![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
456. 6. Mahapajapatigotamitherigathavannana
buddhavira namo tyatthutiadika mahapajapatigotamiya gatha.
Ayampi kira padumuttarassa bhagavato kale hamsavatinagare kulagehe nibbattitva
vinnutam patva satthu santike dhammam sunanti sattharam ekam bhikkhunim rattannunam
aggatthane thapentam disva adhikarakammam katva tam thanantaram patthetva 1- yavajivam
danadini punnani katva kappasatasahassam devamanussesu samsaritva kassapassa ca
bhagavato antare amhakanca bhagavato buddhasunne loke baranasiyam pancannam
dasisatanam jetthika hutva nibbatti. Atha sa vassupanayikasamaye panca paccekabuddhe
nandamulakapabbharato isipatane otaritva nagare pindaya caritva isipatanameva
gantva vassupanayikasamaye kutiya atthaya hatthakammam pariyesante disva ta
dasiyo ca tasam attano attano ca samike samadapetva 2- cankamanadi 3- parivara-
sampanna panca kutiyo karetva mancapithapaniyaparibhojaniyabhajanadini upatthapetva
paccekabuddhe temasam tattheva vasanatthaya patinnam karetva varabhikkham patthapesum.
@Footnote: 1 Ma.,i. patthapetva 2 Ma. samadiyitva 3 cha.Ma. cankamadi...
Ya attano varadivase bhikkham datum na sakkoti, tassa sayam sakagehato niharitva
deti. Evam temasam patijaggitva pavaranaya sampattaya ekekam dasim 1- ekekam
satakam vissajjapesi. Panca satakasatani 2- ahesum. Tani parivattapetva pancannam
paccekabuddhanam ticivarani katva adasi. Paccekabuddha tasam passantinamyeva akasena
gandhamadanapabbatam agamamsu.
Tapi sabba yavajivam kusalam katva devaloke nibbattimsu. Tasam jetthika
tato cavitva baranasiya avidure pesakaragame pesakarajetthakassa gehe
nibbattitva vinnutam patva padumavatiya putte pancasate paccekabuddhe disva
sampiyayamana sabbe vanditva bhikkham adasi. Te bhattakiccam katva gandhamadanameva
agamamsu. Sapi yavajivam kusalam katva devamanussesu samsaranti amhakam satthu
nibbattito puretarameva devadahanagare mahasuppabuddhassa gehe patisandhim ganhi,
gotamitissa gottagatameva namam ahosi. Mahamayaya kanitthabhagini. Lakkhanapathakapi
"imasam dvinnampi kucchiyam vasita daraka cakkavattino bhavissanti"ti byakarimsu.
Suddhodanamaharaja vayappattakale dvepi mangalam katva attano gharam abhinesi.
Aparabhage amhakam satthari uppajjitva pavattitapavaradhammacakke anupubbena
tattha tattha veneyyanam anuggaham karonte vesalim upanissaya kutagarasalayam
viharante suddhodanamaharaja setacchattassa hettha arahattam sacchikatva parinibbayi.
Atha mahapajapatigotami pabbajitukama hutva sattharam ekavaram pabbajjam yacamana
alabhitva dutiyavaram kese chindapetva kasayani acchadetva kalahavivada-
suttantadesanaya pariyosane 3- nikkhamitva pabbajitukamanam pancasatanam sakyakumaranam
padaparicarikahi saddhim vesalim gantva anandattheram sattharam yacapetva atthahi
garudhammehi 4- pabbajjanca upasampadanca patilabhi. Itara pana sabbapi ekato
upasampanna ahesum. Ayamettha sankhepo, vittharato panetam vatthu paliyam 5- agatameva.
@Footnote: 1 Si. ekeka dasi 2 cha.Ma. pancathulasatakasatani 3 khu.su. 25/869/503
@4 an.atthaka. 23/141/281 5 vi.cula. 7/404/237, an.atthaka. 23/141/281
Evam upasampanna pana mahapajapatigotami sattharam upasankamitva abhivadetva
ekamantam atthasi. Athassa sattha dhammam desesi. Sa satthu santike kammatthanam
gahetva bhavanamanuyunjanti nacirasseva abhinnapatisambhidaparivaram arahattam papuni.
