![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Mahakapijatakam
baranasyam ahu rajati idam sattha jetavane viharanto
devadattassa silapavijjhanam arabbha kathesi.
Tena hi dhanuggaho payojetva aparabhage silaya paviddhaya
bhikkhuhi devadattassa avanne kathite sattha na bhikkhave idaneva
pubbepi devadatto mayham silam pavijjhiyevati vatva atitam ahari.
Atite baranasiyam brahmadatte rajjam karente kasikagamake
eko kassakabrahmano khettam kasitva gone visajjetva
kuddalakammam katum arabhi. Gona ekasmim gacche pannani khadanta
anukkamena atavim pavisitva palayimsu. So velam sallakkhetva
kuddalam thapetva gone olokento adisva domanassappatto
Pariyesanto antoataviyam pavisitva ahindanto himavantam pavisi.
So tattha disa mulho hutva sattaham niraharo vicaranto
ekatindukarukkham disva abhiruyha phalani khadanto tindukarukkhato
parigalitva satthihatthena narakapapate pati. Tatthassa dasa divasa
vitivatta. Tada bodhisatto kapiyoniyam nibbattetva phalaphalani
khadanto tam purisam disva silaya yottam katva tam purisam uddhari.
So tassa niddayantassa silaya matthakam padalesi. Mahasatto
tassa tam kammam natva uppatitva sakhaya nisiditva bho purisa
tvam bhumiya gaccha aham sakhaggena tuyham maggam acikkhanto
gamissamiti tam purisam arannato niharitva magge thapetva
pabbatapadameva pavisi. So puriso mahasatte aparajjhitva kutthi
hutva ditthadhammeyeva manussapeto ahosi. So satta vassani
dukkhapilito vicaranto baranasiyam migajinauyyanam pavisitva
pakarantare kadalipannam attharitva vedanappatto nipajji. Tada
baranasiraja tam uyyanam gantva tattha vicaranto disva kosi
tvam kim va katva imam dukkham pattoti pucchi. Sopi sabbam
vittharato acikkhi.
Tamattham pakasento sattha aha
baranasyam ahu raja kasinam ratthavaddhano
mittamaccaparibyulho agamasi migajinam.
Tattha brahmanamaddakkhi setam citram kilasinam
viddhastam kovilaramva kisam dhamanisanthatam.
Paramakarunnatam pattam disva kicchagatam naram
avaca byamhito raja yakkhanam katamonusi.
Hatthapada ca te seta tato setataram siro
gattam kammasavannante kilasabahulo casi.
Vatthanavalisankasa pitthi te ninnatunnata
kala pabba ca te anga nannam passami edisam.
Ugghatthapado tasito kiso dhamanisanthato
chato adittaruposi kutosi kattha gacchasi.
Duddasi appakarosi dubbanno bhimadassano
janetti yapi te mata na tam iccheyya passitum.
Kim kammamakara pubbe kim avajjham aghatayi
kibbisam yam karitvana idam dukkham upagamiti.
Tattha baranasyanti baranasiyam. Mittamaccaparibyulhoti
mittehi ca dalhabhattihi ca amaccehi ca parivuto. Migajinanti
evamnamakam uyyanam. Setanti setakutthena setam kavarakutthena
vicitram paribhinnena kanduyanakilasakutthena kilasinam vedanappattam
kadalipanne nipannam addasa. Viddhastam kovilaramvati vanamukhehi
paggharantena mamsena viddhastam pupphitakovilarasadisam. Kisanti ekaccesu
padesesu atthicammamattasariram sirajalasanthatam. Byamhitoti bhito
Vimhayamapanno va. Yakkhananti yakkhanam antare tvam katarayakkho
namati. Vatthanavalisankasati pitthikandukatthane avunitva
thapitavatthanavalisadisa. Angati kalapabbavallisadisani te angani.
