|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Mahāpalobhanajātakaṃ
brahmalokā cavitvānāti idaṃ satthā jetavane viharanto
visuddhasaṅkilesaṃ ārabbha kathesi.
Vatthu heṭṭhā vitthāritameva. Idha pana satthā bhikakhu
mātugāmo nāmesa visuddhasattepi saṅkiliṭṭhe karotīti vatvā atītaṃ
āhari.
Atīte bārāṇasiyaṃ cullapalobhne vuttanayena atītavatthu
vitthāretabbaṃ. Tadā pana mahāsatto brahmalokā cavitvā kāsirañño
putto hutvā nibbatti anitthigandhakumāro nāma ahosi.
Itthīnaṃ hatthe na saṇṭhāti. Purisavesena naṃ thaññaṃ pāyesi.
Jhānāgāre nisīdi itthiyo na passati.
Tamatthaṃ pakāsento satthā catasso gāthā abhāsi
brahmalokā cavitvāna devaputto mahiddhiko
rañño putto udapādi sabbakāmasamiddhisu.
Kāmā vā kāmasaññā vā brahmaloke na vijjati
svāssu tāyeva saññāya kāmehi vijigucchatha.
Tassa cantepure āsi jhānāgāraṃ sumāpitaṃ
so tattha paṭisallīno eko rahasi jhāyatha.
Sa rājā paridevesi puttasokena aṭṭito
ekaputto cayaṃ mayhaṃ na ca kāmāni bhuñjatīti.
Tattha sabbakāmasamiddhisūti sabbakāmānaṃ samiddhīsu sampattīsu
ṭhitassa rañño putto hutvā ca eko devaputto nibbatti.
Svāssūti so kumāro. Tāyevāti tāya brahmaloke nibbattitāya
jhānasaññāya eva. Sumāpitanti pitarā suṭṭhu manāpaṃ
katvā māpitaṃ. Rahasi jhāyathāti mātugāmaṃ apassanto vasi.
Paridevesīti vilapati.
Pañcamā rañño paridevanagāthā
ko nu khottha upāyo so ko vā jānāti kiñcanaṃ
yo me puttaṃ palobheyya yathākāmāni patthayeti.
Tattha ko nu khottha upāyo soti ko nukho ettha etassa
kāmānaṃ bhuñjanaupāyo. Ko nukho idhūpāyo sotipi pāṭho.
Aṭṭhakathāyaṃ pana ko nukho taṃ upavasitvā upalāpanakāraṇaṃ jānātīti
vuttaṃ. Ko vā jānāti kiñcananti ko vā etassa palibuddhakāraṇaṃ
jānātīti attho.
Tato paraṃ diyaḍḍhā abhisambuddhagāthā
ahu kumārī tattheva vaṇṇarūpasamāhitā
kusalā naccagītassa vādite ca padakkhiṇā
sā tattha upasaṅkamma rājānaṃ etadabravīti.
Tattha ahūti bhikkhave tattheva antepure cūḷanāṭakānaṃ antare
Ekā taruṇakumārikā ahosi. Padakkhiṇāti susikkhitā. Ahaṃ kho
taṃ palobheyyaṃ sace bhattā bhavissatīti upaḍḍhagāthā kumārikāya
vuttā.
Tattha sace bhattāti sace esa mayhaṃ pati bhavissatīti.
Taṃ tathāvādinaṃ rājā kumāriṃ etadabravi
tvaññeva naṃ palobhehi tava bhattā bhavissatīti.
Tattha tava bhattāti tavesa pati bhavissati tvaññeva tassa
aggamahesī bhavissasi gaccha naṃ palobhehi kāmarasaṃ jānāpehīti.
Evaṃ vatvā rājā imissā kira okāsaṃ karontūti kumārakassa
upaṭṭhākānaṃ pesesi. Sā paccūsakāle vīṇaṃ ādāya gantvā
kumārassa sayanagabbhassa bahi avidūre ṭhatvā agganakhehi vīṇaṃ vādentī
madhurassarena gāyitvā taṃ palobhesi.
Tamatthaṃ pakāsento satthā āha
sā ca antepuraṃ gantvā bahuṃ kāmūpasañhitaṃ
hadayaṅgamā pemanīyā citrā gāthā abhāsatha.