Sesa pana pancasata bhikkhuniyo nandakovadapariyosane 1- chalabhinna ahesum. Athekadivasam
sattha jetavane mahavihare ariyaganamajjhe nisinno bhikkhuniyo thanantare thapento
mahapajapatigotamim rattannunam bhikkhuninam aggatthane thapesi. Sa phalasukhena nibbanasukhena
ca vitinamenti katannutaya thatva ekadivasam satthu gunabhitthavanapubbakaupakaraka-
vibhavanamukhena 2- annam byakaronti:-
[157] "buddhavira namo tyatthu sabbasattanamuttama
yo mam dukkha pamocesi annanca bahukam janam.
[158] Sabbadukkham parinnatam hetutanha visosita
bhavitatthangiko 3- maggo nirodho phusito maya.
[159] Mata putto pita bhata ayyaka ca pure ahum
yathabhuccam ajananti samsarimham anibbisam.
[160] Dittho hi me so bhagava antimoyam samussayo
vikkhino jatisamsaro natthi dani punabbhavo.
[161] Araddhaviriye pahitatte niccam dalhaparakkame
samagge savake passe esa buddhana vandana.
[162] Bahunam vata atthaya maya janayi gotamam
byadhimaranatunnanam dukkhakkhandham byapanudi"ti
ima gatha abhasi.
@Footnote: 1 Ma.u. 14/398/344 2 Si....pubbangamupakaravibhavanamukhena
@3 Si.,Ma.,i. ariyatthangiko, cha. bhavito atthangiko
Tattha buddhavirati catusaccabuddhesu vira, sabbabuddha hi 1- uttamaviriyehi
catusaccabuddhehi va catubbidhasammappadhanaviriyanipphattiya vijitavijayatta vira nama.
Bhagava pana viriyaparamiparipuriya caturangasamannagataviriyadhitthanena satisayacatubbidha-
sammappadhanakiccanipphattiya tassa ca veneyyasantane sammadeva patitthapitatta
visesato viriyayuttataya viroti vattabbatam arahati. Namo tyatthuti namo namakkaro te
hotu. Sabbasattanamuttamati apadadibhedesu sattesu siladigunehi uttama bhagava.
Tadekadesam satthupakaragunam dassetum "yo mam dukkha pamocesi, annanca bahukam janan"ti
vatva attano dukkha pamuttabhavam 2- vibhaventi "sabbadukkhan"ti gathamaha.
Puna yato pamocesi, tam vattadukkham ekadesena dassenti "mata putto"ti
gathamaha. Tattha mata puttotiadimhi yasmim bhave ekassa mata ahosi. Tato
annasmim bhave tasseva putto, tato annasmim bhave pita, bhata ahuti attho.
Yathabhuccam ajanantiti pavattihetuadim yathabhutam anavabujjhanti. Samsarimham anibbisanti
samsarasamudde patittham avindanti alabhanti va bhavadisu aparaparuppattivasena samsarim
ahanti kathenti aha "mata putto"tiadim. Yasmim bhave etassa mata ahosi,
tato annasmim bhave tasseva putto, tato annasmim bhave pita bhata ahuti
attho.
"dittho hi me"ti gathayapi attano dukkhato pamuttabhavameva vibhaveti.
Tattha dittho hi me so bhagavati so bhagava sammasambuddho attana dittha-
lokuttaradhammadassanena nanacakkhuna maya paccakkhato dittho. Yo hi dhammam passati,
so bhagavantam passati nama. Yathaha "yo kho vakkali dhammam passati, so mam
passati"tiadim. 3-
@Footnote: 1 Si. sabbannubuddha hi, Ma.,i. buddho hutva 2 Si.,i. dukkarapamuttabhavam
@3 sam.kha. 17/87/96
Araddhaviriyeti paggahitaviriye. Pahitatteti nibbanam pesitacitte. Niccam
dalhaparakkameti apattassa pattiya pattassa vepullatthaya phalasamapattatthaya ca sabbakalam
thiraparakkame. Samaggeti siladitthisamannena samhatabhavena samagge. Satthudesanaya
savanante jatatta savake, 1- "ime maggattha ime phalattha"ti yathavato passati.
Esa buddhana vandanati ya satthu dhammasarirabhutassa ariyasavakanam ariyabhavabhutassa
ca lokuttaradhammassa attapaccakkhakiriya, esa sammasambuddhanam savakabuddhananca
vandana yathavato gunaninnata.
