![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Mahanipatavannana
vessantarajatakam
----------------
phussati varavannabheti idam sattha kapilavatthusmim upanissaya
nigrodhame viharanto pokkharavassam arabbha kathesi.
Yada hi sattha pavattitapavaradhammacakko anukkamena rajagaham
gantva tattha hemantam vitinametva udayittherena magguddesakena
visatisahassakhinasavaparivuto pathamagamanena yava kapilavatthum agamasi.
Tada sakyarajano mayam imam siddhatthakumaram amhakam natisettham
passissamati sannipatitva bhagavato vasanatthanam vimamsamana
nigrodhasakkassaramo rammaniyoti sallakkhetva tattha sabbam patijagganavidhim
katva gandhapupphacunnadihattha paccuggamanam karonta sabbalankarapatimandite
daharadahare nagaradarake ca nagaradarikayo ca pathamam
pahinimsu. Tato rajakumare ca rajakumarikayo ca tesam antara
samam gandhapupphacunnadihi sattharam pujayamana bhagavantam gahetva
nigrodharamameva agamamsu. Tattha bhagava visatisahassakhinnasavaparivuto
pannattapavarabuddhasane nisidi. Tada sakiya manajatika
manathaddha te ayam siddhatthakumaro amhehi daharataro amhakam kanittho
bhagineyyo putto nattati cintetva te daharadahare rajakumare
ahamsu tumhe bhagavantam vandatha mayam tumhakam pitthito nisidissamati.
Tesu evam bhagavantam avanditva nisinnesu bhagava tesam
Ajjhasayam natva na mam natayo vandanti handaham te vandapessamiti
abhinnapadakam catutthajjhanam samapajjitva tato patthaya
akasam abbhuggantva tesam natinam sise padapansum okiriyamano
viya gandambarukkhamule yamakapatihariyasadisam patihariyam akasi.
Tada suddhodanamaharaja tam acchariyam disva aha bhante tumhakam
jatadivase isissa kaladevalassa jatilassa vandanattham upanitanam vo
pade parivattetva brahmanassa matthake thite disva aham tumhakam
vandim ayam me pathamavandana vappamangaladivase jambuchayaya sirisayane
nipannanam vo jambuchayaya aparivattanam disva aham tumhakam pade
vandim ayam me dutiyavandana idani imam aditthapubbam patihariyam
disvapi aham tumhakam pade vandami ayam me tatiyavandanati.
Tasmim ranna pana vandite avanditva thatum samattho nama
ekasakiyopi nahosi. Sabbepi te vandimsuyeva. Iti bhagava natayo
vandapetva akasato otaritva pannattapavarabuddhasane nisidi.
Nisinne pana bhagavati sikkhappatto natasamagamo ahosi. Sabbepi
ekaggacitta hutva nisidimsu. Tato mahamegho utthahitva
pokkharavassam vassi. Tambavannam udakam hettha viravantam gacchati.
Ye temitukamava te tementi atemitukamassa sarire ekabindhumattamapi
na patati. Tam disva sabbe te acchariyabbhutajata ahesum. Aho
acchariyam aho abbhutam aho buddhanam anubhavo yesam natinam samagame
mahamegho evarupam pokkharavassam vassiti katham samutthapesum. Tam
Sutva sattha kaya nuttha bhikkhave etarahi kathaya sannisinnati
pucchitva imaya namati vutte na bhikkhave idaneva sabbepi
bodhisattakale mama natisamagame evarupo mahamegho pokkharavassam
vassiyevati vatva tunhi ahosi tehi yacito atitam ahari.
Atite bhikkhave siviratthe jetuttanagare sivimaharaja nama rajjam
karento sanjayam nama puttam patilabhi. So tassa vayappattassa
maddarajadhitaram phussatim nama rajakannam anetva tassa rajjam
niyyadetva phussatim nama aggamahesim akasi. Tassa ayam
pubbayogo. Ito hi ekanavutikappavasane vipassi nama sattha loke
udapadi. Tada bandhumatinagare bandhumo nama raja rajjam karesi.
Tasmim bandhumatinagaram upanissaya kheme migadaye viharante tasmim kale
eko raja ranno bandhumassa anagghena candanasarena saddhim
satasahassagghanikam suvannamalam pesesi. Ranno pana dve dhitaro ahesum.
So tam pannakaram tasam datukamo hutva candanasaram jetthakaya
adasi. Suvannamalam kanitthaya adasi. Ta ubhopi na mayam
imam amhakam sarire upanessama sattharameva pujessamati cintetva
rajanamahamsu tata candanasarena ca suvannamalaya ca dasabalam
pujessamati. Tam sutva raja sadhuti sampaticchi. Sa sukhumam
candanasaram cunnam karetva suvannasamugge puretva ganhapesi.
Kanitthabhagini pana suvannamalam uracchadamalam karetva suvannasamugge
puretva ganhapesi. Ta ubhopi migadayaviharam gantva tasu
Dvisu jetthaka pana candanacunnena dasabalassa suvannavannasariram
pujetva sesacandanacunnani gandhakutiyam vikiritva bhante anagate
kale tumahadisassa buddhassa mata bhaveyyanti patthanam akasi gathamaha
esa candanacunnena puja tumhesu me kata
tumhadisassa buddhassa mata hessam anagateti.
Kanitthabhagini pana dasabalassa suvannavannam sariram suvannamalaya
uracchadena pujetva bhante yava arahattappatti tava idam
pasadhanam mama sarira ma vigatam hotuti patthanam akasi gathamaha
bhante suvannamalaya maya tvam pujito asi
tena mayham ure hotu mala punnena nimmitati.
Sattha pana tasam pujanumodanam akasi
ya cettha dvihi tumhehi puja mayham patitthita
taya ijjhantu tumhakam yatha vo patthana tathati.
Ta ubhopi yavatayukam thatva ayuhapariyosane tato caritva
devaloke nibbattimsu. Tasu jetthabhagini devalokato manussalokam
manussalokato devalokam samsaranti ekanavutikappavasane buddhassa mata
mahamaya devi nama ahosi. Kanitthabhagani pana tatheva samsaranti
kassapadasabalassa uppadakale kikissa ranno dhita hutva nibbatti
sa cittakammakataya viya uracchadamalaya alankatena urena jatatta
uracchada nama kumarika hutva solasavassikakale tathagatassa
bhattanumodanam sutva sotapattiphale patitthaya aparabhage bhattanumodanam
Sunanteneva pitara sotapattiphalapattadivaseyeva arahattam patva
pabbajitva parinibbayi. Kakirajapi anna sattadhitaro patilabhi.
Tasam namani
samani samanagutta bhikkhuni bhikkhudasika
dhamma ceva sudhamma ca samghadasi ca sattimati.
Ta imasmim buddhuppade
khema ca uppallavanna ca paticchara capi gotami
dhammadinna mahamaya visakha capi sattimati.
Tasu phussati sudhamma nama hutva danadini punnani katva
vipassisammasambuddhassa kataya candanacunnena pujaya phalena
rattacandanaparipphositena viya sarirena jatatta phussati nama kumarika hutva
devesu ca manussesu ca samsaranti aparabhage sakkassa devaranno
aggamahesi hutva nibbatti. Athassa yavatayukam thatva pancasu
pubbanimittesu uppannesu sakko devaraja tassa parikkhinayukabhavam
natva mahantena yasena tam adaya nandavanuyyanam gantva
tattha tam alankatasirisayanapitthe nipannam sayam sirisayanapasse nisiditva
evamaha bhadde phussati te dasa vare dammi te ganhahiti.
Sakko tam varam dadanto imasmim gathasahassapatimandite
mahavessantrajadake pathamam gathamaha
phussati varavannabhe varassu dasadha vare
pathabya carupubbangi yam tuyham manaso piyanti.
Evamesa mahavessantaradhammadesana devaloke patitthapita nama
hoti. Tattha phussatiti tam namena alapati. Varavannabheti
varaya vannabhaya samannagate. Dasadhati dasavidhe. Pathabyati
pathaviyam gahetabbe katva. Varassuti ganhahiti vadati. Carupubbangiti
caruna pubbangena varalakkhanena samannagate. Yam tuyham
manaso piyanti yam yam varam tava manaso piyam tam tam dasahi kotthasehi
ganhahiti vadati.
Sa attano cavanadhammatam ajananti pamatta hutva dutiyam
gathamaha
devaraja mano tayatthu kim papam pakatam maya
ramma cavesi mam thana vatova dharaniruhanti.
Tattha mano tayatthuti namo te atthu. Kim papanti kim papam
maya tava santike pakatanti pucchati. Dharaniruhanti rukkham.
Athassa pamattabhavam natva sakko dve gatha abhasi
na ceva te katam papam na ca me tvamasi appiya
punnanca te parikkhinam yena tevam vadamiham
santike maranam tuyham vinabhavo bhavissati
patigganhahi me ete vare dasa pavecchatoti.
Tattha yena tevanti yena karanena tam evam vadami aham.
Tuyham vinabhavoti tava amhehi saddhim viyogo bhavissati. Pavecchatoti
dadamanassa.
Sa sakkassa vacanam sutva nicchayena attano maranam natva
varam ganhanti aha
varance me ado sakka sabbabhutanamissara
sivirajassa bhaddante tattha assam nivesane
nilanetta nilabhamu nilakkhiva yatha migi
phussati nama namena tattha assam purindada
puttam labhetha varadam yacayogam amaccharim
pujitam patirajuhi kittimantam yasassinam
gabbham me dharayantiya majjhimangam anunnatam
kucchi anunnato assa capamva likhitam samam
thana me nappavatteyyum palita nassantu vasava
kaye rajo na limpetha vajjhancapi pamocaye
mayurakoncabhirude narivaraganayute
khujjacelavakakinne sudamagadhavannite
citraggalerughusite suramamsappabodhane
sivirajassa bhaddante tattha assam mahesiyati.
Tattha sivirajassati sa jambudipatalam olokenti attano
anucchavikam siviranno nivesanam disva tattha aggamahesibhavam patthenti
evamaha. Yatha migiti ekavassika migapotika viya. Nilakkhiti
nimmalanilanetta homi. Tenevamaha. Tattha phussatiti imina namena
assam. Labhethati labheyyam. Varadanti
Alankatasisaakkhiyugalahadayamamsarudhirasetacchattaputtadaradikassa yacitayacakassa
varabhandassa dayakam. Kucchiti majjhimanganti vuttam sarupato dasseti. Likhitanti
yatha chekena dhanukarena samma likhitam dhanum. Anunnatanti anunnatamajjham
tulavattam 1- samam hoti. Evarupo me kucchi bhaveyya. Nappavatteyyunti
patitva olambamana na bhaveyyum. Palita nassantu vasavati
vasava devasettha sirasmim palitanipi me sise nassantu ma
pannayimsu. Palitani siroruhatipi patho. Vajjhancapiti kibbisakarakam
rajaparadhikam vajjhappattam coram attano balena mocetum samattha
assam imina attano issariyabhavam dipeti. Sudamagadhavanniteti
bhojanakaladisu thutivasena kalam arocentehi sudehi ceva
magadhikehi ca samvannite. Citraggalerughusiteti pancangikaturiyasaddasadisi
manorammavaram ravantehi sattaratanavicittehi aggalehi dvarakavatehi
ugghosite. Suramansappabodhaneti pivatha khadathati suramamseham
pabodhiyamane evarupe sivirajassa nivesane tassa aggamahesi
bhaveyyanti ime dasa vare ganhi. Tattha sivirajassa aggamahesibhavo
pathamo varo. Nilanettata dutiyo varo. Nilabhamukata tatiyo
varo. Phussatiti namam catuttho varo. Puttapatilabho pancamo
varo. Anunnatakucchita chattho varo. Alambatthanata sattamo varo.
Apalitabhavo atthamo varo. Sukhumacchavibhavo navamo varo.
Vajjhapamocanasamatthata dasamo varo.
@Footnote: 1 gulavattantipi patho
Tam sutva sakko aha
ye te dasa vara dinna maya sabbangasobhane
sivirajassa vijite sabbe te lacchasi vareti.
Tamattham pakasento sattha aha
idam vatvana maghava devaraja sujampati
phussatiya varam datva anumodittha vasavoti.
Tattha anumoditthati pamuditacitto somanassappatto. Sabbe
te lacchasi vareti sabbe te vare labhasi.
Evam sakko dasa vare datva pamuditacitto hutva tutthamanaso
ahosi.
. Dasavaragatha nitthita.
Iti sa vare gahetva tato cuta maddaranno aggamahesiya
kucchimhi nibbatti. Jayamanaya candanacunnena paripphositena
viya sarirena jatatta tenassa namaggahanadivase phussatitveva namam
karimsu. Sa mahantena parivarena vaddhitva solasavassikakale
uttamarupadhara ahosi. Atha nam sivimaharaja puttassa sanjayakumarassatthaya
anetva tassa chattam ussapetva tam solasannam itthisahassanam
jetthakam katva aggamahesitthane thapesi.
Tena vuttam
tato cuta sa phussati khattiye upapajjatha
jetuttaramhi nagare sanjayena samagamiti
Sa sanjayassa piya manapa ahosi. Atha sakko avajjamano
maya phussatiya dinnesu varesu nava vara samiddhati disva
eko puttavaro na tava samijjhati tampissa samijjhapessamiti
cintesi. Tada mahasatto tavatimsadevaloke vasati. Ayu cassa
parikkhinam ahosi. Tam natva sakko tassa santikam gantva marisa
taya manussalokam gantum vattati tattheva siviranno aggamahesiya
phussatiya kucchimhi patisandhim ganhitum vattatiti vatva tassa ceva
annesanca cavanadhammanam satthisahassanam devaputnanam patinnam gahetva
sakatthanameva gato. Mahasattopi tato cavitva tatthuppanno
sesadevaputtapi satthisahassanam amaccanam gehesu nibbattimsu.
Mahasatte pana matukucchigate phusati dohalini hutva catusu nagaradvaresu
nagaramajjhe ca nivesanadvare cati cha danasalayo karapetva
devasikam devasikam cha sattasahassani visajjetva danam datukama
ahosi. Atha raja tassa dohalam sutva ne mittake brahmane
pakkosapetva mahasakkaram katva tamattham pucchi. Nemittaka
maharaja deviya kucchimhi danabhirato satto uppanno danena
tittim na gamissatiti byakarimsu. Tam sutva raja tutthamanaso
hutva vuttappakara cha danasalayo karapetva vuttappakaram
danam patthapesi. Bodhisattassa patisandhiggahanakalato patthaya ranno
ayappamanam nama nahosi. Tassa punnanubhavena sakalajambudiparajano
tassa pannakaram pahinimsu. Devi mahantena parivarena
Gabbham dharenti dasamase paripunne nagaram datthukama hutva ranno
arocesi. Raja nagaram devanagaram viya alankarapetva devim
rathavaram aropetva nagaram padakkhinam karesi. Tassa vessavithiya
majjhappattakale kammajavata calimsu. Ranno arocayimsu. Tam
sutva raja vessavithiya majjhe tassa pasutigharam karetva arakkham
ganhapesi. Sa tattha puttam vijayi.
Tena vuttam
dasa mase dharayitva karonti purapadakkhinam
vessanam vithiya majjhe janesi phussati mamanti.
Mahasatto matu kucchito nikkhamanto visuddho hutva akkhini
ummilitvava nikkhami nikkhamantoyeva ca so matuya hattham pasaretva
amma danam dassami atthi kinci dhananti aha. Athassa mata
tata yatha ajjhasayena danam dehiti pasaritahatthe sahassathavikam thapesi.
Mahasattopi ummangajatake imasmim jatake pacchimattabhaveti
tisu thanesu jatamattoyeva matara saddhim kathesi.
Athassa namaggahanadivase vessavithiya jatatta vessantaroti
namam karimsu.
Tena vuttam
na mayham matikam namam napi petikasambhavam
jatomhi vessavithiya tasma vessantaro ahunti.
Jatadivaseyeva panassa eka akasacarini karenuka
Abhimangalasammatam sabbasetam hatthipotakam anetva mangalahatthitthane thapetva
pakkami. Tassa mahasattassa paccayam katva uppannatta
paccayotveva namam karimsu. Raja mahasattassa atidighadidosavajjita
alambatthaniyo madhurakhirayo catusatthidhatiyo dapesi. Tena saddhim
jatakananca satthidarakasahassanampi ekeka dhatiyo dapesi. So
satthisahassehi darakehi saddhim mahantena parivarena vaddhati. Athassa
raja satasahassagghanikam kumarapilandhanam karesi. So catupancavassikakale
tam omuncitva dhatinam datva puna tahi diyamanam na ganhi.
Ta nam pavattim ranno arocayimsu. Tam sutva raja mama puttena dinnam
sudinnam brahmadeyyameva hotuti aparam pilandhanam karapesi. Kumaro tampi
pilandhanam adasiyeva. So darakakaleyeva dhatinam nava vare pilandhanam
adasi. So atthavassikakale pana pasadavaragato sayanapitthe
nisinnoyeva cintesi aham bahirakadanameva demi tam mam na paritoseti
ajjhattikadanam datukamomhi sacepi mam koci hadayam yaceyya uram bhinditva
hadayam niharitva tassa dadeyyam sace akkhini mam yaceyya akkhini
uppatetva dadeyyam sace sariramamsam yaceyya sakalasarirato mamsam
chetva dadeyyam sacepi mam koci rudhiram yaceyya rudhiram gahetva
dadeyyam atha vapi mam koci me daso hohiti vadeyya attanamassa
samassasetva dasam katva dadeyyanti. Tassevam sabhavam sarasacittam
cintentassa catunahutadhikadviyojanasatasahassabahala ayam mahapathavi
mattavaravarano viya tajjamana kampi. Sinerupabbataraja
Suseditavetatankuro viya onamitva jetuttaranagarabhimukho atthasi.
Pathavisaddena devo tajjanto khanikavassam vassi. Akalavijjulata niccharimsu.
Sagaro ubbatti. Sakko devaraja apphotesi. Mahabrahma
sadhukaramadasi. Yava brahmaloka ekakolahalam ahosi.
Vuttampi cetam
yathaham darako homi jatiya atthavassiko
tada nisajja pasade danam datum vicintayim
hadayam dadeyyam cakkhum mamsampi rudhampi ca
dadeyyam kayam savetva yadi ko yacaye mamanti
sabhavam cintayantassa akampitamasanthitam
akampi tattha pathavi sineruvanavatamsakati.
Bodhisatto solasavassikakaleyeva sabbasippanam nipphattim papuni.
Athassa pita rajjam datukamo matara saddhim mantetva
maddarajakulato matuladhitaram maddim nama rajakannam anetva solasannam
itthisahassanam jetthakam katva aggamahesitthane thapetva mahasattam
rajje abhisinci. Mahasatto rajje patitthitakalato patthaya
devasikam devasikam cha satasahassani visajjento mahadanam pavattesi.
Aparabhage maddi devi puttam vijayi. Tam kancanajalena
sampaticchimsu. Tenassa jalikumarotveva namam karimsu. Tassa padasa
gamanakale sa dhitaram vijayi. Tam kanhajinena sampaticchimsu. Tenassa
kanhajinatveva namam karimsu. Mahasatto ekamasassa chakkhattum
Alankatahatthikkhandhavaragato cha danasalayo olokesi.
Tada kalingaratthe dubbutthika ahosi. Sassani na sampajjimsu.
Mahantam chatakabhayam uppajji. Manssa jivitum asakkonta corakammam
karonti. Dubbhikkhapilita janapada rajangane sannipatitva
upakkosimsu. Tam sutva ranna kim tatati vuttepi tamattham arocayimsu.
Atha raja sadhu tata devam vassapessamiti vatva te
uyyojetva samadinnasilopi sattaham uposathavasam vasantopi devam
vassapetum nasakkhi. So nagare sannipatetva ahampi samadinnasilo
sattaham uposatham vasitva devam vassapetum nasakkhim kinnu kho
katabbanti pucchi. Sace deva devam vassapetum na sakkosi esa
jetuttaranagare sanjayaranno putto vessantaro nama danabhirato
tassa sabbaseto mangalahatthi atthi yassa gatagatatthane devo vassati
brahmane pesetva tam hatthim yacapetva anethati. So sadhuti
sampaticchitva brahmane sannipatetva tesu attha jane vicinitva
tesam namani ramo dhajo lakkhano sujatimanto yanno sujato
suyamo kondannoti sattannam brahmananam pamukho ramo tesam
paribbayam katva gacchatha vessantaram hatthim yacitva anethati pesesi.
Attha brahmana anupubbena jetuttaranagaram gantva danagge bhattam
bhunjitva attano sariram rajoparikinnam pamsumaggitam katva puna divase
rajanam hatthim yacitukama hutva rannodanaggam gamanakale pacinadvaram
agamamsu. Rajapi danaggam olokessamiti patova nahatva
Nanaggarasabhojanam bhunjitva alankatahatthikkhandhavaragato pacinadvaram
agamasi. Brahmana tatthokasam alabhitva dakkhinadvaram gantva
unnatappadese thatva ranno pacinadvare danaggam oloketva
dakkhinadvaram agamanakale dakkhinahattham pasaretva jayatu bhavam jayatu
bhavam vessantaroti ahamsu. Mahasatto brahmane disva hatthim
tesam thitatthanam pesetva hatthikkhandhe nisinnova pathamam gathamaha
parulhakacchanakhaloma pankadanta rajassira
paggayha dakkhinam bahum kim mam yacanti brahmanati.
Tattha parulhakacchanakhalomati parulhakaccha parulhanakha parulhaloma
dighanakha dighalomati attho. Kacche jata loma. Kaccha ca
nakha ca loma ca kacchanakhaloma. Parulha kacchanakhaloma yesam
te parulhakacchanakhaloma.
Brahmana ahamsu
ratanam deva yacama sivinam ratthavaddhanam
dadahi pavaram nagam isadantam urulhavanti.
Tattha urulhavanti ubbahanasamattham.
Tam sutva mahasatto aham sisamadim katva ajjhattikadanam
datukamomhi ime mam bahirakadanameva yacanti tathapi puressami
tesam manorathanti cintetva hatdikkhandhavaragato imam gathamaha
dadami na vikampami yam mam yacanti brahmana
pabhinnam kunjaram dantim upaguyham gajuttamanti.
Tena vuttam. Patijanitva ca pana
hatthikkhandhato oruyha raja cagadhimanaso
brahmananam ada danam sivinam ratthavaddhanoti.
Tattha upaguyhanti rajavahanam. Cagadhimanasoti cagena adhikamanaso
adati brahmananam adasi. So varanassa alankatatthane
olokanattham tikkhattum padakkhinam katva analankatatthane adisva
kusmamissakasugandhodakabharitam suvannabhingaram gahetva ito etha
mahabrahmanati vatva alankatarajatadamasadisam hatthisondam tesam hatthesu
thapetva udakam patetva alankatavaranam adasi. Tassa catusu
padesu alankara cattari satasahassani agghanti. Ubhosu passesu
alankara dve satasahassani agghanti. Hettha udare rattakambalam
satasahassam agghati. Pitthiyam muttajalam manijalam kancanajalanti
tini jalani tini satasahassani agghanti. Ubhosu kannesu
alankara dve satasahassani agghanti. Patthiyam attharanakambalam
satasahassam agghati. Kumbhalankaro satasahassam. Tayo vatamsaka
tini satasahassani. Kannaculalankara dve satasahassani.
Dvinnam dantanam alankara dve satasahassani. Sondaya
sovatthikalankaro satasahassam. Nangutthalankaro satasahassam. Thapetva
anagghabhandam kayarulha pasadhanam bavisatisatasahassani agghati.
Arohananisseni satasahassam. Bhunjanakataham satasahassanti idam tava
ettakam dhanam catuvisatisatasahassani agghati. Chattapindiyam pana mani
Culamani muttaharo mani ankuso mani hatthino kanthavethanamuttaharo
mani hatthikumbhe maniti imani cha anagghani hatthipi anagghoyevati
hatthina saddhim satta anagghani tani sabbani brahmananam
adasi. Tatha hatthino paricarakani panca kusalatani hatthimendahatthigopakehi
saddhim adasi. Saha daneneva panassa hettha vuttanayeneva
bhumikampadayo ahesum.
Tamattham pakasento sattha aha
tadasi yam bhimsanakam tadasi lomahamsanam
hatthinage padinnamhi medani samakampatha
tadasi yam bhimsanakam tadasi lomahamsanam
hatthinage padinnamhi khubhittha nagaram tada
samakulam puram asi ghoso ca vipulo maha
hatthinage padinnamhi sivinam ratthavaddhaneti.
Tattha tadasiti tada asi. Hatthinageti hatthisamkhate nage.
Khubhittha nagaram tadati samkhubhi ahosi.
Brahmana kira dakkhinadvare hatthim labhitva hatthipitthe
nisiditva mahajanaparivara nagaramajjhena payimsu. Mahajana te
disva ahamsu ambho brahmana amhakam hatthim abhirulha kuto
vo laddho hatthiti. Brahmana ahamsu vessantaramaharajena no
hatthi dinno ke tumheti mahajanam hatthivikaradihi ghatenta nagaramajjhena
pajetva uttaradvarena nikkhamimsu. Nagara devatavattanena
Bodhisattassa kuddha rajadvare sannipatitva mahantam upakkosamakamsu.
Tena vuttam
samakulam puram asi ghoso ca vipulo maha
hatthinage padinnamhi sivinam ratthavaddhane
athettha vattati saddo tumulo bheravo maha
hatthinage padinnamhi khubhittha nagaram tada
athettha vattati saddo tumulo bheravo maha
hattinage padinnamhi sivinam ratthavaddhaneti.
Tattha ghosoti upakkosanasaddo. Vipuloti patthatatta
vipulo. Mahati uddham gatatta maha. Sivinam ratthavaddhaneti
siviratthavasinam ratthavaddhanakare.
Athassa danena samkhubbhitacitta hutva nagaravasino ranno
arocesum.
Tena vuttam
ugga ca rajaputta ca vesiyana ca brahmana
hattharoha anikattha rathika pattikaraka
kevalo capi nigamo siviyo capi samagata
disva nagam niyamanam te ranno pativedayum
vidhamam deva te rattham putto vessantaro tava
katham no hatthinam dajja nagam ratthassa pujitam
katham no kunjaram dajja isadantam urulhavam
Khettannum sabbayuddhanam sabbasetam gajuttamam
pandukambalasanchannam pabhinnam sattumaddanam
dantim savalavijanim setam kelasasadisam
sasetacchattam supattheyyam sathabbanam sahatthipam
aggayanam rajavahim brahmananam ada dhananti.
Tattha uggati uggata pannata pakata. Nigamoti
negamakutumbikajano. Vidhamam deva te ratthanti deva tava rattham vidhamam.
Katham no hatthinam dajjati kena nama karanena amhakam hatthinam
abhimangalasammatam kalingaratthavasinam brahmananam dadeyya. Khettannum
sabbayuddhananti sabbayuddhanampi jayabhumisisapajananasamattham. Dantinti
manoramadantayuttam. Savalavijaninti valavijaniya saha yuttam.
Supattheyyanti saattharanabhandam. Sathabbananti sahatthivejjam. Sahatthipanti
hatthiparicarakanam pancannam kulasatanam hatthimendahatthigopakananca vasena
sahatthipam. Evanca pana vatva puna evamahamsu
annapananca so dajja vatthasenasanani ca
etam kho danapatirupam etam kho brahmanaraham
ayam te vamsarajano sivinam ratthavaddhano
katham vessantaro putto gajam bhajeti sanjaya
sace tvam na karissasi sivinam vacanam idam
manne tam saha puttena sivihatthe karissareti.
Tattha vamsarajanoti paveniya agato maharaja. Bhajetiti
Deti. Sivihatthe karissareti siviratthavasino jana saha puttena tam
attano hatthe karissanti.
Tam sutva raja ete vessantaram maretum icchantiti sannaya
aha
kamam janapado masi ratthancapi vinassatu
naham sivinam vacana rajaputtam adusakam
pabbajeyyam saka rattha putto hi mama oraso
kamam janapado masi ratthancapi vinassatu
naham sivinam vacana rajaputtam adusakam
pabbajeyyam saka rattha putto hi mama atrajo
na caham tasmim dubbheyyam ariyasilavato hi so
asilokopi me assa papanca pasave bahum
katham vessantaram puttam satthena ghatayamaseti.
Tattha masiti ma ahosi 1-. Ma hotuti attho. Ariyasilavatoti
ariyena silena vatena ca ariyaya samacarasampattiya samannagato.
Ghatayamaseti ghatessama. Dubbheyyanti mama puttam niddosam
niraparadhanti attho.
Tam sutva siviyo avocum
ma nam dandena satthena na hi so bandhanaraho
pabbajehi ca nam rattha vanke vasatu pabbateti.
@Footnote: 1 asitipi patho
Tattha ma nam dandena satthenati deva ma tumhe tam dandena
va satthena va ghatayittha. Na hi so bandhanarahoti so bandhanarahopi
na hotiyeva.
Tam sutva raja aha
eso ce sivinam chando chandam na panudamahase
imam so vasatu rattim kame ca paribhunjatu
tato ratya vivasane suriyassuggamanam pati
samagga siviyo hutva rattha pabbajayantu tanti.
Tattha vasatuti so puttadarassa ovadam dadamano vasatu
ekarattimassa okasam dethati vadati.
Te ekarattimattam vasatuti ranno vacanam sampaticachimsu. Atha
ne nagare raja uyyojetva puttassa sasanam pesento kattaram
amantetva tassa santikam pesesi. So sadhuti sampaticchitva
vessantarassa nivesanam gantva tam pavuttim arocesi.
