datvana avajjham deva ghatetva
evam vajjanti sugatim nara punnani katvanati.
Tassattho maharaja saggam gacchanta nama atidanam dadanti
avajjham ghatenti sace saggam gantukamosi tavampi tatheva karohiti.
Atha nam raja panhassattham pucchi kim panetam atidanam ko
ca avajjho imasmim lokasmim etanca kho no akkhahi yajissami
dadami dananiti.
Sopissa byakasi
puttehi deva yajitabbam mahesihi negamehica
usabhehi ajaniyehi catuhi
sabbacatukkehi deva yannam yajitabbanti.
Sopissa byakarontova tena devalokamaggam puttho nirayamaggam
byakasi.
Tattha puttehiti attano jatehi piyaputtehi ceva piyadhitahi
ca. Mahesihiti piyabhariyahi. Negamehiti setthihi. Usabhehiti
sabbasetehi usabharajuhi. Ajaniyehiti mangalaassehi. Catuhiti
etehi sabbeheva annehi ca hatthiadihi catuhiti evam sabbacatukkehi
deva yannam yajitabbam. Etesanca rajaputtadinam khaggena sisam
chinditva suvannapatiya galalohitam gahetva avate pakkhipitva
yannassa yajanaka rajano sarireneva saha devalokam gacchanti
maharaja samanabrahmanakapanaddhikavanibbakayacakanam ghasacchadanadidanam
sampadanam atidanameva na hoti ime pana puttadhitadayo maretva
tesam galalohitena yannassa yajanam atidanam namati rajanam sannapesi.
Iti so cintesi sace candakumaram ekanneva ganhissami
vericittena karanam mannissantiti tasma tam mahajanassa antare
pakkhipi. Imampana tesam kathentanam katham sutva antepurajana
bhitatasita hutva ekappahareneva mahaviravam viravimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
Tam sutva antepure kumara mahesiyo ca hannantu
eko ahosi nigghoso bhesma accuggato saddoti.
Tattha tanti kumara ca mahesiyo ca hannantuti tam vacanam
sutva. Ekoti sakalarajanivesane ekova nigghoso ahosi.
Bhesmati bhayanako. Accuggatoti atiuggato ahosi. Tada
sakalarajakulam yugantavatabhihatam viya salavanam ahosi.
Brahmanopi rajanam kim maharaja yannam yajitum sakkosi na
sakkositi pucchi. Kim kathesi acariya yannam yajitva devalokam
gamissamiti. Maharaja bhirukajatika dubbalajjhasaya purisa yannam
yajitum samattha nama na honti tumhe idha sabbe pane sannipatetha
aham yannavate kammam karissamiti attano pahonakam balam
gahetva nagara nikkhamma yannavatam samatalam karetva vatiya
parikkhipi. Kim karana. Dhammiko hi samano va brahmano va
agantva tam vareyyati tasma yannavatam vatiya parikkhepanam
caritanti katva poranabrahmanehi thapitam. Rajapi purise
pakkosapetva tata aham attano puttadhitaro ca bhariyayo ca
maretva yannam yajitva devalokam gamissami gacchatha nesam acikkhitva
sabbe idha anethati puttanam tava anayanatthaya aha
gacchatha vadetha kumare candanca suriyanca bhaddasenanca
suranca ramagottanca pasu kira hotha yannatthayati.
Tattha candanca suriyancati candakumaro ca suriyakumaro ca
Dve gotamideviya aggamahesiya putta. Bhaddaseno ca pana suro ca
ramagotto ca tesam vematikabhataro. Pasu kira hothati ekasmim
thane rasi hothati ma pakiretthati attho.
Te pathamam candakumarassa santikam gantva ahamsu tata kumara
tumhakam kira pita tumhe maretva devalokam gantukamo tumhakam
gahanatthaya amhe pesesiti. So kassa vacanena mam ganhapetiti.
Kandahalassa vacanenati. Kim so mannevekam ganhapeti udahu
annepi ganhapetiti. Annepi ganhapesi sabbacatukkam kira yannam
yajapetukamoti. So cintesi tassa annehi saddhim veram natthi
vinicchaye vilopam katum alabhanto atha ca pana mayi ekasmim vericittena
bahu jane marapeti hotu pitaram datthum labhantassa sabbesam mocanam
nama mama bharoti. Atha ne rajapurise aha tena hi me pitu vacanam
karothati. Te tam anetva rajangane ekamante thapetva
itarepi tayo anetva tasseva santike thapetva ranno arocayimsu
anita te deva puttati. So tesam vacanam sutva tata idani
me dhitaro anetva tesanneva bhatikanam santike karothati catasso
dhitaro aharapetum itaram gathamaha
kumariyopi vadetha upasenanca kokilanca
muditanca nandancapi kumarikam
pasu kira hotha yannatthayati.
Te evam karissamati tasam santikam gantva ta rodamana
Paridevamana anetva bhatikananneva santike thapayimsu. Tato
raja attano bhariyanam gahanatthaya itaram gathamaha
vijayampi me mahesim eravatim kesinim sunandanca
lakkhanavarupapanna pasu kira hotha yannatthayati.
Tattha lakkhanavarupapannati uttamehi catusatthiya itthilakkhanehi
upapanna etapi vadethati attho.
Te tapi paridevamana anetva kumaranam santike karimsu.
Atha raja cattaro setthino aharapento itaram gathamaha
gahapatayopi vadetha punnamukham bhaddiyam singalanca
vaddhancapi gahapatim pasu kira hotha yannatthayati.
Rajapurisa gantva te anayimsu. Ranno puttadare
gayhamane sakalanagaram na kinci avoca. Setthikulani pana mahasambandhani
tasma tesam gahitakale sakalanagaram samkhubhi. Ranno setthino
maretva yannam yajitum na dassamati te setthino parivaretvava
tesam nativaggena saddhim rajakulam agamamsu. Atha te setthino
natiganaparivuta rajanam vanditva attano jivitam yacimsu.
Tamattham pakapento sattha aha
te tattha gahapatayo avocayimsu samagata puttadaraparikinna
sabbe sikhino deva karohi atha va no dase savehiti.
Tattha sabbe sikhinoti sabbe amhe matthake culam thapetva
attano cetake karohi mayante cetakakiccam karissama. Atha
Va no dase savehiti atha va no asaddahanto sabba seniyo
sannipatetva tasam majjhe amhe dase savehi mayante dasavattam
patisunissamati.
