![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
100. 3. Mattapetivatthuvannana
nagga dubbannarupasiti idam satthari jetavane viharante mattam nama petim
arabbha vuttam.
@Footnote: 1 Si.,i. sariputtattherassaham
Savatthiyam kira annataro kutumbiko saddho pasanno ahosi, tassa bhariya
assaddha appasanna kodhana vanjha ca ahosi namena matta nama. Atha
so kutumbiko kulavamsupacchedanabhayena sadisakulato tissam nama annam kannam anesi,
sa ahosi saddha pasanna samino ca piya manapa, sa nacirasseva gabbhini
hutva dasamasaccayena puttam vijayi, "bhuto"tissa namam ahosi. Sa gehasamini
hutva cattaro bhikkhu sakkaccam upatthahi, vanjha pana tam usuyati.
Ta ubhopi ekasmim divase sisam nhatva allakesa 1- atthamsu, kutumbiko
gunavasena tissaya abaddhasineho manunnena 2- hadayena taya saddhim bahum sallapanto
atthasi. Tam asahamana matta issapakata gehe sammajjitva thapitam sankaram
tissaya matthake okiri. Sa aparena samayena kalam katva petayoniyam nibbattitva
attano kammabalena pancavidham dukkham anubhavati, tam pana dukkham palito eva vinnayati.
Athekadivasam sa peti sancyaya vitivattaya gehassa pitthipasse nhayantiya tissaya
attanam dassesi. Tam disva tissa:-
[134] "nagga dubbannarupasi kisa dhamanisanthata
upphasulike kisike ka nu tvam idha titthasi"ti
gathaya patipucchi. Itara:-
[135] "aham matta tuvam tissa sapati te pure ahum
papakammam karitvana petalokam ito gata"ti
gathaya pativacanam adasi.
Tattha aham matta tuvam tissati aham matta nama, tuvam tissa nama.
Pureti purimattabhave. Teti tuyham sapati ahum, ahosinti attho. Puna tissa:-
@Footnote: 1 Ma. alankata 2 Ma. abandhasinehabharitena
[136] "kim nu kayena vacaya manasa dukkatam katam
kissakammavipakena petalokam ito gata"ti
gathaya katakammam pucchi. Puna itara:-
[137] "candi ca pharusa casim issuki macchari satha 1-
taham duruttam vatvana petalokam ito gata"ti
gathaya attana katakammam acikkhi.
Tattha canditi kodhana. Pharusati pharusavacana. Asinti ahosim. Tahanti tam
aham. Duruttanti dubbhasitam niratthakavacanam. 2- Ito parampi tasam vacanapativacanavaseneva
gatha pavatta:-
[138] "sabbam 3- ahampi janami yatha tvam candika ahu
annanca kho tam pucchami kenasi pamsukunthita.
[139] Sisamnhata tuvam asi sucivattha alankata
ahanca kho adhimattam samalankatatara taya.
[140] Tassa me pekkhamanaya samikena samantayi 4-
tato me issa vipula kodho me samajayatha 5-.
[141] Tato pamsum gahetvana pamsuna tam hi okirim 6-
tassakammavipakena tenamhi pamsukunthita.
[142] Sabbam ahampi janami pamsuna mam tvamokiri
annanca kho tam pucchami kena khajjasi kacchuya.
@Footnote: 1 Si.,i. sathi 2 Ma. nitthunavacanam 3 Ma. saccam
@4 Ma. amantayi 5 Ma. samupajjatha 6 Ma. pamsuna tam vikiriham
[143] Bhesajjahari 1- ubhayo vanantam agamimhase
tvanca bhesajjamahari ahanca kapikacchuno.
[144] Tassa tyajanamanaya 2- seyyam tyaham samokirim
tassakammavipakena tena khajjami kacchuya.
[145] Sabbam ahampi janami seyyam me tvam samokirim
annanca kho tam pucchami kenasi naggiya tuvam.
[146] Sahayanam samayo asi natinam samiti ahu
tvanca amantita asi sasamini no ca khoham.
[147] Tassa tyajanamanaya dussam tyaham apanudim
tassakammavipakena tenamhi naggiya aham.
[148] Sabbam ahampi janami dussam me tvam apanudi
annanca kho tam pucchami kenasi guthagandhini.
[149] Tava gandhanca malanca paccagghanca vilepanam
guthakupe ataresim 3- tam papam pakatam maya
tassakammavipakena tenamhi guthagandhini.
[150] Sabbam ahampi janami tam papam pakatam taya
annanca kho tam pucchami kenasi duggata tuvam.
[151] Ubhinnam samakam asi yam gehe vijjate dhanam
santesu deyyadhammesu dipam nakasimattano
tassakammavipakena tenamhi duggata aham.
@Footnote: 1 Ma. bhesajjahari 2 Si. te ajanamanaya 3 Ma. adharesim
[152] Tadeva mam tvam avaca papakammam nisevasi
na hi papehi kammehi sulabha hoti suggati.