Tamattham pakasento sattha aha
utthehi katte taramano gantva vessantaram vada
siviyo deva te kuddha negama ca samagata
ugga ca rajaputta ca vesiyana ca brahmana
hattharoha anikattha rathika pattikaraka
kevalo capi nigamo siviyo capi samagata
asma ratya vivasane suriyassasuggamanam pati
Samagga siviyo hutva rattha pabbajayanti tam
sakatta taramanova sivirajena pesito
amuttasabbabharano suvattho candanapphosito
sisamnahato udake so amuttamanikundalo
upagami puram rammam vessantaranivesanam
tatthaddasa kumaram so rammamanam sake pure
parikinnam avaccehi tidasanamva vasavam
so tattha gantva rammamanam katta vessantaramabravi
dukkham te vedayissami ma me kujjha rathesabha
vanditva rodamano so katta rajanamabravi
bhatta mesi maharaja sabbakamarasaharo
dukkham te vedayissami tattha assasayantu mam
siviyo deva te kuddha negama ca samagata
ugga ca rajaputta ca vesiyana ca brahmana
hattharoha anikattha rathika pattikaraka
kevalo capi nigamo siviyo capi samagata
asma ratya vivasane suriyassuggamanam pati
samagga siviyo hutva rattha pabbajayanti tanti.
Tattha kumaranti matapitunam atthitaya kumarotveva samkhyam gatam
rajanam. Rammananti attana dinnadanassa vannam kathayamanam somanassappattam
hutva nisinnam. Amaccehiti sahajatehi satthisahassehi
Amaccehi parivutam samussitasetacchatte rajasane nisinnam.
Vedayissamiti kathayissami. Tattha assayantu manti tasmim dukkhasasane
arocite kilamantam mam deva te pada assasentu visattho
kathehiti mam vadathati adhippayenevamaha.
Mahasatto aha
kismim me siviyo kuddha yo na passami dukkatam
tam me katte viyacikkha kasma pabbajayantimanti.
Tattha kisaminti katarasmim karane. Viyacakkhati vittharato
kathehi.
Katta aha
ugga ca rajaputta ca vesiyana ca brahmana
hattharoha anikattha rathika pattikaraka
nagadanena khiyanti tasma pabbajayantanti
tattha khiyantiti kujjhanti
tam sutva mahasatto somanassappatto aha
hadayam cakkhumpaham dajjam kim me bahirakam dhanam
hirannam va suvannam va mutta veduriya 1- mani
dakkhinam vamaham bahum disva yacakamagate
dadeyyam na vikampeyyam dane me ramati mano
kamam mam siviyo sabbe pabbajentu hanantu va
@Footnote: 1 veluriyati yuttataram.
Neva dana viramissam kamam chindantu sattadhati.
Tattha yacakamagateti yacake agate tam yacakam disva.
Neva dana viramissanti neva dana viramissami.
Tam sutva katta neva ranna na nagarehi dinnam attano
matiyava aparampi sasanam kathento aha
evantam siviyo ahu negama ca samagata
kontimaraya tirena girimaranjaram pati
yena pabbajita yanti tena gacchatu subbatoti.
Tattha kontimarayati kontimaraya nama nadiya tirena.
Girimaranjaram patiti aranjaram nama girim abhimukho hutva. Yenati
yena maggena rattha pabbajita rajano gacchanti tena maggena
subbato vessantaropi gacchatuti evam siviyo kathentiti aha. Idam
kira so devataviggahito hutva katheti.
Tam sutva bodhisatto sadhu dosakarakanam rajunamaham
gamanamaggena gamissami mam kho pana nagara na annena dosena
pabbajenti maya hatthissa dinnatta pabbajenti evam santepi aham
ekadivasam sattasatakamahadanam dassami nagara me ekadivasam danam datum
okasam dentu sve danam datva tatiyadivase gamissamiti vatva aha
soham tena gamissami yena gacchanti dusaka
ratatindivam me khamatha yava danam dadamihanti.
Tam sutva katta sadhu deva nagaranam rajunanca tam vakkhamiti
Vatva pakkami. Mahasatto tam uyyojetva mahasenaguttam
pakkosapetva aham sve sattasatakamahadanam dassami sattahatthisatani
sattaassasatani sattarathasatani sattaitthisatani sattadhenusatani
sattadasasatani sattadasisatani patiyadehi nanappakarani ca
annapanadini antamaso surampi adatabbayuttakam sabbam tam upatthapehiti
sattasatakamahadanam vicaretva amacce uyyojetva ekakova maddiya
vasanatthanam gantva sirisayanapitthe nisiditva taya saddhim katham pavattesi.
Tamattham pakasento sattha aha
amantayittha raja nam maddim sabbangasobhanam
yam te kinci maya dinnam dhanadhannanca vijjati
hirannam va suvannam va mutta veduriya bahu
sabbantam nidaheyyasi yanca te petikam dhananti.
Tattha nidaheyyasiti nidhim katva thapeyyasi. Petikanti
pitito abhatam.
Tamabravi rajaputti maddi sabbangasobhana
kuhim deva nidaheyyasi tam me akkhahi pucchitoti.
Tattha tamabraviti mayham samina vessantarena ettakam kalam dhanam
nidaheyyasiti na vuttapubbam idaneva vadati kuhim nu kho nidahetabbam
pucchissami nanti cintetva tam abravi.
Vessantaro aha
silavantesu dajjesi danam maddi yatharaham
Na hi dana param atthi patittha sabbapaninanti.
Tattha dajjesiti bhadde maddi mama vijite kotthadisu thanesu
dhanam anidahitva anugamikam nidhim nidahamana silavantesu dajjeyyasiti.
Na hi dana paranti danato uttaritaram patittha nama natthi.
Sa sadhuti tassa vacanam sampaticchi. Atha nam utrim ovadanto aha
puttesu maddi dayesi sassuya sassuramhi ca
yo ca tam bhatta manneyya sakkaccantam upatthahi
no ce tam bhatta manneyya maya vippavasena te
annam bhattaram pariyesi ma kilittha maya vinati.
Tattha dayesiti dayam mettam kareyyasi. Yo ca tam bhatta
manneyyati bhadde yo ca mayi gate aham te bhatta bhavissamiti
mannissati tampi sakkaccam upatthaheyyasi. Maya vippavasena teti maya
saddhim tava vippavasena sace koci aham te bhatta bhavissamiti tam na
manneyya atha sayameva annam bhattaram pariyesi. Ma kilittha maya
vinati maya vina bhuta hutva ma kila bhava ma kilamasitiattho.
Atha nam maddi kim nu kho esa evarupam vacanam bhanatiti
cintetva kasma deva imam ayuttakam katham kathesiti pucchi. Atha nam
mahasatto bhadde maya hatthissa dinnatta siviyo kuddha mam rattha
pabbajenti sve aham sattasatakamahadanam datva tatiyadivase nagara
nikkhamissamiti vatva aha
Aham hi vanam gacchami ghoram balamigayutam
samsayo jivitam mayham ekakassa brahavaneti.
Tattha samsayoti anekapaccatthike ekantasukhumalassa mama vane
vasantassa kuto jivitam nicchayena marissamiti adhippayenevamaha
tamabravi rajaputti maddi sabbangasobhana
abhumme katham nu bhanasi papakam vata bhasasi
nesa dhammo maharaja yam tvam gaccheyya ekako
aham pi tena gacchami yena gacchasi khattiya
maranam va taya saddhim jivitam va taya vina
tadeva maranam seyyo yance jive taya vina
aggim ujjalayitvana ekajalasamahitam
tattheva maranam seyyo yance jive taya vina
yatha arannikam nagam dantim anveti hatthini
jessantam giriduggesu samesu visame ca
evantam anugacchami putte adaya pacchato
subhara te bhavissami na te hessami dubbharati.
Tattha abhummeti abhutapubbam vata me katheyyasi. Gaccheyyati
gacchati. Nesa dhammoti na eso sabhavo netam karanam. Tadevati
yam taya saddhim maranam tadeva mama seyyo. Tatthati tasmim ekajalabhute
darucitake. Jessantanti vicarantam.
Evam vatva puna sa ditthapubbam viya himavantappadesam vannenti aha
Ime kumare passanto manjuke piyabhanine
asine vanagumbasmim na rajjassa sarissasi
ime kumare passanto manjuke piyabhanine
kilante vanagumbasmim na rajjassa sarissasi
ime kumare passanto manjuke piyabhanine
assame rammaniyamhi na rajjassa sarissasi
ime kumare passanto manjuke piyabhanine
kilante assame ramme na rajjassa sarissasi
ime kumare passanto maladhari alankate
assame ramaniyamhi na rajjassa sarissasi
ime kumare passanto maladhari alankate
kilante assame ramme na rajjassa sarissasi
yada dakkhasi naccante kumare maladharine
assame ramaniyamhi na rajjassa sarissasi
yada dakkhasi naccante kumare maladharine
kilante assame ramme na rajjassa sarissasi
yada dakkhasi matangam kunjaram satthihayanam
ekam aranne vicarantam na rajjassa sarissasi
yada dakkhasi matangam kunjaram satthihayanam
sayam pato vicarantam na rajjassa sarissasi
yada karenusamghassa yuthassa purato vajam
Koncam kahati matango kunjaro satthihayano
tassa tam nadato sutva na rajjassa sarissasi
ubhato vanavikase yada dakkhasi kamadam
vane balamigakinne na rajjassa sarissasi
migam disvana sayanham pancamalinimagatam
kimpurise ca naccante na rajjassa sarissasi
yada sossasi nigghosam sandamanaya sindhuya
gitam kimpurisananca na rajjassa sarissasi
yada sossasi nigghosam girigabbharacarino
vasamanassulukassa na rajjassa sarissasi
yada sihassa byagghassa khaggassa gavayassa ca
vane sossasi balanam na rajjassa sarissasi
yada morihi parikinnam varahinam matthakasinam
moram dakkhasi naccantam na rajjassa sarissasi
yada morihi parikinnam andajam citrapekkhunam
moram dakkhasi naccantam na rajjassa sarissasi
yada morihi parikinnam nilagivam sikhindinam
moram dakkhasi naccantam na rajjassa sarissasi
yada dakkhasi hemante pupphite dharaniruhe
surabhisampavayante na rajjassa sarissasi
yada hemantake mase haritam dakkhasi medanim
Indagopakasanchannam na rajssa sarissasi
yada dakkhasi hemante pupphite dharaniruhe
kutajam bimbajalanca pupphitam loddapadamakam
surabhisampavayante na rajjassa sarissasi
yada hemantake mase vanam dakkhasi pupphitam
opupphani padumani na rajjassa sarissasiti.
Tattha manjuketi madhurasare madhurakathe. Karenusamghassati
hatthinighataya. Yuthassati hatthiyuthassa purato gacchanto. Ubhatoti
ubhato maggassa. Vanavikaseti vanaghatayo. Kamadanti mayham
sabbakamadadam. Sindhuyati nadiya. Vasamanassulukassati
ulukasakunassa vasato. Balananti balamiganam. Tesam hi
sayanhasamaye so saddo pancangikaturiyasaddo viya bhavissati tasma tesam
saddam sutva na rajjassa sarissasiti vadati. Varahinanti kalapasanchannam.
Matthakasinanti niccam pabbatamatthake nisinnam. Mattakasinantipi
patho. Kamamadamattam hutva kasinanti attho. Bimbajalanti
rattankurapattam. Opupphaniti olambakapupphani patitapupphani.
Evam maddi himavantavasini viya ettakahi gathahi himavantam
vannesi.
Himavantavannana nitthita.
Phussatipi kho devi puttassa me katukasasanam agatam kinnu kho
karoti aham gantva janissamiti paticchannayogena agantva
Sirisayanagabbhadvare thita tesam tam sallapam sutva kalunam paridevam paridevi.
Tamattham pakasento sattha aha
tesam lalapitam sutva puttassa sunisaya ca
kalunam paridevesi rajaputti yasassini
seyyo visam me khayitam papata papateyyaham
rajjuya bajjhamiyaham
kasma vessantaram puttam pabbajenti adusakam
ajjhayikam danapatim yacayogam amaccharim
pujitam patirajuhi kittimantam yasassinam
kasma vessantaram puttam pabbajenti adusakam
mata petibharam jantum kule jetthapacayinam
kasma vessantaram puttam pabbajenti adusakam
ranno hitam devahitam natinam sakhinam hitam
hitam sabbassa ratthassa
kasma vessantaram puttam pabbajenti adusakanti.
Tattha rajaputtiti phussati maddarajadhita. Papateyyahanti papateyyam
aham. Rajjuya bajjhamiyahanti rajjuya givam bandhitva mareyyam aham.
Kasmati evam amatayameva mayi kena karanena mama puttam adusakam
siviyo pabbajenti. Ajjhayikanti tinnam vedanam paragatam
nanasippesu nipphattim pattam.
Iti sa kalunam paridevitva puttanca sunisanca assasetva
Ranno santikam gantva aha
madhuneva palitani ambava patita chama
evam hessati te rattham pabbajenti adusakam
hamso nikkhinapattova pallalasmim anudake
apavittho amaccehi eko raja vihannasi
tam tam brumi maharaja attho te ma upajjhaga
manam sivinam vacana pabbajesi adusakanti.
Tattha palitaniti palatamakkhikani madhuni viya. Patita chamati
bhumiyam patitani ambapakkani viya ca. Evam mama putte pabbajite
deva tava rattham sabbasadharanam bhavissatiti dassesi. Nikkhinapattoti
paggharitapatto. Apavittho amaccehiti mama puttena sahajatehi
satthisahassehi amaccehi chaddito hutva. Vihannasiti kilamissasi.
Sivinam vacanati sivinam vacanena ma nam adusakam mama puttam pabbajesiti.
Tam sutva raja aha
dhammassapacitim kummim sivinam vinayam dhajam
pabbajemi sakam puttam pana piyataro hi meti.
Tassattho bhadde aham sivinam dhajam vessantarakumaram vinayam vinayanto
pabbajento siviratthe poranakarajunam pavenidhammassa apacitim kummim
karomi tasma sacepi me pana piyataropi so tathapi nam pabbajemiti.
Sa tam sutva paridevamana aha
yassa pubbe dhajaggani kanikarava pupphita
Yayantamanuyayanti svajjekova gamissati
yassa pubbe dhajaggani kanikara vananiva
yayantamanuyayanti svajjekova gamissati
yassa pubbe anikani kanikarava pupphita
yayantamanuyayanti svajjekova gamissati
yassa pubbe anikani kanikara vananiva
yayantamanuyayanti svajjekova gamissati
indagopakavannabha gandhara pandukambala
yayantamanuyayanti svajjekova gamissati
yo pubbe hatthina yati sivikaya rathena ca
svajja vessantaro raja katham gacchati pattiko
katham candanalittango naccagitappabodhano
kharajinam parasunca kharikajanca hariti
kasma nabhihariyanti kasava ajinani ca
pavisantam braharannam kasma ciram na bajjhare
katham nu ciram dharenti rajapabbajita jana
katham kusamayam ciram maddi paridahessati
kasiyani padharetva khomakodumbarani ca
kusacirani dharenti katham maddi karissati
vayhahi pariyayitva sivikaya rathena ca
sa kathajja anuccangi katham gacchati pattika
Yassa mudutala hattha calanava sukhe thita
sa kathajja anuccangi patham gacchati pattika
yassa mudutala pada calanava sukhe thita
padukahi suvannahi pilamanava gacchati
sa kathajja anuccangi patham gacchati pattika
yassu itthisahassassa purato gacchati malini
sa kathajja anuccangi vanam gacchati ekika
ya sa sivaya sutvana mahum utrasate pure
sa kathajja anuccangi vanam gacchati bhiruka
ya sa indasagottassa ulukassa pavassato
sutvana nadato bhita variniva pavedhati
sa kathajja anuccangi vanam gacchati bhiruka
sakuni hataputtava sunnam disva kulavakam
ciram dukkhena jhayissam sunnam agammimam puram
sakuni hataputtava sunnam disva kulavakam
kisa pandu bhavissami piye putte apassati
sakuni hataputtava sunnam disva kulavakam
tena tena padhavissam piye putte apassati
kururiva hatacchapa sunnam disva kulavakam
ciram dukkhena jhayissam sunnam agammimam puram
kururiva hatacchapa sunnam disva kulavakam
Kisa pandu bhavissami piye putte apassati
kururiva hatacchapa sunnam disva kulavakam
tena tena padhavissam piye putte apassati
sa nuna cakavakiva pallalasmim anudake
ciram dukkhena jhayissam sunnam agammimam puram
sa nuna cakavakiva pallalasmim anudake
kisa pandu bhavissami piye pute apassati
sa nuna cakavakiva pallalasmim anudake
tena tena padhavissam piye putte apassati
evanca me vilapantiya rajaputtam adusakam
pabbajesi ca nam rattha manne hessami jivitanti.
Tattha kanikaravati suvannabharanalankarasuvannavatthapatimanditataya
supupphitakanikara viya. Yayantamanuyayantiti uyyanavanakiladinam
atthaya gacchantam vessantaram anugacchanti. Svajjeko
vati so ajja ekova gamissati. Anikaniti hatthanikadini.
Gandhara pandukambalati gandhararatthe uppanna satasahassagghanika
senaya paruta rattakambala. Harititi khandhe katva harissati.
Pavisanatanti pavisantassa vessantarassa. Kasma ciram na bajjhareti
kasma bandhitum jananta vakaciram na bandhanti . rajapabbajitati
rajano hutva pabbajita. Khomakodumbaraniti khomaratthe kodumbararatthe
uppannani satakani. Sa kathajjati sa katham ajja.
Anuccangiti aninditaagarahitangi. Pilamanavati kampitva kilanta viya
gacchati. Yassu itthisahassati adisu padesu assuti nipato yati
attho. Yasatipi patho. Sivayati singaliya. Pureti pubbe
nagare vasanti. Indasagottassati kosiyagottassa. Varinivati
devatapavittha yakkhadasi viya. Dukkhenati puttaviyogasokadukkhena.
Agammimam puranti imam putte gate puttassa nivesanam agantva. Piye
putteti vessantaranca maddinca sandhayaha. Hatacchapati hataputta
hatapotaka. Pabbajesi ca nam ratthati yadi nam vessantaram rattha
pabbajesi.
Deviya paridevasaddam sutva sabba sanjayassa sivikannayo
samagata pakkandimsu. Tasam pakkanditasaddam sutva mahasattassa
nivesane tatheva pakkandimsu. Iti dvisu rajakulesu koci sakabhavena
santharetum asakkonto vatavegena pamaddita sala viya patitva
paridevamano paridevi.
Tamattham pakasento sattha aha
tassa lalapitam sutva sabba antepure ahu
baha paggayha pakkandum sivikanna samagata
salava sampamathita malutena pamaddita
senti putta ca dara ca vessantaranivesane
orodha ca kumara ca vesiyana ca brahmana
baha paggayha pakkandum vessantaranivesane
Hattharoha anikattha rathika pattikaraka
baha paggayha pakkandum vessantaranivesane
tato ratya vivasane suriyassuggamanam pati
atha vessantaro raja danam datum upagami
vatthani vatthakamanam sondanam detha varunim
bhojanam bhojanatthinam sammadeva pavecchatha
ma ca kinci vanibbake hetthayittha idhagate
tappetha annapanena gacchanti patipujita
tesu matta kilantava sampatanti vanibbaka
nikkhamante maharaje sivinam ratthavaddhane
acchecchum vata bho rukkham nanaphaladadam dumam
yatha vessantaram rattha pabbajenti adusakam
acchecchum vata bho rukkham nanaphaladharam dumam
yatha vessantaram rattha pabbajenti adusakam
acchecchum vata bho rukkham sabbakamadadam dumam
yatha vessantaram rattha pabbajenti adusakam
acchecchum vata bho rukkham sabbakamarasaharam
yatha vessantaram rattha pabbajenti adusakam
ye vuddha ye ca dahara ye ca majjhimaporisa
baha paggayha pakkandum
nikkhamante maharaje sivinam ratthavaddhane
Atiyakkha vessavara itthagara ca rajino
baha paggayha pakkandum
nikkhamante maharaje sivinam ratthavaddhane
thiyopi tattha pakkandum yatamhi nagare ahum
nikkhamante maharaje sivinam ratthavaddhane
ye brahmana ye ca samana anne vapi vanibbaka
baha paggayha pakkandum adhammo kira bho iti
yatha vessantaro raja yajamano sake pure
sivinam vacanatthena samha rattha nirajjati
sattahatthisate datva sabbalankarabhusite
suvannakacche matange hemakappanivasase
arulhe gamaniyebhi tomarankusapanibhi
esa vessantaro raja samha rattha nirajjati
sattaassasate datva sabbalankarabhusite
ajaniye ca jatiya sindhave sighabahane
arulhe gamaniyebhi indiyacapadharibhi
esa vessantaro raja samha rattha nirajjati
sattarathasate datva sannaddhe ussitaddhaje
dipe athopi veyyagghe sabbalankarabhusite
arulhe gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
esa vessantaro raja samha rattha nirajjati
Sattaitthisate datva ekameka rathe thita
sannaddha nikkharajjuhi suvannena alankata
pitalankara pitavasana pitabharanabhusita
alarappamukha hasula susanna tanumajjhima
esa vessantaro raja samha rattha nirajjati
sattadhenusate datva sabba kamsupadharino
esa vessantaro raja samha rattha nirajjati
sattadasisate datva sattadasasatani ca
esa vessantaro raja samha rattha nirajjati
hatthi asse rathe datva nariyo ca alankata
esa vessantaro raja samha rattha nirajjati
tadasi yam bhimsanakam tadasi lomahamsanam
mahadane padinnamhi medani samakampatha
tadasi yam bhimsanakam tadasi lomahamsanam
yam panjalikato raja samha rattha nirajjatiti.
Tattha sivikannati bhikkhave phussatiya paridevitasaddam sutva
sabbapi sanjayassa siviranno itthiyo samagata hutva pakkandum
rodimsu. Vessantaranivesaneti tattha itthinam pakkanditam saddam sutva
vessantarassapi nivesane tatheva pakkanditva dvisupi rajakulesu keci
sakabhavena santharetum asakkonta vatavegena sampamathita sala
viya patitva parivattanta paridevimsu. Tato ratya vivasaneti bhikkhave
Tato tassa rattiya accayena suriye uggate danaveyyavatika danam
patiyaditanti ranno arocesum. Na atha vessantaro raja patova
nahayitva sabbalankarapatimandito sadhurasabhojanam bhunjitva
mahajanaparivuto sattasatakamahadanam datum danaggam upagami. Dethati
tattha gantva satthisahasse amacce anapento evamaha.
Varuninti majjadanam nama nipphalanti janati evam santepi
surasonda danaggam patva vessantarassa danagge suram pivitum na
labhimhati vattum ma labhantuti dapesi. Vanibbaketi vanibbakajanesu
yacakesu kinci ekampi ma vihethayittha. Patipujitati maya pujita
hutva yatha mam thomayamana gacchanti tatha karothati vadati. Iti
so suvannalankaranam suvannadhajanam hemajalapaticchannanam hatthinam
sattasatani ca tatharupananceva assanam sattasatani ca sihacammadihi
parikkhittanam nanaratanavicitranam sovannadhajanam rathanam sattasatani ca
sabbalankarapatimanditanam uttamarupadharanam khadtiyakannadinam itthinam
sattasatani ca varausabhajetthakanam kundopadohininam dhenunam sattasatani ca
suvinitanam susikkhitanam dasinam sattasatani ca tatharupananca dasanam
sattasatani ca aparimanapanabhojananti sattasatakamahadanam adasi.
Tasmim evam danam dadamane jetuttaranagaravasino khattiyabrahmana-
vessasuddadayo sami vessantara siviratthavasino tam danam dentam
pabbajenti tvam puna danameva desiti paridevimsu
tena vuttam
Athettha vattati saddo tumulo bheravo maha
danena tam niharanti puna danam dadati soti.
Danapatiggahaka pana danam gahetva idani kira vessantaro
raja amhe anathe katva arannam pavisissati ito patthaya
kassa santikam gamissamati chinnapada viya patanta avattanta
parivattanta mahasaddena paridevimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
te su matta kilantava sampatanti vanibbaka
nikkhamante maharaje sivinam ratthavaddhaneti (adi vuttam).
Tattha te su mattathi ettha sukaro nipatamatto te
vanibbakati attho. Matta kilantavati matta viya ca kilanta viya
hutva. Sampatantiti parivattitva bhumiyam patanti. Acchecchum
vatati chindimsu vata. Yathati yena karanena. Atiyakkhati
bhutavejjapi ikkhanikapi. Vessavarati uddatadija orodhapalaka.
Vacanatthenati vacanakaranena. Samha rattha nirajjatiti attano rattha
nigacchati. Gamaniyebhiti hatthacariyehi. Jatiyeti jatisampanne.
Gamaniyebhiti assacariyehi. Indiyacapadharibhiti indiye ca acape
ca dharentehi. Dipe athopi veyyaggheti dipicammabyagghacammehi
parikkhitte. Ekameka rathe thitati so kira ekekam itthiratanam rathe
thapetva atthahi vannadasihi parivutam adasi. Nikkharajjuhiti
suvannanikkhasuttamayehi pamangehi. Alarappamukhati
Visalakkhiganda. Hasulati hasitapubbangamakatha. Susannati sussoniyo.
Tanumajjhimati tanumajjhimanga. Kamsupadharinoti idha kamsanti rajatassa
namam. Rajatamayena khirapaticchannabhajanena saddhimyeva adasiti attho.
Padinnamhiti diyamane. Samakampathati dananubhavena kampittha.
Yam panjalikatoti yam so vessantaro raja mahadanam datva anjalim
paggayha attano danam namassamano sabbannutananasseva me idam
paccayo hotuti panjalikato ahosi tampi bhimsanakameva ahosi. Tasmim
khane pathavi kampitthati attho. Nirajjatiti evam datvapi nigacchatiyeva
na nam koci nivaretiti attho
tada pana devata jambudipatale rajunam vessantaro raja
khattiyakannadikam mahadanam detiti arocayimsu. Tasma khattiya
devatanubhavena agantva ta khattiyakannayo ganhitva pakkamimsu.
Evam khattiyabrahmanavessasuddadayo tassa danam gahetva
pakkamimsu. Api ca tassa danam dadantasseva sayam ahosi. So attano
nivesnameva gantva matapitaro vanditva sve gamissamiti cintetva
alankatarathena matapitunam vasanatthanam gato maddi devipi ahampi samina
saddhim gantva sassusassure anujanapessamiti tena saddhim gata.
Mahasatto pitaram vanditva attano gamanabhavam kathesi.
Tamattham pakasento sattha aha
amantayittha rajanam sanjayam dhammikam varam
avaruddhasi mam deva vankam gacchami pabbatam
Ye hi keci maharaja bhuta ye ca bhavissare
atittayeva kamehi gacchanti yamasadhanam
soham sake abhisasim yajamano sake pure
sivinam vacanatthena samha rattha nirajjaham
aghantam patisevissam vane balamigakinne
khaggadipinisevite
aham punnani karomi tumeeha pankamhi sidathati.
Tattha dhammikam varanti dhammikarajunam antare uttamam. Avaruddhasiti
rattha niharasi. Bhutati atita. Bhavissareti ye ca anagate
bhavissanti paccuppanne ca nibbatta. Soham sake abhisasinti so
aham attano nagaravasinoyeva pilesim kim karonto. Yajamanoti
danam dadamano. Sake pureti sakapasade. Paliyam pana soham
danam dadamanoti likhitam. Nirajjahanti nikkhamanto aham. Aghantanti
yam aranne vasantena patisevitabbam dukkham tam patisevissami.
Pankamhiti tumhe pana kamapanke sidathati vadati.
Iti mahasatto imahi catuhi gathahi pitara saddhim kathetva
matu santikam gantva vanditva pabbajjam anujanapento aha
anujanahi mam amma pabbajja mama ruccati
soham sake abhisasim yajamano sake pure
sivinam vacanatthena samha rattha nirajjaham
aghantam patisevissam vane balamigakinne
Khaggadipinisevite
aham punnani karomi vankam gacchami pabbatanti.
Tam sutva phussati aha
anujanami tam putta pabbajja te samijjhatu
ayanca maddi kalyani susanna tanumajjhima
acchatam saha puttehi kim aranne karissatiti.
Tattha samijjhatuti jhanena samiddha hotu. Acchatanti acchatu
idheva hotuti vadati.
Vessantaro aha
naham akama dasipi arannam netumussahe
sace mam icchati anvetum sace necchati acchatuti.
Tattha akamati amma kim nametam kathetha aham anicchaya
dasimpi netu na ussahami.
Tato raja puttassa katham sutva sunham yacitum patipajji.
Tamattham pakasento sattha aha
tato sunham maharaja yacitum patipajjatha
ma candanasamacare rajojallam adharayi
kasiyani padharetva kusaciramadharayi
dukkho vaso arannasmim ma hi tvam lakkhane gamiti.
Tattha patipajjathati bhikkhave puttassa katham sutva raja sunham
yacitum patipajji. Ma candanasamacareti lohitacandanena
Parikinnasarire. Ma hi tvam lakkhane gamiti subhalakkhanena samannagate
ma hi tvam arannam gamiti.
Tamabravi rajaputti maddi sabbangasobhana
nahantam sukhamiccheyyam yam me vessantaram vinati.
Tattha tamabraviti tam sassuram abravi avoca.
Tamabravi maharaja sivinam ratthavaddhano
ingha maddi nisamehi vane ye honti dussaha
bahu kita patanga ca makasa madhumakkhika
tepi tam tattha himseyyum tante dukkhataram siya
apare passa santase nadinupanisevite
sappa ajagara nama avisa te mahabbale
te manussam migam vapi apicasannamagatam
parikkhipitva bhogehi vasamanenti attano
annepi kanhajatino accha nama aghammiga
na tehi puriso dittho rukkhamaruyha muncati
samghattayanta singhani tikkhaggani paharino
mahisa vicarantettha nadim sotumbaram pati
disva miganam yuthanam gavam vicarantam vane
dhenuva vacchagiddhava katham maddi karissasi
disva sampatite ghore dummaggesu palvangame
akhetatannaya te maddi bhavitante mahabbhayam
Ya tvam sivaya sutvana mahum uttasate pure
sa tvam vankam anuppatta katham maddi karissasi
thite majjhantike kale sannisinnesu pakkhisu
sunateva braharannam tattha kim gantumicchasiti.
Tattha tamabraviti tam sunham abravi. Apare passa santaseti
annepi santase bhayajanake passa passahi. Nadinupaniseviteti
nadinam upanisevite asannatthanena nadikule vasanteti attho. Avisati
nibbisa. Apicasannanti asannam attano sariraphassam agatanti
attho. Aghammigati aghakara miga. Dukkhavaha migatiattho.
