![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
13. Visatinipata
467. 1. Ambapalitherigathavannana
visatinipate kalaka bhamaravannasadisatiadika ambapaliya theriya gatha.
Ayampi purimabuddhesu katadhikara tattha tattha bhave vivattupanissayam kusalam
upacinanti sikhissa bhagavato sasane pabbajitva upasampanna hutva bhikkhunisikkhapadam
samadaya viharanti ekadivasam sambahulahi bhikkhunihi saddhim cetiyam vanditva padakkhinam
karonti puretaram gacchantiya khinasavattheriya khipantiya sahasa khelapindam
cetiyangane patitam khinasavattheriya apassitva gataya 1- ayam pacchato gacchanti tam
khelapindam disva "ka nama ganika imasmim thane khelapindam patesi"ti akkosi. Sa
bhikkhunikale silam rakkhanti gabbhavasam jigucchitva opapatikattabhave cittam thapesi.
Tena pacchimattabhave 2- vesaliyam rajauyyane ambarukkhamule opapatika hutva
nibbatti. Tam disva uyyanapalo nagaram upanesi. Ambarukkhamule nibbattataya
sa ambapalitveva vohariyittha. Atha nam abhirupadassaniyam pasadikam vilasakantatadiguna-
visesasamuditam disva sambahula rajakumara attano attano pariggaham katukama
annamannam kalaham akamsu. Tesam kalahavupasamanattham 3- tassa kammasancodita voharika
"sabbesam hotu"ti ganikatthane thapesum. Sa satthari patiladdhasaddha attano uyyane
viharam katva buddhappamukhassa bhikkhusamghassa niyyadetva paccha attano puttassa
vimalakondannattherassa santike dhammam sutva pabbajitva vipassanaya kammam karonti
attano sarirassa jarajinnabhavam nissaya samvegajata sankharanam aniccatam eva
vibhaventi:-
@Footnote: 1 Si. khinasavattheri apassitva gata 2 cha.Ma. carimattabhave 3 cha.Ma. kalahavupasamattham
[252] "kalaka bhamaravannasadisa
vellitagga mama muddhaja ahum
te jaraya sanavakasadisa
saccavadivacanam anannatha.
[253] Vasitova surabhi karandako
pupphapura mama uttamangabhuto 1-
tam jarayatha salomagandhikam
saccavadivacanam anannatha.
[254] Kananamva sahitam suropitam
kocchasucivicitaggasobhitam
tam jaraya viralam tahim tahim
saccavadivacanam anannatha.
[255] Kanhakhandhakam suvannamanditam
sobhate suvenihilankatam
tam jaraya khalitam siram katam
saccavadivacanam anannatha.
[256] Cittakarasukatava lekhika
sobhate 2- su bhamuka pure mama
ta jaraya valihi palambita 3-
saccavadivacanam anannatha.
@Footnote: 1 cha.Ma. uttamangajo 2 cha.Ma. sobhare. evamuparipi 3 cha.Ma. valibhippalambita
[257] Bhassara surucira yatha mani
nettahesumabhinilamayata
te jarayabhihata na sobhate
saccavadivacanam anannatha.
[258] Sanhatungasadisi ca nasika
sobhate su abhiyobbanam pati
sa jaraya upakulita viya
saccavadivacanam anannatha.
[259] Kankanamva sukatam sunitthitam
sobhate su mama kannapaliyo
ta jaraya valibhippalambita
saccavadivacanam anannatha.
[260] Pattalimakulavannasadisa
sobhate su danta pure mama
te jaraya khandita casita
saccavadivacanam anannatha.
[261] Kananamhi vanasandacarini
kokilava madhuram nikujiham
tam jaraya khalitam tahim tahim
saccavadivacanam anannatha.
[262] Sanhakamburiva suppamajjita
sobhate su giva pure mama
Sa jaraya bhagga vinamita
saccavadivacanam anannatha.
[263] Vattapalighasadisopama ubho
sobhate su baha pure mama
ta jaraya yatha patalibbalita
saccavadivacanam anannatha.
[264] Sanhamuddikasuvannamandita
sobhate su hattha pure mama
te jaraya yatha mulamulika
saccavadivacanam anannatha.
[265] Pinavattasahituggata ubho
sobhate su thanaka pure mama
thevikiva lambanti nodaka
saccavadivacanam anannatha.
[266] Kancanassa phalakamva sammattham
sobhate su kayo pure mama
so valihi sukhumahi otato
saccavadivacanam anannatha.
[267] Nagabhogasadisopama ubho
sobhate su uru pure mama
te jaraya yatha velunaliyo
saccavadivacanam anannatha.
[268] Sanhanupurasuvannamandita
sobhate su jangha pure mama
ta jaraya tiladandakariva
saccavadivacanam anannatha.
[269] Tulapunnasadisopama ubho
sobhate su pada pure mama
te jaraya phutita valimata
saccavadivacanam anannatha.
[270] Ediso ahu ayam samussayo
jajjaro bahudukhanamalayo
sopalepapatito jaragharo
saccavadivacanam anannatha"ti
ima gathayo abhasi.