Te evam yacantapi jivitam laddhum nasakkhimsu. Rajapurisa
sabbe patikkamapetva te gahetva kumarananneva santike nisidapesum.
Tato raja hatthiadinam anayanatthaya anapento aha
abhayankarampi me hatthim nalagirim accuggatam
varunadantim anetha kho te khippam yannatthaya bhavissanti
assaratanampi me kesim subhamukham punnamukham
vinatakanca anetha kho te khippam yannatthaya bhavissanti
usabhampi me yuthapatim modakam nisabham gavampatim te khippam
anetha samuham karontu sabbam yajissami dadami danani
sabbampi patiyadetha yannam pana uggatamhi suriyamhi vadethadani
kumare abhiramantu imam rattim sabbampi upatthapetha yannam pana
uggatamhi suriyamhi vadethadanikumare ajja kho pacchima ratiti.
Tattha samuham karontu sabbanti na kevalam ettakameva avasesampi
sabbam catuppadagananceva pakkhigananca sabbam catukkam katva rasim
karontu sabbacatukkam yannam yajissami yacakanam samanabrahmanananca
danam dassamiti. Sabbampi patiyadethati etam maya vuttam avasesam
upatthapetha. Uggatamhiti aham pana yannam uggate suriye sve
patova yajissami. Sabbampi upatthapethati sesampi sabbam yannupakaranam
Upatthapethati attho.
Ranno pana matapitaro dharantiyeva. Athassa te amacca
gantva matuya arocesum ayye putto vo puttadaram maretva
yannam yajitukamoti. Sa kim kathetha tatati hatthena hadayam paharitva
rodamana paridevamana agantva saccam kira putta evarupo
te yanno bhavissatiti pucchi.
Tamattham pakasento sattha aha
tam tam mata avoca rodanti agata savimanato
yanno kira te putta bhavissati catuhi puttehiti.
Tattha tam tanti tam ekarajanam. Savimanatoti attano
savanatthanato.
Raja aha
sabbepi mayham putta catta candasmim hannamanasmim
puttehi yannam yajitvana sugatim saggam gamissamiti.
Tattha cattati candakumare hannamaneyeva sabbepi putta
yannatthaya maya pariccattati.
Atha nam mata aha
ma tam putta saddahesi sugati kira hoti puttayannena
nirayaneso maggo neso maggo hi sagganam
danani dehi kondanna ahimsa sabbabhutabhabyanam
esa maggo sugatiya na ca maggo putta yannenati.
Tattha nirayanesoti nirassadatthena nirayanam catunnam apayanam
eso maggo. Kondannati rajanam gottena alapati.
Bhutabhabyananti bhutananca bhavitabbasattananca. Yannenati evarupena
puttadhitaro maretva yajanayannena saggamaggo nama natthi.
Raja aha
acariyanam vacanam ghatissam candanca suriyanca
pattehi yajitva duccajjehi sugatim saggam gamissamiti.
Tattha acariyanam vacananti amma nesa attano mati
acarasikkhapanakassa me kandahalacariyassa etam vacanam esa anusitthi
tasma aham ete ghatayissam duccajjehi puttehi yannam yajitva
saggam gamissamiti.
Athassa mata attano vacanam gahapetum asakkonti apagata.
Athassa pita tam pavuttim sutva agantva nam pucchi.
Tamattham pakasento sattha aha
tamtam pita avoca vasavatti orasam sakam puttam
yanno kira te putta bhavissati catuhi puttehiti.
Tattha vasavattiti tassa ranno namam.
Raja aha
sabbepi mayham putta catta candasmim hannamanasmim
puttehi yannam yajitvana sugatim saggam gamissamiti.
Atha nam pita aha
Ma tam putta saddahesa sugati kira hoti puttayannena
nirayaneso maggo neso maggo hi sagganam
danani dehi kondanna ahimsa sabbabhutabhabyanam
esa maggo sugatiya na ca maggo puttayannenati.
Raja aha
acariyanam vacanam ghatissam candanca suriyanca
puttehi yajitva duccajjehi sugatim saggam gamissamiti.
Atha nam pita aha
danani dehi kondanna ahimsa sabbabhutabhabyanam
puttaparivuto tuvam rattham janapadanca palehiti.
Tattha puttaparivutoti puttehi parivuto. Rattham janapadancati
sakalakasikaratthanca tasseva tamtam kotthasabhutam janapadanca paletum
sakkhissasi.
Athassa so pita attano vacanam gahapetum nasakkhi. Tato
candakumaro cintesi imassa ettakassa janassa dukkham mam ekam
nissaya jatam mama pitaram yacitva ettakam janam maranadukkhato mocessamiti.
So pitara saddhim sallapanto aha
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
api nigalabandhakapi hatthi asse ca palema
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
api nigalabandhakapi hatthichakanani ujjhema
Ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
api nigalabandhakapi assachakanani ujjhema
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
yassa honti tava kama api rattha pabbajita
bhikkhacariyam carissamati.
Tattha nigalabandhakapiti api nama mayam mahanigalehi bandhaka
hutva. Yassa honti tava kamati sacepi kandahalassa
datukamosi tassapi no dase katva dehi karissamassa dasakammanti
vadati. Api ratthati sace amhakam koci doso atthi ratthato
no pabbajehi api nama rattha pabbajita kapana viya kapalam
gahetva bhikkhacariyam carissama ma no deva avadhi dehi no
jivitanti vilapati.
Tassa tam nanappakaram vilapam sutva raja hadayaphalanam patto
viya assupunnehi nettehi na me koci putte maretum lacchati na
mamattho devalokenati sabbe te mocetum aha
dukkham kho me janayittha vilapanta jivitassa kamahi
muncathadani kumare alampi me hotu puttayannenati.
Te ranno katham sutva rajaputte adim katva sabbantam
pakkhipariyosanam panaganam visajjesum. Kandahalopi yannavate
kammam samvidahati. Atha nam eko puriso are duttha kandahala
ranna puttadhitaro visajjita tvam attano puttadare maretva
Tesam galalohitena yannam yajissasiti aha. So kim nametam
ranna katanti kapputthanaaggi viya avattharanto utthaya turito
dhavitva vegenagantva aha
pubbeva mesi vutto dukkaram durabhisambhavam cetam
atha no upakkhatassa yannassa karosi vikkhepam
sabbe vajjanti sugatim yepi yajanti yepi ceva yajapenti
yecapi anumodanti yajantanam idisam mahayannanti.