Nadim sotumbaram patiti sotumbaraya nama nadiya tire. Yuthananti
yuthani. Ayameva patho. Dhenuva vacchagiddhavati tava darake
apassanti vacchagiddha dhenu viya katham karissasi. Vakaro panettha
nipatamattova. Sampatiteti sampatante. Ghoreti bhimsanake virupe.
Palvangameti makkate. Akhettannayati aranne bhumiyam
akusalaya. Bhavitanteti bhavissati te. Ya tvam sivaya sutvanati
singaliya saddam sutva. Mahunti nagare vasantipi punappunam
uttasasi. Sunatevati nadati saddam karoti viya.
Tamabravi rajaputti maddi sabbangasobhana
yani etani akkhasi vane patibhayani me
sabbani abhisambhossam gacchanneva rathesabha
kasam kusam potakilam usiram munjapabbajam
Urasa panudahessami nassa hessami dunnaya
bahuhi vattacariyahi kumari vindate patim
udarassuparodhena gohanuvetthanena ca
aggissa paricariyaya udakummajjanena ca
vedhabyam katukam lokam gacchanneva rathesabha
apissa hoti appatto ucchittham paribhunjitum
yo nam hatthe gahetvana akamam parikaddhati
vedhabyam katukam loke gacchanneva rathesabha
kesaggahanamukkhepa bhumyaca parisumbhana
datva ca no pakkamati bahum dukkham anappakam
vedhabyam katukam loke gacchanneva rathesabha
sukkacchavi vedhavera datva subhaggamanino
akamam parikaddhanti ulukanneva vayasa
vedhabyam katukam loke gacchanneva rathesabha
api nati kule phite kamsappajjotane vasam
nevativakyam na labhe bhatuhi sakhikehi ca
vedhabyam katukam loke gacchanneva rathesabha
nagga nadi anudaka naggam rattham arajikam
itthipi vidhava nagga yassapi dasa bhataro
vedhabyam katukam loke gacchanneva rathesabha
dhajo rathassa pannanam dhumo pannanamaggino
Raja ratthassa pannanam bhatta pannanamitthiya
vedhabyam katukam loke gacchanneva rathesabha
ya daliddi daliddassa addha addhassa kittima
tam ve deva pasamsanti dukkaram hi karoti sa
samikam anubandhissam sada kasaya vasini
pathabyapi abhijjantya vedhabyam katukitthiya
api sagarapariyantam bahuvittadharam mahim
nanaratanaparipuram nicche vessantaram vina
kathannu tasam hadayam sukhara vata itthiyo
ya samike dukkhitamhi sukhamicchanti attano
nikkhamante maharaje sivinam ratthavaddhane
tamaham anubandhissam sabbakamadado hi meti.
Tattha tamabraviti bhikkhave maddi ranno vacanam sutva tam rajanam
abravi. Abhisambhossanti sahissami abhivasessami. Potakilanti
potakilatinam. Panudahessamiti dvedha katva vessantarassa purato
gamissami. Udarassuparodhenati upavasena khudadhivasena.
Gohanuvetthanenati visalakatiyo onatapassa ca samikam labhantiti natva
gohanuna katiphalakam kotapetva vetthanena passani onametva
kumarika patim labhanti. Katukanti asatam. Gacchannevati
gamissamiyeva. Appattoti assa vidhavaya ucchitthakam paribhunjitum
ananucchavikoyeva. Yo nanti yo nicajacco tam vidhavam anicchamananneva
Hatthe gahetva kaddhati. Kesaggahanamukkhepa bhumya ca
parisumbhanati assamikam itthim hatthapadehi kesaggahanam ukkhepa bhumiyam
patenti eta avamanna natikkamanti. Datva cati
assamikaya itthiya evarupam bahum anappakam dukkham paro puriso datva
ca. No pakkamatiti tam nirasamko olokentova titthati.
Sukkacchaviti nahaniyacunnehi ubbhattitachavivanna. Vedhaverati
vidhavatthika. Datvati kincideva appamattakam dhanam datva. Subhaggamaninoti
mayam subhaggati mannamana. Akamanti tam vidhavam assamikam akamam.
Ulukanneva vayasati kaka viya ulukam parikaddhanti. Kamsappajjotaneti
suvannabhajanehi pajjotante. Vasanti evarupepi natikule
vasamana. Nevativakyam na labheti ayam itthi nissamika yavajivam
amhakanneva bhara jatati adini vacanani vadantehi bhatuhipi
sakhikehipi ativakyam garahavacanam etam vacanam neva na labhe labhatiyeva.
Pannananti pakatabhavakaranam. Ya daliddi daliddassati deva
kittisampanna ya itthi attano samikassa daliddassa dukkhappattassa
kale sayampi daliddi samana dukkha ca hoti. Tassa samikassa addhassa
sukhappattassa kale teneva saddhim addha sukhappatta hoti. Tam
ve deva pasamsantiti devapi tam evarupam itthim pasamsanti.
Abhijjantyati abhejjantiya sacepi hi itthiya sakalapathavi na bhijjati
sakalaya pathaviya sa ca issara hoti tathapi vedhabyam katukamevati
attho. Sukhara vata itthiyoti sutthu khara vata itthiyoti.
Tamabravi maharaja maddim sabbangasobhanam
ime te dahara putta jali kanhajina cubho
nikkhipa lakkhane gaccha mayante posayamaseti.
Tattha jali kanhajina cubhoti jali ca kanhajina cati
ubho. Nikkhipati ime nikkhipitva thapetva gacchahiti.
Tamabravi rajaputti maddi sabbangasobha na
piya me puttaka deva jali kanhajina cubho
tyamham tattha ramissanti aranne jivisokinanti.
Tattha tyamhanti te daraka amhakam tattha aranne.
Jivisokinanti avigatasokanam hadayam ramissantiti attho.
Tamabravi maharaja sivinam ratthavaddhano
salinamodanam bhutva sucimamsupasecanam
rukkhaphalani bhunjanta katham kahanti daraka
bhutva satapale kamse sovanne satarajike
rukkhapattesu bhunjanta katham kahanti daraka
kasiyani padharetva khomakodumbarani ca
kusacirani dharenta katham kahanti daraka
vayhahi pariyayitva sivikaya rathena ca
pattika paridhavanta katham kahanti daraka
kutagare sayitvana nivate phussitaggale
sayanta rukkhamulasmim katham kahanti daraka
Pallankesu sayitvana gonake citrasanthite
sayanta tinasanthare katham kahanti daraka
gandhikena vilimpetva aggalucandanena ca
rajojalani dharenta katham kahanti daraka
camaramorahatthehi vijitanga sukhe thita
phuttha damsehi makasehi katham kahanti darakati.
Tattha satapale kamseti palasatena kataya kancanapatiya.
Gonake citrasanthateti mahapithiyam kalakojavehi ceva citra santharehi ca
santhate. Camaramorahatthehiti camarehiceva morahatthehi ca vijitanga.
Evam tesam sallapantananneva ratti vibhayi suriyo uggacchi.
Mahasattassa catusindhavayuttam alankataratham anetva rajadvare thapayimsu.
Maddi devi sassusassure vanditva sesitthiyo apaloketva dve
putte adaya vessantarato pathamataram gantva rathe atthasi.
Tamattham pakasento sattha aha
tamabravi rajaputti maddi sabbangasobhana
ma deva paridevesi ma ca tvam vimano ahu
yatha mayam bhavissama tatha hessanti daraka
idam vatvana pakkami maddi sabbangasobhana
sivimaggena anvesi putte adaya lakkhanati.
Tattha sivimaggenati siviranna gantabbamaggeneva. Anvesiti
tam agamasi pasada otaritva ratham abhiruhiti attho.
Tato vessantaro raja danam datvana khattiyo
pitu matu ca vanditva katva ca nam padakkhinam
catuvahim ratham yuttam sighamaruyha sindhavam
adaya puttadaranca vankam payasi pabbatanti.
Tattha tatoti bhikkhave tassa maddiya ratham abhiruhitva thitakale.
Datvanati hiyyo danam datva. Katva ca nam padakkhinanti
padakkhinanca katva. Nanti nipatamattam.
Tato vessantaro raja yenasi bahuko jano
amanta kho tam gacchama aroga hotha natayoti.
Tassattho bhikkhave tato vessantaro raja yamhi thane
vessantaram rajanam passissamati bahuko jano thito asi tattha ratham
pesetva mahajanam apucchanto amanta kho tam gacchama aroga
hotha natayoti aha. Tattha tanti nipatamattam. Bhikkhave
vessantaro raja natake aha nataka tumhe amantetva mayam
gacchama tumhe sukhita hotha niddukkhati.
Evam mahasatte mahajanam amantetva appamatta hotha
danadini punnani karothati tesam ovadam datva gacchante
bodhisattassa mataputto danacittako danam detuti abharanehi saddhim
sattaratanapurani sakatani ubhosu passesu pesesi. Sopi attano
kayarulhameva abharanabhandam omuncitva sampattayacakanam attharasa
vare datva avasesam sabbam adasi. So nagara nikkhamitva
Nivattitva nagaram oloketukamo ahosi. Athassa manam paticca
rathappamane thane pathavi bhijjitva kulalacakkam viya parivattitva ratham
nagarabhimukham akasi. So matapitunam vasanatthanam olokesi.
Tena karunnena pathavikampadayo ahesum.
Tena vuttam.
Nikkhamitvana nagara nivattitva vilokite
tadapi pathavi kampi sineruvanavatamsakati.
Sayam pana oloketva maddimpi olopetum gathamaha
ingha maddi nisamehi rammarupamva dissati
avaso sivisetthassa pettikam bhavanam mamanti.
Tattha nisamehiti olokehi.
Atha mahasatto sahajate satthisahasse amacce ca sesajananca
nivattapetva ratham pajento maddim aha bhadde sace pacchato
yacaka agacchanti upadhareyyasiti. Sapi olokenti nisidi.
Athassa sattasatakamahadanam sampapunitum asakkonta cattaro
brahmana nagaram gantva kuhim rajati pucchitva danam datva gatoti
vutte kim gahetva gatoti pucchitva rathena gatoti sutva asse
nam yacissamati anubandhimsu. Atha maddi te agacchante disva
yacaka agacchanti devati arocesi. Mahasatto ratham thapesi.
Te agantva asse yacimsu. Mahasatto caturo asse tesam
adasi.
Tamattham pakasento sattha aha
tam brahmana anvagamum te tam asse ayacisum
yacito patiyadesi catunnam caturo hayeti.
Assesu pana dinnesu rathadhuram akaseyeva atthasi. Atha
brahmanesu gatamattesuyeva cattaro devaputta rohitamigavannena
gantva rathadhuram sampaticchitva agamamsu. Mahasatto tesam devaputtabhavam
natva imam gathamaha
ingha maddi nisamehi cittarupamva dissati
miga rohitavannena dakkhinassa vahantimanti.
Tattha dakkhinassa vahanti manati susikkhita assa viya mam
vahanti.
Atha nam evam gacchantam aparo brahmano agantva ratham
yaci. Mahasatto puttadaram otaretva ratham tassa adasi.
Rathe pana dinne devaputta antaradhayimsu. Rathassa pana dinnabhavam
pakasento sattha aha
athettha pancamo aga yo nam rathamayacatha
tassa tam patiyadesi na cassa pahato mano
tato vessantaro raja oropetva sakam janam
assasayi assaratham brahmanassa dhanesinoti.
Tattha ethatthati athetasmim vane. Na cassa pahato manoti na
cassa mano olino. Assasayiti paritosento niyyadesi.
Tato patthaya pana te sabbepi pattikava ahesum.
Atha mahasatto maddim avoca
tvam maddi kanhajinam ganhahi
lahuka esa kanitthaka
aham jalim ganhissami
garuko bhatiko hi soti.
Evanca pana vatva ubhopi dve darake ankenadaya pakkamimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
raja kumaram adaya rajaputti ca darikam
sammodamana pakkamum annamannam piyam vadati.
Danakandam nitthitam
te patipathe agacchante manusse disva kuhim vankapabbatoti
pucchanti. Manussa dureti vadanti.
Tena vuttam
yadi keci manuja enti anumagge patipathe
maggante patipucchama kuhim vankatapabbato
te tattha amhe passitva kalunam paridevayum
dukakhante pativedenti dure vankatapabbatoti.
Maggassa ubhosu passesu vividhaphaladharino rukkhe disva daraka
rodanti. Mahasattassanubhavena phaladharino rukkha onamitva
hatthasamphassam agacchanti. Tato supakkaphalaphalani uccinitva tesam
deti. Tam disva maddi acchariyam pavedeti.
Tena vuttam
yadi passanti pavane daraka phalite dume
tesam phalanam hetumhi uparodanti daraka
rodante darake disva ubbigga vipula duma
sayamevonamitvana upagacchanti darake
idam accherakam disva abbhutam lomahamsanam
sadhukaram pavattesi maddi sabbangasobhana
accheram vata lokasmim abbhutam lomahamsanam
vessantarassa tejena sayamevonata dumati.
Jetuttaranagarato suvannagiritalo nama pabbato pancayojanani
tato kontimara nama nadi pancayojanani tato anjanagiri 1-
nama pabbato pancayojanani tato tunnavithanalidandabrahmanagamo 2-
pancayojanani tato matulanagaram dasayojanani
iti tam rattham jetuttaranagarato timsayojanam hoti. Devata tam maggam
samkhipimsu. Te ekadivaseneva matulanagaram papunimsu.
Tena vuttam
samkhipimsu patham yakkha anukampaya darake
nikkhantadivaseneva cetaratthamupagamunti.
Upagacchanta ca pana jetuttaranagarato patarasasamaye nikkhamitva
sayanhasamaye cetaratthe matulanagaram sampatta.
Tamattham pakasento sattha aha
@Footnote: 1 ca-ranjaragiritipi patho 2 dunnivitthatipi patho
Te gantva dighamaddhanam cetaratthamupagamum
iddham phitam janapadam bahumamsasurodananti.
Tada matulanagare satthikhattiyasahassani vasanti. Mahasatto
antonagaram apavisitva nagaradvare salayam nisidi. Athassa maddi
mahasattassa padesu rajam punjitva pade sambahitva vessantarassa
agatabhavam janapessamiti salato nikkhamitva tassa cakkhupathe
saladvare atthasi. Tena nagaram pavisantiyo ca nikkhamantiyo ca
itthiyo tam disva parivaresum.
Tamattham pakasento sattha aha
cetiyo parikarimsu disva lakkhanamagatam
sukhumali ayam ayya pattika paridhavati
vayhahi pariyayitva sivikaya rathena ca
sajja maddi arannasmim pattika paridhavatiti.
Tattha lakkhanamagatanti sabbalakkhanasamapannam maddim agatam.
Paridhavatiti evam sukhumali vata hutva pattikava vicarati. Pariyayitvati
pubbe jetuttaranagare vicaritva. Sivikayati suvannasivikaya.
Mahajano maddinca vesantaranca dve putte cassa anathagamanena
agate disva gantva rajunam arocesi. Te satthisahassa
rajano rodanta paridevanta tassa santikam agamimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
tam disva cetapamokkha rodamana upagamum
Kacci nu deva kusalam kacci deva anamayam
kacci pita arogo te sivinanca anamayam
ko te balam maharaja ko nu te rathamandalam
anassako arathako dighamaddhanamagato
kaccamittehi pakato anuppattosimam disanti.
Tattha disvati duratova passitva. Cetapamokkhati cetarajano.
Upagamunti upasankamimsu. Kusalanti arogyam. Anamayanti
niddukkhabhavam. Ko te balanti kuhim nu tava balanikayo.
Rathamandalanti yenasi alankatarathena agato so kuhinti pucchanti.
Anassakoti anassakoyeva. Arathakoti ayanako. Dighamaddhanamagatoti
dighamaggam agatosi. Pakatoti abhibhuto upadduto.
Atha nesam satthisahassanam rajunam mahasatto attano
agatakaranam kathento aha
kusalanceva me samma atho samma anamayam
atho pita arogo me sivinanca anamayam
aham hi kunjaram dajjam isadantam urulhavam
khettannum sabbayuddhanam sabbasetam gajuttamam
pandukambalasanchannam pabhinnam sattumaddanam
dantim savalavijanim setam kelasasadisam
sasetacchantam supattheyyam sathabbanam sahatthipam
aggayanam rajavahim brahmananam ada dhanam 1-
@Footnote: 1 adasa-hantipi patho
Tasmim me siviyo kuddha pita cupahatomano
avaruddhasi mam raja vankam gacchami pabbatam
okasam samma janatha vane yattha vasemhaseti.
Tattha tasmim meti tasmim karane mayham siviyo kuddha.
Upahatomanoti upahatacitto kuddhova hutva mam rattha pabbajesi.
Yatthati yasmim vane mayam vaseyyama tattha no vasanokasam janathati
aha.
Tato rajano ahamsu
svagatante maharaja atho te aduragatam
issarosi anuppatto yam idhatthi pavedaya
sakam bhimsam madhumamsam suddhasalinamodanam
paribhunja maharaja pahuno nosi agatoti.
Tattha paveyati kathehi sabbam patiyadetva dassama. Bhimsanti
bhimsamulam yamkinci kandajatam.
Tato vessantaro aha
patiggahitam yam dinnam sabbassa agghiyam katam
avaruddhasi mam raja vankam gacchami pabbatam
okasam samma janatha vane yattha vasemhaseti.
Tattha patiggahitanti sabbametam tumhehi dinnam maya ca patiggahitameva
hotu. Sabbassa agghiyam katanti sabbassa tumhehi mayham
agghiyam nivedayam katam. Avaruddhasi mam rajati raja pana mam avaruddhasi
Rattha pabbajesi tasma vankatameva gamissami tasmim me aranne
vasanatthanam janathati.
Te rajano ahamsu
idheva tava acchassu cetaratthe rathesabha
yava ceta gamissanti ranno santikayacitum
nijjhapetum maharajam sivinam ratthavaddhanam
tam tam ceta purakkhitva pitita laddhapaccaya
parivaretvana gacchanti evam janahi khattiyati.
Tattha ranno santikayacitunti ranno santikam yacanatthaya
gamissanti. Nijjhapetunti tumhakam niddosabhavam janapetum.
Laddhapaccayati laddhapatittha. Gacchantiti gamissanti.
Mahasatto aha
ma vo rucittha gamanam ranno santikayacitum
nijjhapetum maharajam raja tattha na issaro
accuggata hi siviyo balagga negama ca ye
te padhamsetumicchanti rajanam mama karanati.
Tattha tatthati tasmim mama niddosabhavam nijjhapane rajapi
anissaro. Accuggatati atikuddha. Balaggati balakaya
balanayaka. Padhamsetunti rajjato niharitum. Rajananti rajanampi.
Te rajano ahamsu
sace esa pavattettha ratthasmim ratthavaddhana
Idheva rajjam karehi cetehi parivarito
iddham phitancidam rattham iddho janapado maha
matim karohi tvam deva rajjassamanusasitunti.
Tattha sace esa pavattetthati sace etasmim ratthe esa
pavatti. Rajjassamanusasitunti rajjam anusasitum. Ayameva va patho.
Tato vessantaro aha
na me chando mati atthi rajjassamanusasitum
pabbajitassa ratthasma cetaputta sunatha me
atuttha siviyo assu balagga negama ca ye
pabbajitassa ratthasma ceta rajjebhisecayum
asammodiyampi vo assa accantam mama karana
sivihi bhandanancapi viggaho me na ruccati
athassa bhandanam ghoram sampaharo anappako
ekassa karana mayham himseyya bahuko jano
patiggahitam yam dinnam sabbassa agghiyam katam
avaruddhasi mam raja vankam gacchami pabbatam
okasam samma janatha vane yattha vasemhaseti.
Tattha ceta rajkhebhisecayunti cetaratthavasino kira vessantaram
rajje abhisecayunti tumhakampi te atuttha assu. Asammodiyanti
asamaggiyam. Assati bhaveyya bhavissatityattho. Athassati atha
mayham ekassa karana tumhakam bhandanam bhavissatiti.
Evanca pana vatva mahasatto anekapariyayena yacitopi
rajjam na icchi. Athassa te cetarajano mahantam sakkaram karimsu.
So antonagaram pavisitum na icchati. Atha nam salameva alankaritva
saniya parikkhepam katva mahasayanam pannapetva sabbe rajano
arakkham katva parivarayimsu. So ekarattam vasitva tehi samgahitarakkho
salayam sayitva puna divase patova nahatva nanaggarasabhojanam
bhunjitva tehi rajuhi parivuto salato nikkhami. Te
satthisahassa khattiya tena saddhim pannarasayojanamaggam gantva
vanadvare thatva purato pannarasayojanamaggam acikkhanta ahamsu
taggha te mayamakkhama yathapi kusala tatha
rajisi yattha sammanti ahutaggi samahita
esa selo maharaja pabbato gandhamadano
yattha tvam saha puttehi saha bhariyaya cacchasi
tam ceta anusasimsu assunetta rudammukha
ito gaccha maharaja ujum yenuttara mukho
atha dakkhasi bhaddante vipulam nama pabbatam
nanadumaganakinnam sitacchayam manoramam
tamatikkama bhaddante atha dakkhasi apakam
nadim ketumatim nama gambhiram girigabbharam
puthulomamacchakinnam supatittham mahodakam
tattha nahatva pivitva ca assasetva saputtake
Atha dakkhasi bhaddante nigrodham madhuvipphalam
rammake sikhare jatam sitacchayam manoramam
atha dakkhasi bhaddante nalikam nama pabbatam
nanadijaganakinnam selam kimpurisayutam
tassa uttarapubbena mucalindo namaso saro
pundarikehi sanchanno setasogandhiyehi ca
so vanam meghasankasam dhuvam haritasaddalam
sihovamisapekkhiva vanasandam vigahiya
puppharukkhehi sanchannam phalarukkhehi cubhayam
tattha bindussara vaggu nanavanna bahu dija
kujantamupakujanti utusampupphite dume
gantva girividuggani nadinam pabhavani ca
so addasa pokkharanim karanjakakudhayutam
puthulomamacchakinnam supatittham mahodakam
samanca caturassanca sadhum appatigandhiyam
tassa uttarapubbena pannasalam amapaya
pannasalam amapetva unchacariyaya ihathati.
Tattha rajisiti rajano hutva pabbajita. Samahitati
ekaggacitta hutva. Esati dakkhinahattham ukhipitva imina pabbatapadena
gacchathati acikkhanta vadanti. Acchasiti vasissasi. Apakanti apagam
udakavahakam nadim. Girigabbharanti girinam kucchito pavattam.
Madhuvipphalanti madhuraphalam. Rammaketi rammaniye. Kimpurisayutanti kimpurisehi
ayuttam parikinnam. Setasogandhiyehi cati nanappakarehi setuppalehi
ceva sogandhiyehi ca samannagato. Sihovamisapekkhivati
amisam patthento siho viya. Bindussarati sampinditasara.
Vagguti madhurasara. Kujantamupakujantiti pathamam kujamanam pakkhim
paccha puna upakujanti. Utusampupphite dumeti utusamaye pupphite
dume niliyitva kujantam upakujanti. So addasati so tvam
passissasiti attho. Karanjakakudhayutanti karanjarukkhehi ceva
kukudharukkhehi ca samparikinnam. Appatigandhiyanti patikulagandhavirahitam.
Madhurodakassa sampunnam nanappakarehi padumuppaladihi sanchannam.
Pannasalam amapayati pannasalam mapeyyasi. Amapetvati
mapetva. Unchacariyaya ihathati atha tumhe deva
unchacariyaya yapenta appamatta ihatha araddhaviriya hutva
vihareyyathati attho.
Evam cetarajano tassa pannarasayojanamaggam acikkhitva
tam uyyojetva vessantarassa antarayabhayassa vinodanattham ma koci
deva paccamito okasam labheyyati cintetva ekam byattam susikkhitam
cetaputtam pakkosakepatva tvam gacchante ca agacchante ca
pariganhahiti vatva vanadvare arakkhanatthaya thapetva sakanagaram
paccagamimsu. Vessantaropi saputtadaro gandhamadanam patva tam
divasam tattha vasitva tato uttarabhimukho vipulapabbatapadena gantva
Ketumatinaditire nisiditva vanacarakena dinnam madhuramamsam khaditva tassa
suvannasucim datva tattha nahatva patippassaddhadaratho nadim uttaritva
sanupabbatasikhare thitassa nigrodhassa mule thokam nisiditva
nigrodhaphalani khaditva utthaya gacchanto nalikam nama pabbatam patva
tam pariharanto mucalinadasaram gantva saratirena pubbuttarakannam
patva ekapadikamaggena vanaghatam pavisitva tam atikkamma giridugganam
nadipabhavanam purato caturassapokkharanim sampapuni.
Tasmim khane sakkassa bhavanam unhakaram dassesi. Sakko
avajjento tam karanam natva mahasatto himavantam pavittho tassa
vasanatthanam laddhum vattatiti cintetva vissukammam amantetva gaccha
tata tvam vankatapabbatakucchimhi rammaniye thane assamapadam mapetva
ehiti vissukammam pesesi. So sadhuti sampaticchitva devalokato
otaritva tattha gantva dve pannasalayo dvicankame
rattitthanadivatthanani ca mapetva cankamakotiyam tesu tesu thanesu
nanapupphavicitte pupphagacche ca kadalivanani ca dassetva sabbe
pabbajitaparikkhare patiyadetva ye keci pabbajitukama te ime
ganhantuti akkharani likhitva amanusse ca bheravasadde migapakkhino
ca patikkamapetva sakatthanameva gato. Mahasattopi ekapadikamaggam
disva pabbajitanam vasanatthanam bhavissatiti sallakkhetva maddinca
putte ca assamapadadvare thapetva sayam assamapadam pavisitva
akkharani oloketva sakkena ditthosmiti sakkadattiyabhavam
Natva pannasaladvaram vivaritva pavisitva khagganca dhanunca apanetva
satake omuncitva rattavakaciram nivasetva ajinacammam
anse katva jatamandalam bandhitva isivesam gahetva kattaradandam
adaya pannasalato nikkhamitva pabbajitasirim samutthahanto aho
sukham paramam sukham pabbajja me adhigatati udanam udanetva cankamam
aruyha aparaparam cankamitva paccekabuddhasadisena upasamena puttadaranam
santikam agamasi. Maddi devipi olokenti sanjanitva
mahasattassa padesu nipatitva vanditva roditva teneva saddhim
assamapadam pavisitva attano pannasalam gantva rattavakaciram
nivasetva ajinacammam amse katva jatamandalam bandhitva isinivesam
ganhi. Te paccha puttepi tapasakumare karimsu. Cattaropi
khattiya vankatapabbatakucchiyam vasimsu. Atha maddi mahasattam varam yaci
deva tumhe phalaphalatthaya arannam agantva putte gahetva idheva
hotha aham phalaphalam aharissamiti. Tato patthaya sa arannato
phalaphalani aharitva tayo jane patijaggati. Bodhisattopi tam
varam yaci bhadde maddi mayam ito patthaya akale mama santikam
ma agacchahiti. Sa sadhuti sampaticchi. Mahasattassa
mettanubhavena samanta tiyojane thane sabbe tiracchanapi
annamannam mettacittam patilabhimsu. Maddi devi pato vutthaya paniyam
paribhojaniyam upatthapetva mukhodakam aharitva dantakattham datva assamapadam
Sammajjitva dve putte pitu santike thapetva
pacchikhanittiankusahattha arannam pavisitva vanamulaphalaphalani adaya pacchim
puretva sayanhasamaye arannato agantva pannasalayam phalaphalani
thapetva nahatva putte nahapesi. Atha cattaropi khattiya
pannasaladvare nisiditva phalaphalam paribhunjanti. Tato maddi
dve putte gahetva attano pannasalam gacchati. Iminava niyamena
te cattaro khattiya vankatapabbatakucchimhi sattamase vasimsuti.
Vanappavesakandam nitthitam
tada kalingaratthe dunnavitthabrahmanagamavasi jujako nama
brahmano bhikkhacariyaya kahapanasatam labhitva ekasmim brahmanakule
thapetva puna dhanam pariyesanatthaya gato. Tasmim cirayante
brahmanakulam kahapane valanjetva paccha itarena agantva
codiyamanam kahapane datum asakkontam amittatapanam nama dhitaram tassa
adasi. So tam adaya kalingaratthe dunnavitthabrahmanagamam
gantva vasi. Amittatapana samma brahmanam patijaggi. Atha
anne tarunabrahmana tassa acarasampattim disva ayam
amittatapana mahallakabrahmanam samma patijaggi tumhe amhesu kim
pamajjathati attano bhariyayo tajjenti. Ta imam amittatapanam
imamha gama palapessamati nadititthadisu sannipatitva tam
paribhasimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
Ahu vasi kalingesu jujako nama brahmano
tassapi dahara bhariya namenamittatapana
ta nam tattha gatavocum nadiudakahariya
thiyo nam paribhasimsu samagantva kutuhala
amitta nuna te mata amitta nuna te pita
ye tam jinnassa padamsu evam dahariyam satim
ahitam vata te nati manatyimsu rahogata
ye tam jinnassa padamsu evam dahariyam satim
dukkatam vata te nati mantayimsu rahogata
ye tam jinnassa padamsu evam hadariyam satim
papakam vata te nati mantayimsu rahogata
ye tam jinnassa padamsu evam hadariyam satim
amanapam vata te nati mantayimsu rahogata
ye tam jinnassa padamsu evam hadariyam satim
amanapavasam vasi jinnena patina saha
ya tvam vasasi jinnassa matante jivita varam
na hi nuna tuyham kalyani pita mata ca sobhane
annam bhattaram vindimsu
ye tam jinnassa padamsu evam dahariyam satim
duyitthante navamiyam akatam aggihuttakam
ye tam jinnassa padamsu evam dahariyam satim
Samane brahmane nuna brahmacariyaparayane
sa tvam loke abhissasi silavante bahussute
ya tvam vasasi jinnassa evam dahariyam satim
na dukkham ahina daddham na dukkham sattiya hatam
tanca dukkhanca tippanca yam passe jinnakam patim
natthi khidda natthi rati jinnena patina saha
natthi allapasallapo jaghitampi na sobhati
yada daharo dahara ca mantayimsu rahogata
sabbe soka vinassanti yekeci hadayanissata
dahara tvam rupavati purisanambhipatthita
gaccha natikule accha kim jinno ramayissatiti.
