![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
14. Sujatabuddhavamsavannana
tato tassaparabhage tasmimyeva mandakappe anupubbena aparimitayukesu sattesu
anukkamena parihayitva navutivassasahassayukesu jatesu sujatarupakayo parisuddhajato
sujato nama sattha loke udapadi. Sopi paramiyo puretva tusitapure
nibbattitva tato cavitva sumangalanagare uggatassa nama ranno kule
pabhavatiya nama aggamahesiya kucchismim patisandhim gahetva dasannam masanam
accayena matukucchito nikkhami. Namaggahanadivase cassa yamam karonto
sakalajambudipe sabbasattanam sukham janayanto jatoti "sujato "tvevassa namamakamsu.
So navavassasahassani agaram ajjhavasi. Siri upasiri sirinando cati tassa tayo
pasada ahesum. Sirinandadevippamukhani tevisati itthisahassani paccupatthitani
ahesum.
So cattari nimittani disva sirinandadeviya upasene nama putte
uppanne hamsavaham nama varaturangamaruyha mahabhinikkhamanam nikkhamitva pabbaji.
Tam pana pabbajantam manussanam koti anupabbaji. Atha so tehi parivuto nava
mase padhanacariyam caritva visakhapunnamaya sirinandananagare sirinandanasetthissa
dhitaya dinnam paramamadhuram madhupayasam paribhunjitva salavane divaviharam vitinametva
sayanhasamaye sunandajivakena dinna attha tinamutthiyo gahetva velubodhim
upasankamitva tettimsahatthavitthatam tinasantharam santharitva suriye dharamaneyeva
samaram marabalam vidhamitva sammasambodhim pativijjhitva sabbabuddhanucinnam udanam
udanetva sattasattaham bodhisamipeyeva vitinametva brahmuna ayacito
attano kanitthabhatikam sudassanakumaram purohitaputtam devakumaranca catusaccadhamma-
pativedhasamatthe disva akasena gantva sumangalanagarasamipe sumangaluyyane
otaritva uyyanapalena attano bhatikam sudassanakumaram purohitaputtam
devakumaranca pakkosapetva tesam saparivaranam majjhe nisinno dhammacakkam
pavattesi. Tattha asitiya kotinam dhammabhisamayo ahosi. Ayam pathamabhisamayo ahosi.
Yada pana bhagava sudassanuyyanadvare mahasalamule yamakapatihariyam
katva devesu tavatimsesu vassavasam upagami, tada sattattimsasatasahassanam 1-
dhammabhisamayo ahosi. Ayam dutiyo abhisamayo ahosi. Yada pana sujato dasabalo
pitusantikam agamasi, tada satthisatasahassanam dhammabhisamayo ahosi. Ayam tatiyo
abhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
[1] "tattheva mandakappamhi sujato nama nayako
sihahanusabhakkhandho appameyyo durasado.
@Footnote: 1 Si.,i. sattattimsasahassanam, evamuparipi
[2] Candova vimalo buddho sataramsiva patapava
evam sobhati sambuddho jalanto siriya sada.
[3] Papunitvana sambuddho kevalam bodhimuttamam
sumangalamhi nagare dhammacakkam pavattayi.
[4] Desente 1- pavaram dhammam sujate lokanayake 2-
asitikoti abhisamimsu pathame dhammadesane.
[5] Yada sujato amitayaso deve vassamupagami
sattattimsasatasahassanam dutiyabhisamayo ahu.
[6] Yada sujato asamo 3- upaganchi pitusantikam
satthisatasahassanam tatiyabhisamayo ahu"ti.
Tattha tattheva mandakappamhiti yasmim mandakappe sumedho bhagava uppanno
tattheva kappe sujatopi bhagava uppannoti attho. Sihahanuti sihassa viya hanu
assati sihahanu. Sihassa pana hetthimahanumeva punnam hoti, na uparimam.
Assa pana mahapurisassa sihassa hetthimahanu viya dvepi paripunnani dvadasiyam
pakkhassa candasadisani honti. 4- Tena vuttam "sihahanu"ti. 4- Usabhakkhandhoti
usabhasseva samappavattakkhandho, suvattitasuvannalingasadisakkhandhoti attho.
Sataramsivati divasakaro viya. Siriyati buddhasiriya. Bodhimuttamanti uttamam sambodhim.
