![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
206. 9. Channattheragāthāvaṇṇanā
sutvāna dhammaṃ mahato mahārasanti āyasmato channattherassa gāthā. Kā
uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ
upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto
ekadivasaṃ siddhatthaṃ bhagavantaṃ aññataraṃ rukkhamūlaṃ upagacchantaṃ disvā pasannacitto
mudusamphassaṃ paṇṇasantharaṃ santharitvā adāsi. Pupphehi ca samantato okiritvā pūjaṃ
akāsi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā punapi aparāparaṃ puññāni katvā
sugatīsuyeva saṃsaranto amhākaṃ bhagavato kāle suddhodanamahārājassa gehe dāsiyā
@Footnote: 1 udāna.A. 37/322 sārīputtasuttavaṇṇanāya saṃsandetabbaṃ 2 Sī. ānisaṃsatā
Kucchimhi nibbatti, channotissa nāmaṃ ahosi, bodhisattena sahajāto. So satthu
ñātisamāgame paṭiladdhasaddho pabbajitvā bhagavati pemena "amhākaṃ buddho amhākaṃ
dhammo"ti mamattaṃ uppādetvā sinehaṃ chindituṃ asakkonto samaṇadhammaṃ akatvā
satthari parinibbute satthārā āṇattavidhinā katena brahmadaṇḍena santajjito
saṃvegappatto hutvā sinehaṃ chinditvā vipassanto na cireneva arahattaṃ pāpuṇi.
Tena vuttaṃ apadāne 1- :-
"siddhatthassa bhagavato adāsiṃ paṇṇasantharaṃ
samantā upahārañca kusumaṃ okiriṃ ahaṃ.
Pāsādevaṃ guṇaṃ rammaṃ anubhomi mahārahaṃ
mahagghāni ca pupphāni sayanebhisavanti 2- me.
Sayanehaṃ tuvaṭṭāmi vicitte pupphasanthate
pupphavuṭṭhi ca sayane abhivassati tāvade.
Catunnavutito kappe adāsiṃ paṇṇasantharaṃ
duggatiṃ nābhijānāmi santharassa idaṃ phalaṃ.
Tiṇasantharakā nāma sattete cakkavattino
ito te pañcame kappe uppajjiṃsu janādhipā.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā vimuttisukhasantappito pītivegavissaṭṭhaṃ 3- udānaṃ
udānento:-
[69] "sutvāna dhammaṃ mahato mahārasaṃ
sabbaññutaññāṇavarena desitaṃ
@Footnote: 1 khu.apa. 32/45/191 senāsanadāyakattherāpadāna 2 Ma. sayanebhivassanti
@3 Sī. pītivegavissaṭaṃ
Maggaṃ papajjiṃ amatassa pattiyā
so yogakkhemassa pathassa kovido"ti
gāthaṃ abhāsi.
Tattha sutvānāti suṇitvā, sotena gahetvā ohitasoto sotadvārānusārena
upadhāretvā. Dhammanti catusaccadhammaṃ. Mahatoti bhagavato. Bhagavā hi mahantehi
uḷāratamehi sīlādiguṇehi samannāgatattā, sadevakena lokena visesato mahanīyatāya
ca "mahā"ti vuccati, yā tassa mahāsamaṇoti samaññā jātā. Nissakkavacanañcetaṃ
"mahato dhammaṃ sutvānā"ti. Mahārasanti vimuttirasassa dāyakattā uḷārarasaṃ.
Sabbaññutaññāṇavarena desitanti sabbaṃ jānātīti sabbaññū, tassa bhāvo
sabbaññutā. Ñāṇameva varaṃ, ñāṇesu vā varanti ñāṇavaraṃ, sabbaññutā ñāṇavaraṃ
etassāti sabbaññutañāṇavaro, bhagavā. Tena sabbaññutañāṇasaṅkhātaaggañāṇena
vā karaṇabhūtena desitaṃ kathitaṃ dhammaṃ sutvānāti yojanā. Yaṃ panettha vattabbaṃ, taṃ
paramatthadīpaniyaṃ itivuttakavaṇṇanāyaṃ 1- vuttanayena veditabbaṃ. Magganti aṭṭhaṅgikaṃ
ariyamaggaṃ. Papajjinti paṭipajjiṃ. Amatassa pattiyāti nibbānassa adhigamāya upāya-
bhūtaṃ paṭipajjinti yojanā. Soti so bhagavā. Yogakkhemassa pathassa kovidoti
catūhi yogehi anupaddutassa nibbānassa yo patho, tassa kovido tattha sukusalo.
Ayaṃ hettha attho:- bhagavato catusaccadesanaṃ sutvā amatādhigamūpāyamaggaṃ ahaṃ paṭipajjiṃ
paṭipajjanamaggaṃ mayā kataṃ, soeva 2- pana bhagavā sabbathā yogakkhemassa pathassa
kovido, parasantāne vā paramanesu 3- kusalo, yassa saṃvidhānamāgamma ahampi maggaṃ
paṭipajjinti. Ayameva ca therassa aññābyākaraṇagāthā ahosīti.
Channattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1 itivuttaka-ṭṭha 123 piṭṭhādīsu 2 Ma. evaṃ 3 Ma. paradamanesu
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 240-242.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=32&A=5377
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=32&A=5377
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=206
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5371
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5600
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5600
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]