Tattha ahuti ahosi. Vasi kalingesuti kalingaratthe
dunnavitthabrahnagamavasi. Ta nam tattha gatavocunti ta tattha game
itthiyo nadititthe udakaharika hutva gata nam avocum. Thiyo nam
paribhasimsuti ta itthiyo na annam kinci avocum atha kho nam
paribhasimsu. Kutuhalati kotuhala jata viya hutva. Samagantvati
samantato parikkhipitva. Dahariyanti daharim tarunim sobhaggappattam
samanam. Jinnassati jarajinnassa gehe. Duyitthante
navamiyanti taya navamiyam yagam duyittham bhavissati so te yagapindo pathamam
mahallakakakena gahito bhavissati duyittha te navamiyatipi patho.
Navamiya taya duyittha bhavissatiti attho. Akatam aggihuttakanti
Aggijuhanampi taya akatam bhavissati. Abhissasiti samanabrahmane
samitapape va bahitapape va akkosi. Tassa te papassa
idam phalanti adhippayenevamahamsu. Jagghitampi na sobhatiti khandadante
vivaritva hasantassa mahallakassa hasitampi na sobhati. Sabbe soka
vinassantiti sabbe etesam soka vinassanti. Kim jinanoti ayam
jinano tam pancahi kamagunehi katham ramayissatiti.
Sa tasam santika paribhasam labhitva udakaghatam adaya rodamana
gharam gantva kim bhoti rodasiti brahmanena puttha tassa arocenti
imam gathamaha
na te brahmana gacchami nadim udakahariya
thiyo mam paribhasimsu taya jinnena brahmanati.
Tassattho brahmana taya jinnena mam itthiyo paribhasanti
tasma ito patthaya tava udakaharika hutva nadim na gamissamiti.
Jujako aha
ma me tvam akara kammam ma me udakamahari
aham udakamahissam ma bhoti kuppita ahuti.
Tattha udakamahissanti aham udakam aharissamiti.
Brahmani aha
naham tamhi kule jata yam tvam udakamahare
evam brahmana janahi na te vacchamiham ghare
sace me dasam dasim va nanayissasi brahmana
Evam brahmana janahi na te vacchami santiketi.
Tattha naham tamhiti yamhi kule samike kammam karenti naham
tattha jata. Yam tvanti tasma yam udakam tvam aharissasi na mayham
tena atthoti.
Jujako aha
natthi me sippatthanam va dhanadhannam va brahmani
kutoham dasam dasim va anayissami bhotiya
aham bhotim upatthissam ma bhoti kuppita ahuti.
Sa devataya viggahita hutva brahmanam aha
ehi te ahamakkhissam yatha me vacanam sutam
esa vessantaro raja vanke vasati pabbate
tam tvam gantvana yacassu dasam dasinca brahmana
so te dassati yacito dasam dasinca khattiyoti.
Tattha ehi te ahamakkhissanti aham te acikkhissami. Idam
sa devataviggahita hutva aha.
Jujako aha
jinnohamasmi dubbalo digho caddha suduggamo
ma bhoti paridevasi ma bhoti vimana ahu
aham bhotim upatthissam ma bhoti kuppita ahuti.
Tattha jinnohamasmiti bhadde aham jinno asmi katham
gamissamiti.
Brahmani aha
yatha agantva samgamam ayuddhevassa parajito
evameva tuvam brahme agantvava parajito
sace me dasam dasim va nanayissasi brahmana
evam brahmana janahi na te vacchamiham ghare
amanapante karissami tante dukkham bhavissati
nakkhatte utupubbesu yada mam dakkhasilankatam
annehi saddhim rammamanam tante dukkham bhavissati
adassanena mayhante jinnassa paridevato
bhiyyo vanka palita ca bahu hessanti brahmanati.
Tattha amanapanteti vessantarassa santikam gantva dasam va
dasim va anaharantassa tava aruccanakam kammam karissami. Nakkhatte
utupubbesuti nakkhattayogavasena va channam utunam tassa utussa
pubbavasena va pavattesu chanesu.
Tam sutva brahmano bhito ahosi.
Tamattham pakasento sattha aha
tato so brahmano bhito brahmaniya vasanugo
addito kamaragena brahmanim etadabravi
patheyyam me karohi tvam samkulo sangulani ca
madhupindika sukatayo sattubhattanca brahmani
anayissam methunake ubho dasakumarake
Te tam paricarissanti rattindivamatanditati.
Tattha additoti upadduto pilito. Samkuloti tilapuve.
Sangulani cati sangulapuve ca. Sattubhattanti baddhasattu
abaddhasattunceva putabhattanca. Methunaketi jatigottakulappadesehi sadise.
Dasakumaraketi tava dasatthaya kumarake.
Sa khippam patheyyam patiyadetva brahmanassa arocesi.
So gehe dubbalatthanam thiram katva dvaram patisamkharitva aranna
daruni aharitva ghatena udakam aharitva gehe sabbabhajanani puretva
tattheva tapasavesam samadayitva bhadde ito patthaya vikale ma
nikkhami yava mamagamana appamatta hohiti tam ovaditva upahanam
aruyha patheyyapasibbakam amse laggetva amittatapanam padakkhinam
katva assupunanehi nettehi roditva pakkami.
Tamattham pakasento sattha aha
idam katva brahmabandhu patimunci upahanam
tato so mantayitvana bhariyam katva padakkhinam
pakkami so runnamukho brahmano sahitabbato
sivinam nagaram phitam dasapariyesanancaranti.
Tattha runnamukhoti rudamukho. Sahitabbatoti samadinnavato.
Gahitatapasavesoti attho. Caranti dasadasipariyesanam caranto sivinam
nagaram arabbha pakkami.
So tam nagaram gantva sannipatitam janam disva vessantaro
Raja kuhinti pucchi.
Tamattham pakasento sattha aha
so tattha gantva avaca ye tatthasum samagata
kuhim vessantaro raja kattha passemu khattiyam
so jano tam avacasi ye tatthasum samagaga
tumhehi brahme pakato atidanena khattiyo
pabbajito saka rattha vanke vasati pabbate
tumhehi brahme pakato atidanena khattiyo
adaya puttadaranca vanke vasati pabbateti.
Tattha pakatoti upadduto pilito attano nagare vasitum alabhitva
idani vankatapabbate vasatiti.
Evam tumhe amhakam rajanam nasetva punapi agata idha
titthathati te leddudandadihattha brahmanam anubandhimsu. So
devataviggahito hutva vankatapabbatamaggameva ganhi.
Tamattham pakasento sattha aha
so codito brahmaniya brahmano kamagiddhima
aghantam patisevittha vane balamigakinne
khaggadipinisevite.
Adaya veluvam dandam aggihuttam kamandalum
so pavisi braharannam yattha assosi kamadam
tam pavittham braharannam koka nam parivarayum
Vikandi so vippanattho dure pantha apakkami
tato so brahmano gantva bhogaluddho asannato
vankassoharanenattho sunakhehi parivarito
rukkhasminca nisinno va ima gatha abhasathati.
Tattha aghantanti tam mahajanena anubandhanadukkhanceva
vanapariyogahanadukkhanca. Aggihuttanti aggijuhanakkatacchum. Koka nam
parivarayunti so hi arannam pavisitva vankatapabbatagamimaggam ajananto
maggamulho hutva vicari. Atha nam arakkhanatthaya nisinnassa
cetaputtassa sunakha parivarayimsuti attho. Vikandi soti so ekam
rukkham aruyha mahantena ravena kandi. Vippanatthoti vippanatthamaggo.
Dure panthati vankatapabbatagamipathato dure apakkami
bhogaludadhoti bhogalabhe luddho. Asannatoti dussilo.
Vankassoharanenatthoti vankatapabbatassa gamanamagge vippanattho.
So sunakhehi parivarito rukkhe nisinnova ima ga abhasatha
ko rajaputtam nisabham jayantamaparajitam
bhaye khemassa dataram ko me vessantaram vidu
yo yacatam patitthasi bhutanam dharaniriva
dharanupamam maharajam ko me vessantaram vidu
yo yacatam gati asi vasantinam va sagaro
udadhupamam maharajam ko me vessantaram vidu
kalyanatittham supivam situdakam manoramam
Pundarikehi sanchannam yuttam kinjakkharenuna
rahadupamam maharajam ko me vessantaram vidu
assatthamva pathe jatam sitacchayam manoramam
santanam visametanam kilantanam patiggaham
tathupamam maharajam ko me vessantaram vidu
nigrodhamva pathe jatam sitacchayam manoramam
santanam visametanam kilantanam patiggaham
tathupamam maharajam ko me vessantaram vidu
ambam viya pathe jatam sitacchayam manoramam
santanam visametanam kilantanam patiggaham
tathupamam maharajam ko me vessantaram vidu
salam viya pathe jatam sitacchayam manoramam
santanam visametanam kilantanam patiggaham
tathupamam maharajam ko me vessantaram vidu
dumam viya pathe jatam sitacchayam manoramam
santanam visametanam kilantanam patiggaham
tathupamam maharajam ko me vessantaram vidu
evanca me vilapato pavitthassa brahavane
aham jananti yo vajja nandim so janaye mamam
evanca me vilapato pavitthassa brahavane
aham jananti yo vajja vessantaranivasanam
Taya so ekavacaya pasave punnam anappakanti.
Tattha jayantanti maccheravijitam. Ko me vessantaram viduti
ko mayham vessantaram acikkheyyati vadati. Patitthasiti patittha
asi. Santananti pariyantanam. Kilantananti maggakilantanam.
Patiggahanti patiggahakam patitthabhutam. Aham jananti yo vajjati
aham vessantarassa vasanatthanam janamiti yo evam vadeyyati attho.
Tassa tam paridevanasaddam arakkhanatthaya thapito cetaputto
migaludadako hutva aranne vicaranto sutva ayam brahmano
vessantarassatthaya paridevati na kho panesa dhammataya agato
maddim va darake va yacissati idheva nam maressamiti tassam santikam
gantva brahmana na te jivitam dassamiti dhanum aropetva
akaddhitva tajjesi.
Tamattham pakasento sattha aha
tassa ceto patissosi aranne luddako caro
tumhehi brahma pakato atidane khattiyo
pabbajito saka rattha vanke vasati pabbate
tumhahi brahme pakato atidanena khattiyo
adaya puttadaranca vanke vasati pabbate
akiccakari dummedho rattha vivanamagato
rajaputtam gavesanto bako macchamivodake
tassa tyaham na dassami jivitam idha brahmana
Ayam hi te maya nunno saro passati lohitam
siro te vajjhayitvana hadayam chetva sabandhanam
panthasakunam yajissami tuyham mamsena brahmana
tuyham mamsena medena matthalungena brahmana
ahutim paggahessami chetvana hadayam tava
tam me suyittham suhutam tuyham mansena brahmana
na ca tvam rajaputtassa bhariyam putte ca nessasiti.
Tattha akiccakariti tvam akiccakarako. Dummedhoti
nippanno. Rattha vivanamagatoti ratthato mahaarannam agato.
Saro passatiti ayam saro tava lohitam pivissati. Vajjhayitvanati
tam maretva rukkha patitassa te sisam talaphalam viya luncitva
sabandhanam hadayamamsam chinditva panthadevataya panthasakunam nama
yajissami. Na ca tavanti evam sante tvam rajaputtassa bhariyam va
putte va na nessasiti.
So tassa vacanam sutva maranabhayatajjito musavadam kathento aha
avajjho brahmano duto cetaputta sunohi me
tasma dutam na hananti esa dhammo sanantano
nijjhatta siviyo sabbe pita nam datthumicchati
mata ca dubbala tassa acira cakkhuni jiyare
tesaham pahito duto cetaputta sunohi me
rajaputtam nayissami yadi janasi samsa meti.
Tattha nijjhattati sannatta. Acira cakkhuni khiyareti niccam
rodanena nacirasseva cakkhuni jiyissanti.
Tada cetaputto idani vessantaram kira anetum agacchatiti
somanassappatto hutva sunakhe bandhitva ekamante thapetva
brahmanam otaretva sakhasanthare nisidapetva bhojanam datva
patisantharam karonto imam gathamaha
piyassa me piyo duto punnapattam dadami te
idanca madhuno tumbam migasatthinca brahmana
tanca te desamakkhissam yattha sammati kamadoti.
Tattha piyassa meti mama piyassa vessantarassa tvam piyo duto
tava ajjhasayapuranattham punnapattam demiti.
Jujakapabbam nitthitam
evam cetaputto brahmanam bhojetva patheyyassatthaya tassa
madhuno tumbanceva pakkamigasatthinca datva magge thapetva dakkhinahattham
ukkhipitva mahasattassa vasanokasam acikkhanto aha
esaselo mahabrahme pabbato gandhamadano
yattha vessantaro raja sahaputtehi sammati
dharento brahmanavannam asadanca masanjatam
cammavasi chama seti jatavedam namassati
ete nila padissanti nanaphaladhara duma
uggata abbhakutava nila anjanapabbata
Dhavassakanna khadira sala phandanamaluva
sampavedhenti vatena sakim pitava manava
upari dumapariyayesu sangitiyova suyyare
najjuha kokila samgha sampatanti duma dumam
avhayanteva gacchantam sakhapattasamirita
ramayanteva agantum modayanti nivasanam
yattha vessantaro raja saha puttehi sammati
dharento brahmanavannam asadanca masanjatam
cammavasi chama seti jatavedam namassatiti.
Tattha gandhamadanoti esa gandhamadanapabbato etassa padena
uttarabhimukho gacchanto yattha sakkadattiye assame vessantaro
raja saha puttadarehi vasati tam passissasiti attho. Brahmanavannanti
setthapabbajitavesam. Asadanca masanjatanti akaddhitva
phalaphalam gahanattham ankusanca aggijuhananca masanca jatanca dharento.
Cammavasiti ajinacammadharo. Chama setiti pathaviyam pannasanthare
sayati. Dhavassakanna khadirati dhava ca assakanna ca
khadira ca. Sakim pitava manavati ekavarameva pita
majjapanasonda viyam. Upari dumapariyayesuti rukkhasakhasu. Sangitiyova
suyyreti nanasakunanam vasantanam sadda dibbasangiti viya suyyanti.
Najjuhati najjuhasakuna. Sampatantiti vikujanta vicaranti.
Sakha pattasamiritati sakhanam pattehi samghattita hutva vikujanta
Sakuna vatena samiritapatta sakha yeva va. Agantunti
apagantukajanam. Yatthati yasmim assamapade vessantaro vasati tvam
tattha gantva imam assamapadasampattim passissasiti.
Tato uttarimpi assamapadam vannento aha
amba kapittha panasa sala jambu vibhedaka
haritaki amalaka assattha badarani ca
carutimbarukkha cettha nigrodha ca kapitthana
madhumadhuka thevanti nice pakka cudumbara
parevata bhaveyya ca muddika ca madhutthika
madhum anelakam tattha sakamadaya bhunjare
annettha pupphita amba anne titthanti dovila
anne ama ca pakka ca bhengavanna tadubhayam
athettha hettha puriso ambapakkani ganhati
amani ceva pakkani vannagandharasuttama
ateva me acchariyam hinkaro patibhati mam
devanamiva avaso sobhati nandanupamo
vibhedika nalikera khajjurinam brahavane
malava ganthita thanti dhajagganeva dissare
nanavannehi pupphehi nabham tara citamiva
kutaji kutthatagara pataliyo ca pupphita
punnaga giripunnaga kovilara ca pupphita
Uddhalaka somarukkha agarubhalliya bahu
puttajiva ca kukkuta asana cettha pupphita
kutaja salala nipa kosambalabuja dhava
sala ca pupphita tattha palalakhalasannibha
tassavidure pokkharani bhumibhage sanorame
padumuppalasanchanna devanamiva nandane
athettha puppharasamatta kokila manjubhanika
abhippanadenti tam vanam utusampupphite dume
bhassanti makarandehi pokkhare pokkharemadhu
athettha vata vayanti dakkhina atha pacchima
padumakinjakkharenuhi okinno hoti assamo
thula simghataka cettha sasadiya pasadiya
macchakacchapabyavidha bahu cettha mupayanaka
madhum bhimsehi savati khiram sappi mulalibhi
surabhi tam vanam vayati nanagandhasamiritam
sammoditeva gandhehi pupphasakhahi tam vanam
bhamara pupphagandhena samantamabhinadita
athettha sakuna santi nanavanna bahu dija
modanti saha bhariyahi annamannam pakujino
nandika jivaputta ca jivaputta piya cano
piya putta piya nanda dija pokkharanighara
Malava ganthita thanti dhajagganeva dissare
nanavannehi pupphehi kusaleheva gandhika
yattha vessantaro raja saha puttehi sammati
dharento brahmanavannam asadanca masanjatam
cammavasi chama seti jatavedam namassatiti.
Tattha carutimbarukkhati suvannatimbarukkha. Madhumadhukati madhurasa
madhuka. Thevantiti virocanti. Madhutthikati madhu viya
paggharantiyo madhurataya va madhusadisa. Parevatati carudanta
rukkha. Bhaveyyati dighaphala kadaliyo. Sakamadayati tam sayameva
gahetva bhunjanti. Dovilati patitapupphadalapatta sanjayamanaphala.
Bhengavanna taduyanti te ubhopi amba ama ca pakka ca
mandukapitathivannayeva. Athettha hettha purisoti athettha assame
tesam ambanam hettha thitako va puriso ambaphalani ganhati
arohanakiccam natthi. Vannagandharasuttamati etehi vannadihi uttamani.
Ateva me acchariyanti ativiya me acchariyam. Hinkaroti himhinti
karanam. Vibhedikati tala. Malava ganthitati supupphitarukkhanam
upari ganthita mala viya pupphani titthanti. Dhajagganeva dissareti
tani rukkhani alankatadhajaggani viya dissanti. Kutaji kutthatagarati
kutajinameka rukkhajati kutthagaccha ca tagaragaccha ca. Giripunna
gati mahapunnaga. Kovilarati kovilararukkha. Uddhalakati
pitapupphavanna rajarukkha nama. Bhalliyati bhallirukkha nama.
Labujati labuja rukkha nama. Puttajivati mahanigrodharukkha.
Palalakhalasannibhati tesam hettha paggharitapupphapunja palalakhalasadisati
vadati. Pokkharaniti caturassapokkharani. Nandaneti nandanavane
nandanapokkharani viya. Puppharasamattati puppharasena matta
lulita. Makarandehiti kinjakkharehi. Pokkhare pokkhareti
paduminipanne tesam hi kinjakkharato renu bhassitva pokkharamadhu nama
hoti. Dakkhina atha pacchimati ettavata sabba disa vidisa
vata dassita honti. Thula simghatakati mahanta simghataka.
Sasadiyati thita sayanjatasali khuddakasali sukkasalitipi vuccanti.
Pasadiyati teyeva bhumiyam patita. Byavidhati pasanne udake
sandasandacarino byavidha patipatiya gacchanta dissanti.
Mupayanakati kakkataka. Madhum bhimsehiti bhimsakotiya bhinnaya paggharanaraso
madhusadiso hoti. Khiram sappi mulalibhiti mulalehi paggharanaraso
khiramissakanavanitasappi viya hoti. Sammoditevati sampattajanam modayati
viya. Samantamabhinaditati samanta abhinadenta vicaranti.
Nandikati adini tesam namani. Tesu hi pathama sami vessantara
imasmim vane vasanto nandati vadanti. Dutiya tvanca sukhena jiva
putta ca teti vadanti. Tatiya tvanca jiva piya putta ca
teti vadanti. Catuttha tvanca nanda piya putta ca teti
vadanti. Tena tesam etaneva namani ahesum. Pokkharanigharati
pokkharaniyam nivasino.
Evam cetaputtena vessantarassa vasanatthane akkhate jujakopi
tusitva patisantharam karonto imam gathamaha
idanca me sattubhattam madhuna patisamyutam
madhupindika ca sukatayo sattubhattam dadami teti.
Tattha sattubhattanti pakkamadhusannibham sattusamkhatam bhattam. Idam
vuttam hoti idam mama atthi tam te dammi ganhahi nanti.
Tam sutva cetaputto aha
tuyheva sambalam hotu naham icchami sambalam
itopi brahme ganhahi gaccha brahme yathasukham
ayam ekapadi eti ujum gacchati assamam
isipi uccuto tattha pankadanto rajassiro
dharento brahmanavannam asadanca masanjatam
cammavasi chama seti jatavedam namassati
tam tvam gantvana pucchassu so te maggam pavakkhatiti.
Tattha sambalanti patheyyam. Etiti yo ekapadikamaggo
amhakam abhimukho eti esa assamapadam ujum gacchati. Accutoti
evam namako eko isi tattha vasati.
Idam sutva brahmabandhu cetam katva padakkhinam
udaggacitto pakkami yenasi accuto isiti.
Tattha yenasiti yasmim thane accuto isi ahosi tattha
gatoti.
Culavanavannana nitthita
Gacchanto so bharadvajo addasa accutam isim
disvana tam bharadvajo sammodi isina saha
kacci nu bhoto kusalam kacci bhoto anamayam
kacci unchena yapetha kacci mulaphala bahu
kacci damsa ca makasa appameva sirimsapa
vane balamigakinne kacci himsa na vijjatiti.
Tattha bharadvajoti jujako. Appamevati appayeva. Himsati
tesam vasena tumhakam vihimsa.
Tapaso aha
kusalanceva me brahme atho brahme anamayam
atho unchena yapemi atho mulaphala bahu
atho damsa ca makasa appameva sirimsapa
vane balamigakinne himsa mayham na vijjati
bahuni vassapugani assame sammato mama
nabhijanami uppannam abadham amanoramam
svagatante mahabrahme atho te aduragatam
anto pavisa bhaddante pade pakkhalayassu te
tindukani piyalani madhuke kasamariyo
phalani khuddakappani bhunja brahme varam varam
idampi paniyam sitam abhatam girigabbhara
tato piva mahabrahme sace tvam abhikankhasiti.
Jujako aha
patiggahitam yam dinnam sabbassa agghiyam katam
sanjayassa sakam puttam sivihi vippavasitam
tamaham dassanamagato yadi janasi samsa meti.
Tattha tamaham dassanamagatoti tam aham dassanaya agato.
Tapaso aha
na bhavam eti punnattham sivirajassa dassanam
manne bhavam patthayati ranno bhariyam patibbatam
manne kanhajinam dasim jalim dasanca icchasi
atha va tayo mataputte aranna netumagato
na tassa bhoga vijjanti dhanadhannanca brahmanati.
Tattha na tassa bhoga vijjantiti bho brahmana tassa vessantarassa
aranne viharantassa neva bhoga vijjanti dhanadhannanca na
vijjati duggato hutva vasati tassa santikam gantva kim karissasiti.
Tam sutva jujako aha
akuddharupaham bhoto naham yacitumagato
sahu dassanamariyanam sannivaso sada sukho
aditthapubbo siviraja sivihi vippavasito
tamaham dassanamagato yadi janasi samsa meti.
Tattha janasi samsa meti idam vuttam hoti aham bhoto akuddharupo
asmi ettavata aham pana na kinci vassantaram yacitum agato
Apica ariyanam dassanam sadhu sannivaso ca tehi saddhim sukho. Aham
tassa acariyabrahmano maya ca kho yato sivihi vippavasito
tato patthaya aditthapubbo tenaham tam dassanaya agato yadi tassa
vasanatthanam janasi samsa meti.
So tassa vacanam sutva saddahitva hotu sve tam dassissami
te ajja tava idheva vasahiti tam phalaphalehi santappetva puna
divase maggam dassento dakkhinahattham pasaretva aha
esa selo mahabrahme pabbato gandhamadano
yattha vessantaro raja saha puttehi sammati
dharento brahmanavannam asadanca masanjatam
cammavasi chama seti jatavedam na massati
ete nila padissanti nanaphaladhara duma
uggata abbhakutava nila anjanapabbata
dhavassakanna khadira sala phandanamaluva
sampavedhenti vatena sakim pitava manava
upari dumapariyayesu sangitiyova suyyare
najjuha kokila samgha sampatanti dumadumam
avhayanteva gacchantam sakha pattasamirita
ramayanteva agantum modayanti nivasanam
yattha vessantaro raja saha puttehi sammati
dharento brahmavannam asadanca masanjatam
Cammavasi chama seti jatavedam namassati
kirerimala vigata bhumibhage manorame
saddala harita bhumi na tatthuddhamsate rajo
mayuragivasamkasa tulaphassasamupama
tinani nativattanti samanta caturangula
amba jambu kapittha ca nice pakka cudumbara
paribhogehi rukkhehi vanantam rativaddhanam
veluriyavannasannibham macchagumbanisevitam
suci sugandham salilam apo tatthapi sandati
tassavidure pokkharani bhumibhage manorame
padumuppalasanchanna devanamiva nandane
tini uppalajatani tasmim sarasi brahmana
vicitranilanekani setani lohitakani cati.
Tassattho hettha vuttasadisova. Karerimala vigatati kareripupphehi
vigata. Saddala haritati dhuvasaddalena harita bhumi.
Na tatthuddham sate rajoti tasmim thane appamattopi rajo na
uddhamsati. Tulaphassasamupamati mudusamphassataya tulaphassasadisa. Tinani
nativattantiti tani tassa bhumiya mayuragivavannani tinani
samantato caturangulappamananeva pavattanti tato pana uttarim na
vaddhanti. Amba jambu kapittha cati amba ca jambu ca kapittha
ca. Paribhogehiti nanavidhehi pupphupagaphalupagehi paribhokharukkhehi.
Sandatiti tasmim vanasande pabbatato otarantam udakam sandati
pavattatiti attho. Vicitranilakani setani lohitakani cati
ekani nilani ekani setani ekani holitakani cati imehi
tihi uppalajatehi tam saram vicittasusajjitam pupphacankotakam viya
sobhatiti dasseti.
Evam caturassapokkharanim vannetva puna mucalindasaram vannento aha
khomava tattha paduma setasogandhiyehi ca
kalambakehi sanchanno mucalindo nama so saro
athettha paduma phulla apariyantava dissare
gimha hemantaka phulla jannutaggha upatthara
surabhi sampavayanti vicitra pupphasanthita
bhamara pupphagandhena samantamabhinaditati.
Tattha khomavati khomamaya viya pandara. Setasogandhiyehi
cati setuppalehi ca sogandhiyehi ca kalambakehi ca so saro
sanchanno. Apariyantava dissareti aparimana viya dissanti.
Gimha hemantakati gimhe ca hemante ca supupaphita paduma.
Jannutaggha upattharati jannuppamane udake upatthara phulla
honti santhita viya khayanti. Vicitra pupphasanthitaniti vicitra
hutva pupphehi santhita sada surabhi sampavayanti.
Athettha udakantasmim rukkha titthanti brahmana
Kadamba patali phulla kovilara ca pupphita
ankora kaccikara ca parijanna ca pupphita
varana vuyhana rukkha mucalindamubhato saram
sirisa setaparisa sadhu vayanti padmaka
niggandi saraniggandi asana cettha pupphita
pankura bahula sela sobhanjana ca pupphita
ketaka kanikara ca karavira ca pupphita
ajjuna ajjukanna ca mahanama ca pupphita
sampupphitagga titthanti pajjalanteva kimsuka
setapanni sattapanna kadaliyo kusumbhara
dhanutakkaripupphahi sisapavaranahi ca
acchipa sibalirukkha sallakiyo ca pupphita
setagerutagarika mamsikotthakulavara
dahara rukkha vuddha ca akutila cettha pupphita
assamam ubhato thanti agyagaram samantatoti.
Tattha titthantiti saram parikkhipitva titthanti. Kadambati
kadambarukkha ceva. Kaccikara cati evam namaka hutva rukkha.
Parijannati rattakamala. Varanavuyhanati nagarukkha.
Mucalindamubhatoti muccalindassa ubhayapassesu. Setaparisati
setagaccharukkha. Te kira setakkhandha mahapanna kanikarasadisapuppha
honti. Niggandi saranigganditi pakatiniggandi ceva
Kalaniggandi ca. Pankurati pandararukkha. Kusumbharati eka gaccha.
Dhanutakkaripupphehiti dhanunanca takkarinanca pupphehi upasobhita.
Sisapavaranahi cati sisapehi ca varanehi ca upasobhita.
Acchipati adayopi rukkhayeva. Setagerutagarikati setageru ca tagara
ca. Mamsikotthakulavarati mamsigaccha ca kotthagaccha ca kulavara
ca. Akutilati ujuka. Agyagaram samantatoti agyagaram
parikkhipitva thitati attho
athettha udakantasmim bahu jata phanijjaka
muggatiyo karatiyo sevalam sisakam bahu
uddhapavattam ullulitam makkhika hingujalika
dasimakancako cettha bahu nice kalambaka
elambarukkhahi sanchanna rukkha titthanti brahmana
sattaham dhariyamananam gandho tesam na chijjati
ubhato saranca mucalindam vappa titthanti bhagaso
indavarehi sansannam vanantamupasobhitam
addhamasam dhariyamananam gandho tesam na chijjati
nilapupphisetavari pupphita girikannika
kalerukkhehi sanchannam vanantam tulasihi ca
sammoditeva gandhena pupphasakhahi tam vanam
bhamara pupphagandhena samantamabhinadita
tini kakkarujatani tasmim sarasi brahmana
Kumbhamattanicekani muramattani va ubhoti.
Tattha phanijjakati bhutatinaka. Muggatiyoti eka
muggajati. Karatiyoti rajamaso. Sevalam sisakanti imepi
gacchayeva. Api ca sisakati rattacandanam vuttam. Uddhapavattam
ullulitanti tam udakam tiramariyadabandham vatahatam ullulitam hutva
titthati. Makkhika hingujalikati hingujalasankhate vikasitapupphagacche
panca vanna madhumakkhika madhussarena viravantiyo tattha vicarantiti
attho dasimakancako cetthati imapi dve rukkhajatiyo ettha.