Sudhammavatinagare sudhammuyyane agatanam manussanam dhammam desetva
satthisatasahassani ehibhikkhubhavena pabbajetva tesam majjhe patimokkham uddisi,
so pathamo sannipato ahosi. Tato param tidivorohane bhagavato pannasasatasahassanam
@Footnote: 1 paliyam desentoti dissati 2 paliyam sujato lokanayakoti dissati
@3 cha.Ma.,i. asamasamo 4-4 Si.,i. ime patha na dissanti
Dutiyo sannipato ahosi. Puna "sudassanakumaro bhagavato santike pabbajitva
arahattam patto"ti sutva "mayampi pabbajissama"ti agatani cattari
purisasatasahassani gahetva sudassanatthero sujatam narasabham upasankami. Tesam
bhagava dhammam desetva ehibhikkhupabbajjaya pabbajetva caturangasamannagate
sannipate patimokkham uddisi, so tatiyo sannipato ahosi. Tena vuttam:-
[7] "sannipata tayo asum sujatassa mahesino
khinasavanam vimalanam santacittana tadinam.
[8] Abhinnabalappattanam appattanam bhavabhave
satthisatasahassani pathamam sannipatimsu te.
[9] Punaparam sannipate tidivorohane jine
pannasasatasahassanam dutiyo asi samagamo.
[10] Upasankamanto narasabham sudassano 1- aggasavako 2-
catuhi satasahassehi sambuddham upasankami"ti.
Tattha appattananti bhavabhave asampattananti attho. "appavatta
bhavabhavetipi patho, soyevattho, tidivorohaneti saggalokato otarante
kattukarake datthabbo. Karakavipallasena vuttam. Atha va tidivorohaneti
tidivato otarane. Jineti jinassa, samiatthe bhummam datthabbam.
Tada kira amhakam bodhisatto cakkavattiraja hutva "buddho loke
uppanno"ti sutva bhagavantam upasankamitva dhammakatham sutva buddhappamukhassa
bhikkhusamghassa sattahi ratanehi saddhim catumahadiparajjam 3- datva satthu santike
@Footnote: 1 Si.,i. tassa yo 2 paliyam upasankamma narasabham tassa yo aggasavakoti dissati
@3 Si.,i. catudipikamaharajjam
Pabbaji. Sakaladipavasino jana ratthuppadam gahetva aramikakiccam sadhetva
buddhappamukhassa samghassa niccam mahadanamadamsu. Sopi nam sattha "anagate
gotamo nama buddho bhavissati"ti byakasi. Tena vuttam:-
[11] "ahantena samayena catudipamhi issaro
antalikkhacaro asim cakkavatti mahabbalo.
[13] Catudipe maharajjam ratane satta uttame
buddhe niyyatayitvana pabbajim tassa santike.
[14] Aramika janapade utthanam patipindiya
upanenti bhikkhusamghassa paccayam sayanasanam.
[15] Sopi mam tada 1- byakasi dasasahassimhi issaro
timsakappasahassamhi 2- ayam buddho bhavissati
ahu kapilavhaya ramma nikkhamitva tathagato.
[16] Padhanam padahitvana .pe. hessama sammukha imam.
[17] Tassapi vacanam sutva bhiyyo hasam janesaham 3-
adhitthahim vatam uggam dasaparamipuriya.
[18] Suttantam vinayancapi navangam satthusasanam
sabbam pariyapunitvana sobhayim jinasasanam.
[19] Tatthappamatto viharanto brahmam bhavetva bhavanam
abhinnaparamim gantva 4- brahmalokamaganchahan"ti.
@Footnote: 1 cha.ma buddho 2 paliyam. timsakappasahassananti dissati
@3 paliyam jane ahanti dissati 4 pali. patva
Tattha catudipamhiti saparivaradipanam catunnam mahadipananti attho. Antalikkhacaroti
cakkaratanam purakkhatva akasacaro. Ratane sattati hatthiratanadini satta ratanani.
Uttameti uttamani. Atha va uttame buddheti attho datthabbo. Niyyatayitvanati
datvana. Utthananti ratthuppadam, ayanti attho. Patipindiyati rasim
katva sankaddhitva. Paccayanti civaradivividham paccayam. Dasasahassimhi issaroti
dasasahassilokadhatuyam issaro, tadetam jatikkhettam sandhaya vuttanti veditabbam.
Anantanam lokadhatunam issaro bhagava. Timsakappasahassamhiti ito patthaya
timsakappasahassanam matthaketi attho.
Tassa pana sujatassa bhagavato sumangalam nama nagaram ahosi. Uggato
nama raja pita, pabhavati nama mata, sudassano ca sudevo 1- ca dve
aggasavaka, narado namupatthako, naga ca nagasamala ca dve aggasavika,
mahavelurukkho bodhi, so kira mandacchiddo ghanakkhandho paramaramaniyo
veluriyamanivannehi vimalehi pattehi sanchannavipulasakho mayurapinchakalapo viya
virocittha. Tassa pana bhagavato sariram pannasahatthubbedham ahosi. Ayu
navutivassasahassani, sirinanda namassa aggamahesi, upaseno nama putto,
tungavarayanena nikkhami. So pana candavatinagare silarame parinibbayi. Tena
vuttam:-
[20] "sumangalam nama nagaram uggato nama khattiyo
mata pabhavati nama sujatassa mahesino.