Tattha kalakati kalakavanna. Bhamaravannasadisati kalaka hontapi
bhamarasadisavanna, siniddhanilati attho. Vellitaggati kuncitagga, mulato patthaya
yava agga kuncita vellitati attho. Muddhajati kesa. Jarayati jarahetu
jaraya upahatasobha. Sanavakasadisati sanasadisa vakasadisa ca, sanavakasadisa
ceva makacivakasadisa catipi attho. Saccavadivacanam anannathati saccavadino
avitathavadino sammasambuddhassa "sabbam rupam aniccam jarabhibhutan"tiadivacanam anannatha
yathabhutameva, na tattha vitatham atthiti.
Vasitova surabhi karandakoti pupphagandhavasacunnadihi vasito vasam gahapito
pasadhanasamuggo viya sugandhi. Pupphapura mama uttamangabhutoti campakasumanamallikadi-
pupphehi purito pubbe mama kesakalapo nimmaloti attho. Tanti uttamangajam. Atha
Paccha etarahi salomagandhikam pakatikalomagandhameva jatam. Atha va salomagandhikanti
mendakalomehi 1- samanagandham. "elakalomagandhikan"tipi 2- vadanti.
Kananamva sahitam suropitanti sutthu ropitam sahitam ghanasannivesam uddhameva
utthitam ujukadighasakham upavanam viya. Kocchasuvicitaggasobhitanti pubbe kocchena
suvannasuciya ca kesajatavijatanena vicitaggam hutva sobhitam, ghanabhavena va kocchasadisam
hutva panadantasucihi 3- vicitaggataya sobhitam. Tanti uttamangajam. Viralam tahim
tahinti tattha tattha viralam vilunakesam.
Kanhakhandhakam suvannamanditanti suvannavajiradihi vibhusitam kanhakesapunjakam.
Ye pana "sanhakandakasuvannamanditan"ti vadanti 4-, tesam sanhahi suvannasucihi
jatavijatanena manditanti attho. Sobhate suvenihilankatanti sundarehi rajarukkha-
malasadisehi 5- kesavenihi alankatam hutva pubbe virajate. Tam jaraya khalitam siram
katanti tam tatha sobhitam siram idani jaraya khalitam khanditakhanditam 6- vilunakesam
katam.
Cittakarasukatava lekhikati cittakarena sippina nilaya vannadhatuya sutthu
kata lekha viya. Sobhate su bhamuka pure mamati sundara bhamuka pubbe mama
sobhanam gata. Valihi palambitati nalatante uppannahi valihi palambanta thita.
Bhassarati bhasura 7-. Surucirati sutthu ruciRa. Yatha maniti manimuddika viya.
Nettahesunti sunetta ahesum. Abhinilamayatati abhinila hutva ayata. Teti
netta. Jarayabhihatati jaraya abhihata.
Sanhatungasadisi cati sanha tunga sesamukhavayavanam anurupa ca. Sobhateti
vattetva thapitaharitalavatti viya mama nasika sobhate. Su abhiyobbanam patiti
@Footnote: 1 Si. matthakalomehi 2 cha.Ma....lomagandhantipi 3 Si.,i. phaladantasucihi
@4 cha.Ma. pathanti 5 i. rajarukkhaphala... 6 Ma. khallatikam 7 Si.,i. pabhassara
Sundare abhinavayobbanakale sa nasika idani jaraya nivaritasobhataya parisedita 1-
viya varatta viya ca jata.
Kankanamva sukatam sunitthitanti suparikammakatam suvannakankanam viya vattulabhavam
sandhaya vadati. Sobhateti sobhante. "sobhante"ti va patho. Suiti nipatamattam.
Kannapaliyoti kannagandha 2-. Valibhippalambitati tahim tahim uppannavalihi valita
hutva vattaniya 3- panamitavatthakhandha bhassanta 4- olambanti.
Pattalimakulavannasadisati kadalimakulasadisavannasanthana. Khanditati bhedanapatanehi
khandita khandabhavam gata. Asitati vannabhedena asitabhavam gata.
Kananamhi vanasandacarini, kokilava madhuram nikujihanti vanasande gocaracaranena 5-
vanasandacarini kanane anusangitanivasini kokila viya madhuralapam nikujiham.
Tanti tam nikujitam alapam. Khalitam tahim tahinti khandadantadibhavena tattha tattha
pakkhalitam jatam.
Sanhakamburiva suppamajjitati sutthu pamajjita sanha suvannasankha viya.
Sa jaraya bhagga vinamitati mamsaparikkhayena vibhutasarajalataya 6- bhagga hutva vinata.
Vattapalighasadisopamati vattena palighadandena samasama. Tati ta ubhopi
bahayo. Yatha patalibbalitati jajjarabhavena palitapatalisakhasadisa.
Sanhamuddikasuvannamanditati suvannamayahi matthabhasurahi 7- muddikahi
vibhusita. Yatha mulamulikati mulakakandasadisa 8-.