"bahunam vata atthaya"ti osanagathayapi satthu lokassa bahupakaratamyeva
vibhaveti. Yam panettha atthato na vibhattam, tam suvinneyyameva.
Athekada mahapajapatigotami satthari vesaliyam viharante mahavane kutagara-
salayam sayam vesaliyam bhikkhunupassaye viharanti pubbanhasamayam vesaliyam pindaya
caritva bhattam bhunjitva attano divatthane yathaparicchinnakalam phalasamapattisukhena
vitinametva phalasamapattito vutthaya attano patipattim paccavekkhitva somanassajata
attano ayusankhare avajjenti tesam khinabhavam natva evam cintesi "yannunaham
viharam gantva bhagavantam anujanapetva attano 2- manobhavaniye ca there sabbeva
sabrahmacariye apucchitva idheva agantva parinibbayeyyan"ti. Yatha ca theriya,
evam tassa parivarabhutanam pancannampi bhikkhunisatanam parivitakko ahosi. Tena
vuttam apadane 3-:-
"ekada lokapajjoto vesaliyam mahavane
4- kutagaresu salaya 4- vasate narasarathi.
Tada jinassa matuccha mahagotami bhikkhuni
tahimyeva 5- pure ramme vasi bhikkhunupassaye.
@Footnote: 1 Si.,i. savaketi 2 cha.Ma. ayam patho na dissati 3 khu.apa. 33/97/309
@4-4 cha.Ma. kutagare susalayam 5 cha.Ma. tahim kate
Bhikkhunihi vimuttahi satehi saha pancahi
rahogataya tassevam cittassapi 1- vitakkitam.
Buddhassa parinibbanam savakaggayugassa va
rahulanandanandanam naham lacchami passitum.
Buddhassa parinibbana savakaggayugassa va
mahakassapanandanam anandarahulana ca.
Patikaccayusankharam osajjitvana nibbutim
gaccheyyam lokanathena anunnata mahesina.
Tatha pancasatanampi bhikkhuninam vitakkitam
asi khemadikanampi etadeva vitakkitam.
Bhumicalo tada asi nadita devadundubhi
upassayadhivatthayo devata sokapilita.
Vilapanta sakarunam 2- tatthassuni pavattayum
sabba 3- bhikkhuniyo tahi upagantvana gotamim.
Nipacca sirasa pade idam vacanamabravum
tattha toyalavasitta mayamayye rahogata.
Sa cala calita bhumi nadita devadundubhi
parideva ca suyyante kimattham nuna gotami.
Tada avoca sa sabbam yathaparivitakkitam
tatopi 4- sabba ahamsu yathaparivitakkitam.
@Footnote: 1 cha.Ma.,i. citassasi 2 cha.Ma. sukarunam 3 cha.Ma. mitta 4 cha.Ma. tayopi
Yadi te rucitam ayye nibbanam paramam sivam
nibbayissama sabbapi buddhanunnatapubbake. 1-
Mayam sahava nikkhanta gharapi ca bhavapi ca
sahayeva gamissama nibbanam puramuttamam. 2-
Nibbanaya vajantinam kim vakkhamiti sa vadam
saha sabbahi nigganchi bhikkhuninilaya tada.
Upassaye yadhivattha devata ta khamantu me
bhikkhuninilayassedam pacchimam dassanam mama.
Na jara maccu va yattha appiyehi samagamo
piyehi na viyogotthi tam vajjiyam 3- asankhatam.
Avitaraga tam sutva vacanam sugatorasa
sokatta paridevimsu aho no appapunnata.
Bhikkhuninilayo sunno bhuto tahi vina ayam
pabhate viya tarayo na dissanti jinorasa.
Nibbanam gotami yati satehi saha pancahi
nadisatehiva saha ganga pancahi sagaram.
Rathiyaya vajantiyo disva saddha upasika
ghara nikkhamma padesu nipacca idamabravum.
Pasidassu mahabhoge anathayo vihaya no
taya na yutta nibbatum icchatta vilapimsu ta.
@Footnote: 1 cha.Ma. buddhanunnaya subbate 2 cha.Ma. padamuttamam 3 cha.Ma. vajissam
Tasam sokapahanattham avoca madhuram giram
ruditena alam putta hasakaloyamajja vo.
