![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
20. 8. Ratthapalattherapadanavannana
padumuttarassa bhagavatotiadikam ayasmato ratthapalattherassa apadanam.
Ayampayasma purimabuddhesu katadhikaro tattha tattha bhave vivattupanissayani
punnani upacinanto padumuttarassa bhagavato uppattito puretarameva hamsavatinagare
gahapatimahasalakule nibbattitva vayappatto pitu accayena gharavase patitthito
@Footnote: 1 pali. kanikaram pupphitam. 2 pali. chetvana tam. 3 Si. sadhetva.
Ratanakotthagarakammikena dassitam aparimanam vamsanugatam dhanam disva "imam ettakam
dhanarasim mayham pituayyakapayyakadayo attana saddhim gahetva gantum nasakkhimsu,
maya pana gahetva gantum vattati"ti cintetva kapanaddhikadinam mahadanam
adasi. So abhinnalabhim ekam tapasam upasankamitva tena devalokadhipacce
niyojito yavajivam punnani katva tato cuto devaloke nibbattitva
dibbasampattim anubhavanto tattha yavatayukam thatva tato cuto manussaloke bhinnam
rattham sandharetum samatthassa kulassa ekaputtako hutva nibbatti. Tena samayena
padumuttaro bhagava loke uppajjitva pavattitavaradhammacakko veneyyasatte
nibbanamahanagarasankhatam khemantabhumim sampapesi. Atha so kulaputto anukkamena
vinnutam patto ekadivasam upasakehi saddhim viharam gantva sattharam dhammam
desentam disva pasannacitto parisapariyante nisidi.
Tena kho pana samayena sattha ekam bhikkhum saddhapabbajitanam
aggatthane thapesi. So tam disva pasannamanaso satasahassabhikkhuparivutassa 1-
bhagavato sattaham mahadanam datva tam thanam patthesi. Sattha anantarayena
samijjhanabhavam disva "ayam anagate gotamassa nama sammasambuddhassa sasane
saddhapabbajitanam aggo bhavissati"ti byakasi. So sattharam bhikkhusamghanca
vanditva utthayasana pakkami. So yavatayukam punnani katva tato cavitva
devamanussesu samsaranto ito dvenavute kappe phussassa bhagavato kale satthu
vematikesu tisu rajaputtesu sattharam upatthahantesu tesam punnakiriyasu
sahayakiccam akasi. Evam tattha tattha bhave bahum kusalam upacinitva sugatisuyeva
samsaranto imasmim buddhuppade kururatthe thullakotthikanigame ratthapalasetthino
@Footnote: 1 Ma.,i. parivarassa.
Gehe nibbatti. Tassa bhinnam rattham sandharetum samatthakule nibbattatta
ratthapaloti vamsanugatameva namam ahosi. So mahata parivarena vaddhanto
anukkamena yobbanappatto matapituhi patirupena darena samyojito mahante ca
yase patitthapito dibbasampattisadisasampattim paccanubhoti.
Atha bhagava kururatthe janapadacarikam caranto thullakotthikam anupapuni.
Tam sutva ratthapalo kulaputto sattharam upasankamitva satthu santike dhammam
sutva patiladdhasaddho pabbajitukamo sattaham bhattacchedam katva kicchena kasirena
matapitaro anujanapetva sattharam upasankamitva pabbajjam yacitva satthu
anattiya annatarassa santike pabbajitva yonisomanasikarena kammam karonto
vipassanam vaddhetva arahattam papuni. Arahattam pana patva sattharam
anujanapetva matapitaro passitum thullakotthikam gantva tattha sapadanam
pindaya caranto pitu nivesane abhidosikam kummasam labhitva tam amatam viya
paribhunjanto pitara nimantito svatanaya adhivasetva dutiyadivase pitu
nivesane pindapatam paribhunjitva alankatapatiyatte itthagarajane upagantva
"kidisa nama ta ayyaputta accharayo, yasam tvam hetu brahmacariyam carasi"ti-
adini 1- vatva palobhanakammam katum araddhe tassadhippayam viparivattetva
aniccatadipatisamyuttam dhammam kathento:-
"passa cittakatam bimbam arukayam samussitam
aturam bahusankappam yassa natthi dhuvam thiti.
