![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
329. 7. Sambhūtattheragāthāvaṇṇanā
yo dandhakāletiādikā āyasmato sambhūtattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto
@Footnote: 1 Sī. sanditaṃ bandhitaṃ
Buddhasuññe loke candabhāgāya nadiyā tīre kinnarayoniyaṃ nibbatto ekadivasaṃ
aññataraṃ paccekabuddhaṃ disvā pasannamānaso vanditvā katañjalī ajjunapupphehi
pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde
kulagehe nibbattitvā sambhūtoti laddhanāmo vayappatto bhagavato parinibbānassa
pacchā dhammabhaṇḍāgārikassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā
samaṇadhammaṃ karonto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1-:-
"candabhāgānadītīre ahosiṃ kinnaro tadā
addasaṃ virajaṃ buddhaṃ sayambhuṃ aparājitaṃ.
Pasannacitto sumano vedajāto katañjalī
gahetvā ajjunaṃ pupphaṃ sayambhuṃ abhipūjayiṃ.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā kinnaraṃ dehaṃ tāvatiṃsamagacchahaṃ.
Chattiṃsakkhattuṃ devindo devarajjamakārayiṃ
dasakkhattuṃ cakkavattī mahārajjamakārayiṃ.
Padesarajjaṃ vipulaṃ gaṇanāto asaṅkhiyaṃ
sukhette vappitaṃ bījaṃ sayambhusmiṃ ahosi me. 2-
Kusalaṃ vijjate mayhaṃ pabbajiṃ anagāriyaṃ
pūjāraho ahaṃ ajja sakyaputtassa sāsane.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā vimuttisukhena viharanto vassasataparinibbute bhagavati vesālikesu
vajjiputtakesu dasa vatthūni paggayha ṭhitesu kākaṇḍakaputtena yasattherena ussāhitehi
sattasatehi khīṇāsavehi taṃ diṭṭhiṃ bhinditvā saddhammaṃ paggaṇhantehi dhammavinayasaṅgahe
@Footnote: 1 khu.apa. 33/106/156 ajjunapupphiyattherāpadāna (syā) 2 cha.Ma. sayambhumhi aho mama
Kate tesaṃ vajjiputtakānaṃ uddhammaubbinayadīpane dhammasaṃvegena thero:-
[291] "yo dandhakāle tarati taraṇīye ca dandhaye
ayonisosaṃvidhānena 1- bālo dukkhaṃ nigacchati.
[292] Tassatthā parihāyanti kāḷapakkheva candimā
āyasakyañca 2- pappoti mittehi ca virujṇati.
[293] Yo dandhakāle dandheti taraṇīye ca tāraye
yonisosaṃvidhānena sukhaṃ pappoti paṇḍito.
[294] Tassatthā paripūrenti sukkapakkheva candimā
yaso kittiñca pappoti mittehi na virujjhatī"ti
imā gāthā bhaṇanto aññaṃ byākāsi.
Tattha yo dandhakāle taratīti kismiñci kattabbavatthusmiṃ "kappati nu kho,
na nu kho kappatī"ti vinayakukkucce uppanne yāva viyattaṃ vinayadharaṃ pucchitvā
taṃ kukkuccaṃ na vinodeti, tāva dandhakāle tassa kiccassa dandhāyitabbasamaye tarati
madditvā vītikkamaṃ karoti. Taraṇīye ca dandhayeti gahaṭṭhassa tāva saraṇagamanasīla-
samādānādike, pabbajitassa vattapaṭivattakaraṇādike samathavipassanānuyoge ca taritabbe
sampatte sīghaṃ taṃ kiccaṃ ananuyuñjitvā "āgamanamāse pakkhe vā karissāmī"ti
dandhāyeyya, taṃ kiccaṃ akarontova kālaṃ vītināmeyya. Ayonisosaṃvidhānenāti evaṃ
dandhāyitabbe taranto taritabbe ca dandhāyanto anupāyasaṃvidhānena upāyasaṃvidhānā-
bhāvena bālo mandabuddhiko puggalo sampati āyatiṃ ca dukkhaṃ anatthaṃ pāpuṇāti.
Tassatthā parihāyantīti tassa tathārūpassa puggalassa diṭṭhadhammikādibhedā
atthā kāḷapakkhe candimā viya parihāyanti divase divase parikkhayaṃ pariyādānaṃ gacchanti.
"asuko puggalo assaddho appasanno kusīto hīnaviriyo"tiādinā āyasakyaṃ viññūhi
@Footnote: 1 cha.Ma. ayonisaṃvidhānena 2 Sī. āyasasyañca
Garahitabbataṃ pappoti pāpuṇāti. Mittehi ca virujjhatīti "evaṃ paṭipajja, mā
evaṃ paṭipajjā"ti ovādadāyakehi kalyāṇamittehi "avacanīyā mayan"ti ovādassa
anādāneneva 1- viruddho nāma hoti.
Sesagāthādvayassa vuttavipariyāyena attho veditabbo. Keci panettha "tarati
dandhaye"ti padānaṃ attabhāvena bhāvanācittassa 2- paggahaniggahe uddharanti, taṃ pacchima-
gāthāsu yujjati. Purimā hi dve gāthā pabbajitakālato paṭṭhāya caritabbaṃ samaṇadhammaṃ
akatvā kukkuccapakatatāya dasa vatthūni dīpetvā saṃghena nikkaḍḍhite vajjiputtake
sandhāya therena vuttā, pacchimā pana attasadise sammā paṭipanne sakatthaṃ
nipphādetvā ṭhiteti.
Sambhūtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
-------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 20-23.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=33&A=452
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=33&A=452
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=329
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6260
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6371
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6371
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]