|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Satthāpissa anupubbīkathaṃ kathetvā dhammaṃ desesi. So desanāvasāne saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā satthāraṃ vanditvā uṭṭhāyāsanā pabbajjañca upasampadañca yāci. Ettāvatāssa purimakammaṃ parikkhīṇaṃ. Ayañhi khīṇāsavamahātheraṃ catūhi akkosehi akkositvā, yāvāyaṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page152.
Mahāpaṭhavī tigāvutādhikaṃ yojanaṃ ussannā; tāva avīcimhi pacitvā tattha pakkāvasesena pañcapaṇṇāsavassāni imaṃ vippakāraṃ patto, tenassa taṃ kammaṃ khīṇaṃ, vīsativassasahassāni iminā katassa samaṇadhammassa phalaṃ nāsetuṃ na sakkā; tasmā taṃ satthā dakkhiṇahatthaṃ pasāretvā "ehi bhikkhu cara brahmacariyanti āha. Tāvadevassa gihiliṅgaṃ antaradhāyi, aṭṭhaparikkhāradharo saṭṭhivassatthero viya ahosi. Aṅgamagadhavāsīnaṃ tassa sakkāraṃ gahetvā āgatadivaso kiresa; tasmā ubhayaraṭṭhavāsino sakkāraṃ gahetvā āgatā tathāgataṃ disvā "kinnu kho amhākaṃ ayyo jambuko mahā, udāhu samaṇo gotamoti cintetvā "sace samaṇo gotamo mahā bhaveyya, ayaṃ samaṇassa gotamassa santikaṃ gaccheyya, jambukājīvakassa pana mahantatāya samaṇo gotamo imassa santikaṃ āgatoti cintayiṃsu. Satthā mahājanassa parivitakkaṃ ñatvā "jambuka tava upaṭṭhākānaṃ kaṅkhaṃ chindāhīti āha. So "ahampi bhante ettakameva paccāsiṃsāmīti vatvā catutthajjhānaṃ samāpajjitvā uṭṭhāya tālappamāṇaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā "satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti vatvā oruyha vanditvā puna dvitālamattaṃ titālamattanti evaṃ sattatālamattaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā oruyha attano sāvakabhāvaṃ jānāpesi. Taṃ disvā mahājano "aho buddhā nāma acchariyā anomaguṇāti cintesi. Satthā mahājanena saddhiṃ kathento evamāha "ayaṃ ettakaṃ kālaṃ tumhehi ābhatasakkāraṃ kusaggena jivhagge ṭhapetvā `tapacaraṇaṃ pūremīti idha nivuttho; sace--------------------------------------------------------------------------------------------- page153.
Iminā upāyena vassasataṃ tapacaraṇaṃ pūreyya, yā ca assa idāni kulaṃ vā bhattaṃ vā kukkuccāyitvā abhuñjantassa bhattacchedanakusalacetanā, tassā taṃ tapacaraṇaṃ soḷasiṃpi kalaṃ nāgghatīti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha "māse māse kusaggena bālo bhuñjetha bhojanaṃ, na so saṅkhātadhammānaṃ kalaṃ agghati soḷasinti. Tassattho "sace bālo apariññātadhammo sīlādiguṇā paribāhiro titthāyatane pabbajito "tapacaraṇaṃ pūressāmīti māse māse sampatte kusaggena bhojanaṃ bhuñjanto vassasataṃ bhuñjetha bhojanaṃ. Na so saṅkhātadhammānaṃ kalaṃ agghati soḷasinti; saṅkhātadhammā vuccanti ñātadhammā tūlitadhammā, tesu heṭṭhimakoṭiyā sotāpanno saṅkhātadhammo, uparimakoṭiyā khīṇāsavo; imesaṃ saṅkhātadhammānaṃ so bālo kalaṃ nāgghati soḷasinti, puggalādhiṭṭhānā desanā. ayaṃ panettha attho: yā ca tassa tathā tapacaraṇaṃ pūrentassa vassasataṃ cetanā, yā ca saṅkhātadhammānaṃ kulaṃ vā bhattaṃ vā kukkuccāyitvā abhuñjantānaṃ ekā bhattacchedanakusalacetanā, tassā cetanāya sā tāvadīgharattaṃ pavattacetanā soḷasiṃ kalaṃ nāgghati. Idaṃ vuttaṃ hoti "yaṃ tassā saṅkhātadhammānaṃ cetanāya phalaṃ; taṃ soḷasakoṭṭhāse katvā tato ekekaṃ puna soḷasakoṭṭhāse katvā tato ekassa koṭṭhāsassa yaṃ phalaṃ; tadeva tassa bālassa tapacaraṇato mahantataranti.--------------------------------------------------------------------------------------------- page154.
Desanāvasāne caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosīti. Jambukājīvakavatthu. -------- 12. Ahipetavatthu. (56) "na hi pāpaṃ kataṃ kammanti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto aññataraṃ ahipetaṃ ārabbha kathesi. Ekasmiṃ hi divase jaṭilasahassassa abbhantaro āyasmā lakkhaṇatthero ca mahāmoggallānatthero ca "rājagahe piṇḍāya carissāmāti gijjhakūṭato otaranti. Tesu āyasmā mahāmoggallāno ekaṃ ahipetaṃ disvā sitaṃ pātvākāsi. Atha naṃ lakkhaṇatthero "kasmā āvuso sitaṃ pātuṃ karosīti kāraṇaṃ pucchi. "akālo kho āvuso imassa pañhassa visajjetuṃ, bhagavato santike maṃ puccheyyāsīti. Tesu rājagahe piṇḍāya caritvā bhagavato santikaṃ gantvā nisinnesu, lakkhaṇatthero pucchi "āvuso moggallāna tvaṃ gijjhakūṭā otaranto sitaṃ pātuṃ karitvā mayā sitakāraṇaṃ puṭṭho `bhagavato santike maṃ puccheyyāsīti avaca, kathehi idāni taṃ kāraṇanti. Thero āha "ahaṃ āvuso ekaṃ ahipetaṃ disvā sitaṃ pātvākāsiṃ, tassa evarūpo attabhāvo, manussasīsaṃ viya assa sīsaṃ, ahissa viyassa seso attabhāvo,--------------------------------------------------------------------------------------------- page155.
Ahipeto nāmesa pamāṇato pañcavīsatiyojaniko, tassa sīsato uṭṭhitā aggijālā yāva naṅguṭṭhā gacchanti, naṅguṭṭhato uṭṭhitā yāva sīsā, majjhe uṭṭhitā dve passāni gacchanti, dvīhi passehi uṭṭhitā majjhe osarantīti. Dvinnameva kira petānaṃ attabhāvo pañcavīsatiyojaniko, avasesānaṃ tigāvutappamāṇo, imassa ceva ahipetassa kākapetassa ca pañcavīsatiyojaniko, tesu ayantāva ahipeto. Kākapetampi mahāmoggallāno gijjhakūṭamatthake paccamānaṃ disvā tassa pubbakammaṃ pucchanto imaṃ gāthamāha "pañcayojanikā jivhā, sīsante navayojanaṃ kāyo accuggato tuyhaṃ pañcavīsatiyojanaṃ; kinnu kammaṃ karitvāna pattosi dukkhamīdisanti. Athassa peto ācikkhanto "ahaṃ bhante moggallāna kassapassa mahesino saṅghassābhihaṭaṃ bhattaṃ āharesiṃ yathicchakanti gāthaṃ vatvā āha "bhante kassapabuddhakāle sambahulā bhikkhū gāmaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Manussā there disvā sampiyāyamānā āsanasālāyaṃ nisīdāpetvā pāde dhovitvā telena makkhetvā yāguṃ pāyetvā khajjakaṃ datvā piṇḍapātakālaṃ āgamayamānā dhammaṃ suṇantā nisīdiṃsu. Dhammakathāvasāne therānaṃ patte ādāya attano attano gehe nānaggarasabhojanassa pūretvā āhariṃsu. Tadāhaṃ kāko hutvā āsanasālāya chadanapiṭaṭhe nisinno taṃ disvā ekena gahitapattato tikkhattuṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page156.
Mukhaṃ pūrento tayo kabaḷe aggahesiṃ, taṃ pana bhattaṃ neva saṅghassa santakaṃ, na saṅghassa niyametvā dinnaṃ, na bhikkhūhi gahitāvasesakaṃ attano gehaṃ netvā manussehi bhuñjitabbakaṃ, kevalaṃ saṅghaṃ uddissa abhihaṭamattameva, tato mayā tayo kabaḷā gahitā, ettakaṃ me pubbakammaṃ; svāhaṃ kālaṃ katvā tassa kammassa vipākena avīcimhi pacitvā tattha pakkāvasesena idāni gijjhakūṭe kākapeto hutvā nibbatto idaṃ dukkhaṃ paccanubhomīti. Idaṃ kākapeta vatthu. Idha pana thero "ahipetaṃ disvā sitaṃ pātvākāsinti āha. Athassa satthā sakkhi hutvā "saccaṃ bhikkhave moggallāno āha, mayā panesa sambodhippattadivaseyeva diṭṭho, apicāhaṃ `ye me vacanaṃ na saddaheyyuṃ, tesaṃ ahitāya bhaveyyāti parānudayāya na kathesinti āha. Lakkhaṇasaṃyuttepi 1- hi mahāmoggallānena diṭṭhakāleyeva satthā tassa sakkhi hutvā vīsativatthūni kathesi. Idampi tena tatheva kathitaṃ. Taṃ sutvā bhikkhū tassa pubbakammaṃ pucchiṃsu. Satthāpi tesaṃ kathesi: atīte kira bārāṇasiṃ nissāya nadītīre paccekabuddhassa paṇṇasālaṃ kariṃsu. So tattha viharanto nibaddhaṃ nagare piṇḍāya carati. Nāgarāpi sāyaṃ pātaṃ gandhapupphādihatthā paccekabuddhassa upaṭṭhānaṃ gacchanti. Eko bārāṇasīvāsī puriso taṃ maggaṃ nissāya khettaṃ kasi. Mahājano sāyaṃ pātaṃ paccekabuddhassa upaṭṭhānaṃ gacchanto taṃ khettaṃ maddanto gacchati. Kasako "mā me khettaṃ maddathāti vārentopi @Footnote: 1. saṃ. ni. 16/298.--------------------------------------------------------------------------------------------- page157.