Parinnatam maya dukkham dukkhahetu vivajjito
nirodho me sacchikato maggo capi subhavito.
Paricinno maya sattha katam buddhassa sasanam
ohito garuko bharo bhavanetti samuhata.
Yassatthaya pabbajita agarasmanagariyam
so me attho anuppatto sabbasamyojanakkhayo.
Buddho tassa ca saddhammo anuno yava titthati
nibbatum tava kalo me ma mam socatha puttika.
Kondannanandanandadi titthanti rahulo jino
sukhito sahito samgho hatadappava 1- titthiya.
Okkakavamsassa yaso ussito maramaddano
nanu sampattikalo 2- me nibbanatthaya puttika.
Cirappabhuti yam mayham patthitam ajja sijjhate
anandabherikaloyam kim vo assuhi puttika.
Sace mayi daya atthi yadi catthi katannuta
saddhammatthitiya sabba karotha viriyam dalham.
Thinam adasi pabbajjam sambuddho yacito maya
tasma yathaham nandissam tatha tamanutitthatha.
@Footnote: 1 cha.Ma. hatadabba ca 2 cha.Ma. sampati kalo
Ta evamanusasitva bhikkhunihi purakkhata
upecca buddham vanditva idam vacanamabravi.
Aham sugata te mata tvam ca vira pita mama
saddhammasukhada natha tayi jatamhi gotama.
Samvaddhitoyam sugata rupakayo maya tava
anandiyo 1- dhammakayo mama samvaddhito taya.
Muhuttam tanhasamanam khiram tvam payito maya
tayaham santamaccantam dhammakhiram hi payita.
Bandhanarakkhane mayham anano 2- tvam mahamune
puttakamitthiyo 3- yacam labhanti tadisam sutam.
Mandhatadinarindanam ya mata sa bhavannave
nimuggaham taya putta tarita bhavasagaRa.
Ranno mata mahesiti sulabham namamitthinam
buddhamatati yam namam etam paramadullabham.
Tanca laddham mahavira panidhanam mamam taya
anukam va mahantam va tam sabbam puritam maya.
Parinibbatumicchami vihayemam kalevaram
anujanahi me vira dukkhantakara nayaka.
Cakkankusadhajakinne pade kamalakomale
pasarehi panamam te karissam puttapemaham. 4-
@Footnote: 1 cha.Ma. anindito 2 cha.Ma. anano 3 cha.Ma. puttakama thiyo 4 cha.Ma. puttauttame
Suvannarasisankasam sariram kuru pakatam
katva deham suditthante santim gacchami nayaka.
Dvattimsalakkhanupetam suppabhalankatam tanum
sanjhaghanava balakkam matuccham dassayi jino.
Phullaravindasankase tarunadiccasappabhe
cakkankite padatale tato sa sirasa pati.
Panamami naradicca adiccakulaketukam
pacchime marane mayham na tam ikkhamaham puna.
Itthiyo nama lokagga sabbadosakara mata
yadi ko catthi doso me khamassu karunakara.
Itthikananca pabbajjam yamaham 1- yacim punappunam
tattha ce atthi doso me tam khamassu narasabha.
Maya bhikkhuniyo vira tavanunnaya sasita
tattha ce atthi dunnitam tam khamassu khamadhiti. 2-
Akkhante nama khantabbam kim bhave gunabhusane
kimuttaram te vakkhami nibbanaya vajantiya.
Suddhe anune mama bhikkhusamghe
loka ito nissaritum khamante
pabhatakale byasanangatanam
disvana niyyati hi 3- candalekha.
@Footnote: 1 cha.Ma. ham tam 2 cha.Ma. khamadhipa 3 cha.Ma. niyyativa
Tadetara bhikkhuniyo jinaggam
tarava candanugata sumerum
padakkhinam katva 1- nipacca pade
thita mukhantam samudikkhamana.
Na tittipubbam tava dassanena
cakkhum na sotam tava bhasitena
cittam mamam kevalamekameva
pappuyya tam dhammarasena titti.
Nadato parisayam te vaditabbapaharino
ye te dakkhanti vadanam dhanna te narapungava.
Dighanguli tambanakhe subhe ayatapanhike
ye pade panamayanti 2- tepi dhanna gunandhara.
Madhurani pahatthani dosagghani hitani ca
ye te vakyani sunanti 3- tepi dhanna naruttama.