Tattha pubbe mesi vuttoti nanu maya tvam pubbeva vutto
tumhadisena bhirukajatikena na sakka yannam yajitum yannayajanam nama
etam dukkaram durabhisambhavanti. Atha no idani upakkhatassa
yannassa vikkhepam karosi. Vikhambhantipi patho. Patisedhanti attho.
Maharaja kasma evam karosi yattaka hi yannam yajanti va
yajapenti va anumodanti va sabbe sugatimeva vajjantiti dassesi.
So andhabalo raja tassa kodhavasikassa katham gahetva dhammasanni
hutva puna putte ganhapesi. Tato candakumaro pitaram anubodhiyamano
aha
atha kissava no pubbe sotthanam brahmane avacesi
atha no akaranasma yannatthaya deva ghatesi
pubbeva no daharakale na hanesi na ghatesi va
daharamha yobbanappatta adusaka tata hannama
hatthigate assagate sannaddhe passa no maharaja
Yuddhe ca yujjhamane ca nahi madisa honti yannatthaya
paccante va kuppite atavisu va madise niyojenti
atha no akaranasma abhumiyam tata hannama
ya kaci sakunikayo vasanti tinagharani katvana
tasam hi piya putta atha no tvam deva ghatesi
ma tassa saddahesi na mam kandahalo ghateyya
mamam hi so ghatetva anantaram tanca deva ghateyya
gamavaram nigamavaram dadanti bhogampissa maharaja
athaggapindikapi kule kule gehe te bhunjanti
tesampi tadisanam icchanti dubbhitum maharaja
yebhuyyena hi ete akatannuno brahmana
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
api nigalabandhakapi hatthi asse ca palema
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
api nigalabandhakapi hatthicchakanani ujjhema
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
api nigalabandhakapi assacchakanani ujjhema
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
yassa honti tava kama api rattha pabbajita
bhikkhacariyam carissamati
tattha pubbeti tata yadi aham maretabbo atha kasma
Amhakam natijano pubbe mama jatakale brahmane sotthanam
avacesi. Tada kira kandahalo ca mama lakkhanani upadharetva
imassa kumarassa na koci antarayo bhavissati tumhakam accayena
rajjam karessatiti aha iccassa purimena pacchimam na sameti musavadi
esa atha no etassa vacanam gahetva akaranasma nikkaranayeva
yannatthaya deva ghatesi ma amhe ghatesi ayam hi mayi ekasmim
verena mahajanam maretukamo sadhukam sallakkhesi narindati. Pubbeva
noti maharaja sace amhe maretukamo pubbeva no daharakaleyeva
kasma sayam va na hanesi na annehi va ghatapesi idani pana mayam
dahara taruna pathamavaye thita puttadhitahi samvaddhama evam bhuta tava
adusakava kim karana hannamati. Passa noti amhe cattaropi
bhatike passa. Yujjhamaneti paccatthikanam nagaram parivaretva thitakale
amhadise putte tehi saddhim yujjhamane passa. Aputtaka hi rajano
anatha nama honti. Madisati amhadisa putta sura balappatta na
yannatthaya maretabba honti. Niyojantiti tesam paccamittanam
ganhanatthaya niyojenti. Atha noti atha amhe. Akaranasmati
akaranena. Abhumiyanti anokaseyeva kasma tata hannamati
attho. Ma tassa saddahesiti maharaja mam kandahalo na ghatayeti
ma tassapi saddaheyyasi. Bhogam pissati bhogampi assa brahmanassa
rajano denti. Athaggapindikapiti athete aggodakam aggapindam
labhanta aggapindakapi honti. Tesampiti yesam kule bhunjanti
Tesampi evarupanam pindadayakanam dubbhitum icchanti.
Raja kumarassa vilapam sutva aha
dukkham kho me janayittha vilapanta jivitassa kamahi
muncathadani kumare alampi me hotu puttayannenati.
Imameva gatham vatva punapi mocesi.
Kandahalo agantva punapi aha
pubbeva mesi vutto dukkaram durabhisambhavancetam
atha no upakkhatassa yannassa karosi vikkhepam
sabbe vajjanti sugatim ye yajanti yepi ceva yajapenti
ye vapi anumodanti yajantanam idisam mahayannanti.
Evam vatva puna te ganhapesi. Athassa anunayanattham
kumaro aha
yadi kira yajitva puttehi devalokam ito cuta yanti
brahmano tava yajatu pacchapi yajissasi raja
yadi kira yajitva puttehi devalokam ito cuta yanti
eseva kandahalo yajatu sakehi puttehi
evam janam ce kandahalo kim puttake na ghatesi
sabbanca natiganam attananca na ghateyya
sabbe vajjanti nirayam ye yajanti yepi va yajapenti
ye capi anumodanti yajantanam edisam mahayannanti.
Tattha brahmano tavati pathamantava kandahalo yajatu.
Sakehiti attano puttehi atha tasmim evam yajitva devalokam gate paccha
tvam yajissasi deva sadhurasabhojanampi hi tvam annehi vimamsitva bhunjasi
puttamarananneva kasma avimamsitva karositi dipento evamaha. Evam
jananti puttadhitaro maretva devalokam gacchantiti evam jananto kim
karana attano putte ca nati ca attananca na ghatesi. Sace hi
param maretva devalokam gacchanti attanameva maretva brahmaloko
gantabbo bhavissatiti evam yannagunam janantena param amaretva
attava maretabbo siya ayam pana tatha akatva mam marapeti
iminapi karanena kandahalassa kammam janahi maharaja yatha esa
vinicchaye vilopam katum alabhanto evam karotiti. Edisanti evarupam
puttaghatayannam.
Kumaro ettakam kathento pitaram attano vacanam gahapetum
asakkonto rajanam parivaretva thitam rajaparisam arabbha aha
kathanca kira puttakamayo gahapatayo gharaniyo ca
nagaramhi na upavadanti rajanam ma ghatayi orasam puttam
kathanca kira puttakamayo gahapatayo gharaniyo ca
nagaramhi na upavadanti rajanam ma ghatayi atrajam puttam
ranno camhi atthakamo hito ca sabbajanapadassa
na koci assa patigham maya janapado na pavedetiti.
