![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
362. 2. Lakuntakabhaddiyattheragathavannana 1-
pare ambatakarametiadika ayasmato lakuntakabhaddiyattherassa gatha. Ka
uppatti?
ayam kira padumuttarassa bhagavato kale hamsavatinagare mahabhoge kule nibbattitva
vayappatto satthu santike dhammam sunanto nisinno tasmim khane sattharam ekam
bhikkhum manjussaranam aggatthane thapentam disva sayampi tam thanam patthento
buddhappamukhassa bhikkhusamghassa mahadanam datva "aho vatahampi anagate ayam bhikkhu
viya ekassa buddhassa sasane manjussaranam aggo bhaveyyan"ti panidhanam akasi.
Bhagava ca tassa anantarayatam disva byakaritva pakkami.
So tattha yavajivam punnani katva devamanussesu samsaranto phussassa bhagavato
kale cittapattakokilo hutva rajuyyanato madhuram ambaphalam tundenadaya gacchanto
sattharam disva pasannamanaso "dassami"ti cittam uppadesi. Sattha tassa cittam
natva pattam gahetva nisidi. Kokilo dasabalassa patte ambapakkam patitthapesi.
Sattha tam paribhunji. So kokilo pasannamanaso teneva pitisukhena sattaham vitinamesi,
tena ca punnakammena manjussaro ahosi. Kassapasammasambuddhakale pana cetiye
araddhe kim pamanam karoma. Sattayojanappamanam. Atimahantametam. Chayojanappamanam.
Etampi atimahantam. Pancayojanam catuyojanam tiyojanam dviyojananti vutte ayam tada
jetthavaddhaki hutva "etha bho anagate sukhapatijaggiyam katum vattati"ti vatva
rajjuya parikkhipanto gavutamatthake thatva "ekekam mukham gavutam gavutam hotu,
cetiyam ekayojanavattam yojanubbedham 2- bhavissati"ti aha. Te tassa vacane atthamsu.
Iti appamanassa buddhassa pamanam akasiti. Tena pana kammena nibbattanibbattat-
thane annehi nicatarappamano hoti.
@Footnote: 1 cha.Ma. lakundakabhaddiyatthera.... 2 Si. hoti cetiyam evam tiyojanam catuyojanam
So amhakam satthu kale savatthiyam mahabhogakule nibbatti, bhaddiyotissa
namam ahosi. Atirassataya pana lakuntakabhaddiyoti pannayittha. So satthu santike
dhammam sutva patiladdhasaddho pabbajitva bahussuto dhammakathiko hutva madhurena sarena
paresam dhammam kathesi. Athekasmim ussavadivase ekena brahmanena saddhim rathena
gacchanti annatara ganika theram disva dantavidamsakam 1- hasi. Thero tassa dantatthike
nimittam gahetva jhanam uppadetva tam padakam katva vipassanam patthapetva
anagami ahosi, so abhinham kayagataya satiya viharanto ekadivasam ayasmata
dhammasenapatina ovadiyamano arahatte patitthahi. Tena vuttam apadane 2-:-
"padumuttaro nama jino sabbadhammana paragu 3-
ito satasahassamhi loke 4- uppajji nayako.
Tadaham hamsavatiyam setthiputto mahaddhano
janghaviharam vicaram samgharamam agacchaham.
Tada so lokapajjoto dhammam desesi nayako
madhurassaranam 5- pavaram savakam abhikittayi.
Tam sutva mudito hutva karam katva mahesino
vanditva satthuno pade tam thanamabhipatthayim.
Tada buddho viyakasi samghamajjhe vinayako
anagatamhi addhane lacchase tam manoratham.
Satasahassito kappe okkakakulasambhavo
gotamo nama gottena 6- sattha loke bhavissati.
Tassa dhammesu dayado oraso dhammanimmito
bhaddiyo nama namena hessati satthu savako.
@Footnote: 1 Ma. dantavivaranam 2 khu.apa. 33/131/219 (sya) 3 cha.Ma. sabbadhammesu cakkhuma
@4 cha.Ma. kappe 5 cha.Ma. manjussaranam 6 ka. namena
Tena kammena sukatena cetanapanidhihi ca
jahitva manusam deham tavatimsamagacchaham.
Dvenavute ito kappe phusso uppajji nayako
durasado duppasaho sabbalokuttamo jino.