Dhannahante mahavira padapujanatappara
tinnasamsarakantara suvakyena sirimato.
Tato sa anusavetva bhikkhusamghampi subbata
rahulanandanande ca vanditva idamabravi.
Asivisalayasame rogavase kalevare
nibbinna 4- dukkhasanghate jaramaranagocare.
@Footnote: 1 cha.Ma. kacca 2 cha.Ma. panamissanti 3 cha.Ma. suyyanti 4 cha.Ma. nibbinda
Nanakalimalakinne parayatte nirihake
tena nibbatumicchami anumannatha puttaka.
Nando rahulabhaddo ca vitasoka nirasava
thitacala dhiti vira 1- dhammatamanucintayum.
Dhiratthu sankhatam lolam asaram kadalupamam
mayamaricisadisam ittaram anavatthitam.
Yattha nama jinassayam matuccha buddhaposika
gotami nidhanam yati aniccam sabbasankhatam.
Anando ca tada sekho kanittho 2- jinavacchalo
tatthassuni karonto so karunam paridevati.
Bhasanti 3- gotami yati nuna buddhopi nibbutim
gacchati nacireneva aggi viya nirindhano.
Evam vilapamanam tam anandam aha gotami
sutisagaragambhiram 4- buddhopatthanatapparam. 5-
Na yuttam socitum putta hasakale upatthite
taya me saranam putta nibbanam tamupagatam.
Taya tata samajjhittho pabbajjam anujani no
ma putta vimano hohi saphalo te parissamo.
Yam na dittham puranehi titthikacariyehi ca
tam padam sukumarihi sattavassahi veditam.
@Footnote: 1 cha.Ma. thitacalatthiti thira 2 cha.Ma. sokatto 3 cha.Ma. ha santim
@4 cha.Ma. sutasagaragambhira 5 cha.Ma. buddhopatthana tappara
Buddhasasanapaleta 1- pacchimam dassanam tava
tattha gacchamaham putta gato yattha na dissate.
Kadaci dhammam desento khipi lokagganayako
tadaham asimsavacam avocam anukampika.
Ciram jiva mahavira kappam tittha mahamune
sabbalokahitatthaya bhavassu ajaramaro.
Tam tathavadinim buddho mamam so etadabravi
na hevam vandiya buddha yatha vandasi gotami.
Katham carahi sabbannu vanditabba tathagata
katham avandiya buddha tam me akkhahi pucchito.
Araddhaviriye pahitatte niccam dalhaparakkame
samagge savake passa etam buddhana vandanam.
Tato upassayam gantva ekikaham vicintayim
samaggam parisam natho rodhesi tibhavantago.
Handaham parinibbissam ma vipattitamaddasam
evaham cintayitvana disvana isisattamam.
Parinibbanakalam me arocemi 2- vinayakam
tato so samanunnasi kalam janahi gotami.
Kilesa jhapita mayham bhava sabbe samuhata
nagiva 3- bandhanam chetva viharami anasava.
@Footnote: 1 ka. buddhasasanapaleta 2 cha.Ma. arocesim 3 cha.Ma. nagova
Svagatam vata me asi buddhasetthassa 1- santike
tisso vijja anuppatta katam buddhassa sasanam.
Patisambhida catasso vimokkhapi ca atthime
chalabhinna sacchikata katam buddhassa sasanam.
Thinam dhammabhisamaye ye bala vimatim gata
tesam ditthippahanattham iddhim dassehi gotami.
Tada nipacca sambuddham uppatitvana ambaram
iddhi aneka dassesi buddhanunnaya gotami.
Ekika bahudha asi bahudha cekika tatha
avibhavam tirobhavam tirokuddam 2- tironagam.
Asajjamana agama bhumiyampi nimujjatha
abhijjamane udake aganchi mahiya yatha.
Sakuniva tathakase pallankena kami tada
vasam vattesi kayena yava brahmanivesanam.
Sinerum dandam katvana chattam katva mahamahim
samulam parivattetva dharayam cankami nabhe.
Chassurodayakaleva lokancakasi dhumikam
yugante viya tam lokam 3- jalamalakulam aka.
Muccalindam mahaselam merumulanadantare
sasapariva sabbani ekenagganhi mutthina.