@Footnote: 1 Ma. patisedhika 2 Si. kannapatta, Ma. kannabandha 3 Si. vaddhaniya
@4 Si. asatta, cha.Ma. panamitavatthakhandha viya bhassanta 5 Si. gocaram caratiti
@6 cha.Ma. vibhutasirajalataya 7 Si. mattabhasurahi 8 Si. mulakakhandasadisa
Pinavattasahituggatati pina vatta annamannam sahitava hutva uggata
uddhamukha. Sobhate su thanaka pure mamati mama ubhopi thana yathavuttarupa hutva
suvannakalasiyo viya sobhimsu. Puthutte hi idam ekavacanam, atitatthe ca vattamanavacanam.
Thevikiva lambanti nodakati te ubhopi me thana anudaka 1- galitajala venudandake
thapitaudakabhasta viya lambanti.
Kancanassa phalakamva sammatthanti jatahingulakena 2- makkhitva ciraparimajjitam
sovannaphalakam viya sobhate. So valihi sukhumahi otatoti so mama kayo idani sukhumahi
valihi tahim tahim vitato valittacam apanno.
Nagabhogasadisopamati hatthinagassa hatthena samupama 3-. Hattho hi idha bhunjati
etenati bhogoti vutto. Teti uruyo. Yatha velunaliyoti idani velupabbasadisa
ahesum.
Sanhanupurasuvannamanditati siniddhamatthehi 4- suvannanupurehi vibhusita.
Janghati atthijanghayo. Tati ta janghayo. Tiladandakarivati appamamsalohitatta
kisabhavena lunavasitthavisukkhatiladandaka viya ahesum. Rakaro padasandhikaro.
Tulapunnasadisopamati mudusiniddhabhavena simbalitulapunnapali 5- gunthitaupahana-
sadisa. Te mama pada idani phutita phalita bhijjita 6- valimata valimanto jata.
Edisoti evaruPo. Ahu ahosi yathavuttappakaro. Ayam samussayoti ayam mama
kayo. Jajjaroti sithilabandho. Bahudukhanamalayoti jaradihetukanam bahunam dukkhanam
alayabhuto. Sopalepapatitoti so ayam samussayo apalepapatito abhisankharalepaparikkhayena
patito patabhimukhoti attho. Sopi alepapatitoti va padavibhago, so eva attho.
@Footnote: 1 cha.Ma. nodaka 2 cha.Ma. jatihingulakena 3 cha.Ma. samasama
@4 Si. siniddhamattehi 5 Si....tulapunnapali... 6 cha.Ma. ayam patho na dissati
Jaragharoti jinnagharasadiso. Jaraya va gharabhuto ahosi. Tasma saccavadino dhammanam
yathabhutam sabhavam sammadeva natva kathanato avitathavadino sammasambuddhassa mama
satthu vacanam anannatha.
Evamayam theri attano attabhave aniccataya sallakkhanamukhena sabbesupi
tebhumakadhammesu aniccatam upadharetva tadanusarena tattha dukkhalakkhanam anattalakkhananca
aropetva vipassanam ussukkapenti maggapatipatiya arahattam papuni. Tena vuttam
apadane 1-:-
"yo ramsiphusitavelo phusso nama mahamuni
tassaham bhagini asim ajayim khattiye kule.
Tassa dhammam sunitvaham vippasannena cetasa
mahadanam daditvana patthayim rupasampadam.
Ekatimse ito kappe sikhi lokagganayako
uppanno lokapajjoto tilokasarano jino.
Tadarunapure ramme brahmannakulasambhava
vimuttacittam kupita bhikkhunim abhisapayim.
Vesikava anacara jinasasanadusika
evam akkosayitvana tena papena kammuna.
Darunam nirayam gantva mahadukkhasamappita
tato cuta manussesu upapanna tapassini.
@Footnote: 1 khu.apa. 33/204/431
Dasajatisahassani ganikattam akarayim
tamha papa na muccissam bhutva dutthavisam yatha.
Brahmavesamasevissam 1- kassape jinasasane
tena kammavipakena ajayim tidase pure.
Pacchime bhave sampatte ahosim opapatika
ambasakhantare jata ambapaliti tenaham.
Parivuta panakotihi pabbajim jinasasane
pattaham acalam thanam dhita buddhassa orasa.
Iddhisu ca vasi homi sotadhatuvisuddhiya
cetopariyananassa vasi homi mahamuni.
Pubbenivasam janami dibbacakkhu visodhitam
sabbasavaparikkhina natthi dani punabbhavo.
Atthadhammaniruttisu patibhane tatheva ca
nanam me vimalam suddham buddhasetthassa vahasa.
Kilesa jhapita mayham bhava sabbe samuhata
nagiva bandhanam chetva viharami anasava.
Svagatam vata me asi buddhasetthassa santike
tisso vijja anuppatta katam buddhassa sasanam.
@Footnote: 1 cha.Ma. brahmacariyamasevisam
Patisambhida catasso vimokkhapi ca atthime
chalabhinna sacchikata katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva attano patipattim paccavekkhitva udanavasena ta
eva gatha paccudahasiti.
Ambapalitherigathavannana nitthita.
------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 34 page 262-272.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=34&A=5613&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=34&A=5613&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=467
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=9609
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9643
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9643
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]