Nannanti annam purisam edisam na passami. Ugghatthapadoti
rajokinnapado. Adittarupoti sukkasariro. Duddasiti dukkhena
passitabbo. Appakarositi sarirappakararahito dussanthanositi
attho. Kim kammamakarati ito pubbe kim kammam akara akasiti
attho. Kibbisanti darunakammam.
Tato param brahmano aha
taggha te ahamakkhissam yathapi kusalo tatha
saccavadim hi lokasmim pasamsantidha pandita.
Eko caram gogaveso mulho accasarim vane
aranne irine vivane nanakunjarasevite.
Balamiganucarite vippanatthosmi kanane
acarim tattha sattaham khuppipasasamappito.
Tattha tindukamaddakkhim visamatthabubhukkhito
papatamabhilambantam sampannaphaladharinam.
Vatasitani bhakkhesim tani ruccimsu me bhusam
atitto rukkhamaruyha tattha hessami assito.
Ekam me bhakkhitam asi dutiyam abhipatthitam
tato sa bhanjatha sakha chinna pharasuna viya.
Soham sahava sakhahi uddhampado avamsiro
appatitthe analambe giriduggasmi papatam.
Yasma ca vari gambhiram tasma na samapajjasim
tattha sesim niranando anatho dasarattiyo.
Athettha kapi maganchi gonanguttho daricaro
sakhahi sakham vicaranto khadamano dumapphalam
so mam disva kisam pandum karunnamakarammayi.
Ambho ko nama so ettha evam dukkhena attito
manusso amanusso va attanamme pavedaya.
Tassanjalim panametva idam vacanamabravim
manussoham byasampatto sa me natthi ito gati
tam vo vadami bhaddam vo tvanca me saranam bhava.
Garusilam gahetvana vicaram pabbate kapi
silaya yottam katvana nisabho etadabravi.
Ehi me pitthimaruyha givam ganhahi bahuhi
ahantam uddharissami giriduggata vegasa.
Tassa tam vacanam sutva vanarindassa sirimato
tassaham pitthimaruyha givam bahahi aggahim.
So mam tato samutthasi tejasi balava kapi
vihannamano kicchena giriduggata vegasa.
Uddharitvana mam santo nisabho etadabravi
ingha mam samma rakkhassu passupissam muhuttakam.
Siha byaggha ca dipi ca acchako kataracchayo
te mam pamattam himseyyum te tvam disva nivaraya.
Evam me parittatuna passupi so muhuttakam
tadaham papikam ditthim patilacchim ayoniso.
Bhakkho ayam manussanam yatha canne vane miga
yannunimam vadhitvana chato khadeyya vanaram.
Asito ca gamissami mamsamadaya sambalam
kantaram nittharissami patheyyam me bhavissati.
Tato silam gahetvana matthakam sannitalayim
mama bhattakilantassa paharo dubbalo ahu.
So ca vegenudappatto kapi rudhiramakkhito
assupunnehi nettehi rodanto mam udikkhati.
Mayyo mam kari bhaddante tvanca namedisam kari
tvam ca kho nama dighavu anne varetumarahasi.
Aho vata re purisa tava dukkarakaraka
edisa visama dugga papata uddhato maya.
Anito paralokava dubbheyyam mam amannatha
tantena papadhammena papam papena cintitam.
Ma heva tvam adhammattha vedanam katakam phusi
ma heva papakammantam phalam velumva tam vadhi.
Tayi me natthi vissaso papadhammo asannato
ehi me pitthito gaccha dissamanova santike.
Muttosi hattha balanam pattosi manusim padam
esa maggo adhammattha tena gaccha yathasukham.
Idam vatva giricaro ruhiram pakkhalya matthakam
assuni sampamajjitva tato pabbatamaruhi.
Soham tenabhisattosmi parilahena addito
dayhamanena gattena varim patum upagamim.
Aggina viya santatto rahado rudhiramakkhito
pubbalohitasankaso sabbo me samapajjatha.