@Footnote: 1 cha.Ma. mama buddhassa 2 cha.Ma. tirokuttam 3 cha.Ma. viya lokam sa
Angulaggena chadesi bhakaram sanisakaram
candasurasahassani avelamiva dharayi.
Catusagaratoyani dharayi ekapanina
yugantajaladakaram mahavassam pavassatha.
Cakkavattim saparisam mapayi sa nabhattale
garulam dviradam siham vinadantam padassayi.
Ekika abhinimmitva appameyyam bhikkhuniganam
puna antaradhapetva ekika munimabravi.
Matuccha te mahavira tava sasanakarika
anuppatta sakam attham pade vandami cakkhuma.
Dassetva vividham iddhim 1- orohitva nabhattala
vanditva lokapajjotam ekamantam nisidi sa.
Sa visavassasatika jatiyaham mahamune
alam ettavata vira nibbayissami nayaka.
Tadativimhita sabba parisa sa katanjali
avocayye katham asi atuliddhiparakkama.
Padumuttaro nama jino sabbadhammesu cakkhuma
ito satasahassamhi kappe uppajji nayako.
Tadaham hamsavatiyam jatamaccakule ahum
sabbopakarasampanne iddhe phite mahaddhane.
@Footnote: 1 cha.Ma. vividha iddhi
Kadaci pituna saddhim dasiganapurakkhata
mahata parivarena tam upecca narasabham.
Vasavam viya vassantam dhammameghamanasavam
saradadiccasadisam ramsimalakulam jinam. 1-
Disva cittam pasadetva sutva cassa subhasitam
matuccham bhikkhunim agge thapentam naranayakam.
Sutva datva mahadanam sattaham tassa tadino
sasamghassa naraggassa paccayani bahuni ca.
Nipacca padamulamhi tam thanamabhipatthayim
tato mahaparisatim avoca isisattamo.
Ya sasamgham abhojesi sattaham lokanayakam
tamaham kittayissami sunatha mama bhasato.
Satasahassito kappe okkakakulasambhavo
gotamo nama gottena sattha loke bhavissati.
Tassa dhammesu dayada orasa dhammanimmita
gotami nama namena hessati satthusavika.
Tassa buddhassa matuccha jivitapalika 2- ayam
rattannunanca aggattam bhikkhuninam labhissati.
Tam sutvana pamoditva yavajivam tada jinam
paccayehi upatthitva tato kalam kata aham.
@Footnote: 1 cha.Ma. ramsijalasamujjalam 2 cha.Ma. jivitapadika
Tavatimsesu devesu sabbakamasamiddhisu
nibbatta dasahangehi anne abhibhavim aham.
Rupasaddehi gandhehi rasehi phusanehi ca
ayunapi ca vannena sukhena yasasapi ca.
Tathevadhipateyyena adhigayha virocaham
ahosim amarindassa mahesi dayita tahim.
Samsare samsarantiham kammavayusamerita
kasikaranno 1- visaye ajayim dasagamake.
Pancadasasatanuna nivasanti tahim tada
sabbesam tattha yo jettho tassa jaya ahosaham.
Sayambhuno pancasata gamam pindaya pavisum
te disvana aham tuttha saha sabbahi natibhi. 2-
Katva pancasatam kutim 3- catumase upatthahum
ticivarani datvana samsarimha sasamika.
Tato cuta sabbapi ta tavatimsam gata mayam
pacchime ca bhave dani jata devadahe pure.
Pita anjanasakko me mata mama sulakkhana
tato kapilavatthusmim suddhodanagharam gata.
Sesa sakyakule jata sakyanam gharamagamum
aham visittha sabbasam jinassapadika ahum.
@Footnote: 1 cha.Ma. kasissa ranno 2 cha.Ma. itthibhi 3 puga hutvava sabbayo
Mama puttobhinikkhamma buddho asi vinayako
pacchaham pabbajitvana satehi saha pancahi.
Sakiyanihi dhirahi saha santisukham phusim
ye tada pubbajatiyam amhakam asu samino.
Sahapunnassa kattaro mahasamayakaraka
phusimsu arahattante sugatenanukampita.
Tadetara bhikkhuniyo aruhimsu nabhattalam
sangata viya tarayo virocimsu mahiddhika.
Iddhi aneka dassesum pilandhavikatim yatha
kammaro kanakasseva kammannassa susikkhito.