Nice kalambakati nice kalambaka. Elambakarukkhasanchannati evam
namikaya valliya sanchanna. Tesanti tesam tassa valliya
pupphanam sabbesampi etesam dasimakadinam pupphanam sattaham gandho
na chijjati. Evam sugandhasampannani pupphani rajatapattasadisa
valukapunna bhumibhaga. Gandho tesanti tesam indavarapupphadinam
gandho addhamasam na chijjati. Nilapupphiti adika pupphavalliyo.
Tulasihi cati tulasigacchehi ca kakkarujataniti tini valliphalani.
Tattha ekissa valliya phalani mahaghatamattani dvinnam mudingamattani.
Tena vuttam. Muramattani va ubhoti
athettha sasapo bahuko nadiyo haritayuto
asitalava titthanti chejja indavara bahu
apphota suriyavalli ca kaliya madhugandhiya
asoka mudayanti ca vallibho khuddapupphiyo
Korandaka anoja ca pupphita nagamallika
rukkhamaruyha titthanti phulla kimsukavalliyo
kateruha pavasenti yodhika madhugandhiya
niliya sumana bhandi sobhati padumuttaro
patalisamuddakappasi kanikara ca pupphita
hemajalava dissanti rucira aggisikhupama
yani tani ca pupphani thalajanudakani ca
sabbani tattha dissanti evam rammo mahodadhiti.
Tattha sasapoti siddhatthako. Bahukoti bahu. Nadiyo
haritayutoti haritena ayutto nadiyo ima dvepi lasunajatiyo
sopi lasuno tattha bahukoti attho. Asitalava titthantiti asiti
evam namaka rukkha siniddhaya bhumiya upatthita tala viya
titthanti. Chejja indavara bahuti udakapariyante bahu suvannaindavara
mutthina chinditabba hutva thitati attho. Apphotati
apphotavalli. Vallibho khuddapupphiyoti vallibho ca khuddapupphiyo
ca. Nagamallikati naga ca mallika ca. Kimsukavalliyoti
sugandhamatta vallijati. Kateruha pavasentiti ime ca dve
pupphagaccha. Madhugandhiyati madhusamanagandha. Niliya sumana bhanditi
vallisumana ca pakatisumana ca bhandi ca. Padumuttaroti eko rukkho.
Kanikara cati vallikanikarapi rukkhakanikarapi. Hemajalavati
pasaritahemajala viya dissanti. Mahodadhiti mahato udakassa
Adharabhato mucalindasaroti.
Athassa pokkharaniya bahuka varigocara
rohita nalapesingu kumbhila makara susu
madhu ca madhulatthi ca taliya ca piyanguka
kuddaja bhaddamuttha ca sattapuppha ca lolupa
surabhimarutagara bahuka tungavalliyo
padmaka narada kotatha jhamaka ca harenuka
haliddaka gandhasela harivera ca guggula
vibhedaka corakottha kappura ca kalingukati.
Tattha athassa pokkharaniyati idha pokkharanisadisataya sarameva
pokkharaniti vadati. Rohitati adini tesam varigocaranam namani.
Madhu cati nimmakkhikamadhu ca. Madhulatthi cati latthimadhukanca.
Taliyati adika sabba gandhajatiyo
athettha siha byaggha ca purisalu ca hatthiyo
eneyya pasada ceva rohita sarabha miga
kotthasuna sunopi ca tuliya nalasannibha
camari calani langhi jhapita makkata picu
kakkata katamaya ca ikka gonasira bahu
khagga varaha nakula kalakettha bahutaso
mahisa sona singala cappaka ca samantato
akucca pacalaka ca citraka capi dipiyo
Pelaka ca vighasada siha kokanisataka
atthapada ca mora ca bhassara ca kukkutthaka
cankora kukkuta naga annamannam pakujino
baka balaka najjuha dindibha koncavadika
byagghinasa lohapittha cappaka jivajivaka
kapinjara tittirayo kulava patikutthaka
mandalaka celakelu bhandutittiranamaka
celavaka pingulayo kodhaka angahetuka
karavika ca sagga ca uhunkara ca kukkuha
nanajiganakinnam nanasaranikujitanti.
Tattha purisaluti valavamukhayakkhiniyo. Rohita sarabha migati
rohita ceva sarabha miga ca. Kotthasunati singalasunakha.
Kotthasonatipi patho. Sunapi cati eka celaka khuddakamigajati.
Tuliyati pakkhivilara. Nalasannibhati nalapupphavanna rukkhasunakha.
Camari calani langhiti camarimiga ca calanimiga ca vatamiga
ca. Jhapita makkatati dvepi mahamakkatajatiyova. Picuti
sarapariyante gocaragahi eka makkati. Kakkata katamaya cati dve
mahamiga. Ikkati accha. Gonasirati arannagona. Kalakettha
bahutasoti kalamiga namettha bahutaso. Sona singalati kokasunakha
ca rukkhasunakha ca singala ca. Cappakati 1- assamapadam parikkhipitva
@Footnote: 1 pampakatipi patho
Thita mahavelucappaka 1-. Akuccati godha. Pacalakati gajakumbhamiga.
Citraka capi dipiyoti vicitramiga ca dipimiga ca. Pelaka
cati sasa. Vighasadati ete gijjha sakuna. Sihati kesarasiha.
Kokanisatakati koke gahetva khadanasila dutthamiga. Atthapadati
sarabha miga. Bhassarati setahamsa ca. Kakutthakati kakutthasakuna.
Cankorati cankorasakuna. Kukkutati vanakukkuta. Dindibha
koncavadikati ime tayopi sakunayeva. Byagghinasati sena.
Lohapitthati lohitavannasakuna. Cappakati cappakataka. Kapinjara
tittirayoti kapinjara ca tittira ca. Kulava patikutthakati
imepi dve sakuna. Mandalaka pelakeluti mandalaka ca
pelakelu ca. Bhandutittiranamakati bhandu ca tittira ca namaka
ca. Celavaka pingulayoti dve sakunajatiyo ca. Tatha godhaka
angahetuka. Saggati vatasakuna uhunkarati ulukasakuna
athettha sakuna santi nilaka manjubhanika
modanti saha bhariyahi annamannam pakujino
athettha sakuna santi dikha manjussarasita
setakkhikuta bhadrakkha andaja citrapekkhana
athettha sakuna santi dija manjussarasita
sikhindinilagivahi annamannam pakujino
kukkutthaka kuliraka kottha pokkharasataka
@Footnote: 1 mahavenupampatikatipi patho
Kalaveyya baliyakkha kadamba suvasalika
halidda lohita seta athettha nalaka bahu
varana bhengaraja ca kadamba suvakokila
kukkusa kurura hamsa ata parivadentika
cakahamsa atibala najjuha jivajivaka
parevata ravihamsa cakavaka nadicara
varanabhiruda ramma ubho kalupakujino
athettha sakuna santi nanavanna bahu dija
modanti saha bhariyahi annamannam pakujino
athettha sakuna santi nanavanna bahu dija
sabbe manju nikujanti mucalindamubhato saram
athettha sakuna santi karavika nama te dija
modanti saha bhariyahi annamannam pakujino
athettha sakuna santi karavika nama te dija
sabbe manju nikujanti mucalindamubhato saram
eneyya pasatakinnam nagasamghanisevitam
nanalatahi sanchannam kadalimiganisevitam
athettha sama bahuka nivaro varako bahu
sali akatthapako ca ucchu tattha anappako
ayam ekapadi eti ujum gacchati assamam
khudam pipasam aratim tattha patto na vindati
Yattha vessantaro raja saha putehi sammati
dharento brahmanavannam asadanca masanjatam
cammavasi chama seti jatavedam namassatiti.
Tattha nilakati citrarajipatta. Manjussarasitati nibaddhamadhussara.
Setakkhikuta bhadrakkhati ubhayapassesu setehi akkhikutehi
samannagata sundarakkha. Citrapekkhanati citrapatta. Kulirakati
kakkataka. Kotthati adayo sakuna. Varanati hatthilingasakuna.
Kadambati mahakadamba gahita. Suvakokilati kokilehi
saddhim vicarana suvaka ceva kokila ca. Kukkusati kalakurura.
Kururati setakurura. Hamsati setasakunahamsa. Atati
dabbisanthanamukhasakuna. Parivadentikati eka sakunajati.
Varanabhirudarammati rammabhiruda varana. Ubho kalupakujinoti sayam patam
pabbatapadam ekaninnadam karonta nikujanti. Eneyya
pasatakinnanti eneyyamigehi ca pasatamigehi ca citramigehi ca akinnam.
Tattha patto na vindatiti brahmana vessantarassa assamam patto
puriso tattha assame chatam va paniyam pipasam va ukkanthitam
va na patilabhatiti.
Tamattham pakasento sattha aha
idam sutva brahmabandhu isim katva padakkhinam
udaggacitto pakkami yattha vessantaro ahuti.
Tattha vessantaro ahuti yasmim thane vessantaro ahosi tam
Thanam gatoti.
Mahavanavannana nitthita.
Jujakopi accutatapasena kathitamaggena yava caturassapokkharanitiram
patva cintesi ajjatikasayanhe idani maddi arannato agamissati
matugamo hi nama danassa antarayakaro hoti sve tassa
arannagatakale assamapadam gantva vessantaram upasamkamitva darake
yacitva taya anagataya evante gahetva pakkamissamiti.
Athassavidure ekam sanupabbatam aruyha phasukatthane nipajji.
Tam pana rattim paccusakale maddi supinam addasa evarupo
supino dittho ahosi eko puriso kanho dve kasayani
paridahitva dvisu kannesu rattamalam pilanditva avudhahattho
tajjento agantva pannasalam pavisitva maddim jatasu gahetva
akaddhitva bhumiyam uttanam patetva viravantiya tassa deviya dve
akkhini uppatetva dve bahani chinditva uram bhinditva
paggharantalohitabindum hadayamamsam adaya pakkamiti. Sa maddi pabujjhitva
bhitatasita papako me supino ditthoti supinapathako pana vessantarena
sadiso nama natthi pucchami nanti cintetva gantva mahasattassa
pannasaladvaram akotesi.
Atha mahasatto tam saddam sutva ko esoti aha. Aham
deva madditi. Bhadde amhakam katikavattam bhinditva kasma akale
agatasiti. Deva aham na kilesavasena agacchami apica kho pana
Me papako supino ditthoti aha. Tenahi kathehi madditi. Sa
attana ditthaniyameneva kathesi. Mahasatto tam supinam parigganhitva
mayham danaparamiyo puressanti sve mam yacako agantva
putte yacissati maddim assasetva uyyojessamiti cintetva maddi
tava dussayanadubbhojanehi cittam alulitam bhavissati ma bhayiti
pamohetva assasetva uyyojesi. Sa vibhataya rattiya sabbam
kattabbakammam katva dve putte alingitva sise cumditva ajja
me dussupino dittho ammatata appamatta bhaveyyathati ovaditva
mahasattassa santikam gantva deva darakesu appamatta hothati
mahasattam putte paticchapetva pacchikhanittiadini adaya assuni
muncanti mulaphalaphalatthaya vanam pavisi.
Jujakopi idani maddi arannam gata bhavissatiti sanupabbata
oruyha ekapadikamaggena assamabhimukho payasi. Atha mahasatto
pannasalato nikkhamitva pasanaphalake suvannapatima viya nisiditva
cintesi idani yacako agamissatiti pipasito viya surasondo
tassagamanamaggam olokento nisidi. Puttapissa padamule kilanti.
So maggam olokento brahmanam agacchantam disva sattamase
nikkhittam danadhuram ukkhipento viya ehi vata bho brahmanati
somanassappatto jalikumaram amantento imam gathamaha
utthehi jali patittha poranam viya dissati
brahmanam viya passami nandiyo mabhikirareti.
Tattha poranam viya dissatiti pubbe jetuttaranagare nanadisahi
yacakanam agamanam viya ajja yacakanam agamanam dissati. Nandiyo
mabhikirareti etassa brahnassa ditthakalato patthaya mam somanassani
abhikiranti ghammabhitattassa sise situdakaghatasahassabhisecanakalo
viya jato.
Tam sutva kumaro araha
ahampi tata passami yo so brahmava dissati
atthiko viya ayati atithi no bhavissatiti.
Vatva ca pana jalikumaro mahasattassa apacitim karonto
utthaya brahmanam paccuggantva parikkharagahanam apucchi. Brahmano
tam oloketva ayam vessantarassa putto jalikumaro nama bhavissati
adito patthayevassa pharusavacanam kathessamiti cintetva apehi
apehiti accharam pahari. Kumaro apagantva ayam brahmano
atipharuso kinnukhoti tassa sariram olokento attharasa purisadose passi.
Brahmanopi bodhisattam upasankamitva patisantharam karonto aha
kicci nu bhoto kusalam kacci bhoto anamayam
kacci unchena yapetha kacci mulaphala bahu
kacci damsa ca makasa appameva sirimsapa
vane balamigakinne kacci himsa na vijjatiti.
Bodhisattopi tena saddhim patisantharam karonto aha
kusaranceva no brahme atho brahme anamayam
Atho unchena yapema atho mulaphala bahu
atho damsa ca makasa appameva sarimsapa
vane balamigakinne himsa mayham na vijjati
sattano mase vasatam aranne jivisokinam
idampi pathamam passami brahmanam devavanninam
adaya veluvam dandam aggihuttam kamandalum
svagatante mahabrahme atho te aduragatam
anto pavissa bhaddante pade pakkhalayassu te
tindukani piyalani madhuke kasamariyo
phalani khuddakappani bhunja brahme varam varam
idampi paniyam sitam abhatam girigabbhara
tato piva mahabrahme sace tvam abhikangasiti.
Vatva ca pana mahasatto ayam brahmano na akaranena
imam braharannam agamissati agamanakaranam papancam akatva
pucchisasami nanti cintetva imam gathamaha
atha tvam kena vannena kena va pana hetuna
anuppattosi braharannam tam me akkhahi pucchitoti.
Tattha vannenati karanena. Hetunati paccayena.
Jujako aha
yatha varivaho puro sabbakalam na khiyati
evantam yacita ganchim putte me dehi yacitoti.
Tattha varivahoti pancasu mahanadisu udakavaho. Na khiyatiti
pipasitehi nadim agantva hatthehi bhajanehipi ussincitva pivamano
na khiyati. Evantam yacita ganchinti tvam saddhaya puritatta
evarupoyevati mannamano ahantam yacitum aganchim. Putte me
dehi yacitoti maya yacito tava putte mayham dasatthaya dehiti.
Tam sutva mahasatto somanassappatto hutva pasaritahatthe
sahassatthavikam thapento viya pabbatapadam unnadento aha
dadami na vikampami issaro naya brahmana
pato gata rajaputti sayam unchato ehiti
akarattim vasitvana pato gacchasi brahmana
tassa nahate upasimghate atha ne maladharine
ekarattim vasitvana pato gacchasi brahmana
nanapupphehi sanchanne nanagandhehi bhusite
nanamulaphalakinne gacchissadaya brahmanati.
Tattha issaroti tvam mama puttanam issaro samiko hutva
ete naya apica kho panetam karanam atthi etesam mata rajaputti
phalaphalatthaya patova gata sayam arannato agamissati taya
anitani madhuraphalaphalani paribhunjitva idheva vane ajjekarattim
vasitva patova darake gahetva gamissasiti. Tassa nahateti
taya nahapite. Upasimghateti sise upasimghate. Atha ne
maladharineti atha vicitraya malaya alankate tam malam vahamane.
Palipotthakesu pana atha neti likhitam. Tassattho na vicarito.
Mulaphalakinneti magge patheyyassatthaya dinnehi nanamulaphalaphalehi
akinne.
Jujako aha
na vasamabhirocami gamanam mayhampi ruccati
antarayopi me assa gacchanneva rathesabha
na heta yacayogi nam antarayassa kariya
itthiyo mantam jananti sabbam ganhanti vamato
saddhaya danam dadato ma samadakkhi mataram
antarayampi sa kayira gacchanneva rathesabha
amantayassu te putte ma te mataramaddasum
saddhaya danam dadato evam punnam pavaddhati
amantayassu te putte ma te mataramaddasum
madisassa dhanam datva raja saggam gamissasiti.
Tattha na heta yacayogi nanti ettha nanti nipatamattam.
Idam vuttam hoti maharaja eta itthiyo nama na hi yacayogi
yacanaya anucchavika na honti kevalam. Antarayassa kariyati
dayakanam punnantarayam yacakanam labhantarayam karonti. Mantanti
itthi mayam nama jananti. Vamatoti sabbam vamato ganhanti na
dakkhinato. Saddaya danam dadatoti kammanca phalanca saddahitva
danam dadato. Masanti ma etesam mataram adakkhi. Kayirati
Kareyya. Amantayassuti janapehi maya saddhim pesehiti vadati.
Dadatoti dadantassa.
Vessantaro aha
sace tvam nicchase datthum mama bhariyam patibbatam
ayyakassapime dehi jali kanhajina cubho
ime kumare disvana manjuke piyabhanine
pitito sumano citto bahum dassati te dhananti.
Tattha ayyakassati mayham pituno sanjayamaharajassa. Dassati
teti so raja tuyham bahum dhanam dassati.
Jujako aha
acchedanassa bhayami rajaputta sunohi me
rajadandaya mam dajja vikkineyya haneyya va
chinno dhananca dase ca gareyhassa brahmabandhuyati.
Tattha acchedanassati acchinditva gahanassa. Rajadandaya
mam dajjati ayam brahmano darakacoro dandamassa upanethati evam
dandatthaya mam amaccanam dadeyya. Gareyhassa brahmabandhuyati
brahmaniya ca garahitabbo bhavismamiti.
Vessantaro aha
ime kumare disvana manjuke piyabhanine
dhamme thito maharaja sivinam ratthavaddhano
laddha pitisomanassam bahum dassati te dhananti.
Jujako aha
nahantampi karissami yam mam tvam anusasasi
darakeva aham nessam brahmaniya paricariketi.
Tattha darakevati alam mayham annena dhanena aham ime darakeva
attano brahmaniya paricarike nessamiti.
Tantassa pharusavacanam sutva daraka bhita pitthipannasalam
gantva tatopi palayitva gumbagahane niliyitva tatrapi jujakenagantva
gahitam viya attanam sampassamana kampamana katthaci
santharetum asamattha ito cito ca padhavitva yava caturassapokkharanitiram
gantva dalham vakaciram nivasetva bhita udakam oruyha
pokkharanapattam sise thapetva udakena paticchanna hutva atthamsu.
Tamattham pakasento sattha aha
tato kumara byatthita sutva luddassa bhasitam
tena tena padhavimsu jali kanhajina cubhoti.
Jujakopi kumare adisva bodhisattam apasadesi bho vessantara
tvam idaneva mayham darake datva maya naham jetuttaranagaram
gamissami darake mama brahmaniya paricarike nessamiti vutte
inghitasannam datva putte palapetva ajananto viya nisinno
natthi manne lokasmim taya sadiso musavaditi.
Tam sutva mahasattopi kampito hutva daraka palata
bhavissantiti cintetva brahmana ma cintayi anessami te
Kumareti vatva utthaya pitthipannasalam gantva tesam vanagahanam
pavitthabhavam natva padavalanjanusarena pokkharanitiram gantva udake
otinnapade disva udake oruyha thita bhavissantiti natva tata
jaliti pakkositva gathamaha
ehi tata piyaputta puretha mama paramim
hadayam mebhisincetha karotha vacanam mama
yananavava me hotha acala bhavasagara
jatiparam tarissami santaressam sadevakanti.
Kumaro pitu katham sutva evam cintesi ayam brahmano mam yatharucim
karotu pitara saddhim dve katha na kathessamiti sisam niharitva
pokkharapattani viyuhitva udaka uttaritva mahasattassa dakkhinapade
nipatitva goppakasandhim dalham gahetva parodi. Atha nam mahasatto
aha tata bhagini te kuhinti. Tata ime sattanama bhaye uppanne
attanameva rakkhantiti. Atha mahasatto puttehi me katika
kata bhavissatiti natva ehi amma kanheti pakkositva gathamaha
ehi amma piya dhita piya me danaparami
hadayam mebhisincetha karotha vacanam mama
yananavava me hotha acala bhavasagara
jatiparam tarissami uddharissam sadevakanti.
Sa pitu vacanam sutva pitara saddhim dve katha na kathessamiti
tatheva udaka uttaritva mahasattassa vamapade nipatitva
Goppakasandhim dalham gahetva parodi. Tesam assuni mahasattassa
phullapadumavanne padapitthe patanti tassa assuni tesam suvannaphalakasadisaya
pitthiya patanti.
Atha mahasatto vilinamanahadayo viya vipphandamapanno
muduhatthena kumaranam pitthim paramasanto kumare utthapetva
assasetva tata jali kim tvam mama danavitakkabhavam na janasi
ajjhasayam me tata matthakam papehiti vatva gone agghapento viya
tattheva thito kumare agghapesi. So kira puttam amantetva
aha tata jali sace tvam bhujisso hotukamo brahmanassa
nikkhasahassam datva bhujisso bhaveyyasi bhagini kho pana te
utatamarupadhara koci nicajatiko brahmanassa kincideva dhanam datva tava
bhaginim bhujissam katva jatisambhedam kareyya annatra ranna
sabbasatadayako nama natthi tasma tava bhagini bhujissa hotukama
brahmanassa dasisatam dasasatam hatthisatam assasatam gavasatam nikkhasatanti
evam sabbasatam datva bhujissa hotuti. Evam kumare agghapetva
samassasetva assamapadam gantva kamandaluna udakam gahetva ehi
vata bho brahmanati amantetva sabbannutananassa nibandhanam
katva tassa hatthe udakam patetva ambho brahmana piyaputtehi
satagunena sahassagunena satasahassagunena sabbannutananameva piyataranti
pathavim unnadento brahmanassa piyaputte danamadasi.
Tamattham pakasento sattha aha
Tato kumare adaya jali kanhajina cubho
brahmanassa ada danam sivinam ratthavaddhano
tato kumare adaya jali kanhajina cubho
brahmanassa ada citto 1- puttake danamuttamam
tadasi yam bhimsanakam tadasi lomahamsanam
yam kumare padinnamhi medani samakampatha
tadasi yam bhimsanakam tadasi lomahamsanam
yam panjalikato raja kumare sukhavacchite
brahmanassa ada danam sivinam ratthavaddhanoti.
Tattha cittoti pitisommanassajato hutva. Tadasi yam
bhimsanakanti tada danatejena unnadanti mahapathavi catunahutadhikadvi-
yojanasatasahassabahala mattavarano viya tajjamana kampi. Tada sagaro
ubbatti. Sinerupabbataraja suseditavettankuro viya onamitva
vankatapabbatabhimukho atthasi. Sakko devaraja apphotesi.
Mahabrahma sadhukaramadasi. Sabbe deva sadhukaramadamsu. Yava
brahmaloka ekakolahalam ahosi. Pathavisaddena devo tajjento
khanikavassam vassi. Akalavijjulata niccharimsu. Himavantavasino
sihadayo catuppada sakalahimavantam ekaninnadam karimsu. Evarupam
bhimsanakam ahosi. Paliyam pana medani samakampathati ettakameva
vuttam. Yanti yada. Kumare sukhavadchiteti sukhavaddhite sukhavasite
@Footnote: 1 vittotipi patho
Sukhaparicage adasi. Ada dananti ambho brahmana puttehi me
satagunena sahassagunena satasahassagunena sabbannutananameva piyataranti
tassatthaya adasi.
Mahasatto danam datva aho sudinnam vata me dananti pitim
uppadetva kumare olokento atthasi.
Jujakopi vanagumbagahanam pavisitva vallim dantehi chinditva
adaya kumarassa dakkhinahattham kumarikaya vamahatthena saddhim ekato
bandhitva tameva vallikotim gahetva pothayamano gahetva payasi.
Tamattham pakasento sattha aha
tato so brahmano luddo latam dandehi chindiya
lataya hatthe bandhitva lataya anumajjatha
tato rajjumadaya dandamadaya brahmano
akotayanto te neti sivirajassa pekkhatoti.
Tattha tattha tesam pahatapahatatthane chavi chijji. Lohitani
paggharanti. Paharanakale annamannassa pitthim dadanti. Athekasmim
visamatthane brahmano pakkhalitva pati. Kumaranam muduhatthehi
thaddhavalli galita. Te rodamana palayitva mahasattassa santikam
agamamsu.
Tamattham pakasento sattha aha
tato kumara pakkamum brahmanassa pamunciya
assupunnehi nettehi pitaram so udikkhasi
Vedhamassatthapattamva pitupadabhivandati
pitu padani vanditva idam vacanamabravi
amma ca tata nikkhanta tavanca no tata dassasi
yava ammampi passemu atha no tata dassasi
amma ca tata nikkhanta tvanca no tata dassasi
ma no tvam tata adada yava ammapi eti no
tadayam brahmano kamam vikkinatu hanatu va
balankapado addhanakho atho obaddhapindiko
dighottarottho capalo kalaro bhagganasako
kumbhodaro bhaggapitthi atho visamacakkhuko
lohamassu haritakeso valinam tilakahato
pingalo ca vinato ca vikato ca braha kharo
ajinanipi sannaddho amanusso bhayanako
manusso udahu yakkho mamsalohitabhojano
gama arannam agamma dhanam tam tata yacati
niyamana pisacena kinnu tata udakkhasi
asma nuna te hadayam ayasa dalhabandhanam
yo no bandhe na janasi brahmanena dhanesina
accayikena luddena yo no gavova sumbhati
idheva acchatam kanha na sa janati kisminci
migiva khirasamatta yutha hinava kandatiti.
Tattha udakkhasiti mahasattassa santikam gantva kampamano
olokesi. Vedhanti vedhamano. Tvanca no tata dassasiti tata
tavanca amhe taya anagataya eva brahmanassa adasi. Evam ma
kari adhivasehi tava tata yava ammampi passemu atha no tata taya
ditthakale tvampi dassasi. Vikkinatu hanatu vati tata ammaya
agatakale esa amhe vikkinatu va hanatu va yam va icchiti tam karotu.
Apica kho panesa kakkhalo pharuso attharasahi purisadosehi samannagatoti
attharasa purisadose kathesi. Tattha balankapadoti patthatapado.
Addhanakhoti putinakho. Obaddhapindikotihettha galitapindikamamso.
Dighottarotthoti mukham pidahitva thitena dighena uttarotthena
samannagato. Capaloti paggharitalalo. Kalaroti sukaradathahi viya
nikkhantadantehi samannagato. Bhagganasakoti bhaggaya visamaya
nasaya samannagato. Lohamassuti tambalohavannamassu. Haritakesoti
suvannavannalakeso virulhakeso. Valinanti sariracammassa vali
na gahito. Tilakahakoti kalatilakaparikinno. Pingaloti
nibbitthapingalo vilarakkhisadisehi akkhihi samannagato. Vinatoti katiyam pitthiyam
kantheti tisu thanesu vanko. Vikatoti vikatapado ravatthisandhitipi
vuttam katakatati viravantehi atthisandhihi samannagato. Brahati
digho. Amanussoti na manusso manussavesena vane vicaranto yakkhopi kho
tata esa. Bhayanakoti ativiya bhimsanako. Manusso udahu yakkhoti
tata sace koci etam brahmanam disva puccheyya atha mamsalohitabhojanoti
Vattum yuttam. Dhanam tam tata yacatiti tata esa amhakam mamsam khaditukamo
tumhe puttadhanam yacati. Udikkhasiti ajjhupekkhasi. Asma nuna te
hadayanti tata matapitunam hadayam nama puttesu mudukam hoti puttanam dukkham
na sahati tava pana pasanova manne hadayam. Athava. Ayasa dalhabandhanam
tena amhakam evarupe dukkhe uppanne na rujati. Najanasiti
ajananto viya acchasi. Accayikena luddenati ativiya luddena
pamanatikkantena. Yo noti brahmanena no amhe kanitthabhatike baddhe
bandhite yo tvam na janasi. Sumbhatiti potheti. Idheva acchatanti tata
ayam kanhajina na kinci dukkham janati yatha nama khirasamatta
migapotika yutha parihina mataram apassanti khiratthaya kandati evam
ammam apassanti kanditva sussitva marissati. Tasma manneva
brahmanassa dehi aham gamissami ayam kanha idheva hotuti.
Evam vuttepi mahasatto na kinci kathesi. Tato kumaro
matapitaro arabbha paridevanto aha
na me idam tatha dukkham labba hi pumuna idam
yanca ammam na passami tam me dukkhataram ito
na me idam tatha dukkham labba hi pumuna idam
yanca tatam na passami tam me dukkhataram ito
sa nuna kapana amma ciram rattaya rucchiti
kanhajinam apassanti kumarim carudassanim
so nuna kapano tato ciram rattaya rucchiti
Kanhajinam apassanto kumarim carudasnim
sa nuna kapana amma ciram rucchiti assame
kanhajinam apassanti kumarim carudasnim
so nuna kapano tato ciram rucchiti assame
kanhajinam apassanto kumarim carudassanim
sa nuna kapana amma ciram rattaya rucchiti
adadhratteva ratte va nadiva avasussati
so nuna kapano tato ciram rattaya rucchiti
addharatteva ratte va nadiva avasussati
ime te jambuka rukkha vedisa sindhuvarita
vividhani rukkhajatani tani ajja jahamhase
assattha panasa ceme nigrodha ca kapitthana
vividhani phalajatani tani ajja jahamhase
ime titthanti arama ayam situdaka nadi
yatthassu pubbe kilama tani ajja jahamhase
vividhani pupphajatani asmim upari pabbate
yanassu pubbe dharema tani ajja jahamhase
vividhani phalajatani asmim upari pabbate
yanassu pubbe bhunjama tani ajja jahamhase
ime no hatthika assa balibadda ca no ime
yehissu pubbe kilama tani ajja jahamhaseti.
Tattha pumunati idam bhave vicarantena purisena labhitabbam. Tam
me dukkhataram itoti tam me ammam passitum alabhantassa dukkham ito
pothanadukkhato satagunena sahassagunena satasahassagunena dukkhataram.