[153] Vamato mam tvam paccesi athopi mam usuyasi
passa papanam kammanam vipako hoti yadiso.
[154] Te ghara ta ca dasiyo 1- tanevabharananime
te anne paricarenti na bhoga honti sassata.
[155] Idani bhutassa pita apana gehamehiti
appeva te dade kinci ma su tava ito aga.
[156] Nagga dubbannarupamhi kisa dhamanisanthata
kopinametam itthinam ma mam bhutapitaddasa.
[157] Handa kim va tyaham dammi kim va tedha 2- karomaham
yena tvam sukhita assa sabbakamasamiddhini.
[158] Cattaro bhikkhu samghato cattaro pana puggale
attha bhikkhu bhojayitva mama dakkhinamadisi 3-
tadaham sukhita hessam sabbakamasamiddhini.
[159] Sadhuti sa patissutva bhojayitvattha bhikkhavo
vatthehacchadayitvana tassa dakkhinamadiSi.
[160] Samanantaranudditthe vipako udapajjatha
bhojanacchadanapaniyam 4- dakkhinaya idam phalam.
@Footnote: 1 Si.,i. te gharadasiyo asum 2 Si.,i. kim va ca te 3 cha.Ma....madisa
@4 Ma. bhojanacchadanam panam
[161] Tato suddha sucivasana kasikuttamadharini
vicittavatthabharana sapattim upasankami.
[162] Abhikkantena vannena ya tvam titthasi devate
obhasenti disa sabba osadhi viya taraka.
[163] Kena tetadiso vanno kena te idha mijjhati
uppajjanti ca te bhoga ye keci manaso piya.
[164] Pucchami tam devi mahanubhave
manussabhuta kimakasi punnam
kenasi evam jalitanubhava
vanno ca te sabbadisa pabhasatiti.
[165] Aham matta tuvam tissa sapati te pure ahum
papakammam karitvana petalokam ito gata.
[166] Tava dinnena danena modami akutobhaya
ciram jivahi bhagini saha sabbehi natibhi
asokam virajam thanam avasam vasavattinam.
[167] Idha dhammam caritvana danam datvana sobhane
vineyya maccheramalam samulam anindita saggamupehi thanan"ti.
#[138] Tattha sabbam ahampi janami, yatha tvam candika ahuti "candi
ca pharusa casin"ti yam taya vuttam, tam sabbam ahampi janami, yatha tvam
candika kodhana pharusavacana issuki macchari satha ca ahosi. Annanca kho
Tam pucchamiti annam puna tam idani pucchami. Kenasi pamsukunthitati kena kammena
sankarapamsuhi ogunthita sabbaso okinnasarira ahuti attho.
#[139-140] Sisamnhatati sasisam nhata. Adhimattanti adhikataram.
Samalankatatarati samma atisayena alankata. "adhimatta"ti va patho. Ativiya matta
manamadamatta, mananissitati attho. Tayati 1- bhotiya. Samikena samantayiti samikena
saddhim allapasallapavasena kathesi.
#[142-144] Khajjasi kacchuyati kacchurogena khadiyasi, badhiyasiti attho.
Bhesajjahariti bhesajjahariniyo osadhaharikayo. Ubhayoti duve, tvanca ahancati
attho. Vanantanti vanam. Tvanca bhesajjamahariti tvam vejjehi vuttam attano
upakaravaham bhesajjam ahari. Ahanca kapikacchunoti aham pana kapikacchuphalani duphassaphalani
aharim. Kapikacchuti va sayambhuta 2- vuccati, tasma sayambhutaya 3- pattaphalani aharinti
attho. Seyyam tyaham samokirinti tava seyyam aham kapikacchuphalapattehi samantato
avakirim.
#[146-147] Sahayananti mittanam. Samayoti samagamo. Natinanti bandhunam.
Samititi sannipato. Amantitati mangalakiriyavasena nimantita. Sasaminiti
sabhattika, 4- saha bhattunati attho. No ca khohanti no ca kho aham amantita asinti
yojana. Dussam tyahanti dussam te aham. Apanudinti corikaya avaharim aggahesim.
#[149] Paccagghanti abhinavam, mahaggham va. Ataresinti 5- khipim. Guthagandhiniti
guthagandhagandhini karisavayini.
#[151] Yam gehe vijjate dhananti yam gehe dhanam upalabbhati, tam tuyham
mayhancati amhakam ubhinnam samakam tulyameva asi. Santesuti vijjamanesu. Dipanti
patittham, punnakammam sandhaya vadati.
@Footnote: 1 Ma. tassati 2 Si.,i. sayamgutta 3 Si. sayamguttaya 4 Si.,i. sapatika
@5 Ma. adharesinti
#[152] Evam sa peti tissaya pucchitamattham kathetva puna pubbe tassa
vacanam akatva attana katam aparadham pakasenti "tadeva mam tvan"tiadimaha.
Tattha tadevati tada eva, mayham manussattabhave thitakaleyeva. Tathevati va patho,
yatha etarahi jatam, tam tatha evati attho. Manti attanam niddisati, tvanti
tissam. Avacati abhani. Yatha pana avaca, tam dassetum "papakamman"tiadi vuttam.