Vāretuṃ nāsakkhi. Athassa etadahosi "sace imasmiṃ ṭhāne paccekabuddhassa paṇṇasālā na bhaveyya, na me khettaṃ maddeyyunti. So paccekabuddhassa piṇḍāya paviṭṭhakāle paribhogabhājanāni bhinditvā paṇṇasālaṃ jhāpesi. Paccekabuddho taṃ jhāmaṃ disvā yathāsukhaṃ pakkāmi. Mahājano gandhamālaṃ ādāya āgato jhāmaṃ paṇṇasālaṃ disvā "kahaṃ nu kho no ayyo gatoti āha. Sopi mahājaneneva saddhiṃ āgato mahājanamajjhe ṭhitako evamāha "mayā tassa paṇṇasālā jhāpitāti. Atha naṃ "gaṇhatha, imaṃ pāpaṃ nissāya mayaṃ paccekabuddhaṃ daṭṭhuṃ na labhimhāti daṇḍādīhi pothetvā jīvitakkhayaṃ pāpesuṃ. So avīcimhi nibbattitvā, yāvāyaṃ paṭhavī yojanamattaṃ ussannā; tāva niraye pacitvā pakkāvasesena gijjhakūṭe ahipeto hutvā nibbatti. Satthā imaṃ tassa pubbakammaṃ kathetvā "bhikkhave pāpakammaṃ nāmetaṃ khīrasadisaṃ; yathā khīraṃ duyhamānameva na pariṇamati; tathā kammaṃ kariyamānameva na vipaccati, yadā pana vipaccati; tadā evarūpena dukkhena yojetīti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha "na hi pāpaṃ kataṃ kammaṃ sajjukhīraṃva muccati, ḍahantaṃ bālamanveti bhasmācchannova pāvakoti. Tattha "sajjukhīranti: taṃkhaṇaññeva dhenuyā thanehi nikkhantaṃ abbhuṇhaṃ khīraṃ na muccati na pariṇamati. Idaṃ vuttaṃ hoti "yathā idaṃ sajjukhīraṃ taṃkhaṇaññeva na muccati na pariṇamati pakatiṃ na jahati, yasmiṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page158.
Pana bhājane dūhitvā 1- gahitaṃ, yāva tattha takkādiambilaṃ na pakkhipati, yāva dadhibhājanādikaṃ ambilabhājanaṃ na pāpuṇāti, tāva pakatiṃ avijahitvā pacchā jahati; evameva pāpakammaṃpi kariyamānameva na paccati, yadi vipacceyya, na koci pāpakammaṃ kātuṃ visaheyya; yāva pana kusalābhinibbattā khandhā dharanti; tāva te naṃ rakkhanti, tesaṃ bhedā apāye nibbattesu khandhesu vipaccati, vipaccamānañca ḍahantaṃ bālamanveti. Kiṃ viyāti. Bhasmācchannova pāvakoti: yathā hi chārikāya paṭicchanno vītacchitaṅgāro akkantopi chārikāya paṭicchannattā na tāva ḍahati, chārikaṃ pana tāpetvā cammādīnaṃ ḍahanavasena yāva matthaluṅgā ḍahanto gacchati: evameva pāpakammaṃpi yena kataṃ hoti, taṃ bālaṃ dutiye vā tatiye vā attabhāve nirayādīsu nibbattaṃ ḍahantaṃ anugacchatīti. Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti. Ahipetavatthu. -------- 13. Saṭṭhikūṭapetavatthu. (57) "yāvadeva anatthāyāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto saṭṭhikūṭapetaṃ ārabbha kathesi. @Footnote: 1. Sī. Yu. duyhitvā.--------------------------------------------------------------------------------------------- page159.
Purimanayeneva hi mahāmoggallānatthero lakkhaṇattherena saddhiṃ gijjhakūṭā orohanto 1- aññatarasmiṃ padese sitaṃ katvā therena sitakāraṇaṃ puṭṭho "bhagavato santike maṃ puccheyyāsīti vatvā piṇḍāya caritvā satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā nisinnakāle puna puṭṭho "ahaṃ āvuso ekaṃ petaṃ addasaṃ tigāvutappamāṇena attabhāvena, tassa saṭṭhī ayakūṭasahassāni ādittāni sampajjalitāni uparimatthake patitvā uṭṭhahanti sīsaṃ bhindanti, bhinnaṃ bhinnaṃ puna samuṭṭhahati, iminā attabhāvena mayā evarūpo attabhāvo na diṭṭhapubbo, ahantaṃ disvā sitaṃ pātvākāsinti āha. Petavatthusmiṃ hi "saṭṭhī kūṭasahassāni paripuṇṇāni sabbaso, sīse tuyhaṃ nipatanti obhindanteva matthakantiādi 2- imameva petaṃ sandhāya vuttaṃ. Satthā therassa kathaṃ sutvā "bhikkhave mayāpesa satto bodhimaṇḍe nisinneneva diṭṭho `ye ca pana me vacanaṃ na saddaheyyuṃ, tesaṃ ahitāya bhaveyyāti paresaṃ anukampāya na kathesiṃ; idāni pana moggallānassa sakkhi hutvā kathemīti āha. Taṃ sutvā bhikkhū tassa pubbakammaṃ pucchiṃsu. Satthāpi tesaṃ kathesi: "atīte kira bārāṇasiyaṃ sālittakasippe nipphattiṃ patto eko pīṭhasappi ahosi. So nagaradvāre ekassa vaṭṭarukkhassa heṭṭhā nisinno "sakkharāni khipitvā tassa paṇṇāni chindanto hatthirūpakaṃ no dassehi; assarūpakaṃ no dassehīti gāmadārakehi @Footnote: 1. Sī. Yu. otaranto. 2. khu. peta. 26/258.--------------------------------------------------------------------------------------------- page160.
Vuccamāno icchiticchitāni 1- rūpāni dassetvā tesaṃ santikā khādanīyādīni labhati. Athekadivasaṃ rājā uyyānaṃ gacchanto taṃ padesaṃ pāpuṇi. Dārakā pīṭhasappiṃ pārohantare katvā palāyiṃsu. Rañño ṭhitamajjhantike rukkhamūlaṃ paviṭṭhassa, chiddacchāyā sarīraṃ phari. So "kinnu kho etanti uddhaṃ olokento rukkhapaṇṇesu hatthirūpakādīni disvā "kassetaṃ kammanti pucchitvā "pīṭhasappinoti sutvā taṃ pakkosāpetvā āha "mayhaṃ purohito atimukharo, appamattakepi vutte, bahuṃ bhaṇanto maṃ upaddaveti, sakkhissasi tassa mukhe nāḷimattā ajalaṇḍikā khipitunti. "sakkhissāmi deva, ajalaṇḍikā āharāpetvā purohitena saddhiṃ tumhe antosāṇiyaṃ nisīdatha, ahamettha kattabbaṃ jānissāmīti. Rājā tathā akāsi. 2- Itaro kattariyaggena sāṇiyā chiddaṃ kāretvā, purohitassa raññā saddhiṃ kathentassa, mukhe vivaṭamatte, ekekaṃ ajalaṇḍikaṃ khipi. Purohito mukhaṃ paviṭṭhaṃ paviṭṭhaṃ gili. Pīṭhasappi, khīṇāsu ajalaṇḍikāsu, sāṇiṃ cālesi. Rājā tāya saññāya ajalaṇḍikānaṃ khīṇabhāvaṃ ñatvā āha "ācariya ahaṃ tumhehi saddhiṃ kathento kathaṃ nittharituṃ na sakkhissāmi, tumhe atimukharatāya nāḷimattā ajalaṇḍikā gilitvāpi tuṇhībhāvaṃ nāpajjathāti. Brāhmaṇo maṅkubhāvaṃ āpajjitvā tato paṭṭhāya mukhaṃ vivaritvā raññā saddhiṃ sallapituṃ nāsakkhi. Rājā pīṭhasappiṃ pakkosāpetvā "taṃ nissāya me sukhaṃ laddhanti tuṭṭho tassa sabbaṭṭhakaṃ nāma datvā nagarassa catūsu disāsu cattāro gāmavare @Footnote: 1. Sī. Yu. icchiticchitānaṃ. 2. Sī. Yu. kāresi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page161.
Adāsi. Tamatthaṃ viditvā rañño atthadhammānusāsako amacco imaṃ gāthamāha "sādhu kho sippakannāma, api yādisakīdisaṃ passa, khañjappahārena laddhā gāmā catuddisāti. 1- (so pana amacco tena samayena ahameva bhagavā ahosi.) atheko puriso pīṭhasappinā laddhasampattiṃ disvā cintesi "ayannāma pīṭhasappi hutvā imaṃ sippaṃ nissāya mahāsampattiṃ patto, mayāpetaṃ sikkhituṃ vaṭṭatīti. So taṃ upasaṅkamitvā vanditvā "imaṃ me ācariya sippaṃ dehīti āha. "na sakkā tāta dātunti. So tena paṭikkhitto "hotu, ārādhessāmi nanti tassa hatthapādaparikammādīni karonto cirassaṃ taṃ ārādhetvā punappunaṃ yāci. Pīṭhasappi "ayaṃ me ativiya upakārakoti taṃ paṭibāhituṃ asakkonto sippaṃ sikkhāpetvā "nipphannaṃ te tāta sippaṃ, idāni kiṃ karissasīti āha. "bahi gantvā sippaṃ vīmaṃsissāmīti. "kiṃ karissasīti. "gāviṃ vā manussaṃ vā paharitvā māressāmīti. "tāta gāviṃ mārentassa, sataṃ daṇḍo hoti, manussaṃ mārentassa, sahassaṃ, tvaṃ saputtadāropi taṃ nittharituṃ na sakkhissasi, mā vinassa; yamhi pahaṭe, daṇḍo natthi, tādisaṃ nimmātāpitikaṃ kañci upadhārehīti. So "sādhūti sakkhare ucchaṅge katvā tādisaṃ upadhārayamāno vicaranto gāviṃ disvā "ayaṃ sassāmikāti paharituṃ na visahi, manussaṃ disvā "ayaṃ samātāpitikoti paharituṃ na visahi. Tena ca samayena sunetto @Footnote: 1. khu. jā. 27/35. tadaṭṭhakathā. 2/276.--------------------------------------------------------------------------------------------- page162.