Ruccatiti rodissati. Addharatteva ratte vati addharatte va
sakalaratte va amhe saritva ciram rodissati. Avasussatiti appodaka
kunnadi viya avasussati yatha sa khippameva avasussati evam arune
gacchanteyeva sussitva marissatiti adhippayenevamaha. Vedisati
olambanasakha. Taniti yesam no mulapupphaphalani ganhantehi
ciram kilitani tani ajja ubhopi mayam jahama. Hatthikati tatena
amhakam kilanatthaya katahatthika.
Tassa evam paridevamanasseva saddhim bhaganiya jujako agantva
kumare pothento gahetva pakkami.
Tamattham pakasento sattha aha
niyamana kumara te pitaram etamabravum
ammam arogyam vajjasi tvanca tata sukhi bhava
ime no hatthika assa balibadda ca no ime
tani ammaya dajjasi sokantehi vinessati
ime no hatthika assa balibadda ca no ime
tani amma udikkhanti sokam pativinessatiti.
Tada mahasattassa putte arabbha balavasoko uppajji.
Hadayamamsam unham ahosi. So sokena kesarasihena
Gahitamattavaravarano viya rahumukhe pavitthacando viya ca kampamano sakabhavena
sandharetum asakkonto assupunnehi nettehi pannasalam pavisitva
kalunam paridevi.
Tamattham pakasento sattha aha
tato vessantaro raja danam datvana khattiyo
pannasalam pavisitva kalunam paridevayiti.
Tato param mahasattassa vilapagatha honti
kanvajjacchata tasita uparucchenti daraka
sayam samvesanakale ko ne dassati bhojanam
kanvajjacchata tasita uparucchenti daraka
sayam samvesanakale ammacchatamha detha no
kathannu patham gacchanti pattika anupahana
santa sunehi padehi ko ne hatthe gahessati
kathannu so na lajjeyya sammukha paharam mama
adusakanam puttanam alajji vata brahmano
yopime dasidasassa anno va pana pesiyo
tassapi suvihinassa ko lajji paharissati
varijasseva me sato bandhassa kumino mukhe
akkosati paharati piye putte apassatoti.
Tattha kanvajjati kam nu ajja. Uparucchentiti satthiyojanamaggam
upagantva rodissanti. Samvesanakaleti mahajanassa parivesanakale.
Ko ne dassatiti ko nesam bhojanam dassati. Kathannu patham gacchantiti katham
nu satthiyojanamaggam gamissanti. Pattikati hatthiyanadihi virahita.
Upahanati upahanamattenapi virahita sukhumalapada. Gahessatiti
kilamathavinodanatthaya ko ganhissati. Dasidasassati dasi
daso assa. Anno va pana pesiyoti tassapi daso tassapi
dasoti evam dasapatidasaparamparaya yo mayham catuttho pesiyo
pesanakarako assa. Tassa evam suvihinassapi ayam vessantarassa
dasapatidasoti natva. Ko lajjiti ko lajjasampanno pahareyya
na yuttam nukho tassa nillajjassa mama putte paharitunti. Varijassevati
kummino mukhe bandhassa macchasseva sato mama. Apassatoti
akaro nipatamattam. Passantasseva piye putte akkosati ceva
paharati ca aho esa atidarunoti. Athassa kumaresu sinehena
evam parivitakko udapadi ayam brahmano mama putte ativiya
vihethetiti sokam santharetum asakkonto brahmanam anubandhitva
jivitakkhayam papetva anessami te kumareti. Tato atthanametam
kumaranam pilanam me ativiya dukkham danam datva paccha anutappanam
nama satam dhammo na hotiti cintesi. Tadatthajotana ima dve
parivitakkagatha nama honti
adu capam gahetvana khaggam bandhitva vamato
aneyyami sake putte puttanam hi vadho dukkho
atthanametam dukkharupam yam kumara vihannare
Satanca dhammamannaya ko datva anutappatiti.
Tattha satanti pubbe bodhisattanam pavenidhammam. So kira tasmim
khane bodhisattanam pavenim anussari. Tato sabbe bodhisatta
dhanapariccagam angapariccagam jivitapariccagam puttapariccagam bhariyapariccaganti
ime pancamahapariccage apariccajitva buddhabhutapubba nama natthi
ahampi tesam abbhantare anupavittho ahosim. Mayapi puttadhitaro
adatva na sakka buddhena bhavitunti cintetva kim pana tvam vessantara
paresam dasatthaya dinnaputtanam dukkhabhavam na janasi yena
brahmanam anubandhitva jivitakkhayam papessamiti sannam uppadesi.
Danam datva pacchanutapo nama tava nanurupo hotiti evam attanam
paribhasitva sacepi eso kumare maressati dinnakalato patthaya
mama kinci na hotiti dalham silasamadanam adhitthaya pannasalato
nikkhamitva pannasaladvare pasanaphalake kancanapatima viya nisidi.
Jujakopi bodhisattassa sammukhe kumare pothetva neti.
Tato kumaro vilapanto aha
saccam kirevamahamsu nara ekacciya idha
yassa natthi saka mata yatha natthi tatheva so
ehi kanhe marissama natthattho jivitena no
dinnamhapi janindena brahmanassa dhanesino
accayikassa luddassa yo no gavova sumbhati
ime te jambuka rukkha vedisa sindhuvarita
Vividhani rukkhajatani tani kanhe jahamhase
assattha panasa ce me nigrodha ca kapitthana
vividhani phalajatani tani kanhe jahamhase
ime titthanti arama ayam situdaka nadi
yatthassu pubbe kilama tani kanhe jahamhase
vividhani pupphajatani asmim upari pabbate
yanassu pubbe dharema tani kanhe jahamhase
vividhani phalajatani asmim upari pabbate
yanassu pubbe bhunjama tani kanhe jahamhase
ime no hatthika assa balibadda ca no ime
yehissu pubbe kilama tani kanhe jahamhaseti.
Tattha yassati yassa santike saka mata natthi. Puna
brahmano ekasmim visamatthane pakkhalitva patati. Tesam hatthato
bandhanam muncitva galitam. Te pahatakukkuta viya kampamana palayitva
ekavegeneva pitu santikam agamimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
niyamana kumara te brahmanassa pamunciya
tena tena padhavimsu jali kanhajina cubhoti.
Tattha tena tenati tena muttakkhanena yena tesam pita tena
padhavimsu. Padhavitva pitu santikamyeva agamimsuti attho.
Jujakopi vegenutthaya vallidandahattho kapputthanaggi viya
Avattharanto agantva ativiya palayitum cheka tumheti hatthe
bandhitva puna te neti.
Tamattham pakasento sattha aha
tato so rajjumadaya dandamadaya brahmano
akotayanto te neti sivirajassa pekkhatoti.
Evam niyamanesu kanhajina nivattitva olokenti pitara
saddhim sallapi.
Tamattham pakasento sattha aha
tam tam kanhajinavoca ayam mam tata brahmano
latthiya patikoteti ghare jatamva dasiyam
na cayam brahmano tata dhammika honti brahmana
yakkho brahmanavannena khaditum tata neti no
niyamana pisacena kinnu tata udikkhasiti.
Tattha tanti tam passamanam nisinnam pitaram sivirajam. Dasiyanti
dasikam. Khaditunti khadanatthaya. Ayam hi tata no giridvaresu
asampatteyeva ubhohi cakkhuhi rattalohitapaggharantehi khaditum neti
sabbe khadissamiti neti tvanca khaditum va pacitum va niyamane
amhe udikkhasi sabbada sukhito hohiti paridevi. Daharakumarikaya
vilapantiya kampamanaya gacchantiya mahasattassa balavasoko
uppajji. Hadayavatthu unham ahosi. Nasikaya appahontiya mukhena
unhe assasapassase visajjesi. Assuni lohitavinduni hutvanettehi
Nikkhamimsu. So idam evarupam dukkham sinehadosena jatam na annena kara
nena maya tasma sineham akatva majjhatteneva bhavitabbanti tatharupam
sokam attano nanabalena vinodetva pakatinisinnakareneva nisidi.
Giridvaram asampatta kumarika vilapanti agamasi.
Ime no paduka dukkha digho caddha suduggamo
nice volambake suriye brahmanova tareti no
okandamhase bhutani pabbatani vanani ca
sarassa sirasa vandama supatitthe ca apake
tina lata ca osathyo pabbatani vanani ca
ammam arogyam vajjatha ayam no neti brahmano
vajjantu bhonto ammanca maddim asmakamataram
sace anuppatitukama khippam anuppateyya no
ayam ekapadi eti ujum gacchati assamam
tameva anuppatteyyasi api passesi no lahum
aho vata re jatini vanamulaphalahariya
sunnam disvana assamam tante dukkham bhavissati
ativelam nuna ammaya unchaladdham anappakam
ya no bandhe na janati brahmanena dhanesina
accayikena luddena yo no gavova sumbhati
apajja ammam passemu sayam unchato agatam
dajja amma brahmanassa phalam khuddena missakam
Tadayam asito chato na balham tarayeyya no
suna ca vata no pada balham tarati brahmano
iti tattha vilapimsu kumara matugiddhinoti.
Tattha padukati khuddakapada. Okandamhaseti avakkandama.
Apacitim nicavuttim dassenta janapema. Sarassati imassa
padumasarassa pariggahita devata nagakulani sirasa vandama.
Supatitthe ca apaketi supatitthaya nadiya adhivattha devatapi
vandama. Tina latati tinani ca olambanalatayo ca. Osathyoti
osadhiyo. Sabbattha adhivattha devatayo sandhaya evamaha.
Anupatitukamati sacepi sa amhakam padanupadam agacchatukama
amma. Api passesi no lahunti api nama etaya ekapadiya
anuppattamana puttake tava lahum passeyyasiti evam vadeyyatha.
Jatiniti mataram parammukhalapanena alapanti aha. Ativelanti
pamanatikkantam katva. Unchati unchacariyaya laddham
vanamulaphalam. Khuddena missakanti khuddakamadhuna missakam. Asitoti
asitasino paribhuttapphalo. Chatoti suhito. Na balham
tarayeyyati na thaddhavegena nayeyya. Matugiddhinoti matari giddhena
samannagata balavasineha evam vilapimsuti.
Kumarapabbam nitthitam.
Yam pana ranna mahapathavim unnadetva brahmanassa
piyaputtesu dinnesu yava brahmaloka ekakolahalam jatam tenapi
Bhijjitahadaya viya himavantavasino devatayo tesam brahmanena
niyamananam tam vilapam sutva mantayimsu sace maddi sakalasseva
assamam agamissati sa tattha putte adisva vessantaram pucchitva
brahnassa dinnabhavam sutva balavasinehena padanupadam dhavitva
mahantam dukkham anubhaveyyati.
Atha te tayo devaputte tumhe sihabayagghadipivesena deviya
agamanamaggam rumhitva taya yaciyamanapi yava suriyatthangama maggam
adatva yatha candalokena assamam pavisati evamassapi sihadihi
avihethanatthaya arakkham susamvidahitam kareyyathati anapesum.
Tamattham pakasento sattha aha
tesam lalapitam sutva tayo bala vane miga
siho bayaggho ca dipi ca idam vacanamabravum
ma heva no rajaputti sayam unchato agata
ma hevamhakam nibbhoge hethayittha vane miga
siho cenam vihetheyya bayaggho dipi ca lakkhanam
neva jalikumarassa kuto kanhajina siya
ubhayeneva jiyyetha patiputte ca lakkhanati.
Tattha idam vacanamabaravunti tumhe tayo jana siho ca bayaggho
ca dipi cati evam tayo bala vane miga hothati idam ta devata
tayo devaputte vacanam abravum. Ma heva noti maddi rajaputti
unchato sayam ma agami candalokena sayameva agacchatuti
Vadanti. Ma hevamhakam nibbhogeti amhakam nibbhoge vijite
amhakam vanaghataya ma tam koci vane balamigo vihethayittha.
Yatha na vihethenti evamassapi arakkham ganhathati vadanti. Siho
ce nanti sace hi nam anarakkham sihadisu koci vihetheyya athassa
jivitakkhayam pattaya neva jalikumaro vassa kuto kanhajina siya
evam sa lakkhanasampanna ubhayeneva jiyyetha. Patiputte cati
davihi kotthasehi jiyyetha tasma susamvidahitam arakkham karothati.
Atha te tayo devaputta sadhuti tasam devatanam vacanam
patisunitva sihabayagghadipino hutva agantva tassa agamanamagge
patipatiya nipajjimsu.
Maddi pi kho ajja maya dussunopi dittho sakalasaseva
vanamulaphalaphalani gahetva assamapadam gamissamiti kampamana
mulaphalaphalani upadharesi. Athassa hatthato khanittikam patati. Tatha
amsato pacchi patati. Dakkhinakkhi ca phandati phalino rukkha aphala
viya aphalava phalino viya khayimsu. Sabba disa na pannayimsu.
Sa kinnu kho idam pubbe abbhutapubbam ajja me hoti kim bhavissati
mayham va me puttanam va udahu vessantarassa cati cintetva aha
khanittikam me patitam dakkhinakkhi ca phandati
aphala phalino rukkha sabba muyhanti me disa
tassa sayanhakalamhi assamagamanam pati
atthangatamhi suriye bala panthe upatthahum
Nice volambake suriye dure ca vata assamo
yanca nesam ito hasam tante bhunjeyyum bhojanam
so nuna khattiyo eko pannasalaya acchati
tosento darake chate mamam disva anayatim
te nuna puttaka mayham kapanaya varakiya
sayam samvesanakale khiram pitava acchare
te nuna puttaka mayham kapanaya varakiya
sayam samvesanakale varim pitava acchare
te nuna puttaka mayham kapanaya varakiya
paccuggata mam titthanti vaccha balava mataram
te nuna puttaka mayham kapanaya varakiya
paccuggata mam titthanti hamsavuparipallale
te nuna puttaka mayham kapanaya varakiya
paccuggata mam titthanti assamassavidurato
ekayano ekapatho sara sobbha ca passato
annam maggam na passami yena gaccheyya assamam
miga namatthu rajano kananasmim mahabbala
dhammena bhataro hotha maggam me detha yacita
avaruddhassaham bhariya rajaputtassa sirimato
tancaham natimannami ramam sitavanubbata
tumhe ca putte passetha sayam samvesanam patim
Ahanca putte passeyyam jalim kanhajinam cubho
bahuncidam mulaphalam bhakkho cayam anappako
tato upaddham dassami maggam me detha yacita
rajaputti ca no mata rajaputto ca no pita
dhammena bhataro hotha maggam me detha yacitati.
Tattha tassati tassa mama. Assamagamanam patiti assamam
paticca sandhaya agacchantiya. Upatthahunti upatthaya thita.
Te kira pathamam patipatiya nipajjitva taya agamanakale utthaya
vijimhitva maggam rumbhanta patipatiya tiriyam atthamsu. Yanca
nesanti ahanca yam ito mulaphalaphalam tesam harissam tam vessantaro
ca ubho puttaka passati te tayopi jana bhunjeyyum annam nesam
bhojanam natthi. Anayatinti anagacchantim mam natva ekakova nuna
darake tosento nisinno. Samvesanakaleti annesu divasesu
attano khadapanapipayanakale. Khiram pitavati yatha khirapita
migapotaka khirassatthaya kanditva tam alabhitva kandantava niddam
okkamanti evam te phalaphalatthaya kanditva tam alabhitva
kandantava niddam upagata bhavissantiti vadati. Varim pitavati
assamapade yatha migapotaka pipasika paniyatthaya kanditva tam alabhitva
kandantava niddam okkamantiti imina nayena attho datthabbo.
Acchareti acchanti. Paccuggata mam titthantiti mam paccuggata
hutva titthanti. Paccuggatuntipi patho. Paccuggantvati attho.
Ekayanoti ekasseva ayano ekapadikamaggo. Ekapathoti so
ca ekova dutiyo natthi okkamitvapi gantum na sakka. Kasma.
Yasma sara sobbha ca passato. Namatthuti sa annam maggam
adisva ete yacitva patikkamapessamiti phalapacchim amsato
otaretva anjalim paggayha namasmana evamaha. Bhataroti mayam
hi manussarajaputta tumhepi migarajaputta iti me dhammena bhataro
hotha. Avaruddhassati ratthato pabbajitassa. Ramam sitavanubbatati
yatha dasarathamaharajaputtam ramam tassa kanittha sita devi tasseva
aggamahesi hutva tam anubbata patidevata hutva appamatta
upatthati tatha ahampi vessantaram appamatta upatthasinti vadati. Tumhe
cati tumhe ca mayham maggam datva sayam gocaraggahanakale putte
passatha ahanca attano putte passeyyam detha magganti yacati.
Atha te devaputta velam olokenta idani tassa maggam
datum velati natva utthaya apagacchimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
tassa lalappamanaya bahukarunnasannitam
sutva nelapatim vacam bala pantha apakkamunti.
Tattha nelapatinti na elapatim elapatarahitam visadam madhuravacam.
Sa balesu apagatesu assamam agamasi. Tada ca punnamiuposatho
ahosi. Sa cankamanakotim patva yesu yesu thanesu
pubbe putte passati tesu tesu thanesu apassanti aha
Imamhi nam padesamhi puttaka pamsukunthita
paccuggata mam titthanti vaccha balava mataram
imamhi nam padesamhi puttaka pamsukunthita
paccuggata mam titthanti hamsavuparipallale
imamhi nam padesamhi puttaka pamsukunthita
paccuggata mam titthanti assamassavidurato
te miga viya ukkanna samantamabhidhavino
anandino pamudita vattamanava kampare
tyajja putte na passami jali kanhajina cubho
chagiliva migi chapam pakkhi puttava panjara
ohaya putte nikkhamma sihivamisagiddhini
tyajja putte na passami jali kanhajina cubho
idam nesam parakkantam naganamiva pabbate
citaka parikinnayo assamassavidurato
tyajja putte na passami jali kanhajina cubho
valukayapi okinna puttaka pamsukunthita
samantamabhidhavanti te na passami darake
ye mam pure paccudenti aranna duramayatim
tyajja putte na passami jali kanhajina cubho
chagiliva migi chapa paccugantvana mataram
dure mam pativilokenti te na passami darake
Idanca nesam kilanam patitam panduveluvam
tyajja putte na passami jali kanhajina cubho
thana ca mayham me pura uro ca sampadalibhi
tyajja putte na passami jali kanhajina cubho
uccanke me kovicinati thana mekava lambati
tyajja putte na passami jali kanhajina cubho
yassa sayanhasamayam puttaka pamsukunthita
uccanke me vivattanti te na passami daraka
ayam so assamo pubbe sammajjo patibhati mam
tyajja putte na passantya bhamate viya assamo
kimidam appasaddova assamo patibhati mam
kakolapi na vassanti mata me nuna daraka
kimidam appasaddova assamo patibhati mam
sakunapi na vassanti mata me nuna darakati.
Tattha nanti nipatamattam. Pamsukunthitati pamsumakkhita.
Paccuggata manti mam paccuggata hutva paccuggantuntipi patho.
Paccuggantva icceva attho. Ukkannati yatha migapotaka
mataram disva kanne ukkhipitva givam pasaretva mataram upagantva
hatthatuttha samanta abhidhavino honti. Vattamanava kampareti
vattamana matu hadayamamsam kampenti viya evam pubbe mama putta
honti. Tyajjati te ajja na passami. Chagiliva migi chapanti
Yatha chagili ca migi ca panjarasakhata kulavaka mutta pakkhi ca
amisagiddhini sihi ca attano chapam ohaya gocaraya pakkamanti
tathaham ohaya putte nikkhamantiti vadati. Idam nesam parakkantanti
vassaratte sanupabbate naganam padavalanjam viya idam nesam kilanatthane
adhavanaparidhavanaparikkantam pannayati. Citakati sannitanicita
valukapunja. Parikinnayoti vippakinnayo. Samantamabhidhavantiti
annesu divasesu samanta abhidhavanti. Paccudentiti
puccuggacchanti. Duramayatinti durato agacchantim. Chagiliva migi
chapati attano mataram disva chagilim viya migim chapati. Idanca
nesam kilananti hatthirupakadihi kilantanam idanca nesam suvannavannam
kilanam veluvam pariggalitva patitam. Mayhimeti mayham ime thana ca
khirassa pura. Uro ca sampadalibhiti hadayanca phalati viya.
Uccanke me vivattantiti mama uccanke avatatnti parivattanti.
Sammajjo patibhati manti sammajjatthanam viya mama upatthasi. Tyajjati
te ajja. Apassantyati apassantiya mama. Bhamate viyati
kulalacakkam viya bhamati. Kakolati vanakaka. Mata nunati
addha mata kenaci nita bhavissanti. Sakunapiti avasesasakuna.
Mata nunati addha mata bhavissanti.
Iti sa vilapanti mahasattassa santikam gantva phalapacchim
otaretva mahasattam tunhimasinam disva darakepassa santike
appassanti aha
Kimidam tunhibhutosi api ratteva me mano
kakolapi na vassanti mata me nuna daraka
kimidam tunhibhutosi api ratteva me mano
sakunapi na vassanti mata me nuna daraka
kacci nu me ayyaputta miga khadimsu darake
aranne irine vivane kena nita me daraka
adu te pahita duta adu sutta piyamvada
adu bahino nikkhanta khiddasu pasuta nute
nevasam kesa dissanti hatthapada ca jalino
sakunananca opato kena nita me darakati.
Tattha api ratteva me manoti apica balavapaccuse supinam
passantiya viya me mano. Migati sihadayo balamiga. Irineti
niroje. Vivaneti vivite. Adu teti adu jetuttaranagare
siviranno santikam taya duta katva pesita. Adu suttati
anto pannasalam pavisitva sayita. Adu bahi noti adu no
te daraka khiddapasuta hutva bahi nikkhantati pucchati. Nevasam
kesa dissantiti sami vessantara neva tesam kalanjanavanna kesa
dissanti jalavicitta hatthapada dissanti. Sakunananca opatoti
himavantappadese hatthilingasakuna nama atthi tepi upatitva
adaya akaseneva gacchanti tena tam pucchami kintehi sakunehi
nita ito annesampi kesanci tesam sakunanam viya opato jato
Akkhahi kena nita me darakati.
Evam vuttepi mahasatto na kinci kathesi. Atha nam sa
deva kasma maya saddhim na kathesi ko mama dosoti vatva aha
idam tato dukkhataram sallaviddho yatha vano
tyajja putte na passami jalim kanhajinam cubho
idampi dutiyam sallam kampeti hadayam mama
yanca putte na passami tvanca mam nabhibhasasi
ajja ce me imam rattim rajaputte na samsasi
manne okkantasantamam pato dakkhasi no matanti.
Tattha idam tato dukkhataranti sami vessantara yam mama rattha
pabbajitaya aranne vasantiya putte ca apassantiya dukkham idam
tava maya saddhim akathanam mayham tato dukkhataram tvam hi mam aggidaddham
patidahanto viya tala patitam dandena pothento viya sallena vane
pativijjhanto viya tunhibhavena kilamesi. Idam hi me hadayam
sallaviddho yatha vano tatheva kampati ceva rujati ca. Samviddhotipi
patho. Sampatividdhoti attho. Okkantasantamanti apagatajivitam
mam. Dakkhasi noti ettha nokaro nipatamatto. Kalasseva
matam mam passasiti attho.
Atha mahasatto kakkhalakathaya nam puttasokam jahapessamiti
cintetva imam gathamaha
nanu maddi vararoha rajaputti yasassini
Pato gatasi unchaya kimidam sayamagatati.
Tattha kimidam sayamagatati maddi tvam abhirupa pasadika
himavante ca nama bahu vanacaraka tapasavijjadharadayo ca vicaranti
ko janati kinci taya katam tvam patova gantva kimidam
sayamagacchasi daharakumare ohaya arannagatitthiyo nama sassamikitthiyo
va assamikitthiyo evarupa na honti ka nu kho me darakanam
pavutti kim va me samiko cintessatiti ettakampi te nahosi tvam
patova gantva candalokena agacchasi mama duggatabhavassevesa
dosoti tajjetva nibbajetva kathesi.
Sa tassa katham sutva aha
nanu tvam saddamassosi ye saram patumagata
sihassa vinadantassa byagghassa ca nikujitam
ahu pubbanimittam me vicarantya brahavane
khanitto me hattha patito uggivancapi amsato
tadaham byatthita bhita puthum katvana anjalim
sabba disa namassissam api sotthi ito siya
ma heva no rajaputto hato sihena dipina
daraka va paramattha acchakokataracchibhi
siho byaggho ca dipi ca tayo bala vane miga
te mam pariyavarum maggam tena sayamhi agatati.
Tattha ye saram patunti ye paniyam patum imam saram agata.
Byagghassa cati byagghassa ca annesanca hatthiadinam catuppadananceva
sakunasamghassa ca nikujitam ekaninnadam saddam kim tvam vassositi
pucchati. So pana mahasattena puttanam dinnavelaya saddo
ahosi. Ahu pubbanimittanti deva imassa me dukkhassa
anubhavanatthaya pubbanimittam ahosi. Uggivanti amsakute pacchilagganakam.
Puthunti visum visum sabba dasadisa namassissam. Ma heva noti amhakam
rajaputto sihadihi hato ma hotu daraka acchadihi paramattha
ma hontuti patthayanti namassissam. Te mam pariyavarum magganti sami
aham imani ca bhimsanakani mahantani dussupino ca me dittho ajja
sakalasseva agamissamiti phalitarukkhe aphale viya aphale ca phalite
viya passami kicchena phalaphalani gahetva giridvaram sampapunitum
asakkonti atha te sihadayo mam disva maggam patipatiyava rumhitva
atthamsu tena sayam agatamhi khamahi me samiti vadati.
Mahasatto taya saddhim ettakameva katham vatva yava
arunuggamana na kinci kathesi. Ito patthaya maddi nanappakaram
vilapanti aha
aham patinca putte ca acariyamiva manavo
anutthita divarattim jatini brahmacarini
ajinani paridahitva vanamulaphalahariya
vicarami divarattim tumham kama hi puttaka
idam suvannahaliddam abhatam panduveluvam
Rukkhapakkani cahasim ime vo puttakilana
idam mulalivattakam salukam jinjarodakam
bhunja khuddena samyuttam saha puttehi khattiya
padumam jalino dehi kumudam pana kumariya
maline passa naccante siviputtani avhaya
tato kanhajina yati nisamehi rathesabha
manjussaraya vagguya assamam upagacchantiya
samanasukhadukkhamha rattha pabbajita ubho
api siviputte passesi jalim kanhajinam cubho
samane brahmane nuna brahmacariyaparayane
aham loke abhisasim silavante bahussute
tyajja putte na passami jalim kanhajinam cubhoti.
Tattha acariyamiva manavoti vattasampanno antevasiko
acariyam viya patijaggati. Anutthitati paricariyaya utthanena
anutthita appamatta hutva patijaggami. Tumham kamati tumhakam
kamena tumhe patthayanti. Puttakati kumare alapanti paridevati.
Suvannahaliddanti puttaka aham tumhakam nahapanatthaya
suvannavannam haliddam nissadayam ghamsitva adaya agata.
Panduveluvanti kilanatthaya ca vo idam suvannavannam veluvapakkampam maya
abhatam. Rukkhapakkaniti tumhakam kilanatthaya annanipi manapani
kukhaphalani ahasim. Ime voti puttaka ime vo kilanati
Vadati. Mulalivattakanti mulalikandalikam. Salukanti idam
uppaladisalukampi me bahu abhatam. Jinjarodakanti simghatakam.
Bhunjati idam sabbam khuddakamadhuna samyuttam puttehi saddhim bhunjati
paridevati. Siviputtani avhayati sami siviraja pannasalaya
sayapitatthanato simgham putte pakkosi. Api siviputte pasamsesiti
sami siviraja api putte passasi sace passasi me dassehi ma mam
ativiya kilamehi. Abhisasinti tumhakam puttadhitaro ma passathati
evam nuna akkosim.
Evam vilapamanayapi taya saddhim mahasatto na kinci kathesi.
Sa tasmim akathente kampamana candalokena attano putte
vicinanti yesu yesu jambuka rukkhadisu thanesu te pubbe kilimsu
tani tani sabbani thanani patva paridevanti aha
ime te jambuka rukkha vedisa sindhuvarita
vividhani rukkhajatani te kumara na dissare
assattha panasa ceme nigrodha ca kapitthana
vividhani phalajatani te kumara na dissare
ime titthanti arama ayam situdaka nadi
yatthassu pubbe kilimsu te kumara na dissare
vividhani pupphajatani asmim uparipabbate
yanassu pubbe dharimsu te kumara na dissare
vividhani phalajatani asmim uparipabbate
Yanassu pubbe bhunjimsu te kumara na dissare
ime no hatthika assa balibadda ca no ime
yehissu pubbe kilimsu te kumara na dissareti.
Tattha ime no hatthika assati sa pabbatupari darake
gavesanti adisva paridevamana tato oruyha puna assamapadam
agantva tattha te upadharenti tesam kilanabhandakani disva evamaha.
Athassa paridevanasaddena ceva padasaddena ca migapakkhino calimsu.
Sa te disva aha
ime sama sasoluka bahuka kadalimiga
yehissu pubbe kilimsu te kumara na dissare
ime hamsa ca konca ca mayura citrapekhuna
yehissu pubbe kilimsu te kumara na dissareti.
Tattha samati khuddaka samavannamiga. Sasolukati sasa
ca vanauluka ca.
Sa assamapade piyaputte adisva tato nikkhamitva
pupphavanaghatam pavisitva tam tam thanam oloketva aha
ima ta vanagumbayo pupphita sabbakalika
yatthassu pubbe kilimsu te kumara na dissare
ima ta pokkharani ramma cakkavakupakujita
mandalakehi sansanna padumuppalakehi ca
yatthassu pubbe kilimsu te kumara na dissareti.
Tattha vanagumbayoti vanamalagumbava. Sa kacthaci putte
adisva puna mahasattassa santikam agantva tam dummukham nisinnam
disva aha
na te katthani bhinnani na te udakamabhatam
aggipi te na hasito kinnu mandova jhayasi
piyo piyena sangamma samoham byapahannati
tyajja putte na passami jalim kanhajinam cubhoti.