Dassetva patiherani vicittani bahuni ca
tosetva vadipavaram munim saparisam tada.
Orohitvana gagana vanditva isisattamam
anunnata naraggena yathatthane nisidisum.
Ahonukampika amham sabbasam vira 1- gotami
vasita tava punnehi patta no asavakkhayam.
Kilesa jhapita amham bhava sabbe samuhata
nagiva bandhanam chetva viharama anasava.
Svagatam vata no asi buddhasetthassa santike
tisso vijja anuppatta katam buddhassa sasanam.
@Footnote: 1 cha.Ma. cira
Patisambhida catasso vimokkhapi ca atthime
chalabhinna sacchikata katam buddhassa sasanam.
Iddhisu ca vasi homa dibbaya sotadhatuya
cetopariyananassa vasi homa mahamune.
Pubbenivasam janama dibbacakkhu visodhitam
sabbasavaparikkhina natthi dani punabbhava.
Atthe dhamme ca nerutte patibhane ca vijjati
nanam amham mahavira uppannam tava santike.
Asmabhi paricinnosi mettacitta hi nayaka
anujanahi sabbasam nibbanaya mahamune.
Nibbayissama iccevam kim vakkhami vadantiyo
yassa dani ca vo kalam mannathati jinobravi.
Gotamiadika tayo tada bhikkhuniyo jinam
vanditva asana tamha vutthaya agamimsu ta.
Mahata janakayena saha lokagganayako
anusamyayi so viro matuccham yavakotthakam.
Tada nipati padesu gotami lokabandhuno
sahetarahi 1- sabbahi pacchimam padavandanam.
Idam pacchimakam mayham lokanathassa dassanam
na puna amatakaram passissami mukham tava.
@Footnote: 1 cha.Ma. saheva tahi
Na ca me vandanam vira tava pade sukomale
samphusissati lokagga ajja gacchami nibbutim.
Rupena kim tavanena ditthe dhamme yathatathe
sabbam sankhatamevetam anassasikamittaram.
Sa saha tahi gantvana bhikkhunupassayam sakam
addhapallankamabhujja nisidi paramasane.
Tada upasika tattha buddhasasanavacchala
tassa pavattim sutvana upesum padavandika.
Karehi uram pahanta chinnamula yatha lata
rodanta karunam ravam sokatta bhumipatita.
Ma no saranade nathe vihaya gami nibbutim
nipatitvana yacama sabbayo sirasa mayam.
Ya padhanatama tasam saddha panna upasika
tassa sisam pamajjanti idam vacanamabravi.
Alam putta visadena marapasanuvattina
aniccam sankhatam sabbam viyogantam calacalam.
Tato sa ta visajjitva pathamajjhanamuttamam
dutiyanca tatiyanca samapajji catutthakam.
Akasayatananceva vinnanancayatanam 1- tatha
akincam nevasannanca samapajji yathakkamam.
@Footnote: 1 cha.Ma. vinnanayatanam
Patilomena jhanani samapajjittha 1- gotami
yavata pathamam jhanam tato yavacatutthakam.
Tato vutthaya nibbayi dipacciva nirasava
bhumicalo maha asi nabhasa vijjuta pati.
Panadita dundubhiyo paridevimsu devata
pupphavutthi ca gagana abhivassatha medanim.
Kampito merurajapi rangamajjhe yatha nato
sokena catidinova viravo asi sagaro.
Deva nagasura brahma samviggahimsu tamkhane
anicca vata sankhara yathayam vilayam gata.
Ya ce mam parivarimsu satthu sasanakarika
tayopi anupadana dipasikha 2- viya nibbuta.
Ha yoga vippayoganta haniccam sabbasankhatam
ha jivitam vinasantam iccasi paridevana.
Tato deva ca brahma ca lokadhammanuvattanam
kalanurupam kubbanti upetva isisattamam.
Tada amantayi sattha anandam sutasagaram
gacchananda nivedehi bhikkhunam matu nibbutim.
Tadanando niranando assuna punnalocano
gaggarena sarenaha samagacchantu bhikkhavo.
@Footnote: 1 ka. samapajjatha 2 cha.Ma. dipacci
Pubbadakkhinapacchasu uttaraya ca santike
sunantu bhasitam mayham bhikkhavo sugatorasa.