Tattha puttakamayoti gharaniyova sandhaya vuttam. Gahapatayo
ca puttakama nama honti. Na upavadantiti na upakkosanti na
Vadanti. Atrajanti attana jatam. Evam vuttepi koci ranna
saddhim kathetum samattho nama nahosi. Na koci assa patigham mayati
imina no lanco va gahito issariyamadena va idannama dukkham
katanti koci ekopi maya saddhim patigham karonto nama nahosi.
Janapado na pavedetiti evam ranno ca janapadassa ca atthakamomhi
kim mama pitaram ayam janapado gunasampanno te puttoti na pavedeti
na janapetiti attho.
Evam vuttepi na koci kinci kathesi. Tato kumaro attano
bhariyanam sattasatam yacanatthaya uyyojento aha
gacchatha vo gharaniyo tatanca vadetha kandahalanca
ma ghatetha kumare adusake sihasamkase
gacchatha vo gharaniyo tatanca vadetha kandahalanca
ma ghatetha kumare apekkhito sabbalokassati.
Ta gantva yacimsu. Raja na olokesi. Tato kumaro
anatho hutva vilapanto gathamaha
yannunaham jayeyyam
rathakarakulesu va pukkusakulesu va
vessesu va jayeyyam
na hajja mam raja yanne ghatessatiti.
Iti vatva puna ta uyyojento aha
sabbapi ta mantiniyo gacchatha ayyassa kandahalassa
Padesu nipatittha aparadhaham na passami
sabbapi gharaniyo gacchatha ayyassa kandahalassa
padesu nipatittha kinte bhante mayam dusayimhati.
Tattha aparadhaham na passamiti aham acariya kandahala attano
aparadham na passami. Kinte bhanteti ayya kandahala mayam tuyham
kim dusayimha atha ce candakumarassa doso atthi tam khamathati vadatha.
Atha candakumarassa kanitthabhagini sela kumari nama sa sokam
santharetum asakkonti pitu padamulesu nipatitva paridevi.
Tamattham pakasento sattha aha
kapana vilapati sela disvana bhataro upanitatte
yanno kira me ukkhipito tatena saggakamenati.
Tattha upanitatteti upanitasabhave. Ukkhipitoti ukkhitto
pavattito. Saggakamenati mama bhataro maretva saggam icchantena
tatena. Ime maretva kim saggena karissasiti vilapati.
Raja tassapi katham na ganhi. Tato candakumarassa putto
vasulo nama pitaram dukkhitam disva aham ayyakam upasankamitva yacitva
mama pitu jivitam dapessamiti ranno padamule nipatitva paridevi.
Tamattham pakasento sattha aha
avatti ca parivatti ca vasulo sammukha ranno
ma no deva pitaram avadhi daharamha ayobbanappattati.
Tattha daharamha ayobbanappattati deva mayam tarunadaraka
Na tava yobbanappatta amhesupi tava anukampaya amhakam pitaram
ma avadhi.
Raja tassa paridevanasaddam sutva bhijjamanahadayo viya hutva
assupunnehi nettehi kumaram alingitva tata assasam patilabhahi
visajjemi te pitaranti vatva gathamaha
eso te vasula pita tvam samehi pitara saha
dukkham kho me janayasi vilapanto ante purasmim
muncathadani kumare alampi me hotu puttayannenati.
Tattha ante purasminti rajanivesanassa ante pure. Puna
kandahalo agantva aha
pubbeva me khosi vutto dukkaram durabhisambhavancetam
atha no upakkhatassa yannassa karosi vikkhepam
sabbe vajjanti sugatim ye yajanti yepi ceva yajapenti
ye capi anumodanti yajantanam idisam mahayannanti.
Rajapi andhabalo puna tassa vacanena putte ganhapesi.
Tato kandahalo cintesi ayam raja muducitto kadaci visajjesi
kadaci ganhapesi puna darakanam vacanena putte visajjeyya yannunaham
yannavatanneva tam nemiti. Athassa tattha gamanatthaya gathamaha
sabbaratanassa yanno upakkhato ekaraja tava patiyatto
abhinikkhamassu deva saggam gato tvam pamodissasiti.
Tassattho maharaja tava yanno sabbaratanehi upakkhato
Patiyatto idani te nikkhamanakalo tasma abhinikkhama yannam yajitva
saggam gato tvam pamodissasiti. Tato bodhisattam adaya
yannavatagamanakale tassa orodha ekato nikkhamimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
dahara sattasata eta candakumarassa bhariyayo
kese vikiritvana rodantiyo maggamanuyayanti
apara pana sokena nikkhanta nandane viya deva
kese vikiritvana rodantiyo magamanuyayantiti.
Tattha nandane viya devati nandavane cavanadhammam devaputtam
parivaretva devata viya.
Tato param tasam vilapo hoti
kasikasucivatthadhara kundalino aggalucandanavilitta
niyanti candasuriya yannatthaya ekarajassa
kasikasucivatthadhara kundalino aggalucandanavilitta
niyanti candasuriya matu katva hadayasokam
kasikasucivatthadhara kundalino aggalucandanavilitta
niyanti candasuriya janassa katva hadayasokam
mamsarasabhojana nahapakasunahata kundalino aggalucandanavilitta
niyanti candasuriya yannatthaya ekarajassa
mamsarasabhojana nahapakasunahata kundalino aggalucandanavilitta
niyanti candasuriya matu katva dahayasokam
Mamsarasabhojana nahapakasunahata kundalino aggalucandanavilitta
niyanti candasuriya janassa katva hadayasokam
yassu pubbe hatthivaradhuragate hatthika anuvajjanti
tyajja candasuriya ubhova pattika yanti
yassu pubbe assavaradhuragate assaka anuvajjanti
tyajja candasuriya ubhova pattika yanti
yassu pubbe rathavaradhuragate rathika anuvajjanti
tyajja candasuriya ubhova pattika yanti
yehissu pubbe niyimsu tapaniyakappanehi turangehi
tyajja candasuriya ubhova pattika yantiti.
Tattha kasikasucivatthadharati kasiyani sucivatthani dhariyamana.
Candasuriyati candakumaro ca suriyakumaro ca. Nahapakasunahatati
candanacunnena ubbattetva nahapakehi kataparikammakataya sunahata.