Nāma paccekabuddho nagaraṃ nissāya paṇṇasālāyaṃ viharati. So taṃ piṇḍāya pavisantaṃ nagaradvārantare ṭhitaṃ disvā "ayaṃ nimmātāpitiko, imasmiṃ pahaṭe, daṇḍo natthi, imaṃ paharitvā sippaṃ vīmaṃsissāmīti paccekabuddhassa dakkhiṇakaṇṇasotaṃ sandhāya sakkharaṃ khipi. [1]- Dakkhiṇena kaṇṇasotena pavisitvā vāmena nikkhami. Dukkhā vedanā uppajji. Paccekabuddho bhikkhāya carituṃ nāsakkhi, ākāsena paṇṇasālaṃ gantvā parinibbāyi. Manussā, paccekabuddhe anāgacchante, "kiñci aphāsukaṃ bhavissatīti cintetvā tattha gantvā taṃ parinibbutaṃ disvā rodiṃsu parideviṃsu. Sopi mahājanaṃ gacchantaṃ disvā tattha gantvā paccekabuddhaṃ sañjānitvā "ayaṃ piṇḍāya pavisanto dvārantare mama sammukhībhūto, ahaṃ attano sippaṃ vīmaṃsanto imaṃ paharinti āha. Manussā "iminā kira pāpena paccekabuddho pahaṭo, gaṇhatha gaṇhathāti pothetvā tattheva naṃ jīvitakkhayaṃ pāpesuṃ. So avīcimhi nibbattitvā, yāvāyaṃ mahāpaṭhavī yojanaṃ ussannā; tāva pacitvā vipākāvasesena gijjhakūṭamatthake saṭṭhikūṭapeto hutvā nibbatti. Satthā imamassa 2- pubbakammaṃ kathetvā "bhikkhave bālassa nāma sippaṃ vā issariyaṃ vā uppajjamānaṃ anatthāya uppajjati, bālo hi sippaṃ vā issariyaṃ vā labhitvā attano anatthameva karotīti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha @Footnote: 1. Sī. Yu. etthantare "sāti atthi.Ma.so 2. Sī. imaṃ tassa. Ma. tassa imaṃ. @ Yu. imamassa.--------------------------------------------------------------------------------------------- page163.
"yāvadeva anatthāya ñattaṃ bālassa jāyati, hanti bālassa sukkaṃsaṃ muddhamassa vipātayanti. Tattha "yāvadevāti: avadhiparicchedanatthe nipāto. Ñattanti: jānanabhāvo. Yampi sippaṃ jānāti, yamhi vā issariye yāya vā yasasampattiyā 1- ṭhito janena ñāyati pākaṭo paññāto hoti, tassetaṃ nāmaṃ. Sippaṃ vā hi issariyādibhāvo vā bālassa anatthāyeva jāyati, taṃ nissāya so attano anatthameva karoti. Hantīti: vināseti. Sukkaṃsanti: kusalakoṭṭhāsaṃ. Bālassa hi sippaṃ vā issariyaṃ vā uppajjamānaṃ kusalakoṭṭhāsaṃ ghātentameva uppajjati. Muddhanti paññāyetaṃ nāmaṃ. Vipātayanti: viddhaṃsamānaṃ. Tassa hi taṃ sukkaṃsaṃ hanantaṃ paññāsaṅkhātaṃ muddhaṃ vinipātentaṃ viddhaṃsentameva hanatīti. Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti. Saṭṭhikūṭapetavatthu. ------- 14. Sudhammattheravatthu. (58) "asantaṃ bhāvamiccheyyāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto sudhammattheraṃ ārabbha kathesi. Desanā pana macchikāsaṇḍe samuṭṭhāya sāvatthiyaṃ niṭṭhitā. @Footnote: 1. Sī. Yu.....issariye yase sampattiyañca.--------------------------------------------------------------------------------------------- page164.
Macchikāsaṇḍanagarasmiṃ hi citto gahapati pañcavaggiyānaṃ abbhantaraṃ mahānāmattheraṃ nāma piṇḍāya caramānaṃ disvā tassa iriyāpathe pasīditvā pattamādāya gehaṃ pavesetvā bhojetvā bhattakiccāvasāne dhammakathaṃ suṇanto sotāpattiphalaṃ patvā acalasaddho hutvā ambāṭakavanannāma attano uyyānaṃ saṅghārāmaṃ kattukāmo therassa hatthe udakaṃ pātetvā niyyādesi. Tasmiṃ khaṇe "patiṭṭhitaṃ buddhasāsananti udakapariyantaṃ katvā mahāpaṭhavī kampi. Mahāseṭṭhī uyyāne mahāvihāraṃ kāretvā sabbadisāhi āgatabhikkhūnaṃ vivaṭadvāro ahosi. Macchikāsaṇḍe sudhammatthero nāma nevāsiko ahosi. Aparena samayena cittassa guṇakathaṃ sutvā dve aggasāvakā tassa saṅgahaṃ kattukāmā macchikāsaṇḍaṃ agamaṃsu. Citto gahapati tesaṃ āgamanaṃ sutvā aḍḍhayojanamaggaṃ paccuggantvā te ādāya attano vihāraṃ pavesetvā āgantukavattaṃ katvā "bhante thokaṃ dhammakathaṃ sotukāmomhīti dhammasenāpatiṃ yāci. Atha naṃ thero "upāsaka addhānenamhā kilantarūpā, apica thokaṃ suṇāhīti tassa dhammakathaṃ kathesi. So therassa dhammakathaṃ suṇantova anāgāmiphalaṃ pāpuṇi. So dve aggasāvake vanditvā "bhante sve bhikkhusahassena saddhiṃ mama gehe bhikkhaṃ gaṇhathāti nimantetvā pacchā nevāsikaṃ sudhammattheraṃ "tumhepi bhante sve therehi saddhiṃ āgaccheyyāthāti nimantesi. So "ayaṃ maṃ pacchā nimantetīti 1- kuddho paṭikkhipitvā punappunaṃ yāciyamānopi paṭikkhipieva. Upāsako @Footnote: 1. Sī. Yu. nimantesīti.--------------------------------------------------------------------------------------------- page165.
"paññāyissatha bhanteti pakkamitvā punadivase attano nivesane mahādānaṃ sajjesi. Sudhammattheropi paccūsakāleyeva "kīdiso nu kho gahapatinā aggasāvakānaṃ sakkāro sajjito, sve gantvā passissāmīti cintetvā pātova pattacīvaramādāya tassa gehaṃ agamāsi. So gahapatinā "nisīdatha bhanteti vuccamānopi "nāhaṃ nisīdāmi, piṇḍāya carissāmīti vatvā aggasāvakānaṃ paṭiyāditasakkāraṃ oloketvā gahapatiṃ jātiyā ghaṭṭetukāmo "uḷāro te gahapati sakkāro, apicettha ekaññeva natthīti āha. "kiṃ bhanteti. "tilasaṅgulikā gahapatīti vatvā gahapatinā kākopamāya apasādito kujjhitvā "eso te gahapati āvāso, pakkamissāmahanti vatvā yāvatatiyaṃ vāriyamānopi pakkamitvā satthu santikaṃ gantvā cittena ca gahapatinā attanā ca vuttavacanaṃ ārocesi. Satthā "tayā upāsako saddho pasanno hīnena khuṃsitoti tasseva dosaṃ āropetvā paṭisāraṇīyakammaṃ kāretvā "gaccha, cittagahapatiṃ khamāpehīti pesesi. So tattha gantvā "gahapati mayheveso doso, khamāhi meti vatvāpi "nāhaṃ khamāmīti tena paṭikkhitto maṅkubhūto taṃ khamāpetuṃ nāsakkhi, punadeva satthu santikaṃ paccāgamāsi. Satthā "nāssa upāsako khamissatīti jānantopi "mānatthaddho esa tiṃsayojanamaggaṃ gantvā paccāgacchatūti khamāpanupāyaṃ anācikkhitvāva uyyojesi. Athassa puna āgatakāle nīhatamānassa anudūtaṃ datvā "gaccha, iminā saddhiṃ gantvā upāsakaṃ khamāpehīti vatvā "samaṇena nāma `mayhaṃ vihāro mayhaṃ nivāsanaṭṭhānaṃ mayhaṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page166.
Upāsako mayhaṃ upāsikāyoti mānaṃ vā issaṃ vā kātuṃ na vaṭṭati, evaṃ karontassa, hi issāmānādayo kilesā vaḍḍhantīti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi "asantaṃ bhāvamiccheyya purekkhārañca bhikkhusu āvāsesu ca issariyaṃ pūjā parakulesu ca `mameva kata maññantu gihipabbajitā ubho mameva ativasā assu kiccākiccesu kismiñci, iti bālassa saṅkappo icchā 1- māno ca vaḍḍhatīti. Tattha "asantanti: "bālo bhikkhu avijjamānaṃ sambhāvanaṃ iccheyya: assaddhova samāno `saddhoti maṃ jano jānātūti icchatīti pāpicchatāniddese 2- vuttanayeneva bālo assaddho dussīlo appassuto avivitto kusīto anupaṭṭhitassati asamāhito duppañño akkhīṇāsavo samāno "aho vata maṃ jano `ayaṃ saddho sīlavā bahussuto pavivitto āraddhaviriyo upaṭṭhitassati samāhito paññavā khīṇāsavoti jāneyyāti imaṃ asantaṃ sambhāvanaṃ icchati. Purekkhāranti: parivāraṃ. "aho vata maṃ sakalavihāre bhikkhū parivāretvā pañhaṃ pucchantā vihareyyunti evaṃ icchācāre ṭhatvā purekkhārañca bhikkhūsu icchati. Āvāsesūti: saṅghikesu ca āvāsesu. Yāni vihāramajjhe paṇītasenāsanāni, tāni attano sandiṭṭhasambhattādīnaṃ bhikkhūnaṃ "tumhe idha vasathāti vicārento sayampi varasenāsanaṃ palibuddhanto sesānaṃ āgantukabhikkhūnaṃ paccantimāni @Footnote: 1. pāliyaṃ "issāti dissati. 2. abhi. vi. 35/473.--------------------------------------------------------------------------------------------- page167.