"papakammani"ti pali. "tvam papakammaniyeva karosi, papehi pana kammehi sugati
sulabha na hoti, atha kho duggati eva sulabha"ti yatha mam tvam pubbe avaca
ovadi, tam tathevati vadati.
#[153] Tam sutva tissa "vamato mam tvam paccesi"tiadina tisso gatha aha.
Tattha vamato mam tvam paccesiti vilomato mam tvam adhigacchasi, 1- tuyham hitesimpi
vipaccanikakarinim katva mam ganhasi. Mam usuyasiti mayham usuyasi, mayi issam
karosi. Passa papanam kammanam, vipako hoti yadisoti papakanam nama kammanam vipako
yadiso yatha ghorataro, tam paccakkhato passati vadati.
#[154] Te anne paricarentiti te ghare dasiyo abharanani ca imani
taya pubbe pariggahitani idani anne paricarenti paribhunjanti. "ime"ti hi
lingavipallasena vuttam. Na bhoga honti sassatati bhoga namete na sassata
anavatthita tavakalika pahayagamaniya, tasma tadattham issamacchariyadini na
kattabbaniti adhippayo.
#[155] Idani bhutassa pitati idaneva bhutassa mayham puttassa pita
kutumbiko. Apanati apanato imam gehamehiti agamissati. Appeva te dade
kinciti geham agato kutumbiko tuyham databbayuttakam kinci deyyadhammam api nama
dadeyya. Ma su tava ito agati ito gehassa paccha vatthuto ma tava
agamasiti tam anukampamana aha.
@Footnote: 1 Si.,i. avagacchasi
#[156] Tam sutva peti attano ajjhasayam pakasenti "nagga dubbannarupamhi"ti
gathamaha. Tattha kopinametam itthinanti etam naggadubbannatadikam 1-
paticchadetabbataya itthinam kopinam rundhaniyam. 2- Ma mam bhutapitaddasati tasma
bhutassa pita kutumbiko mam ma addakkhiti lajjamana vadati.
#[157] Tam sutva tissa sanjatanuddaya "handa kim va tvaham dammi"ti
gathamaha. Tattha handati codanatthe 3- nipato. Kim va tyaham dammiti kim te
aham dammi, kim vattham dassami, udahu bhattanti. Kim va tedha karomahanti kim
va annam te idha imasmim kale upakaram karissami.
#[158] Tam sutva peti "cattaro bhikkhu samghato"ti gathamaha. Tattha cattaro
bhikkhu samghato, cattaro pana puggaleti bhikkhusamghato samghavasena cattaro bhikkhu,
puggalavasena cattaro bhikkhuti evam attha bhikkhu yatharucim bhojetva tam dakkhinam mama
adisi, 4- mayham pattidanam dehi. Tadaham sukhita hessanti yada tvam dakkhinam mama
uddisissasi, tada aham sukhita sukhappatta sabbakamasamiddhini bhavissamiti attho.
#[159-161] Tam sutva tissa tamattham attano samikassa arocetva
dutiyadivase attha bhikkhu bhojetva tassa dakkhinamadisi, sa tavadeva
patiladdhadibbasampattika puna tissaya santikam upasankami. Tamattham dassetum
sangitikarehi "sadhuti sa patissutva"tiadika tisso gatha thapita.
#[162-167] Upasankamitva thitam pana nam tissa "abhikkantena
vannena"tiadihi tihi gathahi patipucchi. Itara "aham matta"ti gathaya attanam
acikkhitva "ciram jivahi"ti gathaya tassa anumodanam datva "idha dhammam
caritvana"ti gathaya ovadam adasi. Tattha tava dinnenati taya dinnena. Asokam virajam
thananti sokabhavena asokam, sedajallikanam pana abhavena virajam dibbatthanam, sabbametam
@Footnote: 1 Si. naggadubbannarupadinam 2 Ma. randhanam 3 Si. uyyogatthe 4 cha.Ma. adisa
Devalokam sandhaya vadati. Avasanti thanam. 1- Vasavattinanti dibbena adhipateyyena
attano vasam vattentanam. Samulanti salobhadosam. Lobhadosa hi macchariyassa mulam
nama. Aninditati agarahita pasamsa. Saggamupehi thananti rupadihi visayehi sutthu
aggatta "saggan"ti laddhanamam dibbatthanam thapehi, sugatiparayana hotiti attho.
Sesam uttanameva.
Atha tissa tam pavattim kutumbikassa arocesi, kutumbiko bhikkhunam arocesi,
bhikkhu bhagavato arocesum. Bhagava tamattham atthuppattim katva sampattaparisaya dhammam
desesi, tam sutva mahajano patiladdhasamvego vineyya maccheradimalam danasiladirato 2-
sugatiparayano ahositi.
Mattapetivatthuvannana nitthita.
-------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 31 page 88-97.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=31&A=1955&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=31&A=1955&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=100
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=3363
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=3538
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=3538
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]