Yassuti ye assuti nipatamattam. Ye kumareti attho. Pubbeti ito
pubbe. Hatthivaradhuragateti hatthivaranam dhuragate alankatahatthikkhandhavaragate.
Assavaradhuragateti assavarapitthigate. Rathavaradhuragateti rathavaramajjhagate.
Niyimsuti nikkhamimsu.
Evam tasu paridevantisuyeva bodhisattam nagara niharimsu. Tada
sakalanagaram samkhubhi. Nagara nikkhamitum arabhimsu. Mahajane
nikkhamante dvarani nappahonti. Brahmano atibahujanam disva ko
janati kim bhavissatiti nagaradvarani thakapesi. Mahajano nikkhamitum
Alabhanto antonagaradvarassa asannatthane uyyanam atthi tassa
santike mahaviravam viravi. Tehi ravehi sakunasamgha samkhubhitva akase
pakkhandimsu. Mahajano tam tam sakunam amantetva vilapanto aha
yadi sakuni mamsamicchasi uyyassu pubena pupphavatiya
yajatettha ekaraja sammulho catuhi puttehi
yadi sakuni mamsamicchasi uyyassu pubbena pupphavatiya
yajatettha eraja sammulho catuhi kannahi
yadi sakuni mamsamicchasi uyyassu pubbena pupphavatiya
yajatettha ekaraja sammulho catuhi mahesihi
yadi sakuni mamsamicchasi uyyassu pubbena pupphavatiya
yajatettha ekaraja sammulho catuhi gahapatihi
yadi sakuni mamsamicchasi uyyassu pupbena pupphavatiya
yajatettha ekaraja sammulho catuhi hatthihi
yadi sakuni mamsamicchasi uyyassu pubbena pupphavatiya
yajatettha ekaraja sammulho catuhi assehi
yadi sakuni mamsamicchasi uyyassu pupbena pupphavatiya
yajatettha ekaraja sammulho catuhi usabhehi
yadi sakuni mamsamicchasi uyyassu pubbena pupphavatiya
yajatettha ekaraja sammulho sabbacatukehiti.
Tattha mamsamicchasiti ambho sakuni sace mamsam icchasi. Uyyassu
pubbena pupphavatiyati pupphavatiya pubbena puratthimadisaya yannavato
Atthi tattha gaccha. Yajatetthati ettha kandahalassa vacanam gahetva
sayam sammulho ekaraja catuhi puttehi yajati. Sesagathasupi
eseva nayo janitabbo.
Evam mahajano tasmim thane paridevitva bodhisattassa vasanatthanam
gantva pasadam padakkhinam karonto antepuranca kutagaranca
uyyanadini ca passanto gathahi paridevanto aha
ayamassa pasado idam antepuram surammaniyam
te dani ayyaputta cattaro vadhaya ninnita
idamassa kutagaram sovannam pupphamalyabhikinnam
tedani ayyaputta cattaro vadhaya sannita
idamassa uyyanam pupphitam sabbakalikam rammam
tedani ayyaputta cattaro vadhaya sannita
idamassa asokavanam pupphitam sabbakalikam rammam
tedani ayyaputta cattaro vadhaya sannita
idamassa kanikaravanam pupphitam sabbakalikam rammam
tedani ayyaputta cattaro vadhaya ninnita
idamassa patalivanam pupphitam sabpakalikam rammam
tedani ayyaputta cattaro vadhaya ninnita
idamassa ambavanam pupphitam sabbakalikam rammam
tedani ayyaputta cattaro vadhaya ninnita
ayamassa pokkharani sanchanna padumapundarikehi
Nava ca sovannavikata pupphavalliya citta surammaniya
tedani ayyaputta cattaro vadhaya ninnitati.
Tattha tedaniti idani te candakumarappamukha amhakam
ayyaputta evarupam pasadam chaddetva vadhaya nihariyanti.
Sovannavikatati suvannakhacita.
Ettakesu thanesu vilapitva puna hatthisaladini upasamkamitva
ahamsu
idamassa hatthiratanam eravano gajo varunadanti
tedani ayyaputta cattaro vadhaya ninnita
idamassa assaratanam ekakhuro vegavato ayam asso
tedani ayyaputta cattaro vadhaya ninnita
ayamassa assaratho saliya viya nigghoso
subho ratanakhacito yatthassu ayyaputta sobhimsu nandane viya deva
tedani ayyaputta cattaro vadhaya ninnita
kathannama samasamasundarehi candanamarukagattehi
raja yajissate yannam sammulho catuhi puttehi
kathannama samasamasundarahi candanamarukagattahi
raja yajissate yannam sammulho catuhi kannahi
kathannama samasamasundarahi candanamarukagattahi
raja yajissate yannam sammulho catuhi mahesihi
Kathannama samasamasundarehi candanamarukagattehi
raja yajissate yannam sammulho catuhi gahapatihi
yatha honti gamanigama sunna nimmanussaka braharanna
tatha hessati pupphavatiya yitthesu candasuriyesuti.
Tattha eravanoti tassa hatthino namam. Ekakhuroti abhinnakhuro.
Saliya viya nigghosoti gamanakale saliyanam viya madhurena nigghosena
samannagato. Kathannama samasamasundarehiti suvannasamehi
annamannam jatiya samehi niddosataya sundarehiti attho.
Candanamarukagattehiti lohitacandanalittangehi. Braharannati yatha te
gamanigama sunna nimmanussa braharanna honti tatha
pupphavatiyapi ranna yitthesu rajaputtesu sunna arannasadisa bhavissatiti.
Te mahajana bahi nikkhamitum alabhanta antonagareyeva caranta
paridevimsu. Bodhisattopi yannavatam nito. Athassa mata gotami
nama devi puttanam me jivitam dehi devati ranno padamule nipatitva
paridevamana aha
ummattika bhavissami bhunahata pamsunava parikinna
sace candakumaram hanti pana me deva bhijjanti
umattika bhavissami bhunahata pamsunava parikinna
sace suriyakumaram hanti pana me deva bhijjantiti.
Tattha bhunahatati nihatavuddhika. Pamsunava parikinnati pamsunava
parikinnasarira ummattika hutva vicarissami.
Sa evam paridevanti ranno santika kinci katham alabhitva
sunisanam vatva mama putto tumhakam kujjhitva gato bhavissati
kissa tumhe nam na nivattethati kumarassa catasso bhariyayo
alingitva paridevanti aha
kinnuma na ramapeyyum annamannam piyamvada
ghatika uparikkhi ca goparakkhi ca gayika
candasuriyesu naccantiyo sama tasam na vijjatiti.