Tassāva gāyamānāya saddaṃ sutvāna nāriyā
kāmacchandassa uppajji janaṃ so paripucchatha.
Kasseso saddo ko vā so bhaṇati uccāvacaṃ bahuṃ
hadayaṅgamaṃ pemanīyaṃ aho kaṇṇasukhaṃ mama.
Esā kho samuddā deva khiḍḍā esā anappikā
sace tvaṃ kāme bhuñjeyya bhiyyo chandeyyu taṃ tava.
Iṃgha āgacchatorena avidūramhi gāyatu
assamassa samīpamhi santike mayha gāyatu.
Tirokuḍḍamhi gāyitvā jhānāgāramhi pāvisi
bandhituṃ anupubbena araññamiva kuñjaraṃ.
Tassā kāmarasaṃ ñatvā issādhammo ajāyatha
ahameva kāme bhuñjeyyaṃ mā añño puriso ahu.
Tato asiṃ gahetvāna purise hantuṃ upakkami
ahameva eko bhuñjissaṃ mā añño puriso siyā.
Tato jānapadā sabbe vikkandiṃsu samāgatā
putto tyāyaṃ mahārāja janaṃ heṭhetyadūsakaṃ.
Tañca rājā vipāhesi samhā raṭṭhā ca khattiyo
yāvatā vijitā mayhaṃ na te vatthabba tāvade.
Tato so bhariyamādāya samuddaṃ upasaṅkami
paṇṇasālaṃ karitvāna vanaṃ uñchāya pāvisi.
Athettha isi māgañchi samuddamuparūpari
so tassa gehaṃ pāvekkhi bhattakāle upaṭṭhite.
Tañca bhariyā palobhesi passa yāva sudāruṇaṃ
cuto so brahmacariyamhā iddhiyā parihāyatha.
Rājaputto ca uñchāto vanamūlaphalaṃ bahuṃ
sāyaṃ kājena ādāya assamaṃ upasaṅkami.
Isi ca khattiyaṃ disvā samuddaṃ upasaṅkami
vehāsayaṃ gamissanti sīdate so mahaṇṇave.
Khattiyo ca isiṃ disvā sīdamānaṃ mahaṇṇave
tasseva anukampāya imā gāthā abhāsatha.
Avijjamāne vārismiṃ sayaṃ āgamma iddhiyā
missībhāvitthiyā gantvā saṃsīdasi mahaṇṇave.
Āvaṭṭanī mahāmāyā brahmacariyavikopanā.
Sīdanti naṃ viditvāna ārakā parivajjaye.
Anelā mudusambhāsā duppūratā nadīsamā
sīdanti naṃ viditvāna ārakā parivajjaye.
Yaṃ etā upasevanti chandasā vā dhanena vā
jātavedova saṇṭhānaṃ khippaṃ anudahanti naṃ.
Khattiyassa vaco sutvā isissa nibbido ahu
laddhā porāṇakaṃ maggaṃ gacchate so vihāsayaṃ.
Khattiyo ca isiṃ disvā gacchamānaṃ vihāsayaṃ
saṃvegaṃ alabhi dhīro pabbajjaṃ samarocayi.
Tato so pabbajitvāna kāmarāgaṃ virājayi
kāmarāgaṃ virājetvā brahmalokūpago ahūti.
Tattha antepuranti kumārassa vasanaṭṭhānaṃ. Bahunti bahuṃ
nānappakāraṃ. Kāmūpasañhitanti kāmanissitaṃ gītaṃ pavattayamānā.
Kāmacchandassāti assa anitthigandhakumārassa kāmacchando uppajji.
Jananta attano santikāvacaraṃ paricārikajanaṃ. Uccāvacanti uggatañca
anuggatañca. Bhuñjeyyāti sace bhuñjeyyāsi. Chandeyyu tanti
ete kāmā nāma tava rucceyyuṃ. So samuddāti sutvā tuṇhī
ahosi. Itarā punadivasepi gāyi. Evaṃ kumāro paṭibaddhacitto
hutvā tassā āgamanaṃ rocento paricārike āmantetvā iṃghāti
gāthamāha. Tirokuḍḍamhīti sayanagabbhassa kuḍḍassa bahi. Mā
aññoti añño kāme paribhuñjanto puriso nāma mā siyā.