Lāmakasenāsanāni ceva amanussapariggahitāni ca "tumhe idha vasathāti vicārento āvāsesu ca issariyaṃ icchati. Pūjā parakulesu cāti: neva mātāpitūnaṃ na ñātakānaṃ, paresaṃyeva kulesu "aho vatime mayhameva dadeyyuṃ na aññesanti evaṃ catuppaccayapūjaṃ icchati. Mameva kata maññantūti: yassa ca bālassa "yaṅkiñci vihāre uposathāgārādikaraṇavasena kataṃ navakammaṃ, taṃ sabbaṃ amhākaṃ therena katanti evaṃ gihī ca pabbajitā ca ubhopi mameva nissāya kataṃ pariniṭṭhitaṃ maññantūti saṅkappo uppajjati. Mameva ativasā assūti: gihī ca pabbajitā ca sabbepi mameva vase vattantu, sakaṭagoṇavāsīpharasuādīni vā laddhabbāni hontu antamaso yāgumattampi tāpetvā pivanādīni vā, evarūpesu kiccākiccesu khuddakamahantesu karaṇīyesu kismiñci ekakiccepi mameva vase vattantu, maññeva āpucchitvā karontūti saṅkappo uppajjati. Iti bālassāti: yassa bālassa sā ca 1- icchā ayañca evarūpo saṅkappo uppajjati, tassa neva vipassanā na maggaphalāni vaḍḍhanti, kevalaṃ panassa chandādayo 2- samuddassa udakaṃ viya chasu dvāresu uppajjanakataṇhā ceva navavidhamāno ca vaḍḍhatīti. Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti. Sudhammattheropi imaṃ ovādaṃ sutvā satthāraṃ vanditvā uṭṭhāyāsanā padakkhiṇaṃ katvā tena anudūtena bhikkhunā saddhiṃ gantvā @Footnote: 1. Sī. Ma. Yu. yā ca. 2. Sī. Yu. candodaye. taṃ yuttataraṃ.--------------------------------------------------------------------------------------------- page168.
Upāsakassa cakkhupathe āpattiṃ paṭikkaritvā upāsakaṃ khamāpesi. So upāsakena "khamāmahaṃ bhante, sace mayhaṃ doso atthi, khamatha meti paṭikkhamāpito satthārā dinne ovāde ṭhatvā katipāheneva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Upāsakopi cintesi "mayā satthāraṃ adisvāva sotāpattiphalaṃ pattaṃ, adisvāyeva anāgāmiphale patiṭṭhito, satthārameva daṭṭhuṃ vaṭṭatīti. So tilataṇḍulasappiphāṇitavatthacchādanādipuṇṇāni pañca sakaṭasatāni yojāpetvā "ye satthāraṃ daṭṭhukāmā, gacchantu, piṇḍapātādīhi na kilamissantīti bhikkhusaṅghassa ārocāpetvā bhikkhunīsaṅghassapi upāsakānampi upāsikānampi ārocāpesi. Tena saddhiṃ pañcasatā bhikkhū ca bhikkhuniyo ca upāsakā ca upāsikāyo ca nikkhamiṃsu. So "tesañceva attano ca parisāyāti tiṇṇaṃ janasahassānaṃ, yathā tiṃsayojanamagge yāgubhattādīhi kiñci vekallaṃ nāhosi; tathā saṃvidahi. Tassa pana nikkhantabhāvaṃ ñatvā yojane yojane devatā khandhāvāraṃ bandhitvā dibbehi yāgukhajjakabhattapānakādīhi taṃ mahājanaṃ upaṭṭhahiṃsu. Kassaci kenaci vekallaṃ nāhosi. Evaṃ devatāhi upaṭṭhiyamāno devasikaṃ yojanaṃ gacchanto māsena sāvatthiṃ pāpuṇi. Pañca sakaṭasatāni yathāpūrāneva ahesuṃ. Devatāhi ceva manussehi ca abhihaṭapaṇṇākāraṃ vissajjento agamāsi. Satthā ānandattheraṃ āha 1- "ānanda ajja vaḍḍhamānakacchāyāya citto gahapati pañcahi upāsakasatehi parivuto āgantvā maṃ vandissatīti. "kiṃ pana bhante tassa tumhākaṃ vandanakāle @Footnote: 1. Sī. Yu. āmantesi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page169.
Kiñci pāṭihāriyaṃ bhavissatīti. "bhavissati ānandāti. "kiṃ bhanteti. "tassa āgantvā maṃ vandanakāle rājamānena aṭṭhakarīsamatte padese jannumattena odhinā pañcavaṇṇānaṃ dibbapupphānaṃ ghanavassaṃ vassissatīti. Taṃ kathaṃ sutvā nagaravāsino "evaṃ mahāpuñño kira citto nāma gahapati āgantvā ajja satthāraṃ vandissati, evarūpaṃ kira pāṭihāriyaṃ bhavissati, mayampi taṃ mahāpuññaṃ daṭṭhuṃ labhissāmāti paṇṇākāraṃ ādāya maggassa ubhosu passesu aṭṭhaṃsu. Vihārasamīpaṃ āgatakāle pañca bhikkhusatāni paṭhamaṃ āgamiṃsu. Citto gahapati "ammā tumhe pacchato āgacchathāti upāsikāyo vatvā sayaṃ pañcahi upāsakasatehi parivuto satthu santikaṃ agamāsi. Buddhānaṃ sammukhaṭṭhāne pana ṭhitā vā nisinnā vā na ito eto 1- vā honti, buddhavīthiyā dvīsu passesu niccalāva tiṭṭhanti. Citto gahapati mahantaṃ buddhavīthiṃ okkami. Tīṇi phalāni pattena ariyasāvakena olokitolokitaṭṭhānaṃ kampi. "eso kira citto gahapatīti mahājano olokesi. So satthāraṃ upasaṅkamitvā chabbaṇṇānaṃ buddharaṃsīnaṃ anto pavisitvā dvīsu gopphakesu satthu pāde gahetvā vandi. Taṃkhaṇaññeva vuttappakāraṃ pupphavassaṃ vassi. Sādhukārasahassāni pavattiṃsu. So ekamāsaṃ satthu santike vasamānova sakalaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ vihāreyeva nisīdāpetvā mahādānaṃ adāsi. Attanā saddhiṃ āgatepi antovihāreyeva katvā paṭijaggi. Ekadivasaṃpi attano sakaṭesu kiñci @Footnote: 1. Sī. Ma. Yu. etto.--------------------------------------------------------------------------------------------- page170.
Gahetabbaṃ nāhosi. Devamanussehi ābhatapaṇṇākāreneva sabbakiccāni akāsi. So satthāraṃ vanditvā āha "bhante ahaṃ `tumhākaṃ dānaṃ dassāmīti āgacchanto māsaṃ antarāmagge ahosiṃ, idha me māso vītivatto, mayā ābhataṃ kiñci gahetuṃ na labhāmi, ettakaṃ kālaṃ devamanussehi ābhatapaṇṇākāreneva dānaṃ adāsiṃ, sohaṃ sacepi idha saṃvaccharaṃ vasissāmi, neva mama deyyadhammaṃ dātuṃ labhissāmi, sakaṭāni otāretvā gantuṃ icchāmi, paṭisāmanaṭṭhānaṃ me ārocāpethāti. Satthā ānandattheraṃ āha "ānanda upāsakassa ekaṃ padesaṃ tucchaṃ kāretvā dehīti. Thero tathā akāsi. Kappiyabhūmi kira cittassa gahapatino anuññātā. Upāsakopi attanā saddhiṃ āgatehi tīhi janasahassehi saddhiṃ tucchasakaṭehi puna maggaṃ paṭipajji. Devamanussā uṭṭhāya "ayya tayā tucchasakaṭehi gamanakammaṃ katanti sattahi ratanehi sakaṭāni pūrayiṃsu. So attano ābhatapaṇṇākārehi mahājanaṃ paṭijagganto agamāsi. Ānandatthero satthāraṃ vanditvā āha "bhante tumhākaṃ santikaṃ āgacchantopi māsena āgato, idhāpi māsameva vuttho, ettakaṃ kālaṃ ābhatapaṇṇākāreneva dānaṃ adāsi; idāni pañca sakaṭasatāni tucchāni katvā māseneva kira gamissati, devamanussā panassa uṭṭhāya "ayya tayā tucchasakaṭehi gamanakammaṃ katanti sakaṭāni sattahi ratanehi pūrayiṃsu, puna [1]- attano ābhatapaṇṇākāreneva @Footnote: 1. Sī. Yu. etthantare "soti atthi. Ma. so puna.--------------------------------------------------------------------------------------------- page171.
Kira mahājanaṃ paṭijagganto gamissati; kiṃ pana bhante etassa tumhākaṃ santikaṃ āgacchantasseva ayaṃ sakkāro uppajjati, udāhu aññattha gacchantassāpi uppajjatīti. "ānanda mama santikaṃ āgacchantassāpi aññattha gacchantassāpi uppajjateva, ayañhi upāsako saddho pasanno sampannasīlo, evarūpo yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati; tattha tatthevassa lābhasakkāro nibbattatīti vatvā satthā imaṃ pakiṇṇakavagge gāthamāha "saddho sīlena sampanno yasobhogasamappito yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati; tattha tattheva pūjitoti. Attho panassā tattheva āvibhavissati. Evaṃ vutte, ānandatthero cittassa pubbakammaṃ pucchi. Athassa satthā kathento āha "ānanda ayaṃ padumuttarassa bhagavato pādamūle katābhinīhāro kappasatasahassaṃ devamanussesu saṃsaritvā kassapabuddhakāle migaluddakakule nibbatto vuḍḍhimanvāya, ekadivasaṃ deve vassante, migamāraṇatthāya sattiṃ ādāya araññaṃ gantvā mige olokento ekasmiṃ akatapabbhāre sīsaṃ pārupitvā ekaṃ bhikkhuṃ nisinnaṃ disvā "eko ayyo samaṇadhammaṃ karonto nisinno bhavissati, bhattamassa āharissāmīti vegena gehaṃ gantvā ekasmiṃ uddhane hīyo ābhatamaṃsaṃ pacāpetvā ekasmiṃ uddhane bhattaṃ pacāpetvā aññe piṇḍacārike bhikkhū disvā tesaṃpi patte ādāya paññattāsane nisīdāpetvā bhikkhaṃ sampādetvā "ayye parivisathāti aññaṃ āṇāpetvā taṃ bhattaṃ piṭake pakkhipitvā ādāya--------------------------------------------------------------------------------------------- page172.