Tattha kinnuma na ramapeyyunti kena karanena ima ghatikati
adika catasso annamannam piyamvada candasuriyakumaranam santike
naccantiyo gayantiyo mama putte na ramapayimsu na ukkanthapayimsu.
Sakalajambudipasmim hi nacce va gite va sama anna kaci tasam
na vijjatiti attho.
Iti sa sunhahi saddhim paridevitva annam gahetabbagahanam
apassanti kandahalam akkosamana attha gatha abhasi
imam mayham hadayasokam patimuncatu kandahala tava mata
yo mayham hadayasoko candasmim vadhaya ninnite
imam mayham hadayasokam patimuncatu kandahala tava mata
yo mayham hadayasoko suriyasmim vadhaya ninnite
imam mayham hadayasokam patimuncatu kandahala tava jaya
yo mayham hadayasoko candasmim vadhaya ninnite
imam mayham hadayasokam patimuncatu kandahala tava jaya
Yo mayham hadayasoko suriyasmim vadhaya ninnite
ma putte ma ca patim addakkhi kandahala tava mata
yo ghatesi kumare adusake sihasamkase
ma putte ma ca patim addakkhi kandahala tava mata
yo ghatesi kumare apekkhite sabbalokassa
ma putte ma ca patim addakkhi kandahala tava jaya
yo ghatesi kumare adusake sihasamkase
ma putte ma ca patim addakkhi kandahala tava jaya
yo ghatesi kumare apekkhite sabbalokassati.
Tattha imam mayhanti imam mayham hadayasokam dukkham. Patimuncatuti
pavisatu papunatu. Yo ghatesiti yo tvam hanesi.
Apekkhiteti sabbalokena olokite dissamane maresiti attho.
Bodhisatto yannavate pitaram yacanto aha
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
api nigalabandhakapi hatthi asse ca palema
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
api nigalabandhakapi hatthicchakanani ujjhema
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
api nigalabandhakapi assacchakanani ujjhema
ma no deva avadhi dase no dehi kandahalassa
yassa honti tava kama api rattha pabbajita
Bhikkhacariyam carissama
dibyam deva upayacanti puttatthika daliddapi
patibhananipi hitva putte na hi labhanti ekacca
assasakani karonti puttapi no jayantu
tato ca putta jayantu atha no akaranasma
yannatthaya deva ghatesi
upayacitakena puttam labhanti ma tata no aghatesi
ma kicchaladdhakehi puttehi yajittho imam yannam
upayacitakena puttam labhanti ma tata no aghatesi
ma kapanaladdhakehi puttehi ammaya no vippavasehiti.
Tattha dibyanti deva aputtika daliddapi nariyo puttatthika
hutva bahumpannakaram haritva puttam va dhitaram va labhissamati
dibyam upayacanti. Patibhananipi hitvati dohalani chaddetvapi
alabhitvapiti attho. Idam vuttam hoti maharaja narinam hi
uppannam dohalam alabhantinam gabbho sussitva nassati tattha ekacca
yacanti putte alabhamana kaci laddham dohalam pahaya aparibhunjitva
na labhanti kaci dohalam alabhamana na labhanti mayham pana mata
dohalam labhitva paribhunjitva uppannagabbham avinasetva putte
patilabhati evam patiladdhe mano avadhiti yacati. Assasakaniti
maharaja ime satta asa karonti kinti putta no jayantuti.
Tato ca puttati puttanampi no putta jayantuti. Atha
No akaranasmati atha tvam amhe akaranena yannatthaya
ghatesi. Upayacitakenati devatanam ayacanena.
Kapanaladdhakehiti kapanaya hutva laddhakehi puttehi amhehi saddhim
amhakam ammaya ma vippavasehi ma no matara saddhim vippavasam
karissasiti vadati.
So evam vadantopi pitu santika kinci vacanam alabhitva matu
padamule nipatitva paridevamano aha
bahudukkhaposiya candam amma tuvam jiyase puttam
vandami kho te pade labhatam tato paralokam
handa ca mam upaguyha pade te amma vanditum dehi
gacchamidani pavasam yannatthaya ekarajassa
handa ca mam upaguyha pade te amma vanditum dehi
gacchamidani pavasam matu katva hadayasokam
handa ca mam upaguyha pade te amma vanditum dehi
gacchamidani pavasam janassa katva hadayasokanti.
Tattha bahudukkhaposiyati bahuhi dukkhehi posiya. Candanti
mam candakumaram evam positva idani amma tuvam jiyase puttam.
Labhatam tato paralokanti pita me bhogasampannam paralokam labhatu.
Upaguyhati alingitva palisajjitva. Pavasanti puna anagamanaya
accantavippavasam.
Athassa mata paridevanti catasso gathayo abhasi
Handa ca padumapattanam molim bandhassu gotamiputta
campakadalamissayo esa te poranika pakati
handa ca vilepanante pacchimakam candanam vilimpassu
yehi ca suvilitto sobhasi rajaparisaya
handa ca mudukani vatthani pacchimam kasikam nivasehi
yehi ca sunivattho sobhasi rajaparisaya
handa ca muttamanikanakavibhusitani ganhassu hatthabharanani
yehi ca hatthabharanehi sobhasi rajaparisayati.
Tattha padumapattananti padumapattavethanannamekam pasadhanam.
Tam sandhayevaha. Tava vippakinnam molim ukkhipitva
padumapattavethanena yojetva bandhassuti attho. Gotamiputtati
candakumaram alapati. Campakadalamissayoti abbhantarimehi
campakadalehi missaka vannagandhasampanna nanapupphamala pilandhassu.
Esa teti esa tava poranika pakati tameva bhajassu
puttati paridevati. Yehi cati yehi ca lohitacandanavilepanehi
vilitto rajaparisaya sobhasi tani vilimpassuti attho.
Kasikanti satasahassagghanikam kasikavattham. Ganhassuti
pilandassu.
Idanissa candanama aggamahesi ranno padamule nipatitva
paridevamana aha
na hi nunayam ratthapalo bhumipati janapadassa dayado
Lokissaro mahanto putte sineham janayatiti.