Yavanto udabinduni kayasmim nipatimsu me
tavanto gandu jayetha addhaveluvasadisa.
Abhinna paggharimsu me kunapa pubbalohita
yena yena ca gacchami gamesu nigamesu ca.
Dandahattha nivarenti itthiyo purisa ca mam
okitta putigandhena massu orena magama.
Etadisam idam dukkham sattavassani dani me
anubhomi sakakammam pubbe dukkatamattano.
Tam vo vadami bhaddam vo yavantettha samagata
massum mittana dubbhittho mittadubbho hi papako.
Kutthi kilasi bhavati yo mittanam idhaddubhi
kayassa bheda mittadubbhi nirayam so upapajjatiti.
Tattha kusaloti yatha cheko kusalo kathesi tatha vo
kathessami. Gogavesoti natthe gone gavesanto. Accasarinti
manussapatham atikkamitva himavantam pavisim. Aranneti arajake
sunne. Irineti sukkhakantare. Vivaneti vivitte. Vippanatthoti
maggamulho. Bubhukkhitoti sanjatabubhukkho chatajjhatto.
Papatamabhilambantanti papatabhimukham olambantam. Sampannaphaladharinanti
madhuraphaladharinam. Vatasitaniti pathamam tava vatapatitani. Tattha
hessamiti tasmim rukkhe suhito bhavissamiti arulhomhi. Tato
sati tassa abhipatthitassa atthaya hatthe pasarite sa maya
abhirulhasakha pharasuna chinna viya abhanjatha. Analambeti
analambitabbatthanarahite. Giriduggasminti girivisame. Sesinti
sayitomhi. Kapi maganchiti kapi aganchi. Gonangutthoti gunnam
nangutthasadisananguttho. Nangutthotipi patho. Gonangulitipi pathanti.
Akarammayiti akari mayi. Ambhoti maharaja so kapiraja tasmim
narakapapate mama udakapothanasaddam sutva mam ambhoti alapitva
ko namesoti pucchi. Byasampattoti byasanam patto. Papatassa
vasam pattotipi patho. Bhaddam voti tasma tumhe vadami bhaddam
Tumhakam hotuti. Garusilanti maharaja so kapiraja maya evam
vutte ma bhayiti mam assasetva pathamam tava garusilam gahetva
yottam karonto pabbate vicari. Nisabhoti purisanisabho
uttamavanarindo pabbatapapate thatva mam etadabravi. Bahahiti dvihi
bahahi mama givam sugahitam ganha. Vegasati vegena. Sirimatoti
punnavantassa. Aggahinti satthihatthanarakapapatam vatavegena otaritva
udakapitthe thitassa aham vegena pitthim abhiruhitva ubhohi bahahi
givam aggahesim. Vihannamanoti kilamanto. Kicchenati dukkhena
santo pandito athava pariyesanto kilamanto. Rakkhassuti aham
tam uddharanto kilamanto muhuttam vissamanto passupissam tasma
mam rakkhahi. Yatha canne vane migati sihadihi annepi ye
imasmim vane balamiga. Paliyam pana acchako kataracchayoti likhanti.
Parittatunati maharaja evam so kapiraja mam attano parittanam
katva muhuttam passupi ayonisomanasikarena. Bhakkhoti khaditabbayuttako.
Asitoti dhato suhito. Sambalanti patheyyam. Matthakam
sannitalayinti tassa banarindassa matthakam paharim. Sannitalayantipi
patho. Dubbalo ahuti na balava asi yathadhippayam na agamasi.
Vegenati maya pahatapasanavegena. Udappattoti utthito.