Passa cittakatam rupam manina kundalena ca
atthim tacena onaddham saha vatthehi sobhati.
@Footnote: 1 Ma.Ma. 13/301/276.
Alattakakata pada mukham cunnakamakkhitam
alam balassa mohaya no ca paragavesino.
Atthapadakata kesa netta anjanamakkhita
alam balassa mohaya no ca paragavesino.
Anjaniva nava citta putikayo alankato
alam balassa mohaya no ca paragavesino.
Odahi migavo pasam nasada vaguram migo
bhutva nivapam gacchama kandante migabandhake.
Chinno paso migavassa nasada vaguram migo
bhutva nivapam gacchama socante migaluddake"ti 1-
ima gathayo abhasi. Ima gatha vatva vehasam abbhggantva ranno
korabyassa migajinavanuyyane 2- mangalasilapatte nisidi. Therassa kira pita sattasu
dvarakotthakesu aggalam dapetva malle anapesi "nikkhamitum ma detha,
kasayani apanetva setakani nivasapetha"ti. Tasma thero akasena
agamasi. Atha raja korabyo therassa tattha nisinnabhavam sutva tam upasankamitva
sammodaniyam katham saraniyam vitisaretva "idha bho ratthapala pabbajanto
byadhiparijunnam va jarabhoganatiparijunnam va patto pabbajati, tvam pana
kincipi parijunnam anupagato eva kasma pabbajasi"ti pucchi. Athassa thero
"upaniyyati loko addhuvo, atano loko anabhissaro, asarano loko sabbam
pahaya gamaniyam, uno loko atitto tanhadaso"ti 3- imesam catunnam
@Footnote: 1 Ma.Ma. 13/302/277, khu.thera. 26/769/374.
@2 Si. migacira... 3 Ma.Ma. 13/305/281.
Dhammuddesanam attana viditabhavam kathetva tassa desanaya anugitim 1- kathento:-
"passami loke sadhane manusse
laddhana vittam na dadanti moha
luddha dhanam 2- sannicayam karonti
bhiyyova kame abhipatthayanti.
Raja pasayhappathavim vijetva
sasagarantam mahimavasanto 3-
oram samuddassa atittarupo
param samuddassapi patthayetha.
Raja ca anne ca bahu manussa
avitatanha maranam upenti
unava hutvana jahanti deham
kamehi lokamhi na hatthi titti.
Kandanti nam nati pakiriya kese
`aho vata no amara'ti cahu
vatthena nam parutam niharitva
citam samodhaya tato dahanti.
So dayhati sulehi tujjamano
ekena vatthena pahaya bhoge
na miyamanassa 4- kavanti tana
nati ca mitta atha va sahaya.
@Footnote: 1 Ma. anuthutim. 2 ka. laddha dhanam.
@3 Si. mahiyavasanto. 4 pali. miyyamanassa, evamuparipi.
Dayadaka tassa dhanam haranti
satto pana gacchati yena kammam
na miyamanam dhanamanveti kinci
putta ca dara ca dhananca rattham.
Na dighamayum labhate dhanena
na capi vittena jaram vihanti
appam hidam jivitamahu dhira
asassatam vipparinamadhammam.
Addha dalidda ca phusanti phassam
balo ca dhiro ca tatheva phuttho
balo hi balya vadhitova seti
dhiro ca no 1- vedhati phassaphuttho.
Tasma hi pannava dhanena seyya
yaya vosanamidhadhigacchati
abyositatta hi bhavabhavesu
papani kammani karonti 2- moha.
Samsaramapajja paramparaya
tassappapanno abhisaddahanto
upeti gabbhanca paranca lokam.
Coro yatha sandhimukhe gahito
sakammuna hannati papadhammo
@Footnote: 1 pali. na. 2 cha.Ma. karoti.