Tam sutva raja gathamaha
mayham piya putta atta ca piyo tumhe ca bhariyayo
sagganca patthayamano tenaham ghatayissamiti.
Tassattho kim karana puttasineham na janemi na kevalam
gotamiya eva atha kho mayham piya putta ca tatha atta ca piyo
tumhe ca sunhayo bhariyayo ca me piyayeva. Evam santepi
sagganca patthayamanoti aham tam saggam patthemi tena karanena ete
ghatayissami ma cintayittha sabbepi te maya saddhim devaloke ekato
bhavissantiti.
Canda aha
mam pathamam ghatehi ma me hadayam dukkham aphalesi
alankato sundarako putto tava deva sukhumalo
handayya mam hanassu sasoka candiyena hessami
punnam karassu vipulam vicarama ubho paraloketi.
Tattha pathamanti deva mama samikato pathamataram mam ghatehi.
Dukkhanti tam candassa maranadukkham mama hadayam ma aphalesi. Alankatoti
ayam mama ekova alankatapatiyattoti evam alankato evarupam
nama puttam na mamayasi maharajati dipeti. Handayyati handa
ayya. Rajanam alapanti evamaha. Sasokati candiyena saddhim
sasoka. Hessamiti bhavissami. Vicarama ubho paraloketi taya
Ekatova ghatita ubhopi paraloke sukham anubhavanta vicarama ma
no saggantarayamakasiti.
Raja aha
ma tvam cande ruci bahuka tava devara visalakkhi
te tam ramayissanti yitthasmim gotamiputteti.
Tattha ma tvam cande ruciti ma tvam attano maranam rocesi.
Ma ruditipi patho. Ma roditi attho. Devarati pavara patibhatika.
Tato param sattha
evam vutte canda attanam hanti hatthatalakehiti
upaddhagathamaha.
Tato param tassayeva vilapo hoti
alamattho jivitena pissami visam marissami
na hi nunimassa ranno natimitta ca vijjare
suhada yena vadanti rajanam ma ghatayi orase putte
na hi nunimissa ranno natimitta ca vijjare
suhada yena vadanti rajanam ma ghatayi atraje putte
ime tepi mayham putta gunino kayuradharino
rajaputtehi yajassu yannam atha muncatu gotamiputto
vilasatampi mam katva yajassu sattadha maharaja
ma jetthaputtam avadhi adusakam sihasamkasam
vilasatampi mam katva yajassu sattadha maharaja
Ma jetthaputtam avadhi apekkhitam sabbalokassati.
Tattha evanti andhabalena ekarajena vutte. Hantiti deva
kinnametam kathesiti vatva hatthatalehi attanam hanti hanti. Pissamiti
pivissami. Ime tepiti imepi vasulakumaram adim katva
sesadarake hatthe gahetva ranno padamule thita evamaha. Guninoti
malagunabharanehi samannagata. Kayuradharinoti kayurapasadhanadhara.
Vilasatanti maharaja mam ghatetva kotthasasatam katva.
Sattadhati sattasu thanesu yannam yajassu.
Iti sa ranno santike imahi gathahi paridevitva assasam
alabhamana bodhisattasseva santikam gantva paridevamana atthasi.
Atha nam so cande maya jivamanena tuyham tasmim tasmim vatthusmim
subhanite sukathite uccavacani muttadini bahuni abharanani dinnani
ajja pana te idam pacchimakam danam sarirarulhante abharanam dammi
ganhahi nanti aha.
Tamattham pakasento sattha aha
bahuka tava dinna abharana uccavaca subhanitamhi
muttamani veluriya idante pacchimakam dananti.
Canda devipi tam sutva tato aparahi navahi gathahi vilapanti aha
yesam pubbesu khandhesu phulla malagula vivattimsu
tesajjapi sunisito nettimso vivattissati khandhesu
Yesam pubbesu khandhesu citramalagula vivattimsu
tesajjapi sunisito nettimso vivattissati khandhesu
acira vata nettimso vivattissati rajaputtanam khandhesu
atha mama hadayam na phaleti tava dalhabandhananca me asi
kasikasucivatthadhara kundalino aggalucandanavilitta
niyyatha candasuriya yannatthaya ekarajassa
kasikasucivatthadhara kundalino aggalucandanavilitta
niyyatha candasuriya matu katva hadayasokam
kasikasucivatthadhara kundalino aggalucandanavilitta
niyyatha candasuriya janassa katva hadayasokam
mamsarasabhojana nahapakasunahata kundalino aggalucandanavilitta
niyyatha candasuriya yannatthaya ekarajassa
mamsarasabhojana nahapakasunahata kundalino aggalucandanavilitta
niyyatha candasuriya matu katva hadayasokam
mamsarasabhojana nahapakasunahata kundalino aggalucandanavilitta
niyyatha candasuriya janassa katva hadayasokanti.
Tattha phulla malati pupphadamani. Tesajjati tesam
ajja. Nettimsoti asi. Vivattissatiti patissati. Acira vatati
acirena vata. Na phaletiti na bhijjati. Tava dalhabandhananca me
asiti ativiya thirabandhanam me hadayam bhavissatiti attho. Niyyathati
nigacchatha.
Evam tassa paridevantiya yannavatesu sabbakammam nitthasi.
Amacca rajaputtam netva givam onametva nisidapesum. Kandahalo
suvannapatim upanametva khaggam adaya tassa givam chindissamiti
atthasi. Tam disva candadevi annam me patisaranam natthi attano
saccabalena samikassa sotthim karissamiti anjalim paggayha parisaya
antarantare vicaranti saccakiriyam akasi.
Tamattham pakasento sattha aha
sabbasmim upakkhatasmim nisidite candasuriyasmim yannatthaya
pancalarajadhita panjalika sabbaparisantaramanupariyasi
yena saccena kandahalo papakammam karoti dummedho
etena saccavajjena samangini samikena homi
yedhatthi amanussa yani ca yakkhabhutabhabyani
karonatu me veyyavatikam samangini samikena homi
ya devata idhagata yani ca sabbabhutabhabyani
saranesinim anatham tayatha mam yacami vo patimaham ajeyyanti.
Tattha upakkhatasminti sabbasamim yannasambhare sajjite patiyatte.
Samanginiti sampayutta ekasampayutta ekasamvasa homi. Yedhatthiti ye
idha atthi. Yakkhabhutabhabyaniti devasamkhata yakkha ca vaddhitva
thitasattasamkhata bhuta ca idani vaddhanakasattasamkhatani ca bhabyani.