Gacchanto antarāmagge nānāpupphāni ocinitvā pattapūṭe katvā therassa nisinnaṭṭhānaṃ gantvā "bhante mayhaṃ saṅgahaṃ karothāti vatvā pattamādāya 1- bhattassa pūretvā therassa hatthe ṭhapetvā tehi pupphehi pūjaṃ katvā "yathā me ayaṃ rasapiṇḍapāto pupphapūjāya saddhiṃ cittaṃ tosesi; evaṃ nibbattanibbattaṭṭhāne paṇṇākārasahassāni [2]- āgantvā mayhaṃ cittaṃ tosentu, pañcavaṇṇakusumavassañca vassatūti patthanaṃ ṭhapesi. So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devaloke nibbatti. Nibbattaṭṭhāne jānumattena odhinā dibbapupphavassaṃ vassi. Idānipissa jātadivase ceva idha ca āgatassa pupphavassavassanañca paṇṇākārābhihāro ca sattahi ratanehi sakaṭapūraṇañca tasseva kammassa nissandoti. Sudhammattheravatthu. -------- 15. Vanavāsitissattheravatthu. (59) "aññā hi lābhūpanisāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto vanavāsitissattheraṃ ārabbha kathesi. Desanā rājagahe samuṭṭhitā. Sārīputtattherassa kira pitu vaṅgantabrāhmaṇassa sahāyako mahāsenabrāhmaṇo nāma 3- rājagahe @Footnote: 1. Sī. Yu. pattaṃ gahetvā. 2. Sī. Yu. etthantare "ādāyāti atthi. @ 3. Sī. Yu. "nāmāti natthi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page173.
Vasati. Sārīputtatthero ekadivasaṃ piṇḍāya caranto tasmiṃ anukampāya tassa gehadvāraṃ agamāsi. So pana parikkhīṇavibhavo daliddo jāto. 1- So "mama putto mayhaṃ gehadvāre piṇḍāya carituṃ āgato bhavissati, ahañcamhi duggato, mama putto mayhaṃ duggatabhāvaṃ na jānāti maññe, natthi me koci deyyadhammoti tassa sammukhā bhavituṃ asakkonto nilīyi. Theropi aparampi divasaṃ agamāsi. Brāhmaṇo tatheva nilīyi. "kiñcideva labhitvā dassāmīti cintento nālabhi. Athekadivasaṃ ekasmiṃ brāhmaṇavācake thullasāṭakena saddhiṃ pāyāsapātiṃ labhitvā ādāya gehaṃ gantvāva theraṃ anussari "imaṃ piṇḍapātaṃ mayā therassa dātuṃ vaṭṭatīti. Theropi taṃkhaṇaññeva jhānaṃ samāpajjitvā samāpattito vuṭṭhāya taṃ brāhmaṇaṃ disvā "brāhmaṇo deyyadhammaṃ labhitvā mama āgamanaṃ paccāsiṃsati, mayā tattha gantuṃ vaṭṭatīti saṅghāṭiṃ pārupitvā pattamādāya tassa gehadvāre ṭhitameva attānaṃ dassesi. Brāhmaṇassa theraṃ disvāva cittaṃ pasīdi. Atha naṃ upasaṅkamitvā vanditvā paṭisanthāraṃ katvā antogehe nisīdāpetvā pāyāsapātiṃ gahetvā therassa patte ākiri. Thero upaḍḍhaṃ paṭicchitvā hatthena pattaṃ pidahi. Atha naṃ brāhmaṇo "bhante ekassa paṭiviṃsamattova ayaṃ pāyāso, paralokasaṅgahaṃ me karotha, mā idhalokasaṅgahaṃ; niravasesameva dātukāmomhīti sabbaṃ ākiri. Thero tattheva paribhuñji. Athassa bhattakiccapariyosāne tampi sāṭakaṃ datvā vanditvā evamāha "bhante ahampi tumhehi @Footnote: 1. Sī. Ma. Yu. "jātoti natthi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page174.
Diṭṭhadhammameva pāpuṇeyyanti. Thero "evaṃ hotu brāhmaṇāti tassa anumodanaṃ katvā uṭṭhāyāsanā pakkamanto anupubbena cārikaṃ caramāno jetavanaṃ agamāsi. Duggatakāle dinnadānaṃ pana ativiya hāsetīti brāhmaṇopi taṃ dānaṃ datvā pasannacitto somanassajāto there adhimattasinehamakāsi. So there sineheneva kālaṃ katvā sāvatthiyaṃ therassa upaṭṭhākakule paṭisandhiṃ gaṇhi. Taṃkhaṇaññeva panassa mātā "kucchiyaṃ me gabbho patiṭṭhitoti sāmikassa ārocesi. So tassā gabbhaparihāraṃ adāsi. Tassā accuṇhaatisītaatiambilādiparibhogaṃ vajjetvā sukhena gabbhaṃ pariharamānāya evarūpo dohaḷo uppajji "aho vatāhaṃ sārīputtat- therappamukhāni pañca bhikkhusatāni nimantetvā gehe nisīdāpetvā asambhinnakhīrapāyāsaṃ datvā sayampi kāsāvavatthāni paridahitvā suvaṇṇasarakaṃ ādāya āsanapariyante nisīditvā ettakānaṃ bhikkhūnaṃ ucchiṭṭhapāyāsaṃ paribhuñjeyyanti. Tassā kira so kāsāyavattha- paridahanadohaḷo kucchiyaṃ puttassa buddhasāsane pabbajjāya pubbanimittaṃ ahosi. Athassā ñātakā "dhammiko no dhītāya dohaḷoti sārīputtattheraṃ saṅghattheraṃ katvā pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ asambhinnakhīrapāyāsaṃ adaṃsu. Sāpi ekaṃ kāsāvaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā suvaṇṇasarakaṃ gahetvā āsanapariyante nisinnā ucchiṭṭhapāyāsaṃ paribhuñji. Dohaḷo paṭippassambhi. Tassā yāva gabbhavuṭṭhānā antarantarā katamaṅgalesupi dasamāsaccayena puttaṃ vijātāya katamaṅgalesupi sārīputtattherappamukhānaṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page175.
Pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ appodakamadhupāyāsameva adaṃsu. Pubbe 1- kiresa dārakena brāhmaṇakāle dinnapāyāsassa nissando. Jātamaṅgaladivase pana taṃ dārakaṃ pātova nahāpetvā maṇḍetvā sirisayane satasahassagghanikassa kambalassa upari nipajjāpesuṃ. So tattha nipannakova theraṃ oloketvā "ayaṃ me pubbācariyo, mayā etaṃ nissāya ayaṃ sampatti laddhā, mayā imassa ekaṃ pariccāgaṃ kātuṃ vaṭṭatīti sikkhāpadaggahaṇatthāya nīyamāno taṃ kambalaṃ cūḷaṅguliyā veṭhetvā aggahesi. Athassa "aṅguliyā kambalo laggoti harituṃ ārabhiṃsu. So parodi. Ñātakā "apetha, mā dārakaṃ rodāpethāti kambaleneva saddhiṃ ānayiṃsu. So theraṃ vandanakāle kambalato aṅguliṃ apakkaḍḍhitvā kambalaṃ therassa pādamūle pātesi. Atha ñātakā "daharena kumārena ajānitvā katanti avatvā "puttena no dinnaṃ pariccattameva hotu bhanteti vatvā "bhante satasahassagghanikena kambaleneva pūjākārakassa tumhākaṃ dāsassa sikkhāpadāni dethāti āhaṃsu. "ko nāmāyaṃ dārakoti. "bhante ayyena samānanāmakoti. "tisso nāmesa bhavissatīti. Thero kira gihikāle upatissamāṇavo nāma ahosi. Mātāpissa cintesi "na mayā puttassa ajjhāsayo bhinditabboti. Evaṃ dārakassa nāmakaraṇamaṅgalaṃ katvā puna tassa āhāraparibhogamaṅgalepi puna tassa kaṇṇavijjhanamaṅgalepi dussaggahaṇamaṅgalepi cūḷākaraṇamaṅgalepi sārīputtattherappamukhānaṃ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ appodakamadhupāyāsameva @Footnote: 1. Sī. Ma. Yu. sabbo.--------------------------------------------------------------------------------------------- page176.