Hantuṃ upakkamīti anantaravīthiṃ otaritvā māretuṃ ārabhi. Vikkandiṃsūti
kumārena katipayesu purisesu pahatesu purisā palāyitvā gehāni
pavisiṃsu. So purise alabhanto thokaṃ vissami. Tasmiṃ khaṇe
rājaṅgaṇe sannipatitvā upakkosiṃsu. Janaṃ heṭhetyadūsakanti niraparādhaṃ
janaṃ heṭheti taṃ gaṇhāpethāti vadiṃsu. Rājā upāyena kumāraṃ
gaṇhāpetvā imassa kiṃ kattabbanti pucchi. Deva aññaṃ natthi
imaṃ pana kumāraṃ tāya kumārikāya saddhiṃ raṭṭhā pabbājetuṃ vaṭṭatīti
vutte tathā akāsi. Tamatthaṃ pakāsento satthā tañcāti
ādimāha. Tattha vipāhesīti pabbājesi. Na te vatthabba
tāvadeti yattakaṃ mayhaṃ vijitaṃ tattake tayā na vatthabbaṃ.
Uñchāyāti phalāphalatthāya tasmiṃ pana vanaṃ paviṭṭhe itarā yaṃ
tattha pacitabbayuttakaṃ atthi taṃ pacitvā tassāgamanaṃ olokentī
paṇṇasāladvāre nisīdi. Evaṃ kāle gacchante ekadivasaṃ
Antaradīpakavāsī eko iddhimantatāpaso assamapadato nikkhamitvā maṇiphalakaṃ
viya udakaṃ maddamānova ākāse uppatitvā bhikkhācāraṃ gacchanto
paṇṇasālāya uparibhāgaṃ patvā dhūmaṃ disvā imasmiṃ ṭhāne manussā
vasanti maññeti paṇṇasāladvāre otari. Sā taṃ disvā
nisīdāpetvā paṭibaddhacittā hutvā itthīkuttaṃ dassetvā tena
saddhiṃ anācāraṃ acari. Tamatthaṃ pakāsento satthā athetthāti
ādimāha. Tattha isi māgañchīti isi āgacchi. Samuddamuparūparīti
samuddassa matthakena. Passa yāva sudāruṇanti passatha bhikkhave
tāya kumārikāya yāva sudāruṇaṃ kammaṃ katanti attho. Sāyanti
sāyaṇhasamaye. Disvāti taṃ vijahituṃ asakkonto sakaladivasaṃ tattheva
hutvā sāyaṇhasamaye rājaputtaṃ āgataṃ disvā palāyituṃ vehāsaṃ
gamissanti uppatanākāraṃ karontova patitvā mahaṇṇave sīdati.
Isiṃ disvāti anubandhamāno gantvā passitvāva. Anukampāyāti
sacāyaṃ bhūmiyā āgato abhavissa palāyitvā araññaṃ paviseyya
ākāsena āgato bhavissati tasmā samudde patitopi uppatanākāramiva
karotīti anukampaṃ uppādetvā tasseva anukampāya abhāsatha.
Tāsaṃ pana gāthānaṃ attho tikanipāte vuttoyeva. Nibbido ahūti
kāmesu nibbido jāto. Porāṇakaṃ magganti pubbe adhigataṃ
jhānavisesaṃ. Pabbajitvānāti taṃ itthiṃ manussāvāsaṃ netvā nivattetvā
araññe isipabbajjaṃ pabbajitvā kāmarāgaṃ virājayi virājetvā
brahmalokūpagato ahūti.
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā evaṃ bhikkhave mātugāmaṃ
paṭicca suvisuddhasattāpi saṅkilissantīti vatvā saccāni pakāsetvā
jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu arahattaṃ
patto. Tadā anitthigandhakumāro pana ahameva ahosinti.
Mahāpalobhanajātakaṃ niṭṭhitaṃ.
Ekādasamaṃ.
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 41 page 132-139.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=41&A=2702
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=41&A=2702
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=2208
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=8842
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=9392
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=9392
Contents of The Tipitaka Volume 27
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]