Mayyoti tena mittadubbhipurisena silaya paviddhaya mahacammam chijjitva
olambi ruhiram pagghari. Mahasatto vedanappatto cintesi
imasmim thane anno natthi idam bhayam imam purisam nissaya
Uppannanti. So maranabhayabhito olambantam cammabandham hatthena
gahetva uppatitva sakham abhiruyha tena papena saddhim sallapanto
mayyo manti adimaha. Tattha mayyo mam bhaddanteti ma
ayyo mam bhaddanteti tam nivareti. Tvanca namati tvam nama
evam maya papata uddhato edisam pharusakammam mayi kari aho te
ayuttam katanti. Aho vatati tam garahanto evamaha. Tava
dukkarakarakati mayi aparajjhanena atidukkatakammakaraka. Paralokavati
paralokato viya anito. Dubbheyyanti dubbhitabbam vadhitabbam.
Vedanam katukanti evam santepi tvam adhammattha yadisam vedanam aham
phusami edisam vedanam katukam ma phusi tam papakammam phalam veluva
tam ma vadhi iti mam maharaja piyaputtakam viya anukampi. Atha nam aham
etadavocam ayya maya katam ma kari ma mam asappurisam
evarupe aranne ma nasaya aham disamulho maggam na janami
attana katakammam ma nasetha jivitadanam me detha aranna
niharitva manussapathe thapethati. Evam vutte so maya saddhim
sallapanto tayi me natthi vissasoti adimaha. Tattha tayiti
ito patthaya mayham tayi vissaso natthi. Ehiti bho purisa
aham taya saddhim maggena na gamissami tvam pana ehi mama
pitthito avidure dissamanasarirova gaccha aham rukkhaggeheva
gamissamiti. Muttositi atha so mam maharaja aranna niharitva bho
purisa balamiganam hattha muttosi. Manusim padanti manussupacaram
Patto agatosi esa te maggo etena gacchati aha.
Giricaroti giricari vanaro. Pakkhalyati dhovitva. Tenabhisattosmiti
so aham maharaja tena vanarena abhisatto papakamme parinate
tenabhisattosmiti mannamano evamaha. Additoti upadduto.
Upagamiti ekam rahadam upagatosmi. Samapajjathati jato evarupo
hutva upatthasi. Yavantoti yattakani. Ganda jayethati
ganda jayimsu. So kira pipasam santharetum asakkonto udakanjalim
ukkhipitva thokam pivitva sesam sarire sinci. Athassa tavadeva
udakabindugananaya addhaveluvapakkappamana ganda utthahimsu tasma
evamaha. Pabhinnati te ganda tam divasameva bhijjitva kunapa
putigandhika hutva pubbalohitani paggharimsu. Yenati yena yena
maggena. Okittati putigandhena okinna purakkhata parivarita.
Massu orena agamati dutthasattaorena massu agama
amhakam santikam ma agamasiti evam vadanta nivarentitipi attho.
Sattavassani dani meti maharaja tato patthaya idani satta
vassani mama ettakam kalam sakakammamanubhomi. Iti so attano
mittadubbhikammam vittharetva maharaja manneva oloketva
evarupam kammam na kenaci kattabbanti vatva tam voti adimaha.
Tattha tanti tasma. Yasma evarupam kammam evam dukkhavipakam
tasmati attho.
Kutthi kilasi bhavati yo mittanam idhaddubhi
kayassa bheda mittadubbhi nirayam so upapajjatiti
ayam abhisambuddhagatha. Bhikkhave yo idha loke mittanam dubbhati
himsati so evarupo hotiti attho.
Tassapi purisassa ranna saddhim kathentasseva pathavi vivaram
adasi. Tam khananneva cavitva avicimhi nibbatto. Raja
tasmim pathavim pavitthe uyyana nikkhamitva nagaram pavittho.
Sattha imam dhammadesanam aharitva na bhikkhave idaneva
pubbepi devadatto mayham silam pavijjhiyevati vatva jatakam samodhanesi
tada mittadubbhipuriso devadatto ahosi kapiraja ahamevati.
Mahakapijatakam nitthitam.
Chattham.
------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 41 page 271-282.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=41&A=5582&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=41&A=5582&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=2370
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=9618
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=10388
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=10388
Contents of The Tipitaka Volume 27
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]