Evam paja pecca paramhi loke
sakammuna hannati papadhammo.
Kama hi citra madhura manorama
viruparupena mathenti cittam
adinavam kamagunesu disva
tasma aham pabbajitomhi raja.
Dumapphalaniva patanti manava
dahara ca vuddha ca sarirabheda
etampi disvana pabbajitomhi raja
apannakam samannameva seyyo.
Saddhayaham pabbajito upeto jinasasane
avanjha 1- mayham pabbajja anano bhunjami bhojanam.
Kame adittato disva jatarupani satthato
gabbhavokkantito 2- dukkham nirayesu mahabbhayam.
Etamadinavam natva 3- samvegam alabhim tada
soham viddho tada santo sampatto asavakkhayam.
Paricinno maya sattha katam buddhassa sasanam
ohito garuko bharo bhavanetti samuhata.
Yassatthaya pabbajito agarasma anagariyam
so me attho anuppatto sabbasamyojanakkhayo"ti 4-
@Footnote: 1 pali. avajja. 2 pali. gabbhe vokkantito.
@3 pali. disva. 4 khu.thera. 26/776-93/375-7.
Ima gatha avoca. Evam thero ranno korabyassa dhammam desetva satthu
santikameva gato. Sattha ca aparabhage ariyaganamajjhe nisinno theram saddha-
pabbajitanam aggatthane thapesi.
[97-8] Evam so thero pattaetadaggatthano pubbakammam saritva
somanassajato pubbacaritapadanam pakasento padumuttarassa bhagavatotiadimaha.
Varanago maya dinnoti tassa bhagavato rupakaye pasiditva varo uttamo
settho isadanto rathisasadisadanto urulhava bharavaho 1- rajaraho va.
Setacchattopasobhitoti hatthikkhandhe ussapitasetacchattena upasevito sobhamano.
Punapi kim visittho varanago? sakappano 2- hatthalankarasahito. Samgharamam
Buddhappamukhassa bhikkhusamghassa vasanatthaya aramam viharam akarayim karesim.
[99] Catupannasasahassaniti tasmim karapite viharabbhantare
catupannasasahassani pasadani ca aham akarayim karesinti attho.
Mahoghadanam karitvanati sabbaparikkharasahitam mahoghasadisam mahadanam sajjetva
mahesino munino niyyadesinti attho.
[100] Anumodi mahaviroti caturasankhyeyyasatasahassesu kappesu
abbocchinnaussahasankhatena viriyena mahaviro sayambhu sayameva bhuto jato
laddhasabbannutannano aggo settho puggalo anumodi viharanumodanam akasi.
Sabbe jane hasayantoti sakalanantaparimane devamanusse hasayanto
santutthe kurumano amatanibbanapatisamyuttam catusaccadhammadesanam desesi pakasesi
vivari vibhaji uttani akasiti attho.
@Footnote: 1 i. saravaho. 2 pali. sathabbano.
[101] Tam me viyakasiti tam mayham katapunnam balam visesena pakatam
akasi. Jalajuttamanamakoti jale jatam jalajam padumam, padumuttaranamakoti attho.
"jalanuttamanayako"tipi patho. Tattha attano pabhaya jalantiti jalana,
candimasuriyadevabrahmano, tesam jalananam uttamoti jalanuttamo. Sabbasattanam
nayako uttamoti nayako, sambharavante satte nibbanam neti papetiti va
nayako, jalanuttamo ca so nayako cati jalanuttamanayako. Bhikkhusamghe nisiditvati
bhikkhusamghassa majjhe nisinno ima gatha abhasatha pakatam katva kathesiti
attho. Sesam uttanatthamevati.
Ratthapalattherapadanavannana nitthita.
----------
The Pali Atthakatha in Roman Book 50 page 22-30.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=50&A=480&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=50&A=480&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=32&i=20
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=32&A=1404
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=32&A=1847
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=32&A=1847
Contents of The Tipitaka Volume 32
http://84000.org/tipitaka/read/?index_32
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]