Caranena ca sampanno braha uju patapava
hitesi sabbasattanam bahum mocesi bandhana.
Nandaramavane tassa ahosim phussakokilo
gandhakutisamasanne ambarukkhe vasamaham.
Tada pindaya gacchantam dakkhineyyam jinuttamam
disva cittam pasadetva manjunabhinikujaham.
Rajuyyanam tada gantva supakkam kanakattacam
ambapindam gahetvana sambuddhassopanamayim.
Tada me cittamannaya mahakaruniko jino
upatthakassa hatthato pattam pagganhi nayako.
Adasim hatthacittoham ambapindam mahamune
patte pakkhippa pakkhehi panjalim katvana manjuna.
Sarena rajaniyena savaniyena vagguna
vassanto buddhapujattham nilam 1- gantva nipajjaham.
Tada muditacittam mam buddhapemagatasayam
sakunagghi upagantva ghatayi dutthamanaso.
Tato cutoham tusite anubhotva mahasukham
manussayonimagacchim tassa kammassa vahasa.
Imamhi bhaddake kappe brahmabandhu mahayaso
kassapo nama gottena uppajji vadatam varo.
@Footnote: 1 pali. niddam
Sasanam jotayitva so abhibhuyya kutitthiye
vinayitvana veneyye nibbuto so sasavako.
Nibbute tamhi lokagge pasanna janata bahu
pujanatthaya buddhassa thupam kubbanti satthuno.
Sattayojanikam thupam sattaratanabhusitam
karessama 1- mahesissa iccevam mantayanti te.
Kikino kasirajassa tada senaya nayako
hutvaham appamanassa pamanam cetiye vadim.
Tada te mama vakyena cetiyam yojanuggatam
akamsu naravirassa nanaratanabhusitam.
Tena kammena sukatena cetanapanidhihi ca
jahitva manusam deham tavatimsamagacchaham.
Pacchime ca bhave dani jato setthikule aham
savatthiyam puravare iddhe phite mahaddhane.
Purappavese sugatam disva vimhitamanaso
pabbajitvana na ciram arahattamapapunim.
Cetiyassa pamanam yam akarim tena kammuna
lakuntakasariroham jato paribhavaraho.
Sarena madhurenaham pujetva isisattamam
manjussaranam bhikkhunam aggattamanupapunim.
Phaladanena buddhassa gunanussaranena ca
samannaphalasampanno viharami anasavo.
Kilesa jhapita mayham .pe. katam buddhassa sasanan"ti.
@Footnote: 1 cha.Ma. karissama
Aparabhage annam byakaronto:-
[466] "pare ambatakarame vanasandamhi bhaddiyo
samulam tanhamabbuyha tattha bhaddova jhayati. 1-
[467] Ramanteke mudingehi vinahi panavehi ca
ahanca rukkhamulasmim rato buddhassa sasane.
[468] Buddho ce me varam dajja so ca labbhetha me varo
ganheham sabbalokassa niccam kayagatasatin"ti
ima tisso gatha abhasi.
Tattha pareti setthe adhike, visittheti attho. Adhikavaci hi ayam parasaddo
"param viya mattaya"tiadisu 2- viya. Ambatakarameti evamnamake arame, so kira
chayudakasampanno vanasandamandito ramaniyo hoti, tena "pare"ti visesetva vutto.
"ambatakavane 3- ambatakehi abhilakkhitavane"ti ca vadanti. Vanasandamhiti vanagahane,
ghananicitarukkhagacchalatasamuhe vaneti attho. Bhaddiyoti evamnamako, attanameva thero
annam viya vadati. Samulam tanhamabbuyhati tanhaya mulam nama avijja, tasma
savijjam tanham aggamaggena samugghatetvati attho. Tattha bhaddova jhayatiti
lokuttarehi siladihi bhaddo sundaro tasmimyeva vanasande katakiccataya ditthadhammasukha-
viharavasena aggaphalajhanena jhayati.
Phalasukhena ca jhanasamapattihi ca vitinametiti attano vivekaratim dassetva
"ramanteke"ti gathayapi byatirekamukhena tamevattham dasseti. Tattha mudingehiti
angikadihi murajehi. 4- Vinahiti nandiniadihi vinahi. Panavehiti turiyehi
ramanti eke kamabhogino, sa pana 5- tesam rati anariya anatthasamhita. Ahancati aham pana,
ekako buddhassa bhagavato sasane rato, tatoeva rukkhamulasmim rato abhirato viharamiti
attho.