Ya vaddhayi payattena sariram pacchimam mune
sa gotami gata santim tarava suriyodaye.
Buddhamatapi pannattim thapayitva gatasamam
na yattha pancanettopi tattha 1- dakkhati nayako.
Yassatthi sugate saddha yo va sisso 2- mahamune
buddhassa matu sakkaram karotu sugatoraso.
Suduratthapi tam sutva sighamagacchu bhikkhavo
keci buddhanubhavena keci iddhisu kovida.
Kutagare vare ramme sabbasonnamaye subhe
mancakam samaropesum yattha suttasi gotami.
Cattaro lokapala te amsehi samadharayum
sesa sakkadika deva kutagare samaggahum.
Kutagarani sabbani asum pancasatanipi
saradadiccavannani vissakammakatani hi.
Sabba tapi bhikkhuniyo asum mancesu sayita
devanam khandhamarulha niyyanti anupubbaso.
Sabbaso chaditam asi vitanena nabhattalam
satara candasura ca lanchita kanakamaya.
@Footnote: 1 cha.Ma. gatim 2 cha.Ma. ca piyo
Pataka ussitaneka cittaka 1- pupphakancuka
obhaggakasapaduma 2- mahiya pupphamuggatam.
Dissanti candasuriya pajjalanti 3- ca taraka
majjham gatopi cadicco na tapesi sasi yatha.
Deva dibbehi gandhehi malehi surabhihi ca
vaditehi ca naccehi sangitihi ca pujayum.
Nagasura ca brahmano yathasatti yathabalam
pujayimsu ca niyyantim nibbutam buddhamataram.
Sabbayo purato nita nibbuta sugatorasa
gotami niyyate paccha sakkata buddhaposika.
Purato devamanuja sanagasurabrahmaka
paccha sasavako buddho pujattham yati matuya.
Buddhassa parinibbanam nedisam asi yadisam
gotamiparinibbanam atiacchariyam 4- ahu.
Buddho buddhassa nibbane nopatiyadi bhikkhavo
buddho gotaminibbane sariputtadika yatha. 5-
Citakani karitvana sabbagandhamayani ca 6-
gandhacunnavikinnani jhapayimsu ca ta tahim.
Sesabhagani dayhimsu atthi sesani sabbaso
anando ca tadavoca samvegajanakam vaco.
@Footnote: 1 cha.Ma. vitata 2 cha.Ma. ogatakasapaduma 3 ka. vijjalanti
@4 cha.Ma. atevacchariyam 5 cha.Ma. tatha 6 cha.Ma. te
Gotami nidhanam yata dayhancassa sarirakam
sanketam buddhanibbanam nacirena bhavissati.
Tato gotamidhatuni tassa pattagatani so
upanamesi nathassa anando buddhacodito.
Panina tani paggayha avoca isisattamo
mahato saravantassa yatha rukkhassa titthato.
Yo so mahattaro khandho palujjeyya aniccata
tatha bhikkhunisamghassa gotami parinibbuta.
Aho acchariyam mayham nibbutayapi matuya
sariramattasesaya natthi sokapariddavo.
Na sociya paresam sa tinnasamsarasagara
parivajjitasantapa sitibhuta sunibbuta.
Panditasi mahapanna puthupanna tatheva ca
rattannu bhikkhuninam sa evam dharetha bhikkhavo.
Iddhisu ca vasi asi dibbaya sotadhatuya
cetopariyananassa vasi asi ca gotami.
Pubbenivasamannasi dibbacakkhu visodhitam
sabbasavaparikkhina natthi tassa punabbhavo.
Atthadhammaniruttisu patibhane tatheva ca
parisuddham ahu nanam tasma socaniya na sa.
Ayoghanahatasseva jalato jatavedaso 1-
anupubbupasantassa yatha na nayate gati.
Evam samma vimuttanam kamabandhoghatarinam
pannapetum gati natthi pattanam acalam padam. 2-
Attadipa tato hotha satipatthanagocara
bhavetva sattabojjhange dukkhassantam karissatha"ti.
Ittham sudam mahapajapatigotami bhikkhuni ima gathayo abhasitthati.
Mahapajapatigotamitherigathavannana nitthita.
-------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 34 page 177-201.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=34&A=3810&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=34&A=3810&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=456
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=9350
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9403
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9403
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]