Tattha na hasitoti na jalito. Idam vuttam hoti sami tvam
pubbe katthani bhindasi udakam aharitva thapesi angarakapalle
aggim karosi ajja etesu ekampi akatva kinnu mandova jhayasi
tava kiriya mayham na ruccati. Piyo piyenati vessantaro mayham
piyo ito me piyataro natthi imina me piyena sangamma
sammagantva pubbe samoham byapahannati dukkham vigacchati ajja pana me
imam passantiyapi soko na vigacchati kinnu kho karananti.
Tyajjati hotu dittham me karanam te ajja putte na passami tena
me imam passantiyapi soko na vigacchatiti.
Taya evam vuttepi mahasatto tunhibhutova nisidi. Sa
tasmim akathente sokasallasamappita pahatakukkuti viya kampamana puna
pathamam vicaranatthanani vicaritva mahasattassa santikam paccagantva
aha
na kho no deva passami yena te nihata mata
Kakolapi na vassanti mata me nuna daraka
na kho no deva passami yena te nihata mata
sakunapi na vassanti mata me nuna darakati.
Tattha na kho noti deva na kho amhakam putte passami.
Yena te nihata matati kenaci tesam nihatabhavampi na janamiti
adhippayeneva aha.
Taya evam vuttepi mahasatto na kinci kathesi. Sa
puttasokena phuttha putte upadharenti tatiyavaram tani tani thanani
vatavegena vicari. Taya kira ekarattim vicaritatthanam uparigayhamanam
pannarasayojanamaggam ahosi. Atha ratti vibhayi. Arunodayo
jato. Sa punagantva mahasattassa santike thita paridevi.
Tamattham pakasento sattha aha
sa tattha paridevitva pabbatani vanani ca
punadevassamam gantva samikassanti rodati
na kho no deva passami yena te nihata mata
kakolapi na vassanti mata me nuna daraka
na kho no deva passami yena te nihata mata
sakunapi na vassanti mata me nuna daraka
na kho no deva passami yena te nihata mata
vicaranti rukkhamulesu pabbatesu guhasu ca
iti maddi vararoha rajaputti yasassini
Baha paggayha kanditva tattheva patita chamati.
Tattha samikassanti rodatiti bhikkhave sa maddi tattha
vankatapabbatakucchiyam sanupabbatani ca vanagahanani ca vicaranti paridevitva
punagantva samikam nissaya tassa santike thita puttanam atthaya
rodanti na kho noti adini vadanti paridevatiti attho. Iti
maddi vararohati bhikkhave evam sa uttanamarupadhara vararoha maddi
rukkhamuladisu vicaranti darake adisva nissamsayam mata bhavissantiti
baha paggayha kanditva tattheva vessantarassa padamule
chinnasuvannakadali viya chamayam patati.
Atha mahasatto mata madditi sannaya kampamano atthane
videse mata maddi sace hissa jetuttaranagare kalakiriya bhavissati
mahanto pariharo abhavissa dve ratthani caleyyum. Aham pana
aranne ekakova kinnukho karissamiti uppannabalavasokopi satim
paccupatthapetva janissami tavati utthaya hadaye dakkhinahattham
thapetva santapapavuttim natva kamandaluna udakam aharitva sattamase
kayasamsaggam anapannapubbopi balavasokena attano pabbajitabhavam
sallakkhetum asakkonto assupunnehi nettehi tassa sisam
ukkhipitva urusu thapetva udakena paripphositva mukhanca hadayanca
parimajjanto nisidi. Maddipi kho thokam vitinametva satim
patilabhitva hirottappam paccupatthapetva vutthaya mahasattam vanditva
sami vessantara daraka te kuhim gatati pucchi. So aha devi
Ekassa brahmanassa dasatthaya maya dinnati.
Tamattham pakasento sattha aha
tmajja pattam rajaputtim udakenabhisincitha
assattham nam viditvana atha nam etamabraviti.
Tattha tmajja pattanti attayo santikam pattam. Padamule
patitva visannibhutanti attho. Etamabraviti etam ekassa me
brahmanassa dasatthaya dinnati vacanam abraviti.
Tato taya deva putte brahmanassa datva mama sabbarattim
paridevitva vicarantiya kinnacikkhasiti vutte mahasatto aha
adiyeneva te maddi dukkham nakkhatumicchissam
daliddo yacako vuddho brahmano gharamagato
tassa dinna maya putta maddi ma bhayi assasa
mam passa maddi ma putte ma balham paridevayi
lacchama putte jivanta aroga ca bhavamhase
putte pasunca dhannanca yanca annaghare dhanam
dajja sappuriso danam disva yacakamagate
anumodahi me maddi puttake danamuttamanti.
Tattha adiyenevati adikena. Idam vuttam hoti sace te aham
adito patthaya etamattham acikkhissam. Tam sutva tava sokam
santharetum asakkontiya hadayam phaleyya. Tasma adiyeneva te
maddi dukkham na akkhatumicchissam. Gharamagatoti idam amhakam
Vasanatthanam agato. Aroga ca bhavamhaseti yatha tatha mayam
aroga homa jivamana avassam putte brahmanena nitepi
passissamati vadati. Yanca annaghare dhananti yam annaghare
savinnanakavinnanakadhanam. Dajja sappuriso dananti sappuriso uttamattham
patthento uram bhinditva hadayamamsampi gahetva danam dadeyyati.
Maddi aha
anumodami te deva puttake danamuttamam
datva cittam pasadehi bhiyyo danam dado bhava
yo tvam maccherabhutesu manussesu janadhipa
brahmanassa ada danam sivinam ratthavaddhanoti.
Tattha anumodami teti dasamase kucchiya dharetva vijayitva
divasassa dvitikkhattum nahapetva payetva bhojetva ure
nipajjapetva patijaggi te puttakesu bodhisattena dinnesu sayam pattim
anumodanti evamaha. Imina karanena janitabbam pitava darakanam
samikoti. Bhiyyo danam dado bhavati maharaja uttarimpi punappunam
danam dayakova hohiti sudinnante danam cittam pasadehi yo tvam
maccherabhutesu sattesu piyaputte adasiti.
Evam vuttepi mahasatto maddi kinnametam kathesi sace hi
maya putte datva cittam pasadetum nabhavissa imani me acchariyani
nappavatteyyunti sabbani pathavininnaditadini kathesi. Tato maddi
taneva acchariyani pakittetva danam anumodanti aha
Ninnadita te pathavi saddo te tidivangato
samanta vijjuta agu girinamva patissutati.
Tattha vijjuta aguti akalavijjulata himavantappadese samanta
niccharimsu. Girinamva patissutati girinam patissutasadda viya virava
upatthahimsu
tassa te anumodanti ubho naradapabbata
indo ca brahma ca pajapati ca somo yamo vessavanno ca raja
sabbe deva anumodandi tavatimsa saindaka
iti maddi vararoha rajaputti yasassini
vessantarassa anumodi puttake danamuttamanti.
Tattha naradapabbatati imepi te dve devanikaya attano
vimanadvare thitava sudinnam vata te dananti anumodanti. Tavatisa
saindakati indajetthaka tavatimsapi deva te danam anumodanti.
Evam mahasattena attano dane vannite tameva vattham parivattitva
maharaja vessantara sudinnam te dananti. Maddipi kho tatheva danam
vannetva anumodamana nisidi. Tena sattha iti maddi vararohati
gathamaha
maddipabbam nitthitam.
Evantesu annamannam sammodaniyam katham kathentesu sakko
devaraja cintesi ayam vessantaramaharaja hiyyo jujakassa pathavim
unnadetva darake adasi idani nam koci hinapuriso upasankamitva
Sabbalakkhanasampannam silavatim maddim yacitva rajanam ekakam katva
maddim gahetva gaccheyya tato esa anatho nippaccayo bhaveyya
yannunaham brahmanavannena nam upasankamitva maddim yacitva paramikutam
gahapetva kassaci avisajjaniyam katva puna tam tasseva datva
agamissamiti. So suriyuggamanavelayam tassa santikam agamasi.
Tamattham pakasento sattha aha
tato ratya vivasane suriyassuggamanam pati
sakko brahmanavannena pato nesam adissathati.
Tattha pato nesam adissathati patova nesam dvinnam jananam
pannayamanarupo purato atthasi. Thatva ca pana patisantharam
karonto aha
kacci nu bhoto kusalam kacci bhoto anamayam
kacci unchena yapetha kacci mulaphala bahu
kacci damsa ca makasa appameva sirimsapa
vane balamigakinne kacci himsa na vijjatiti.
Evam vuttepi mahasatto tena saddhim patisantharam karonto
aha
kusalanceva no brahme atho brahme anamayam
atho unchena yapema atho mulaphala bahu
atho damsa ca makasa appameva sirimsapa
vane balamigakinne himsa mayham na vijjati
Satta no mase vasatam aranne jivisokinam
idampi dutiyam passama brahmanam devavanninam
adaya veluvam dandam dharentam ajinakkhipam
svagatante mahabrahme atho te aduragatam
anto pavisa bhaddante pade pakkhalayassu te
tindukani piyalani madhuke kasamariyo
phalani khuddakappani bhunja brahme varam varam
idampi paniyam sitam abhatam girigabbhara
tato piva mahabrahme sace tvam abhikankhasiti.
Evam tena saddhim patisantharam katva mahasatto aha
atha tvam kena vannena kena va pana hetuna
anuppattosi braharannam tam me akkhahi pucchitoti.
Iti so tassa agamanakaranam pucchi. Atha nam sakko maharaja
aham mahallako idhagacchanto tava bhariyam maddim yacitum agatomhi
tam me dehiti vatva gathamaha
yatha varivaho puro sabbakalam na khiyati
evantam yacitagacchim bhariyam me dehi yacitoti.
Avam vuttepi mahasatto hiyyo me brahmanassa daraka dinna
aham aranne ekakova hutva kathante maddim dassamiti avatva
pasaritahatthe sahassatthavikam thapento viya asajjitva avajjitva
anolinamanaso hutva girim unnadento viya imam gathamaha
Dadami na vikampami yam mam yacasi brahmana
santam nappatiguyhami dane me ramate manoti.
Tattha sanatam nappatiguyahamiti samvijjamanam na niguyhami.
Evanca pana vatva mahasatto sighameva kamandaluna udakam
aharitva udakam brahmanassa hatathe patetva piyabhariyam
brahmanassa adasi. Tamkhananneva hetthavuttappakarani sabbani
acchariyani paturahesum.
Tamattham pakasento satatha aha
maddim hatthe gahetvana udakassa kamandalum
brahmanassa ada danam sivinam vatthavaddhano
tadasi yam bhimsanakam tadasi lomahamsanam
maddim pariccajantassa medani samakampatha
nevassa maddi bhakuti na sandhiyati na rodati
pekkhatevassa tunhiya esa janati yam varanti.
Tattha vada dananti ambho brahmana madditopi me satagunena
sahassahagunena satasahassagunena sabbannutananameva piyataram idam
me danam sabbannutananapativedhassa paccayo hotuti vatva danam
adasi.
Vuttampi cetam
jalim kanhajinam dhitam maddim devim patibbatam
cajjamano na cintesim bodhiyayeva karana
Na me dessa ubho putta maddi devi naappiya
sabbannutam piyam mayham tasma piye adasahanti.
Tattha samakampathati pathavi udakapariyantam katva kampittha.
Nevassa maddi bhakutiti bhikkhave tasmim khane maddiya mahallakabrahmanassa
mam raja detiti kodhavasena mukhe bhakutipi nahosi.
Na sandhiyati na rodatiti samikimam olokesiti neva manku ahosi na
akkhini puretva rodati. Atha jo tunhiya hutva madisam
itthiratanam dadamano na nikkarana dassati. Esova yam varam
janatiti phullapadumavannam assa mukham pekkhateva olokiyamana
thitati attho.
Atha mahasatto kidisa madditi tassa mukham olokesi.
Sa kim mam deva mukham olokesiti vatva sihanadam nadanti imam
gathamaha
komari yassaham bhariya samiko mama issaro
yassicche tassa mam dajja vikkineyya haneyya vati.
Tattha yassati yassa tavaham komariya bhariya so tvanceva
mama samiko issaro ca nama asi yassicchati tassa va dadeyya
dhanena va atthe sati mam vikkineyya mamsena va atthe sati
haneyya tasma yam vo ruccati tam karotha naham kujjhamiti.
Atha sakko tesam panitajjhasayam viditva tassa thutim akasi.
Tamattham pakasento sattha aha
Tesam sankappamannaya devindo etadabravi
sabbe jita te paccuha ye dibba ye ca manusa
ninnadita te pathavi saddo te tidivangato
samanta vijuta agu girinam patissuta
tassa te anumodanti ubho naradapabbata
indo ca brahma ca pajapati ca
somo yamo vessavanno ca raja
sabbe deva anumodanti dukkaram hi karoti so
duddadam dadamananam dukkaram kammakubbatam
asanto nanukubbanti satam dhammo duranvayo
tasma satanca satanca nana hoti ito gati
asanto nirayam yanti santo saggaparayana
yametam kumare adada bhariyam adada vane vasam
brahmayanamanokkamma sagge te tam vipaccatuti.
Tattha paccuhati paccathika. Dibbati dibbasampattipatibahaka.
Manusati manussasampattipatibahaka. Ke pana teti
macchariyadhamma te sabbe puttadaram dentena mahasattena jita.
Tenaha sabbe jita te paccuhati. Dukkaram hi karoti soti so
vessantaro raja ekakova aranne vasanto bhariyam brahmanassa
dento dukkaram karotiti evam te sabbe deva anumodantiti vadati.
Yametanti gatham anumodanam karonto aha. Vane vasanti vane
Vasanto. Brahmayananti setthayanam tividho hi sucaritadhammo evarupo
ca danadhammo ariyamaggassa paccayo hotiti brahmayananti vuccati.
Tasma yantam idam ajja danam dadato nipphannam brahmayanam apayabhumim
anokkamitva. Sagge te tam vipaccatuti vipakapariyosaneva
sabbannutananassa dayakam hotuti.
Evamassa sakko anumodanam katva idani maya idheva papancam
akatva imam imasseva datva gantum vattatiti cintetva aha
dadami bhoto bhariyam maddim sabbangasobhanam
tavanceva maddiya channo maddi ca patina saha
yatha payo ca sankho ca ubho samanavannino
evam tuvanca maddi ca samanamanacetasa
avaruddhettha arannasmim ubho sammatha assame
khattiya gottasampanna sujata matupetito
yatha punnani kayiratha dadanta aparaparanti.
Tattha channoti anurupo. Ubho samanavanninoti samanavanna
ubhopi parisuddhayeva. Samanamanacetasati acaradihi
samanena manasamkhatena cetasa samannagata. Avaruddhetthati ratthato
pabbajita hutva ettha aranne vasatha. Yatha punnaniti yatha
jetuttaranagare vo bahuni punnani katani hiyyo puttanam ajja
bhariyaya danavasenapi kataniti ettakeneva paritosam akatva tato
uttarimpi aparaparam dadanta yathanurupani punnani kareyyatha yevati.
Atha sakko mahasattassa maddim paticchadetva varam datum
attanam acikkhanto aha
sakkohamassami devindo agatosmi tavantike
varam varassu rajisi vare attha dadami teti.
Kathento kathentoyeva dibbattabhavena jalanto tarunasuriyo
viya akase atthasi.
Tato bodhisatto varam ganhanto aha
varance me ado sakka sabbabhutanamissara
pita mam anumodeyya ito pattam sakam gharam
asanena nimanteyya pathametam varam vare
purisassa vadham na roceyyam api kibbisakarakam
vajjam vadhamha moceyyam dutiyetam varam vare
ye vuddha ye ca dahara ye ca majjhimaporisa
mameva upajiveyyum tatiyetam varam vare
paradaram na gaccheyyam sadarapasuto siyam
thinam vasam na gaccheyyam catutthetam varam vare
putto me sakka jayetha so ca dighayuko siyam
dhammena jine pathavim pancametam varam vare
tato ratya vivasane suriyassuggamanam pati
dibya bhakkha patubhaveyyum chatthametam varam vare
dadato me na khiyetha datva nanutappeyyaham
Dadam cittam pasadeyyam sattametam varam vare
ito vimuccamanaham saggagami visesagu
anibbatti tato assam atthametam varam vareti.
Tattha anumodeyyati sampaticcheyya na kujjheyya. Ito
pattanti imamha aranna sakam gharam anuppattam. Asanenati
rajasanena rajjam me detuti vadati. Api kibbisakarakanti raja
hutva rajaparadhikampi vajjham vadhamha moceyyam evarupassapi me vadho
nama ma ruccatu. Mameva upajiveyyunti sabbe te mamanneva
upajiveyyum. Dhammena jineti dhammena jinetu samena rajjam karetuti
attho. Visesaguti visesagamano hutva tusitapure nibbatti homiti
vadati. Anibbatti tato assanti tato tusitabhavanato cavitva
manussattam agatova punabbhaveva anibbatti assam sabbannutam
papuneyyanti vadati.
Tamattham pakasento sattha aha
tassa tam vacanam sutva devindo etadabravi
aciram vata te tato pita tam datthumessatiti.
Tattha datthumessatiti maharaja tava pita acireneva tam
passitukamo hutva idhagamissati agantva ca pana te setacchattam
datva jetuttaranagarameva nessati sabbe te manoratha
matthakampapunisasanti ma cintayi appamatto hohi maharajati.
Evam mahasattassa ovadam datva sakko sakatthanameva gato.
Tamattham pakasento sattha aha
idam vatvana maghava devaraja sujampati
vessantare varam datva saggakayam apakkamiti.
Tattha vessantareti vessantarassa. Apakkamiti gato
anuppattoyevati.
Sakkapabbam nitthitam.
Tada bodhisatto ca maddi ca sammodamana sakkadattiye
assame vasimsu. Atha jujakopi kumare gahetva satthiyojanamaggam
patipajji. Devata kumaranam arakkhamakarimsu. Jujakopi suriye
atthangamite kumare gacche bandhitva bhumiyam nipajjapetva sayampi
candavalamigabhayena rukkham aruyha sakhavitapassabbhantare sayati.
Tasmim khane eko devaputto vessantaravannenagantva atha
ekadevadhita maddivannenagantva dve kumare mocetva tesam
hatthapade sambahitva nahatva mandetva dibbabhojanam
bhunjapetva sabbalankarena alankaritva dibbasayane sayapetva yava
arunuggamanakale puna bandhakareneva nipajjapetva antaradhayanti.
Evam te devatasangahena aroga hutva gacchanti. Etaya rattiya
vibhataya rukkha oruyha mukhodakam dantakattham khaditva so phalaphalam
paribhunjitva tada jujako dve darake gahetva ekamaggam gantva
kalingarattham gacchamiti cintetva gantva dve magge disva ekam
maggam kalingarattham ekam maggam jetuttaranagarancati devatavigahito hutva
Kalingaratthamaggam pahaya ekamaggam jetuttaranagaram disva ayam kalingarattham
gamanamaggoti sannaya dve darake anesi. Kalingarattham
gacchamiti giridugganam pabbatapadam atikkamma addhamasena
jetuttaranagaram sampatto.
Tam divasam paccusakale sanjayo sivimaharaja supinam passi.
Evarupopi supino ahosi ranno mahavinicchaye nisinnassa eko
puriso kanho dve padumani aharitva ranno hatthe thapesi.
Raja tani gahetva dvisu kannesu pilandhati tesam renu bhassitva
ranno ure patanti. So pabujjhitva patova supinapathake
brahmane pakkosapetva raja pucchi. Te brahmana
cirappavuttha te deva bandhava agamissantiti byakarimsu tam sutva raja
tuttho te uyyojetva patova sisam nhatva nanaggarasabhojanam
bhunjitva sabbabharanalankarehi attanam alinkaritva mahavinicchaye
nisidi. Devata brahmanam dvihi kumarehi saddhim anetva
rajangane thapayimsu. Tasmim khane raja maggam olokento dve kumare
disva aha
kassetam mukhamabhati hemamvuttattamaggina
nikkhamva jatarupassa ukkamukhapahamsitam
ubho sadisapaccanga ubho sadisalakkhana
jalissa sadiso eko eka kanhajina yatha
siha vilava nikkhanta ubho sampattirupaka
Jatarupamayayeva ime dissanti darakati.
Tattha vuttattamagginati uttattam aggina. Siha vilava
nikkhantati suvannaguhatova nikkhantasiho viya.
Evam raja tihi gathahi kumare vannetva ekam amaccam
byattam susikkhitam anapesi gaccha tvam brahmanam dvihi darakehi
saddhim anehiti. So tam sutva utthaya vegena gantva brahmatham
davihi darakehi saddhim anetva ranno dassesi. Atha raja
brahmanam pucchanto aha
kuto nu tvam bharadvaja ime anesi darake
ajja ratthamanuppa kuto agacchasi brahmanati.
Jujako aha
mayhante daraka deva dinna cittena sanjaya
ajja pannarasa ratti yato laddha me darakati.
Tam sutva raja sanjayo aha
kena vacaya peyyena samma nayena saddahe
ko te tam danamadada puttake danamuttamanti.
Tattha dinna cittenati tutthena pasannena. Ajja pannarasa
rattiti maya imesam laddhadivasato patthayayeva ajja pannarasa
rattiti vadati. Tattha kena vacaya peyyenati brahmana kena
piyavacanena te taya laddha. Samma nayena saddaheti musavadam akatva
sammadeva nayena karanena amhe saddahapeyyasi. Puttaketi
Attano piyaputtake uttamam danam katva ko te etam adada.
Jujako aha
yo yacatam patitthasi bhutanam dharaniriva
so me vessantaro raja puttedasi vane vasam
yo yacatam gati asi savantinamva sagaro
so me vessantaro raja puttedasi vane vasanti.
Tattha patitthasiti patittha asi
tam sutva amacca vessantaram garahamana ahamsu
dukkatam vata bho ranna saddhena gharamesina
katham nu puttake dajja aranne avaruddhako
imam bhonto nisametha yavantettha samagata
katham vessantaro raja puttedasi vane vasam
dasam dasinca so dajja assam vassatariratham
hatthinca kunjaram dajja katham nu puttake dajja
suvannam rajatam silam mutta veluriyamani
pabalaratanam dajja katham so dajja daraketi.
Tattha saddhenati bho saddhenapi saddhaya sampannenapi sata.
Gharamesinati gharavasam vasantena ranna idam dukkatam vata ayuttam vata
katam. Avaruddhakoti rattha pabbajito vessantaro aranne
vasanto. Imam kontoti bhonto nagaravasino yavanto ettha samagata
sabbe imam nisametha upadharetha katham nameso attano puttake
Dase katva adasi kena namena evarupam katapubbanti
adhippayenevamahamsu. Dajjati dasadisu yamkinci dhanam detu. Katham so
dajja daraketi ime pana darake kena karanena adasiti ahamsu.
Tam sutva kumaro pitu garaham asahanto vatabhihatassa
sineruno attano bahuna upatthambhento viya imam gathamaha
yassa nassa ghare daso asso vassatariratho
hatthi ca kunjaro nago kim so dajja pitamaha
yassa nassassame silam suvannarajatam mani
pabalaharatanam ceva kim so dajja pitamahati.
Tam sutva sanjayo aha
danamassa pasamsama navanindama potaka
katham nu hadayam asi tumhe datva vanibbaketi.
Tattha danamassa pasamsamati potaka mayam tava pituno danam
pasamsama na nindamati.
Tam sutva kumaro aha
pita mayham maharaja amhe datva vanibbake
sutvana kalunam vacam acchakanhaya bhasitam
dukkhassa hadayam asi atho unhampi assasi
rohiniheva tambakkhi pita assuni vattayiti.
Tattha dukkhassati pitamaha mama bhaginiya kanhajinaya vuttam
etam vacanam sutva tassa hadayam dukkham asi. Rohiniheva tambakkhiti
Tambavanna rohini viya tambakkhihi mama pita tasmim khane
lohitaassuni pavattayiti idani tam kanhajinaya vacanam dassento aha
yantam kanhajinavoca ayam mam tata brahmano
latthiya patikoteti ghare jatamva dasiyam
na cayam brahmano tata dhammika honti brahmana
yakkho brahmanavannena khaditum tata neti no
niyamana pisacena kinnu tata udikkhasiti.
Atha so te brahmanassa hatthato amuncanteyeva disva
raja gathamaha
rajaputti ca vo mata rajaputto ca vo pita
pubbe me ankamaruyha kinnu titthatha arakati.
Tattha pubbe meti tumhe ito pubbe mam disva vegenagantva
mama ankamaruyha idani kinnu kho karanam araka
titthathati.
Jalikumaro aha
rajaputti ca no mata rajaputto ca no pita
dasa mayam brahmanassa tasma titthama arakati.
Tattha dasa mayanti pubbe mayam deva rajaputtati janama
idani pana mayam brahmanassa dasa na tumhakam nattaroti.
Raja sanjayo aha
ma sammevam avacuttha dayhate hadayam mama
Citakayamva me kayo asane na sukham labhe
ma sammevam avacuttha bhiyyo sokam janetha mam
nikkinissami dabbena na vo dasa bhavissatha
kimagghiyam hi vo tata brahmanassa pita ada
yathabhutam me akkhatha patipadentu brahmananti
tattha sammati piyavacanam. Citakayamva me kayoti idani
mama kayo angaracitakayam aropito viya. Janetha manti janetha
me ayameva patho. Nikkinissami dabbenati dhanam datva
mocessami. Kimagghiyanti kim aggham katva. Patipadentuti dhanam
paticchadentu.
Tam sutva kumaro aha
sahassaggham hi mam tata brahmanassa pita ada
accham kanhajinam kannam hatthiadisatena vati.
Tattha sahassagghamhi manti deva mam tato nikkhasahassa
agghapetva tassa adasi. Acchanti kanittham pana me kanhajinam kannam.
Hatthiadisatenati hatthina assena ca rathena cati sabbesam etesam
satanam satena antamasopi mancapithake upadaya sabbasatena agghapesiti
aha.
Tam sutva raja kumaranam nikkayam dapento aha
utthehi katte taramano brahmanassa avakara
dasisatam dasasatam gavam hatthusabham satam
Jatarupasahassanca potanam dehi nikkayanti.
Tattha avakarati dehi. Nikkayanti agghassa mulam dehi.
Tam sutva katta tatha katva kumaranam agghassa mulam
brahmanassa khippam dapesi.
Tamattham pakasento sattha aha
tato katta taramano brahmanassa avakari
dasisatam dasasatam gvam hatthusabham satam
jatarupasahassanca potanamdasi nikkayanti.
Tattha avakariti adasi. Nikkayanti agghassa mulam dehi.
Evam brahmanassa sabbasatanca nikkhasahassanca kumaranam
nikkayam adasi. Sattabhumikanca pasadam tassa adasi. Tato
patthaya brahmanassa mahaparivaro ahosi. So dhanam patisametva
pasadam abhiruyha mahapallanke nisiditva sadhurasabhojanam
bhunjitva mahasayane nipajji.
Tamattham pakasento sattha aha
dasisatam dasasatam gvam hatthusabham satam
assatarirathanceva sabbabhoge satam satam
jatarupasahassanca brahmanassa dhanesino
accayikassa luddassa potanamdasi nikkayanti.
Atha sanjayo maharaja kumarepi sisam nahapetva bhojanam
bhunjapetva dve kumare alankaritva sisam cumbitva ekam
Ayyako ekam ayyikati dve khattiya uccanke upaveseyyum.
Tamattham pakasento sattha aha
nikkinitva nahapetvana bhojayitvana darake
samalankaritva bhandehi uccanke upavesayum
sisam nahate sucivatthe sabbabharanabhusite
raja anke karitvana ayyako paripucchatha
kundale ghusite male sabbalankarabhusite
raja anke karitvana idam vacanamabravi
kacci ubho aroga te jali matapita tava
kacci unchena yapenti kacci mulaphala bahu
kacci damsa ca makasa appameva sirimsapa
vane balamigakinne kacci himsa na vijjatiti.
Tattha kundaleti kundalani pilandhapetva. Ghusiteti ugghosite
manorammaravam ravante kundale. Maleti ubho tani pupphani
pilandhapetva. Anke karitvanati jalikumaram anke nisidapetva.
Tam sutva jalikumaro aha
atho ubho aroga te deva matapita mama
atho unchena yapenti atho mulaphala bahu
atho damsa ca makasa appameva sirimsapa
vane balamigakinne himsa nesam na vijjati
khanantalukalambani vilanitakkalani ca
Kolambala takkam velum sa no ahacca posati
yanceva sa aharati vanamulaphalahariya
tam no sabbe samagantva rattim bhunjama no diva
amma ca no kisa pandu aharanti dumapphalam
vatatapena sukhumali padumam hatthagatamiva
ammaya patanukesa vicarantya brahavane
vane balamigakinne khaggadipinisevite
kesesu jatam bandhitva kacche jallamadharayi
dharento brahmanavannam asadanca masanjatam
cammavasi chama seti jatavedam namassatiti.
Tattha khanantalukalambaniti aluni ca kalambani ca khananti
imina matapitunam kicchena jivitam vanneti. Tannoti ettha noti
nipatamattam. Padumam hatthagatamivati hatthena parimadditam padumam viya
jata. Patanukesati deva ammaya me brahavane vicarantiya te
bhamarapattavanna kalakesa rukkhasakhadihi vilutta patanukesa jata.
Jallamadharayiti ubhohi kacchehi jallikam dhareti kilitthavesena vicaratiti.
So evam matu dukkhitabhavam kathetva puna ayyakam codento
imam gathamaha
putta piya manussanam lokasmim udapajjimsu
na hi nunamhakam ayyakassa putte sineho ajayathati.
Tattha udapajjimsuti uppajjanti.
Tato raja attano dosam avikaronto aha
dukkatanca hi no pota bhunahaccam katam maya
yoham sivinam vacana pabbajesim adusakam
yam me kinci idha atthi dhanadhannanca vijjati
etu vessantaro raja siviratthe pasasatuti.
Tattha potati pota jalikumara etam amhakam dukkatam.