Adaṃsu. Dārako vuḍḍhimanvāya sattavassikakāle mātaraṃ āha "amma therassa santike pabbajissāmīti. Sā "sādhu tāta, pubbevāhaṃ `na mayā puttassa ajjhāsayo bhinditabboti manaṃ akāsiṃ, pabbaja puttakāti theraṃ nimantāpetvā tassa āgatassa bhikkhaṃ datvā "bhante tumhākaṃ dāso `pabbajissāmīti vadati, imaṃ ādāya sāyaṃ vihāraṃ gamissāmāti theraṃ uyyojetvā sāyaṇhasamaye mahantena sakkārasammānena puttamādāya vihāraṃ gantvā therassa niyyādesi. Thero tena saddhiṃ kathesi "tissa pabbajjā nāma dukkarā, abbhuṇhena atthe sati, sītalaṃ labhati, sītalena atthe sati, abbhuṇhaṃ labhati, pabbajitā nāma kicchena jīvanti, tvañca sukhedhitoti. "bhante ahaṃ tumhehi vuttaniyāmena sabbaṃ kātuṃ sakkhissāmīti. Thero "sādhūti vatvā tassa paṭikūlamanasikāravasena tacapañcakakammaṭṭhānaṃ ācikkhitvā taṃ pabbājesi. Sakalampi hi dvattiṃsākāraṃ kathetuṃ vaṭṭatiyeva, sabbaṃ kathetuṃ asakkontena [1]- tacapañcakaṃ kathetabbameva, idaṃ hi kammaṭṭhānaṃ sabbabuddhānaṃ avijahitameva. Kesādīsu ekekakoṭṭhāse arahattappattānaṃ bhikkhūnampi bhikkhunīnampi upāsakānampi upāsikānampi paricchedo natthi. Abyattā bhikkhū pana pabbājentā arahattassa upanissayaṃ nāsenti; tasmā thero kammaṭṭhānaṃ ācikkhitvāva pabbājetvā dasasu sīlesu patiṭṭhāpesi. Mātāpitaro puttassa pabbajitassa sakkāraṃ karontā sattāhaṃ vihāreyeva buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa appodakamadhupāyāsameva @Footnote: 1. Sī. Ma. Yu. etthantare "panāti atthi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page177.
Adaṃsu. Bhikkhūpi "nibaddhaṃ appodakamadhupāyāsaṃ paribhuñjituṃ na sakkomāti ujjhāyiṃsu. Tassapi mātāpitaro sattame divase sāyaṃ gehaṃ agamaṃsu. Sāmaṇero aṭṭhame divase bhikkhūhi saddhiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthīvāsino "sāmaṇero kira ajja piṇḍāya pavisissati, sakkāramassa karissāmāti pañcahi sāṭakasatehi cumbiṭakāni 1- katvā pañca piṇḍapātasatāni sajjetvā ādāya paṭipathe ṭhatvā adaṃsu. Punadivase vihārassa upavanaṃ āgantvā adaṃsu. Evaṃ sāmaṇero dvīheva divasehi sāṭakasahassena saddhiṃ piṇḍapātasahassaṃ labhitvā bhikkhusaṅghassa dāpesi. Brāhmaṇakāle dinnassa thullasāṭakassa kiresa nissando. Athassa bhikkhū "piṇḍapātadāyakatissoti nāmaṃ kariṃsu. Punekadivasaṃ sāmaṇero sītakāle vihāracārikaṃ caranto bhikkhū tattha tattha aggisālādīsu visibbente disvā āha "kiṃ bhante visibbentā nisinnatthāti. "sītaṃ no pīḷeti 2- sāmaṇerāti. "bhante sītakāle nāma kambalaṃ pārupituṃ vaṭṭati, so hi sītaṃ paṭibāhituṃ samatthoti. "sāmaṇera tvaṃ mahāpuñño kambalaṃ labheyyāsi, amhākaṃ kuto kambaloti. "tenahi bhante kambalatthikā mayā saddhiṃ āgacchantūti sakalavihāre ārocāpesi. Bhikkhū "sāmaṇerena saddhiṃ gantvā kambalaṃ āharissāmāti sattavassikasāmaṇeraṃ nissāya sahassamattā bhikkhū nikkhamiṃsu. So "ettakānaṃ bhikkhūnaṃ kuto kambale labhissāmīti cittampi anuppādetvā te ādāya nagarābhimukho pāyāsi. Sudinnassa hi @Footnote: 1. Sī. Yu. cumbaṭakāni. 2. Sī. Ma. Yu. "piḷetīti natthi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page178.
Dānassa evarūpo ānubhāvo hoti. So bahinagareyeva gharapaṭipāṭiyā caranto pañca kambalasatāni labhitvā antonagaraṃ pāvisi. Manussā ito cito ca kambale āharanti. Eko pana puriso āpaṇadvārena gacchanto pañca kambalasatāni pasāretvā nisinnaṃ ekaṃ āpaṇikaṃ disvā āha "ambho eko sāmaṇero kambale saṃharanto āgacchati, tava kambale paṭicchādehīti. "kiṃ pana so dinnake gaṇhāti udāhu adinnaketi. "dinnake gaṇhātīti. "evaṃ sante, sace icchissāmi, dassāmi; no ce, na dassāmi; gaccha tvanti uyyojesi. Maccharino hi andhabālā, evaṃ paresu dānaṃ dadamānesu, maccharāyitvā asadisadānaṃ disvā maccharāyanto kālo viya niraye nibbattanti. Āpaṇiko cintesi "ayaṃ puriso attano dhammatāya āgacchamāno `tava kambale paṭicchādehīti maṃ āha, ahampi `sace so dinnakaṃ gaṇhāti, ahaṃ mama santakaṃ sace icchāmi, dassāmi; no ce, na dassāmīti avacaṃ; diṭṭhakaṃ pana adentassa lajjā uppajjati, attano santakaṃ paṭicchādentassa doso natthi; imesu pañcasu kambalasatesu dve kambalā satasahassagghanikā, ime paṭicchādetuṃ vaṭṭatīti dvepi kambale dasāya dasaṃ sambandhitvā tesaṃ antare pakkhipitvā paṭicchādesi. Sāmaṇeropi bhikkhusahassena saddhiṃ taṃ padesaṃ pāpuṇi. Āpaṇikassa sāmaṇeraṃ disvāva puttasineho uppajji. Sakalasarīraṃ sinehena paripuṇṇaṃ ahosi; so cintesi "tiṭṭhantu kambalāni, imaṃ disvā hadayamaṃsampi dātuṃ yuttarūpanti. So te dvepi kambale nīharitvā sāmaṇerassa pādamūle ṭhapetvā vanditvā "bhante--------------------------------------------------------------------------------------------- page179.
Tayā diṭṭhadhammassa bhāgī assanti avaca. Sopissa "evaṃ hotūti anumodanaṃ akāsi. Sāmaṇero antonagarepi pañca kambalasatāni labhi. Evaṃ ekadivaseyeva kambalasahassaṃ labhitvā bhikkhusahassassa adāsi. Athassa "kambaladāyakatissoti nāmaṃ kariṃsu. Evaṃ nāmakaraṇadivase dinnakambalo sattavassikakāle kambalasahassabhāvaṃ pāpuṇi. Buddhasāsanaṃ hi ṭhapetvā natthaññaṃ ṭhānaṃ, yattha appaṃ dinnaṃ bahuṃ hoti, bahuṃ dinnaṃ bahutaraṃ; tenāha bhagavā "tathārūpoyaṃ bhikkhave bhikkhusaṅgho; yathārūpe bhikkhusaṅghe appaṃ dinnaṃ bahuṃ hoti, bahuṃ dinnaṃ bahutaranti. Evaṃ sāmaṇeropi ekassa kambalassa nissandena sattavassiko kambalasahassaṃ labhi. Tassa jetavane viharantassa, abhikkhaṇaṃ ñātidārakā santikaṃ āgantvā kathāsallāpaṃ karonti. So cintesi "mayā idha vasantena, ñātidārakesu āgantvā kathentesu, akathetuṃpi na sakkā, etehi saddhiṃ kathāpapañcena attano patiṭṭhaṃ kātuṃ na sakkā, yannūnāhaṃ satthu santike kammaṭṭhānaṃ uggahetvā araññaṃ paviseyyanti. So satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā yāva arahattā kammaṭṭhānaṃ kathāpetvā upajjhāyaṃ vanditvā pattacīvaramādāya vihārā nikkhamitvā cintesi "sace āsannaṭṭhāne vasissāmi, ñātakā maṃ pakkosissantīti vīsatiyojanasatamaggaṃ agamāsi. Athekena gāmadvārena gacchanto ekaṃ mahallakapurisaṃ disvā pucchi "kinnu kho upāsaka imasmiṃ padese vasantānaṃ āraññakavihāro atthīti. "atthi bhanteti. "tenahi me maggaṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page180.
Ācikkhāti. Mahallakaupāsakassa pana taṃ disvā puttasineho udapādi. Athassa tattheva ṭhito anācikkhitvā "ehi bhante, ācikkhissāmi teti vatvā taṃ gahetvāva agamāsi. Sāmaṇero tena saddhiṃ gacchanto antarāmagge nānāpupphaphalapaṭimaṇḍite chappañcappadese disvā "ayaṃ upāsaka kiṃ padeso nāmāti pucchi. Sopissa tesaṃ nāmāni ācikkhanto āraññakavihāraṃ patvā "idaṃ bhante phāsukaṭṭhānaṃ, idha vasāhīti vatvā "bhante ko nāma tvanti nāmaṃ pucchitvā, "ahaṃ vanavāsitisso nāma upāsakāti vutte, "sve amhākaṃ gāme piṇḍāya carituṃ vaṭṭatīti vatvā nivattitvā attano gāmameva gato "vanavāsitissatthero nāma vihāraṃ āgato, tassa yāgubhattādīni paṭiyādethāti manussānaṃ ārocesi. Sāmaṇero paṭhamameva tisso nāma hutvā tato `piṇḍapātadāyakatisso, kambaladāyakatisso, vanavāsitissoti imāni tīṇi nāmāni labhitvā sattavassabbhantare cattāri nāmāni labhi. So punadivase pātova taṃ gāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Manussā bhikkhaṃ datvā vandiṃsu. Sāmaṇero "sukhitā hotha, dukkhā muccathāti āha. Ekamanussopi tassa bhikkhaṃ datvā puna gehaṃ gantuṃ nāsakkhi. Sabbe olokentāva aṭṭhaṃsu. Sopi attano yāpanamattaṃ gaṇhi. Sakalagāmavāsino tassa pādamūle urena nipajjitvā "bhante tumhesu imaṃ temāsaṃ idha vasantesu, mayaṃ tīṇi saraṇāni gahetvā pañcasu sīlesu patiṭṭhāya māsassa aṭṭha uposathakammāni karissāma, idha vasanatthāya no paṭiññaṃ dethāti. So upakāraṃ sallakkhetvā tesaṃ paṭiññaṃ datvā nibaddhaṃ tattheva piṇḍāya--------------------------------------------------------------------------------------------- page181.