Veyyavatikanti mayham veyyavaccam karontu. Tayatha manti rakkhatha
mam. Yacami voti aham vo yacami. Patimahanti pati aham.
Ajeyyanti paccatthikehi ajeyyam ajitam.
Atha sakko devaraja tassa paridevanasaddam sutva tam pavuttim
natva tavadeva pajjalitaayakutam adaya agantva rajanam tasetva
sabbe visajjapesi.
Tamattham pakasento sattha aha
tam sutva amanusso ayokutam paribbhamitva
bhayamassa janayanto rajanam idamavoca
bujjhassu kho rajakali ma teham matthakam nitalesim
ma jetthaputtam avadhi adusakam sihasamkasam
ko te dittho rajakali puttabhariyayo hannamana
setthi ca gahapatayo adusaka saggakama hi
tam sutva kandahalo raja ca abbhutamidam disvana
sabbesam bandhanani mocesum yatha tam apapanam
sabbesu vippamuttesu ye tattha samagata tada asum
sabbe ekekaleddumakamsu esa vadho kandahalassati.
Tattha amanussoti sakko devaraja. Bujjhassuti janassu
sallakkhehi. Rajakaliti rajakalakanni rajalamaka. Ma tehanti
paparaja bujjha ma te aham matthakam nitalesim paharim. Ko te
ditthoti kuhim taya ditthapubbo. Saggakama hiti ettha hiti
nipatamattam. Saggakama saggam patthayamanati attho. Tam sutvati
bhikkhave sakkassa vacanam sutva kandahalo. Abbhutamidanti raja ca
Idam sakkassa dassanam pubbe abbhutapubbam disva. Yatha tanti yatha
apapanam mocenti evameva mocesum. Ekekaleddumakamsuti bhikkhave
yattaka tasmim yannavate samagata sabbe ekakolahalam katva
kandahalassa ekekam ledduppaharam adamsu. Esa vadhoti eso
kandahalassa vadho ahosi. Tattheva nam jivitakkhayam papayimsuti attho.
Tam pana maretva mahajano rajanam maretum arabhi.
Bodhisatto pitaram palisajjitva maretum na adasi. Mahajano jivitam
tavassa paparanno dema chattam panassa na dassama nagare nivasanca
na dassama candalam katva bahinagare vasapessamati vatva
rajavesam harapetva kasavam nivasapetva haliddapilotikaya sisam
vethetva candalam katva candalavasanatthanam pahini. Ye pana te
tam pasughatayannam yajimsu ceva yajapesunca anumodimsu ca sabbe te
nirayaparayanayeva ahesum.
Tamattham pakasento sattha aha
sabbe patanti nirayam yatha tam papakammam katva
na hi papakammam katva labbha sugati ito gantunti.
Tepi kho mahajana dve kalakanniyo haretva tattheva
abhisekasambhare aharitva candakumaram abhisincimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
sabbesu vippamuttesu ye tattha samagata tada
asum candam abhisincimsu samagata rajaparisa ca
Sabbesu vippamuttesu ya tattha samagata tada
asum candam abhisincimsu samagata rajakannayo
sabbesu vippamuttesu ye tattha samagata tada
asum candam abhisincimsu samagata devaparisa ca
sabbesu vippamuttesu ya tattha samagata tada
asum candam abhisincimsu samagata devakannayo
sabbesu vippamuttesu ye tattha samagata tada
asum celukkhepamakarum samagata rajaparisa ca
sabbesu vippamuttesu ya tattha samagata tada
asum celukkhepamakarum samagata rajakannayo
sabbesu vippamuttesu ya tattha samagata tada
asum celukkhepamakarum samagata devakannayo
sabbesu vippamuttesu bahu anandino ahu vadimsu
nandippavesanagaram bandhamokkho aghosathati.
Tattha rajapurisa cati rajaparisapi tihi samkhehi nam abhisincimsu.
Rajakannayoti khattiyadhitaropi nam abhisincimsu. Devaparisa cati
sakko devaraja vijayuttarasamkham gahetva devaparisaya saddhim abhisinci .
Devakannayoti sujatapi devadhita devakannahi saddhim abhisinci.
Celukkhepamakarunti nanavannehi vatthehi dhaje ussapetva
uttarisatakani akase khipanta celukkhepam karimsu. Rajaparisa cati
rajaparisa ca itare ca tayo kotthasa abhisekakaraka cattaropi
Kotthasa karimsuyeva. Anandino ahuvadimsuti amodita pamodita
ahesum. Nandippavesanagaranti candakumarassa chattam ussapetva
nagaram pavitthakale nagare anandabherim carimsu. Kimatthaya. Yatha
amhakam candakumaro bandhana mutto evameva sabbe bandhanani
muncantuti. Tena vuttam bandhamokkho aghosathati.
Atha kho bodhisatto pituvattam patthapesi. Antonagaram pavisitum
na labhati. Paribbayassa khinakale bodhisatto uyyanakiladinam
atthaya gacchanto tam upasankamitva pitaram na vandati. Ekaraja
anjalim pana katva ciram jivatu samiti vadati. Kenatthoti vutte
so arocesi. Athassa so paribbayam dapesi. So dhammena
rajjam karetva ayuhapariyosane devalokam purayamano agamasi.
Sattha imam dhammadesanam aharitva saccani pakasetva na
bhikkhave idaneva pubbepi devadatto mampi ekam nissaya bahu jane
maretum vayamamakasiti vatva jatakam samodanesi. Tada
kandahalo devadatto ahosi gotami devi mahamaya ahosi candadevi
rahulamata vasulo rahulo sela kumari uppalavanna suro
anando ramagotto kassapo bhaddaseno moggalano suriyakumaro
sariputto sakko anuruddho. Tada parisa buddhaparisa ahesum.
Candakumaro pana ahameva sammasambuddhoti.
Candakumarajatakam sattamam nitthitam.
--------------
@Footnote:
@*** hanranir m+mikhramula ***
The Pali Atthakatha in Roman Book 44 page 95-138.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=44&A=1951&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=44&A=1951&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=28&i=775
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=28&A=4761
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=28&A=5686
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=28&A=5686
Contents of The Tipitaka Volume 28
http://84000.org/tipitaka/read/?index_28
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]