@Footnote: 1 pali. jhiyayati 2 Si. attayatiadisu, i. atta viyatiadisu
@3 Si.,i. tena parena visesetva vutte ambatake vane 4 Si.,i. pokkharehi
@5 Ma. sasane
Evam attano vivekabhiratim kittetva idani yam kayagatasatikammatthanam bhavetva
arahattam patto, tassa pasamsanattham "buddho ce me"ti gathamaha. Tassattho:- sace
buddho bhagava "ekaham bhante bhagavantam varam yacami"ti maya yacito "atikkantavara
kho bhikkhu tathagata"ti apatikkhipitva mayham yathayacitam varam dadeyya, so ca
varo mamadhippayapurako labbhetha mayham manoratham matthakam papeyyati thero parikappa-
vasena vadati. "bhante sabbo loko sabbakalam kayagatasatikammatthanam bhavetu"ti,
"sabbalokassa niccam kayagatasati bhavetabba"ti katva varam ganhe ahanti dassento
aha "ganheham sabbalokassa, niccam kayagatasatin"ti. Idani aparikkhanagarahamukhena 1-
parikkhanam pasamsanto:-
[469] "ye mam rupena pamimsu ye ca ghosena anvagu
chandaragavasupeta na mam jananti te jana.
[470] Ajjhattanca na janati bahiddha ca na passati
samantavarano balo sa ve ghosena vuyhati.
[471] Ajjhattanca na janati bahiddha ca vipassati
bahiddha phaladassavi sopi ghosena vuyhati.
[472] Ajjhattanca pajanati bahiddha ca vipassati
anavaranadassavi na so ghosena vuyhati"ti
ima catasso gatha abhasi.
Tattha ye mam rupena pamimsuti ye jana aviddasu mama rupena apasadikena
nihinena "akarasadisi panna"ti dhammasarirena ca mam nihinam pamimsu, "orako
ayan"ti hilenta paricchindanavasena mannimsuti attho. Ye ca ghosena anvaguti
ye ca satta ghosena manjuna mam sambhavanavasena anugata bahu mannimsu,
@Footnote: 1 Si.,i. aparikkhakagarahamukhena parikkhake
Tam tesam miccha, na hi aham rupamattena avamantabbo, ghosamattena va na bahum
mantabbo, tasma chandaragavasupeta, na mam jananti te janati te duvidhapi
jana 1- chandaragassa vasam upeta appahinachandaraga sabbaso pahinachandaragam mam
na jananti.
Avisayo tesam madiso ajjhattam bahiddha ca aparinnatavatthutayati dassetum
"ajjhattan"tiadi vuttam. Ajjhattanti attano santane khandhayatanadidhammam.
Bahiddhati parasantane. Athava ajjhattanti mama abbhantare asekkhasilakkhandhadim.
Bahiddhati mameva akappasampattiyadiyuttam bahiddha rupadhammappavattim cakkhuvinnana-
dippavattim ca. Samantavaranoti evam ajjhattanca bahiddha ca ajananena samantato
avaranayutto avatananagatiko. Sa ve ghosena vuyhatiti so paraneyyabuddhiko
balo ghosena paresam vacanena vuyhati niyyati akaddhiyati.
Bahiddha ca vipassatiti yo ca vuttanayena ajjhattam na janati, bahiddha pana
sutanusarena akappasampattiadiupadharanena va visesato passati. "gunavisesayutto
siya"ti mannati, sopi bahiddha phaladassavi nayaggahena phalamattam ganhanto vuttanayena
ghosena vuyhati, sopi madise na janatiti attho.
Yo pana ajjhattanca khinasavassa abbhantare asekkhasilakkhandhadigunam janati,
bahiddha cassa patipattisallakkhanena visesato gunavisesayogam passati. Anavaranadassavi
kenaci anavato hutva ariyanam gune datthum natum samattho, na so ghosamattena
vuyhati yathavato dassanatoti
lakuntakabhaddiyattheragathavannana nitthita.
@Footnote: 1 Si.,i. mam janantiti te duvidhapi
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 140-146.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=33&A=3199&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=33&A=3199&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=362
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6728
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6865
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6865
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]