Cari, vanditavanditakkhaṇe ca "sukhitā hotha, dukkhā muccathāti padadvayameva kathetvā pakkāmi. So tattha paṭhamamāsañca dutiyamāsañca vītināmetvā, tatiyamāse gacchante, saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Athassa pavāretvā vutthavassakāle upajjhāyo satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā āha "bhante tissasāmaṇerassa santikaṃ gacchāmīti. "gaccha sārīputtāti. So attano parivāre pañcasate bhikkhū ādāya pakkamanto "āvuso moggallāna, ahaṃ tissasāmaṇerassa santikaṃ gacchāmīti āha. Moggallānatthero "ahampi āvuso gacchissāmīti pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ nikkhami. Etenevupāyena "mahākassapatthero anuruddhatthero upālitthero puṇṇattheroti sabbe mahāsāvakā pañcahi pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ nikkhamiṃsu. Sabbesampi 1- mahāsāvakānaṃ parivārā 2- cattāḷīsabhikkhusahassāni ahesuṃ. Te vīsatiyojanasataṃ maggaṃ gantvā gocaragāmaṃ sampatte sāmaṇerassa nibaddhupaṭṭhāko upāsako gāmadvāreyeva disvā paccuggantvā vandi. Atha naṃ sārīputtatthero pucchi "atthi nu kho upāsaka imasmiṃ padese āraññakavihāroti. "atthi bhanteti. "sabhikkhukoti. "sabhikkhuko bhanteti. "ko nāma tattha vasatīti. "vanavāsitisso bhanteti. "tenahi maggaṃ no ācikkhāti. "ke tumhe bhanteti. "mayaṃ sāmaṇerassa santikaṃ āgatāti. Upāsako te oloketvā dhammasenāpatiṃ ādiṃ katvā sabbepi mahāsāvake sañjāni. So nirantaraṃ pītiyā phuṭṭhasarīro @Footnote: 1. Sī. sabbopi. 2. Sī. Yu. parivāro.--------------------------------------------------------------------------------------------- page182.
Hutvā "tiṭṭhatha tāva bhanteti vegena gāmaṃ pavisitvā "ete ayyā sārīputtattheraṃ ādiṃ katvā asītimahāsāvakā attano attano parivārehi saddhiṃ sāmaṇerassa santikaṃ āgatā, mañcapīṭhapaccattharaṇadīpatelādīni gahetvā vegena nikkhamathāti ugghosesi. Manussā tāvadeva mañcādīni gahetvā therānaṃ padānupadikā hutvā therehi saddhiṃyeva vihāraṃ pavisiṃsu. Sāmaṇero bhikkhusaṅghaṃ sañjānitvā katipayānaṃ mahātherānaṃ pattacīvarāni paṭiggahetvā vattamakāsi. Tassa therānaṃ vasanaṭṭhānaṃ saṃvidahantassa pattacīvare paṭisāmentasseva, samandhakāro jāto. Sārīputtatthero upāsake āha "gacchatha upāsakā, tumhākaṃ andhakāro jātoti. "bhante ajja dhammassavanadivaso, na mayaṃ gamissāma, dhammaṃ suṇissāma, ito pubbe dhammassavanampi no natthīti. "tenahi sāmaṇera dīpaṃ jāletvā dhammassavanakālaṃ ugghosehīti. So tathā akāsi. Atha naṃ thero āha "tissa tava upaṭṭhākā `dhammaṃ sotukāmamhāti vadanti, kathehi tesaṃ dhammanti. Upāsakā ekappahāreneva uṭṭhāya "bhante amhākaṃ ayyo `sukhitā hotha, dukkhā muccathāti imāni dve padāni ṭhapetvā aññaṃ dhammakathaṃ na jānāti, amhākaṃ aññaṃ dhammakathikaṃ dethāti vadiṃsu. Sāmaṇero pana arahattaṃ patvāpi neva tesaṃ dhammakathaṃ kathesi. Tadā pana naṃ upajjhāyo "sāmaṇera kathaṃ pana sukhitā honti, dukkhā muccanti; imesaṃ no dvinnaṃ padānaṃ atthaṃ kathehīti āha. So "sādhu bhanteti cittavījaniṃ gahetvā dhammāsanaṃ abhiruyha pañcahi nikāyehi atthañca kāraṇañca ākaḍḍhitvā ghanavassaṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page183.
Vassanto cātudīpakamahāmegho viya khandhadhātuāyatanabodhipakkhiyadhamme vibhajanto arahattanikūṭena dhammakathaṃ kathetvā "bhante evaṃ arahattappattassa sukhaṃ hoti, arahattappattoyeva dukkhā muccati, sesajanā jātidukkhādīhi ceva nirayadukkhādīhi ca na parimuccantīti āha. "sādhu sāmaṇera sukathito te padabhāṇo, idāni sarabhāṇaṃ bhaṇāhīti. So sarabhāṇampi bhaṇi. Aruṇe uggacchante, sāmaṇerassa upaṭṭhākamanussā dve bhāgā ahesuṃ. Ekacce "na vata no ito pubbe evarūpo kakkhaḷo diṭṭhapubbo, kathañhi nāma evarūpaṃ dhammakathaṃ jānanto ettakaṃ kālaṃ mātāpituṭṭhāne ṭhatvā upaṭṭhahantānaṃ manussānaṃ ekampi dhammapadaṃ na kathesīti kujjhiṃsu. Ekacce "lābhā vata no, ye mayaṃ evarūpaṃ bhadantaṃ guṇaṃ vā aguṇaṃ vā ajānantāpi upaṭṭhahimhā, idāni panassa santike dhammaṃ sotuṃ labhimhāti tussiṃsu. Sammāsambuddhopi taṃ divasaṃ paccūsasamaye lokaṃ olokento vanavāsitissassa upaṭṭhāke attano ñāṇajālassa anto paviṭṭhe disvā "kinnu kho bhavissatīti āvajjanto imamatthaṃ upadhāresi "vanavāsitissassa upaṭṭhākā ekacce kuddhā, ekacce tuṭṭhā, mayhaṃ puttassa pana sāmaṇerassa kuddhā nirayagāmino bhavissanti, gantabbameva tattha mayā, mayi gate, sabbepi te sāmaṇere mettacittaṃ katvā dukkhā muccissantīti. Tepi manussā bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā gāmaṃ gantvā maṇḍapaṃ kāretvā yāgubhattādīni sampādetvā āsanāni paññāpetvā saṅghassa āgamanaṃ olokentā nisīdiṃsu. Bhikkhūpi sarīrapaṭijagganaṃ katvā bhikkhācāravelāya--------------------------------------------------------------------------------------------- page184.
Gāmaṃ pavisantā sāmaṇeraṃ pucchiṃsu "kiṃ nu tissa amhehi saddhiṃ gamissasi, udāhu pacchāti. "mama gamanavelāyameva gamissāmi, gacchatha tumhe bhanteti. Bhikkhū pattacīvaramādāya pāvisiṃsu. Satthā jetavanasmiṃyeva cīvaraṃ pārupitvā pattamādāya ekacittakkhaṇeneva gantvā bhikkhūnaṃ purato ṭhitameva attānaṃ dassesi. "sammāsambuddho āgatoti sakalagāmo saṅkhubhitvā ekakolāhalo ahosi. Manussā udaggacittā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nisīdāpetvā yāguṃ datvā khajjakaṃ adaṃsu. Sāmaṇero, bhatte aniṭṭhiteyeva, antogāmaṃ pāvisi. Gāmavāsino nīharitvā tassa sakkaccaṃ bhikkhaṃ adaṃsu. So yāpanamattaṃ gahetvā satthu santikaṃ gantvā pattaṃ upanāmesi. Satthā "āhara tissāti hatthaṃ pasāretvā pattaṃ gahetvā "passa sārīputta tava sāmaṇerassa pattanti therassa dassesi. Thero satthu hatthato pattaṃ gahetvā sāmaṇerassa datvā "gaccha, attano pattaṭṭhāne nisīditvā bhattakiccaṃ karohīti āha. Gāmavāsino buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ parivisitvā satthāraṃ anumodanaṃ yāciṃsu. Satthā anumodanaṃ karonto evamāha "lābhā vo upāsakā, ye tumhe attano kulupakaṃ sāmaṇeraṃ nissāya `sārīputtaṃ moggallānaṃ kassapanti asītimahāsāvake dassanāya labhatha, ahampi tumhākaṃ kulupakameva nissāya āgato, buddhadassanampi vo imaṃ nissāyeva laddhaṃ, lābhā vo, suladdhaṃ voti. Manussā cintayiṃsu "aho amhākaṃ lābhā; buddhānañceva bhikkhusaṅghassa ca ārādhanasamatthaṃ amhākaṃ ayyaṃ dassanāya labhāma, deyyadhammañcassa dātuṃ labhāmāti.--------------------------------------------------------------------------------------------- page185.
Sāmaṇerassa kuddhamanussā tussiṃsu. Tuṭṭhamanussā bhiyyoso mattāya pasīdiṃsu. Anumodanāvasāne ca bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu. Satthā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Manussā satthāraṃ anugantvā vanditvā nivattiṃsu. Satthā sāmaṇerena saddhiṃ samadhurena gacchanto "sāmaṇera ayaṃ padeso ko nāma, ayaṃ padeso ko nāmāti pubbe tassa upāsakena dassitappadese pucchanto agamāsi. Sāmaṇeropi "bhante ayaṃ itthannāmo, ayaṃ itthannāmoti ācikkhamānova agamāsi. Satthā tassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā pabbatamatthakaṃ abhiruhi. Tattha ṭhitānaṃ pana mahāsamuddo paññāyati. Satthā sāmaṇeraṃ pucchi "tissa pabbatamatthake ṭhito ito cito ca oloketvā kiṃ passasīti. "mahāsamuddaṃ bhanteti. "samuddaṃ disvā kiṃ cintesīti. "mama dukkhitakāle rodantassa, catūhi mahāsamuddehi atirekatarena assunā bhavitabbanti idaṃ bhante cintesinti. "sādhu sādhu tissa, evametaṃ, ekekassa hi sattassa dukkhitakāle paggharitaassu catūhi mahāsamuddehi atirekataramevāti. Idañca pana vatvā imaṃ gāthamāha "catūsu samuddesu jalaṃ parittakaṃ, tato bahuṃ assujalaṃ anappakaṃ dukkhena phuṭṭhassa narassa socato; kiṃkāraṇā samma tuvaṃ pamajjasīti. Atha naṃ puna pucchi "tissa kahaṃ vasasīti. "imasmiṃ pabbhāre bhanteti.--------------------------------------------------------------------------------------------- page186.