[21] 2- Navavassasahassani agaram ajjhavasi so
siri upasiri cando tayo pasadamuttama. 2-
@Footnote: 1 Si.,i. devo 2-2 cha.Ma. ime patha na dissanti
[22] 1- Tevisatisahassani nariyo samalankata
sirinanda nama nari upaseno nama atrajo.
[23] Nimitte caturo disva assayanena nikkhami
anunanavamasani padhanam padahi jino.
[24] Brahmuna yacito santo sujato lokanayako
vattacakko mahaviro sumangaluyyanamuttame. 1-
[25] Sudassano sudevo ca 2- ahesum aggasavaka
narado namupatthako sujatassa mahesino.
[26] Naga nagasamala 3- ca ahesum aggasavika
bodhi tassa bhagavato mahaveluti vuccati.
[27] So ca rukkho ghanakkhandho 4- acchiddo hoti pattiko
uju vamso braha hoti dassaniyo manoramo.
[28] Ekakkhandho pavaddhitva tato sakha pabhijjati
yatha subaddho morahattho evam sobhati so dumo.
[29] Na tassa kantaka honti napi chiddam maha ahu
vitthinnasakho aviralo sandacchayo manoramo.
[30] 5- Sudatto ceva citto ca ahesum aggupatthaka
subhadda ceva paduma ca ahesum aggupatthika. 5-
[31] Pannasaratano asi uccattanena so jino
sabbakaravarupeto sabbagunamupagato.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ime patha na dissanti 2 Si.,i. sudassano ca devo ca
@3 paliyam nagasamanati dissati 4 Si.,i. jataruciro, Ma. ghanaruciro
@5-5 cha.Ma. ayam gatha na dissanti
[32] Tassa pabha asamasama niddhavati samantato
appamano atuliyo opammehi anupamo.
[33] Navutivassasahassani ayu vijjati tavade
tavata titthamano so taresi janatam bahum.
[34] Yathapi sagare umi gagane taraka yatha
evam tada pavacanam arahantehi cittitam. 1-
[35] So ca buddho asamasamo gunani ca tani atuliyani
sabbam tamantarahitam nanu ritta sabbasankhara"ti.
Tattha acchiddoti appacchiddo. "anudara kanna"tiadisu viya datthabbam.
Keci "../../bdpicture/chiddam hoti parittakan"ti pathanti. Pattikoti bahupatto, kacamanivannehi 2-
pattehi sanchannoti attho. Ujuti avanko akutilo. Vamsoti velu. Brahati
samantato maha. Ekakkhandhoti avaniruho eko adutiyo cati attho.
Pavaddhitvati vaddhitva. Tato sakha pabhijjatiti tato vamsaggato pancavidha
sakha nikkhamitva pabhijjatha. "tato sakha pabhijjatha"tipi patho. Subaddhoti sutthu
pancabandhanakarena baddho. Morahatthoti atapasannivaranattham kato baddho
morapinchakalapo vuccati.
Na tassa kantaka hontiti tassa vamsassa kantakinopi rukkhassa kantaka
nahesum. Aviraloti aviralasakhasanchanno. Sandacchayoti ghanacchayo aviralattava
sandacchayoti vutto. Pannasaratano asiti pannasahattho ahosi. Sabbakara-
varupetoti sabbena akarena varehiyeva upeto sabbakaravarupeto nama.
Sabbagunamupagatoti anantarapadasseva vevacanamattam.
@Footnote: 1 paliyam cittakanti dissati 2 Ma. marakatamanivannehi
Appamanoti pamanarahito, pamanam gahetum asakkuneyyatta va appamano.
Atuliyoti atulo, kenaci asadisoti attho. Opammehiti upamitabbehi. Anupamoti
upamarahito, "imina ca imina ca sadiso"ti vattum asakkuneyyabhavato anupamoti
attho. Gunani ca taniti guna ce te, sabbannutannanadayo gunati attho.
Lingavipallasena vuttam. Sesam sabbattha uttanatthamevati.
Sujatabuddhavamsavannana nitthita.
Nitthito dvadasamo buddhavamso.
---------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 51 page 293-301.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=51&A=6523&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=51&A=6523&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=193
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=7835
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=9990
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=9990
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]