![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
199. 2. Vajjiputtatakattheragāthāvaṇṇanā 1-
ekakā mayaṃ araññeti āyasmato vajjiputtakattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayaṃ hi 2- purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ
upacinanto ito ekanavute kappe vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā
viññutaṃ patto ekadivasaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso nāgapupphakesarehi
pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde
amaccakule nibbatti, vajjiputtakotissa nāmaṃ ahosi. So bhagavato vesāligamane
buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā katapubbakicco kammaṭṭhānaṃ gahetvā
vesāliyā avidūre aññatarasmiṃ vanasaṇḍe viharati. Tena ca samayena vesāliyaṃ
ussavo ahosi. Tattha tattha naccagītavāditaṃ pavattati, mahājano haṭṭhatuṭṭho
ussavasampattiṃ paccanubhoti, taṃ sutvā so bhikkhu ayoniso ummujjanto vivekaṃ
viñchamāno 3- kammaṭṭhānaṃ vissajjetvā attano anabhiratiṃ pakāsento:-
"ekakā mayaṃ araññe viharāma
apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ
etādisikāya rattiyā
ko su nāma amhehi pāpiyo"ti
gāthamāha.
Taṃ sutvā vanasaṇḍe adhivatthā devatā taṃ bhikkhuṃ anukampamānā "yadipi
tvaṃ bhikkhu araññavāsehi pīḷento 4- vadasi, vivekakāmā pana viddasuno taṃ bahu
maññantiyevā"ti imamatthaṃ desentī:-
@Footnote: 1 cha.Ma.,i. vajjiputta... evamuparipi 2 cha.Ma. ayampi 3 cha.Ma. vajjamāno,
@ Sī. riccamāno 4 cha.Ma. araññavāsaṃ hīḷento
"ekako tvaṃ araññe 1- viharasi
apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ
tassa te bahukā pihayanti
nerayikā viya saggagāminan"ti
gāthaṃ vatvā "kathaṃ hi nāma tvaṃ bhikkhu niyyānike sammāsambuddhassa sāsane
pabbajitvā aniyyānikaṃ vitakkaṃ vitakkessasī"ti santajjentī saṃvejesi. Evaṃ so
bhikkhu tāya devatāya saṃvejito kasābhihato viya bhaddo 2- assājānīyo vipassanāvīthiṃ
otāretvā 3- na cirasseva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ
apadāne 4- :-
"suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ sataraṃsiṃva bhāṇumaṃ
obhāsentaṃ disā sabbā uḷurājaṃva pūritaṃ.
Purakkhataṃ sāvakehi sāgareheva medaniṃ
nāgaṃ paggayha reṇūhi vipassissābhiropayiṃ.
Ekanavute ito 5- kappe yaṃ reṇuṃ abhipūjayiṃ 6-
duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ 7- phalaṃ.
Paṇṇatālīsito kappe reṇu nāmāsi khattiyo
sattaratanasampanno cakkavattī mahabbalo.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā "ayaṃ me arahattappattiyā aṅkuso jāto"ti attano
devatāya ca vuttanayaṃ saṅkaḍḍhitvā 8- :-
@Footnote: 1 ka. araññasmiṃ 2 cha.Ma. bhadro 3 cha.Ma. otaritvā 4 khu.apa. 32/62/201
@ reṇupūjakattherāpadāna 5 cha.Ma. ekanavutito 6 cha.Ma. yaṃ reṇumabhiropayiṃ
@7 Sī. pupphapūjāyidaṃ 8 Sī. saritvā
[62] "ekakā mayaṃ araññe viharāma
apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ
tassa me bahukā pihayanti
nerayikā viya saggagāminan"ti
gāthaṃ abhāsi.
Tassattho:- anapekkhabhāvena vane chaḍḍitadārukkhaṇḍaṃ viya yadipi mayaṃ ekakā
ekākino asahāyā imasmiṃ araññe viharāma, evaṃ viharato pana tassa me
bahukā pihayanti maṃ bahū atthakāmarūpā kulaputtā abhipatthenti "aho vatassa
mayampi vajjiputtakatthero viya gharabandhanaṃ pahāya araññe vihareyyāmā"ti. Yathā
kiṃ? nerayikā viya saggagāminaṃ, yathā nāma nerayikā attano pāpakammena niraye
nibbattasattā saggagāminaṃ saggūpagāminaṃ pihayanti "aho vata mayampi nirayadukkhaṃ
pahāya saggasukhaṃ paccanubhaveyyāmā"ti evaṃ sampadamidanti 1- attho. Ettha ca attani
garubahuvacanappayogassa icchitabbattā "ekakā mayaṃ viharāmā"ti puna tassa atthassa
ekattaṃ sandhāya "tassa me"ti ekavacanappayogo kato. "tassa me", "saggagāminan"ti
ca ubhayampi `pihayantī'ti padaṃ apekkhitvā upayogatthe sampadānaniddeso daṭṭhabbo.
Taṃ abhipatthentīti ca tādise araññavāsādiguṇe abhipatthentā nāma 2- hontīti
katvā vuttaṃ. 3- Tassa meti vā tassa mama santike guṇeti adhippāyo.
Vijjiputtakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
---------------
@Footnote: 1 Ma. evaṃ pihayantīti 2 Sī.,Ma. abhipatthentānaṃ abhipatthentā nāma
@3 Sī. vuttamevāti
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 220-222.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=32&A=4912
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=32&A=4912
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=199
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5337
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5575
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5575
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]