"tattha pana vasanto kiṃ cintesīti. "mayā marantena imasmiṃ ṭhāne katassa sarīranikkhepassa paricchedo natthīti cintesiṃ bhanteti. "sādhu sādhu tissa, evametaṃ, imesaṃ hi sattānaṃ paṭhaviyaṃ nipajjitvā amataṭṭhānaṃ nāma natthīti vatvā "upasāḷhakanāmānaṃ sahassāni catuddasa asmiṃ padese daḍḍhāni natthi loke anāmataṃ. Yamhi saccañca dhammo ca ahiṃsā saññamo damo, etadariyā sevanti, etaṃ loke anāmatanti imaṃ dukanipāte upasāḷhakajātakaṃ 1- kathesi. Iti paṭhaviyaṃ sarīranikkhepaṃ katvā marantesu amatapubbe padese marantā nāma natthi. Ānandattherasadisā pana amatapubbe padese parinibbāyanti. Ānandatthero kira vīsavassasatikakāle āyusaṅkhāraṃ olokento parikkhīṇabhāvaṃ ñatvā "ito sattame divase parinibbāyissāmīti ārocesi. Taṃ pavattiṃ sutvā rohiṇīnadiyā ubhayatīravāsikesu manussesu orimatīravāsikā "mayaṃ therassa bahupakārā, amhākaṃ santike parinibbāyissatīti vadiṃsu. Pārimatīravāsikā "mayaṃ therassa bahupakārā, amhākaṃ santike parinibbāyissatīti. Thero tesaṃ vacanaṃ sutvā "ubhayatīravāsinopi mayhaṃ upakārakāva, `ime nāma anupakārāti na sakkā vattuṃ; sacāhaṃ orimatīre parinibbāyissāmi, pārimatīravāsino dhātuggahaṇatthaṃ tehi saddhiṃ kalahaṃ karissanti; sace pārimatīre parinibbāyissāmi, @Footnote: 1. khu. jā. duka. 27/57. tadaṭṭhakathā. 3/70.--------------------------------------------------------------------------------------------- page187.
Orimatīravāsino tathā karissanti; kalaho uppajjamānopi maṃ nissāyeva uppajjissati, vūpasamamānopi maṃ nissāyeva vūpasamissatīti cintetvā "orimatīravāsinopi mayhaṃ upakārakā, pārimatīravāsinopi mayhaṃ upakārakā, anupakārako nāma natthi; orimatīravāsino orimatīreyeva sannipatantu, pārimatīravāsino pārimatīreyevāti āha. Tato sattame divase majjhe nadiyā sattatālappamāṇe ākāse pallaṅkena nisīditvā mahājanassa dhammaṃ kathetvā "mama sarīraṃ majjhe bhijjitvā, eko bhāgo orimatīre patatu; eko pārimatīreti adhiṭṭhāya yathānisinnova tejodhātuṃ samāpajji. Aggijālā uṭṭhahiṃsu. Sarīraṃ majjhe bhijjitvā, eko bhāgo orimatīre pati, eko pārimatīre. Mahājano paridevi. Paṭhavīudriyanasaddo viya ārodanasaddo ahosi satthu parinibbāne ārodanasaddatopi kāruññataro. Manussā cattāro māse rodantā paridevantā "satthu pattacīvaraggāhake tiṭṭhante, satthu ṭhitakālo viya no ahosi, idāni no satthā parinibbutoti vippalapantā vicariṃsu. Puna satthā sāmaṇeraṃ pucchi "tissa imasmiṃ vanasaṇḍe dīpiādīnaṃ sadde na bhāyasīti. "na bhāyāmi bhagavā, apica kho pana etesaṃ saddaṃ sutvā vanarati nāma uppajjatīti vatvā saṭṭhimattāhi gāthāhi vanavaṇṇaṃ nāma kathesi. Atha naṃ satthā "tissāti āmantesi. "kiṃ bhanteti. "mayaṃ gacchāma, tvaṃ gamissasi nivattissasīti. "mayhaṃ upajjhāye maṃ ādāya gacchante, gamissāmi, nivattente, nivattissāmi bhanteti. Satthā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pakkāmi. Sāmaṇerassa pana nivattitumeva--------------------------------------------------------------------------------------------- page188.
Ajjhāsayo. Thero taṃ ñatvā "tissa sace nivattitukāmo, nivattāhīti āha. So satthārañca bhikkhusaṅghañca vanditvā nivatti. Satthā jetavanameva agamāsi. Bhikkhūnaṃ dhammasabhāyaṃ kathā udapādi "aho vata tissasāmaṇero dukkaraṃ karoti; paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāyassa ñātakā sattasu maṅgalesu pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ appodakamadhupāyāsameva adaṃsu, pabbajitakāle antovihāre buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa satta divasāni appodakamadhupāyāsameva adaṃsu, pabbajitvā aṭṭhame divase gāmaṃ pavisanto dvīheva divasehi sāṭakasahassena saddhiṃ piṇḍapātasahassaṃ labhi, punekadivasaṃ kambalasahassaṃ labhi, itissa idha vasanakāle mahālābhasakkāro uppajji, idāni evarūpaṃ lābhasakkāraṃ chaḍḍetvā araññaṃ pavisitvā missakāhārena yāpeti; dukkarakārako vata sāmaṇeroti. Satthā āgantvā "kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā, "imāya nāmāti vutte, "āma bhikkhave lābhūpanisā nāmesā aññā nibbānagāminī paṭipadā aññā; `evaṃ lābhaṃ labhissāmīti hi āraññakādidhūtaṅgasamādānavasena lābhūpanisaṃ rakkhantassa bhikkhuno cattāro apāyā vivaṭadvārāyeva tiṭṭhanti, nibbānagāminiyā pana paṭipadāya uppannaṃ lābhasakkāraṃ pahāya araññaṃ pavisitvā ghaṭento vāyamanto arahattaṃ gaṇhatīti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha--------------------------------------------------------------------------------------------- page189.
"aññā hi lābhūpanisā, aññā nibbānagāminī " evametaṃ abhiññāya bhikkhu buddhassa sāvako sakkāraṃ nābhinandeyya vivekamanubrūhayeti. Tattha "aññā hi lābhūpanisāti: lābhūpanisā nāmesā aññā eva, aññā nibbānagāminī paṭipadā. Lābhuppādakena hi bhikkhunā thokaṃ akusalakammaṃ kātuṃ vaṭṭati. Kāyavaṅkādīni kattabbāni honti. Yasmiṃ hi kāle kāyavaṅkādīsu kiñci karoti, tadā lābho uppajjati. Pāyāsapāṭiyaṃ hi vaṅkaṃ akatvā ujukameva hatthaṃ otāretvā ukkhipantassa, hattho makkhitamattakova hoti, vaṅkaṃ katvā otāretvā ukkhipantassa, pana pāyāsapiṇḍaṃ uddharantova nikkhamati, evaṃ kāyavaṅkādīni karaṇakāleyeva lābhasakkāro uppajjati: ayaṃ adhammikā lābhūpanisā. "upadhisampadā cīvaradhāraṇaṃ bāhusaccaṃ parivāro araññavāsoti evarūpehi pana kāraṇehi uppanno lābho dhammiko nāma hoti. Nibbānagāminīpaṭipadaṃ pūrentena pana bhikkhunā kāyavaṅkādīni pahātabbāni, anandheneva andhena viya amūgeneva mūgena viya abadhireneva badhirena viya bhavituṃ vaṭṭati, asaṭhena amāyena bhavituṃ vaṭṭati. Evametanti: evaṃ lābhuppādanappaṭipadañca nibbānagāminīpaṭipadañca etaṃ ñatvā sabbesaṃ saṅkhatāsaṅkhatadhammānaṃ bujjhanatthena buddhassa savanante jātatthena ovādānusāsaniṃ vā savanatthena sāvako bhikkhu adhammikaṃ catuppaccayasakkāraṃ nābhinandeyya tameva dhammikaṃ na paṭikkoseyya kāyavivekādikaṃ vivekaṃ anubrūhaye; tattha--------------------------------------------------------------------------------------------- page190.
Kāyavivekoti kāyassa ekībhāvo, cittavivekoti aṭṭha samāpattiyo, upadhivivekoti nibbānaṃ, tesu kāyaviveko gaṇasaṅgaṇikaṃ vinodeti, cittaviveko kilesasaṅgaṇikaṃ vinodeti, upadhiviveko saṅkhārasaṅgaṇikaṃ vinodeti, kāyaviveko cittavivekassa paccayo hoti, cittaviveko upadhivivekassa paccayo hoti; vuttampi 1- cetaṃ "kāyaviveko ca vūpakaṭṭhakāyānaṃ nekkhammābhiratānaṃ, cittaviveko ca parisuddhacittānaṃ paramavodānappattānaṃ, upadhiviveko ca nirupadhīnaṃ puggalānaṃ visaṅkhāragatānanti; imaṃ tividhaṃ vivekaṃ brūheyya vaḍḍheyya upasampajja vihareyyāti attho. Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti. Vanavāsitissattheravatthu. Bālavaggavaṇṇanā niṭṭhitā. Pañcamo vaggo. -------The Pali Atthakatha in Roman Book 20 page 151-190. http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=20&A=3126&pagebreak=1 อรรถกถาบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=20&A=3126&pagebreak=1 อ่านอรรถกถาแปลไทย :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=15 เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :- http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=25&A=434 พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=25&A=425 The Pali Tipitaka in Roman Character :- http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=25&A=425 Contents of The Tipitaka Volume 25 http://84000.org/tipitaka/read/?index_25
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]