Bhunahaccanti vuddhighatakammam. Yam me kinciti yam me kinci idha
atthi sabbametam te pituno demi. Siviratthe pasasatuti imasmim
nagare so raja hutva pasasatu.
Jalikumaro aha
na deva mayham vacana ehiti sivisuttamo
sayameva devo gantvana sinca bhogehi atrajanti.
Tattha sivisuttamoti sivisettho. Sincati mahamegho viya
vutthiya bhogehi abhisinca.
So tassa vacanam sutva senaguttam pakkosapetva
mahabherincarapetva anapesi.
Tamattham pakasento sattha aha
tato senapatim raja sanjayo ajjhabhasatha
hatthi assa ratha patti sena sannahayantu nam
negama ca mam anventu brahmana ca purohita
tato satthisahassani yodhino carudassana
Khippamayantu sannaddha nanavatthehi alankata
nilavatthadharaneke pitaneke nivasita
anne lohitaunhisa suddhaneke nivasita
khippamayantu sannaddha nanavatthehi alankata
himava yatha gandharo pabbato gandhamadano
nanarukkhehi sanchanno mahabhutaganalayo
osathehi ca dibbehi disa bhati pavati ca
khippamayantu sannaddha disa bhantu pavantu ca
tato nagasahassani yojayantu catuddasa
suvannakacche matange hemakappanivasase
arulhe gamaniyebhi tomaram kusapanibhi
khippamayantu sannaddha hatthikhandhehi dassita
tato assasahassani yojayantu catuddasa
ajaniye ca jatiye sindhave sighavahane
arulhe gamaniyebhi illiyacapadharibhi
khippamayantu sannaddha assapitthe alankata
tato rathasahassani yojayantu catuddasa
ayosukatanemiyo suvannacitrapokkhare
aropentu dhaje tattha cammani kavacani ca
vipphalentu ca capani dalhadhamma paharino
khippamayantu sannaddha rathesu rathajivinoti.
Tattha sannahayantuti avudhani sannayhantu. Satthisahassaniti
mama puttena sahajata satthisahassa amacca. Nilavatthadharaneketi
eke nilavatthadhara nilavatthani nivasita hutva ayantu.
Mahabhutaganalayoti yakkhagananam alayo. Disa bhantu pavantu cati
vuttappakara himava viya abharanavilepanadihi obhasayantu ceva
pavayantu ca. Hatthikkhandhehiti te hatthigamino hatthikkhandhehi
khippamayantu. Dassitati dassitavibhusana. Ayosukatanemiyoti
ayena sutthu parikkhitanemiyo. Suvannacitrapokkhareti suvannena
khacitapokkhare evarupe catuddasasahassarathe yojayantuti vadati.
Vipphalentuti aropentu.
Evam raja senangam tam vicaretva puttassa me jetuttaranagarato
yava vankatapabbata atthausabhavittharato agamanamaggam samatalam
alankaritva maggalankaratthaya idancidanca karothati anapento
aha
laja olokiya puppha malagandhavilepana
aggiyani patitthantu yena maggena ehiti
game game satam kumbha merayassa suraya ca
maggamhi patita thantu yena maggena ehiti
mamsa puva ca samkulya kummasa macchasamyuta
maggamhi patita thantu yena maggena ehiti
sappi telam dadhi khiram kangupittha bahu sura
Maggamhi patita thantu yena maggena ehiti
alarika ca suda ca nattanatakagayika
panissara kumbhathuniyo muddika sokajjhayika
ahayantu sabbavinayo bheriyo dindimani ca
kharamukhani dhamantu nadantu ekapokkhara
mudinga pandava samkha godha parivadentika
dindimani ca hannantu kutumba dindimani cati.
Tattha laja olokiya pupphati lajehi saddhim lajapancamakani
pupphani okiranapupphani patiyadethati anapesi. Malagandhavilepana
maggamhi vitanesu olambakamalani ceva gandhavilepanani
ca. Agghiyani cati pupphagghiyani ca ratanagghiyani ca yena
maggena mama putto ehiti tattha magge titthantu. Game gameti
gamadvare gamadvare patitthite. Patita thantuti pipasitanam
pivanatthaya patiyadita hutva suramerayakumbhadini titthantu.
Macchasamyutati macchehi samyutta. Kangupitthati kangupitthamaya.
Muddikati mandakagayika. Sokajjhayikati mayakara annepi
va yekeci upannasokaharanasamattha sokajjhayikati vuccanti.
Kharamukhaniti samuddika mahasamkha dakkhinavatta. Samkhati mutthisamkha
nalikasamkhati dve samkha. Godha parivadentika dindimani kutumbani
cati imani cattari turiyaneva.
Evam raja maggalankaram vicaresi. Tada jujakopi pamanatikkantam
Bhunjitva jirapetum asakkonto tattheva kalamakasi.
Atha raja tassa sarirakiccam karapetva nagare mahabherincarapetva
yekeci tassa nataka imani te ganhantuti kinci tassa natakam
apassitva sabbam dhanam puna attanoyeva kotthagare samharapesi.
Atha raja sattameva divase sabba dvadasaakkhobhini senayo
sannipatimsu. Raja mahantena parivarena jalikumaram magganayakam
katva senam adaya nagara nikkhami.
Tamattham pakasento sattha aha
sa sena mahati asi uyyutta sivibahini
jalina magganayena vankam payasi pabbatam
koncam nadati matango kunjaro satthihayano
kacchaya bajjhamanaya koncam nadati varano
ajaniya hasissanti nemighoso ajayatha
nabham rajo acchadehi uyyutta sivibahini
sa sena mahati asi uyyutta hariharini
jalina magganayena vankam payasi pabbatam
te pavimsu braharannam bahusakham mahodakam
puppharukkhehi sanchannam phalarukkhehi cubhayam
tattha vindussara vaggu nanavanna bahu dija
kujantamupakujanti utusampupphite dume
te gantva dighamaddhanam ahorattanamaccayena
Padesantam upaganchum yattha vessantaro ahuti.
Tattha mahatiti dvadasaakkhobhinisamkhata sena. Uyyuttati
payata. Koncam nadatiti tada kalingaratthavasino brahmana
attano ratthe deve vutthe tam mahanagam aharitva sanjayassa
adamsu. So samikam vata passitum labhissamiti tuttho koncanadam
akasi. Tam sandhayetam vuttam. Tattha kacchayati suvannakacchaya
bajjhamanayapi tusitva koncam nadati. Hasissantiti mahasaddam
akamsu. Harihariniti haritabbaharanasamattha. Pavimsuti pavisimsu.
Bahusakhanti bahurukkhasakham. Dighamaddhananti satthiyojanamaggam.
Upaganchunti yattha vessantaro ahosi tam padesam upagatati
attho.
Maharajapabbam nitthitam.
Jalikumaropi mucalindasaratire khandhavaram nivasapetva
catuddasatharasahassani agatamaggabhimukhaneva thapapetva tasmim tasmim padese
sihabyagghadipikhaggadisu arakkham samvidahi. Hatthiadinam saddo maha
ahosi. Atha mahasatto tam saddam sutva kinnu kho me paccamitta
mama pitaram ghatetva mamatthaya agatati maranabhayabhito maddim
adaya pabbatam aruyha senam olokesi.
Tamattham pakasento sattha aha
tesam sutvana nigghosam bhito vessantaro ahu
pabbatam abhiruhitva bhito senam udikkhati
Ingha maddi nisamehi nigghoso yadiso vane
ajaniya hasissanti dhajagganeva dissare
ime nuna arannamhi migasamghani luddaka
vagurahi parikkhitva sobbhe patetva tavade
vikkosamana tippahi hanti nesam varam varam
tatha mayam adusaka aranne avaruddhaka
amittahatthatthagata passa dubbalaghatakanti.
Tattha inghati codanatthe nipato. Nisamehiti sakasena va
parasena vati olokehi upadarehi. Ime nuna arannamhiti
adinam addhateyyagathanam evam atthasambandho veditabbo. Maddi
yatha arannamhi migasamghani luddaka vagurahi parikkhipitva atha
va sobbhe patetva tavadeva hanatha are dutthamigeti vikkosamana
tippahi migamaranasattihi nesam miganam varam varam hanti hananti.
Ime nuna tatheva amhe asabbhahi vacahi vikkosamana tippahi
sattihi hanissanti mayanca adusaka aranne avaruddhaka rattha
pabbajita vasama evam santepi. Amittahatthatthagatati amittanam
hatthatthagata. Passa dubbalaghatakanti evam maranabhayena paridevi.
Sa tassa vacanam sutva senam oloketva sakasenaya bhavitabbanti
mahasattam assasenti imam gathamaha
amitta nappasaheyyum aggiva udakannave
tadeva tvam vicintehi api sotthi ito siyati.
Tattha aggiva udakannaveti yatha tinukkadivasena uppanito
aggi annavasamkhatani puthulagambhirani udakani nappasahati tapetum na
sakkoti tatha paccamitta nappasaheyyum nabhibhavissanti. Tadevati yam
pana sakkena tuyham varam datva maharaja nacirasseva te pita ehititi
vuttam tadeva tvam vicintehi apica nama ito balanikayato amhakam
sotthi siyati mahasattam assasesi.
Atha mahasatto sokam tanum panuditva taya saddhim pabbata oruyha
pannasaladvare nisidi itarapi attano pannasaladvare nisidi.
Tamattham pakasento sattha aha
tato vessantaro raja orohitvana pabbata
nisidi pannasalayam dalham katvana manasanti.
Tattha dalham katvana manasanti mayam pabbajita nama amhakam
koci kim karissatiti thiram hadayam katva nisidi.
Tasmim khane sanjayo devim amantetva bhadde phussati amhesu
sabbesu ekato gatesu soko maha bhavissati pathamantava aham gacchami
tato idani sokam vinodetva nisinna bhavissantiti sallakkhetva
tvam mahantena parivarena gaccheyyasi atha thokam kalam vitinametva
jali ca kanhajina ca pacchato agacchantuti vatva ratham vivattapetva
agatamaggabhimukham katva tattha tattha arakkham samvidahitva
alankatahatthikkhandhavaragato oruyha pustassa santikam agamasi.
Tamattham pakasento sattha aha
Nivattayitvana ratham vutthapetvana seniyo
ekam aranne viharantam pita puttam upagami
hatthikkhandhato oruyha ekamso panjalikato
parikinno amaccehi puttam sincitumagami
tatthaddasa kumaram so rammarupam samahitam
nisinnam pannasalayam jhayantam akutobhayanti.
Tattha vutthapetvana seniyoti arakkhanatthaya balanikaye
vutthapetva. Ekamsoti ekamsam katautarasango. Sincitumagamiti rajje
abhisincitum upagami. Rammarupanti ananjitamanditam
tanca disvana ayantam pitaram puttagidadhinam
vessantaro ca maddi ca paccugagantva avandisum
maddi ca sirasa pade sasurassabhivadayi
maddi ahanca te deva pade vandami te husa
tesu tattha palisajja panina parimajjathati.
Tattha pade vandami te husati deva aham te sunisa pade
vandamiti evam vatava vandi. Tesu tatthati te ubhopi jane
tasmim sakkadattiye assame. Palisajjati hadaye nipajjapetva sise
paricumbitva mudukena panina parimajjatha pitthiyo nesam parimajji.
Tato raja roditva paridevitva soke parinibbute tehi
saddhim patisantharam karonto aha
kacci vo kusalam putta kacci putta anamayam
Kacci unchena yapetha kacci mulaphala bahu
kacci damsa ca makasa appameva sirimsapa
vane balamigakinne kacci himsa na vijjatiti.
Pitu vacanam sutva mahasatto aha
atthi no jivika deva sa ca yadisi kidisa
kasira jivika homa unchacariyaya jivitam
aniddhinam maharaja dametyassamva sarathi
tyamha aniddhika danta asamiddhi dameti no
api no kisani mamsani pitu matu adassana
avaruddhanam maharaja aranne jivisokinanti.
Tattha yadisi kidisati ya va sa va lamakati attho.
Kasira jivika homati tata amhakam unchacariyaya jivitannama
kidisam dukkha no jivika ahosi. Aniddhinanti maharaja aniddhi
asamiddhinam daliddam purisam nama dameti sa ca aniddhi cheko sarathi
assam viya dameti nibbisevanam karoti te mayam idha vasanta aniddhika
danta nibbisevana kata asamiddhiyeva no dametiti. Dametha notipi
patho damayittha noti attho. Jivisokinanti avigatasokanam aranne
vasantanam kinnama amhakam sukhanti vadati.
Evanca pana vatva puna puttanam pavuttim pacchanto aha
yepi te sivisetthassa dayadappattamanasa
jali kanhajina cubho brahmanassa vasanuga
Accayikassa luddassa yo ne gavova sumbhati
te rajaputtiya putte yadi janatha samsatha
pariyapunatha no khippam sappadatthamva manavanti.
Tattha dayadappattamanasati maharaja ye te tava sivisetthassa
dayadava appattamanasa asampunnamanoratha hutva brahmanassa
vasanuga jata te dve kumara yo so brahmano gavo viyapi
sumbhati te rajaputtiya putte yadi ditthavasena va sutavasena
va janatha samsatha. Sappadatthamva manavanti visanimmadanatthaya
sappadattham manavam tikicchanto viya khippam no pariyapunatha kathethati
vadati.
Raja aha
ete kumara nikkita jali kanhajina cubho
brahmanassa dhanam datva putta ma bhayi assasiti.
Tattha nikkitati nikkayam datva gahita.
Tam sutva mahasatto patiladdhassaso pitara saddhim patisantharam
karonto aha
kacci nu tata kusalam kacci tata anamayam
kacci nu tata me matu cakkhu na parihayatiti.
Tattha cakkhuti puttasokena rodantiya cakkhu na parihayatiti
pucchi.
Raja aha
Kusalanceva me putta atho putta anamayam
atho ca putta te matu cakkhu na parihayatiti.
Mahasatto aha
kacci arogam yoggante kacci vahati vahanam
kacci phito khanapado kacci vutthi na chijjatiti.
Tattha vutthiti devo.
Raja aha
atho arogam yoggamme atho vahati vahanam
atho phito janapado atho vutthi na chijjatiti.
Evam tesam sallapantananceva phussatipi kho devi idani
te tayo sokam tanukam katva nisinna bhavissantiti sallakkhetva
mahantena parivarena saddhim puttassa santikam agamasi.
Tamattham pakasento sattha aha
icceva mantayantanam mata nesam adissatha
rajaputti giridvare pattika anupahana
tanca disvana ayantim mataram puttagiddhinim
vessantaro ca maddi ca paccuggantva avandisum
maddi ca sirasa pade sassuya abhivadayi
maddi ahanhi te ayye pade vandami husati.
Tesam hi phussatim devim vanditva thitakale dve putta
kumarakumarikahi parivuta agamimsu. Maddi ca tesam agamanamaggam
Olokentiyeva atthasi. Sa putte sotthina agacchante disva
sakabhavena santharetum asakkonti tarunavaccha viya gavi paridevamana
tato payasi. Tepi tam disva paridevanta tadabhimukhava dhavimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
maddinca puttaka disva durato sotthimagata
kandanta abhidhavimsu vaccha balava mataram
maddi ca puttake disva durato sotthimagate
varuniva pavedhenti thanadharabhisincathati.
Tattha kandanta abhidhavimsuti kandanta abhidhavimsu. Varuniva
pavedhentiti yakkhapavittha ikkhanika viya pavedhamana. Thanadharabhisincathati
khiradhara dvihi thanehi abhisincatha.
Sa kira mahantena saddena paridevitva kampamana visanni
hutva dighato pathaviyam patati. Kumarapi vegenagantva mataram
patva visannino hutva matu upariyeva patita. Tasmim khane
tassa dvihi thanehi dve khiradhara nikkhamitva tesam mukheyeva
pavisimsu. Sace kira ettako assaso nabhavissa dve kumara
sukkhahadaya hutva anassimsu. Vessantaropi piyaputte disva
sokam santharetum asakkonto visanni hutva tattheva patati.
Matapitaropissa visannino hutva tattheva patimsu. Tatha
mahasattassa sahajata satthisahassa amacca te disva visannino
hutva tattheva patimsu. Tam karunnam passantesu tesu ekopi
Sakabhavena santharetum nasakkhi. Sakalam assamapadam yugantavatamadditam
viya salavanam ahosi. Tasmim khane pabbata nadimsu mahapathavi
kampi mahasamuddo samkhubhi sinerupabbataraja onami chakamavacaradevaloka
ekakolahala ahesum.
Atha sakko devaraja cha khattiya saparisa visannino jata
tesu ekopi utthaya kassaci sarire udkam sincitum samattho nama natthi
handadani nesam pokkharavassam vassapessamiti cintetva chakkhattiyasamagame
pokkharavassam vassapesi. Tattha ye temitukama te
tementi atemitukamanam upari ekavindumattampi na santhati
padumapattato udakam viya vinivattitva gacchati. Iti pokkharapatte
patitavassam viya tam pokkharavassam ahosi. Tada cha khattiya assasam
patilabhimsu. Mahajano mahasattassa natisamagame pokkharavassam vassi
mahapathavi kampiti acchiriyam pavedesi.
Tamattham pakasento sattha aha
samagatanam natinam mahaghoso ajayatha
pabbata samanadimsu mahi akampita ahu
vutthidharam pavattento devo pavassi tavade
atha vessantaro raja natihi samagacchatha
nattaro sunisa putto raja devi ca ekato
yada samagata asum tadasi lomahamsanam
panjalika tassa yacanti rodanta bherave vane
Vessantaranca maddinca sabbe rattha samagata
tvam nosi issaro raja rajjam karetha no ubhoti.
Tattha ghosoti karunnaghoso. Panjalikati sabbe nagara
ceva negama ca janapada ca paggahitanjali hutva. Tassa yacantiti
tassa padesu patitva roditva kanditva deva tvam no samiko
issaro pita te idheva abhincitva nagaram netukamo hutva kulasantakam
setacchattam paticchathati yacantiti.
Chakkhattiyapabbam nitthitam.
Tam sutva mahasatto pitara saddhim sallapanto imam gathamaha
dhammena rajjam karentam rattha pabbajayittha mam
tavanca janapada ceva negama ca samagatati.
Tato raja attano dosam puttam khamapento aha
dukkatanca hi no putta bhunahaccam katam maya
yoham sivinam vacana pabbajesim adusakanti.
Imam gatham vatva attano dukkhaharanattham puttam yacanto
itaram gathamaha
yena kenaci vannena pitu dukkham udabbahe
matuya bhaginiyapi api panehi attanoti.
Tattha udabbaheti hareyya. Api panehi attanoti tata
puttena nama jivitam pariccajitvapi matapitunam sokadukkham haritabbam
tasma mama dosam hadaye akatva mama vacanam karohi imam isilingam
Niharitva rajavesam ganha tatati imina kira tam adhippayenevamaha
bodhisatto rajjam karetukamopi ettake pana vacane akathite
garukannama na hoti tasma ranna saddhim kathesi. Raja mahasattam
aradhesi. Mahasatto sadhuti sampaticchi. Athassa adhivasanam
viditva sahajata satthisahassa amacca nahanakalo maharaja
rajojallam pavahayati vadimsu. Athane mahasatto thokam adhivasethati
vatva pannasalam pavisitva isibhandam omuncitva patisametva
sankhavannam satakam nivasetva pannasalato nikkhamitva idam maya
navamase addhamasanca samanadhammassa katatthanam paramikutam
ganhanatena danam datva pathaviya kampitatthananti pannasalam tikkhattum
padakkhinam katva pancangapatitthitena vanditva atthasi. Athassa
kappakadayo kesamassukammadini karimsu. Tattheva nam sabbabharanabhusitam
devarajamiva virajamanam rajje abhisincimsu.
Tena vuttam
tato vessantaro raja rajojallam pavahayi
sabbam vattam cajetvana rajavesamadharayiti.
Tattha pavahayiti haresi haretva ca pana rajavesam ganhiti
attho.
Athassa yaso maha ahosi. Tena olokitolokitatthanam
kampi. Mukhamangalika mangalani ghosayimsu. Sabbaturiyani pagganhimsu.
Mahasamuddakucchiyam meghatajjitanigghoso viya turiyanigghoso
Maha ahosi. Hatthiratanam alankaritva amacca upanayimsu. So
khaggaratanam bandhitva hatthiratanam abhiruhi. Tavadeva nam sabbe sahajata
satthisahassa amacca sabpalankarapatimandita parivarayimsu. Sabba
kannayo maddimpi devim nahapetva alankaritva abhisincitva sise
ca panassa abhisekodakam abhisinciyamana vessantaro abhipaletuti
adini mangalani vadimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
sisanahato sucivattho sabbalankarabhusito
paccayam nagamaruyha khaggam bandhi parantapam
tato satthisahassani yodhino carudassana
sahajata parikarimsu nandayanta rathesabham
tato maddim nahapesum sivikanna samagata
vessantarotam paletu jali kanhajina cubho
athopi tam maharaja sanjayo abhirakkhatuti.
Tattha paccayam nagamaruyhati tam attano jatadivase upannam
hatthinagam. Parantapanti amittatapanam. Pakarimsuti parivarayimsu.
Nandayantati tosenta. Sivikannati siviranno pajapatiyo
sannipatitva gandhodakena nahapesum. Jali kanhajina cubhoti
ime te puttapi mataram rakkhantuti.
Idanca paccayam laddha pubbe kilesamattano
anandiyam paricarimsu rammaniye giribbaje
Idanca paccayam laddha pubbe kilesamattano
anandacitta sumana putte sangamma lakkhana
idanca paccayam laddha pubbe kilesamattano
anandacitta pitita saha puttehi lakkhanati.
Tattha idanca paccayam laddhati bhikkhave vessantaro ca maddi
ca idam paccayam idam patittham labhitva rajje patitthahitvati attho.
Pubbeti ito pubbe attano vanavasam kilesam anussaritva anandiyam
bherim acarimsu. Rammaniye giribbajeti rammaniye vankatagirikucchimhi
vessantarassa ranno anati kancanalatavinaddham anandabherincarapetva
anandachanam karimsu. Anandacitta sumanati lakkhanasampanna.
Maddi putte sangamma papunitva citta sumana hutva
ativiya nanditvati attho. Pititati pavattapitisomanassa hutva.
Evam pitita hutva ca pana putte aha
ekabhatta pure asim niccam thandilasayini
iti metam vatam asi tumham kama hi puttaka
tameva tam samiddhajja tumhe sangamma puttaka
matujampi tam paletu pitujampi ca puttaka
athopi tam maharaja sanjayo abhirakkhatu
yamkincitthi katam punnam mayhanceva pitu ca te
sabbena tena kusalena ajaro tvam amaro bhavati.
Tattha tumham kama hi puttakati puttaka aham tumhe
Patthayamana pure tumhesu brahmanena nitesu ekabhattam bhunjitva bhumiyam
sayim iti me tumhakam kama etam vatam asiti vadati. Samiddhajjati
tameva vatam ajja samiddham. Matujampi tam paletu pitujampi
ca puttakati puttaka matujatam somanassam pitujatam somanassampi
paletu matapitunam santakam punnam tam paletuti attho. Tenevaha
yamkincitthi katam punnanti.
Phussatipi kho devi ito patthaya mama sunha imaneva
vatthani nivasetu imani ca abharanani dharetuti suvannasamugge
puretva pahini.
Tamattham pakasento sattha aha
kappasikanca koseyyam khomakodumbarani ca
sassu sunhaya pahesi yehi maddi asobhatha
tato khomanca kayuram angadam manimekhalam
sassu sunhaya pahesi yehi maddi asobhatha
tato khomanca kayuram giveyyam ratanamayam
sassu sunhaya pahesi yehi maddi asobhatha
unnatam mukhaphullanca nanaratte ca maniye
sassu sunhaya pahesi yehi maddi asobhatha
uggatthanam gingamakam mekhalam patipadukam
sassu sunhaya pahesi yehi maddi asobhatha
sutatanca suttavajjanca upanijjhaya seyyasi
Asobhatha rajaputti devakannava nandane
sisanahata sucivattha sabbabharanabhusita
asobhatha rajaputti tavatimsava acchara
kadali vatacchupita jata cittalatavane
dantavaranasampanna rajaputti asobhatha
sakuni manusiniva jata cittappatta pati
nigrodhapakkabimbotthi rajaputti asobhathati.
Tattha khomanca kayuranti suvannamayam khajjuriphalasanthanam
givapasadhanameva. Ratanamayanti aparampi ratanamayam giveyyam. Angadam
manimekhalanti angadabharananca manimayamekhalanca. Unnatanti ekam
pasadhanam. Mukhaphullanti nalatante tilakamalabharanam. Nanaratteti
nanavanne. Maniyeti manimaye. Uggatthanam gingamakanti etanipi
dve abharanani. Mekhalanti suvannarajatamayam mekhalam. Patipadukanti
padapasadhanam. Suttanca suttavajjancati suttarulhanca
asuttarulhanca pasadhanam. Paliyam pana suppanca suppavajjancatipi
likhitam. Upanijjhaya seyyasiti etam suttarulhanca asuttarulham
abharanam tam tam onatthanam oloketva alankaritva thita seyyasi
uttamarupadhara maddi devi devakannava nandavane asobhatha. Vatacchupitati
cittalatavane jata vatasamphutthasuvannakadali viya tam divasam
sa vijimhamana asobhatha. Dantavaranasampannati bimbaphalasadisehi
rattadantavaranehi samannagata. Sakuni manusiniva jata
Cittapatta patiti yatha manussasarirena jata manusini nama sakunipi
cittappatta akase pattamana pakkhe pasaretva gacchanti sobhati
evam sa rattaotthataya nigrodhabimbapakkasadisaottha asobhatha
tassa ca nagamanesum nativuddhamva kunjaram
sattikkhamam sarakkhamam isadantam urulhavam
sa maddi nagamaruhi nativuddhamva kunjaram
sattikkhamam sarakkhamam isadantam urulhavanti.
Tattha tassa cati bhikkhave tassa ca maddiya sabbalankara
patimanditam katva nativuddham tarunam majjhimavayam sattisarapaharakkhamam
ekam tarunahatthim upanesum. Nagamaruhiti hatthipitthim abhiruhi.
Iti te ubhopi mahantena yasena khandhavaram agamamsu.
Sanjayarajapi dvadasahi akkhobhinihi saddhim masamattam pabbatakilanca vanakilanca
kili. Mahasattassa tejena tava mahante aranne koci balamigo
va pakkhi va na kinci sattam vihetheti.
Tamattham pakasento sattha aha
sabbamhi tam arannamhi yavantettha miga ahu
vessantarassa tejena nannamannam vihethayum.
Sabbamhi tam arannamhi yavantettha dija ahu
vessantarassa tejena nannamannam vihethayum
sabbamhi tam arannamhi yavantettha miga ahu
ekajjham sannipatimsu
Vessantare payatamhi sivinam ratthavaddhane
sabbamhi tam arannamhi yavantettha dija ahu
ekajjham sannipatimsu
vessantare payatamhi sivinam ratthavaddhane
sabbamhi tam annamhi yavantettha migaahu
nassa manjuni kujimsu
vessantare payatamhi sivinam ratthavaddhane
sabbamhi tam arannamhi yavantettha dija ahu
nassa manjuni kujimsu
vessantare payatamhi sivinam ratthavaddhaneti.
Tattha yavantetthati yavanto ettha. Ekajjham sananipatimsuti
ekasmim thane sannipatimsu. Sannipatitva ca pana ito patthaya
idani amhakam annamannam lajja va samvaro va na bhavissatiti
domanassappatta ahesum. Nassa manjuni kujimsuti mahasattassa
viyogadukkhita madhuraravam na ravimsu.
Sanjayanarindo dvadasahi akkhobhinihi saddhim masamattam pabbatakilanca
vanakilanca kilitva senaguttam pakkosapetva tata ciram
no aranne vutthamha kinate mama puttassa gamanamaggo alankatoti
pucchitva ama deva kalo vo gamanayati vutte vessantarassa
arocetva bherincarapetva senam adaya nikkhami.
Vankatagirikucchito yava jetuttaranagara satthiyojanam alankatamaggam mahasatto
Mahantena parivarena patipajji.
Tamattham pakasento sattha aha
patiyatto rajamaggo vicitto pupphasanthato
vasi vessantaro raja yattha yava jetuttara
tato satthisahassani yodhino carudassana
samanta parikarimsu
vessantare payatamhi sivinam ratthavaddhane
orodha ca kumara ca vesiyana ca brahmana
samanta parikarimsu
vessantare payatamhi sivinam ratthavaddhane
hattharoha anikattha rathika pattikaraka
samanta parikarimsu
vessantare payatamhi sivinam ratthavaddhane
karotiya cammadhara lillihattha suvammika
purato patipajjimsu
vessantare payatamhi sivinam ratthavaddhane
samagata janapada negama ca samagata
samanta parikarimsu
vessantare payatamhi sivinam ratthavaddhaneti.
Tattha patiyattoti visakhapunnamipujakale viya alankato.
Vicittoti kadalipunnaghatadhajapatakadihi vicitto. Pupphasanthatoti
Lajapancamakehi pupphehi santhato. Yatthati yasmim vankatapabbate
vessantaro vasi tato patthaya yava jetuttaranagara nirantaram
alankatapatiyatto ahosi. Karotiyati sisakarotikoti laddhanama
sise patimukkakarotika yodha. Cammadharati kanthavaranacammadhara.
Suvammikati vicitrahi jalikahi sutthuvammika. Purato patipajjimsuti
evarupa mattahatthisupi agacchantesu anivattino surayodha ranno
vessantarassa purato patipajjimsu.
Raja satthiyojanamaggam dvihi masehi atikamma jetuttaranagaram
patto alankatapatiyattanagaram pavisitva pasadam abhiruhi.
Tamattham pakasento sattha aha
te pavimsu puram rammam bahupakaratoranam
upetam annapanehi naccagitehi cubhayam
citta janapada asum negama ca samagata
anuppatte kumaramhi sivinam ratvaddhane
celukkhepo pavattettha agate dhanadayake
nandippavesi nagare bandhamokkho aghosathati.
Tattha bahupakaratonanti bahukehi uccehi pakarehi ca
attalakehi toranehi ca samannagatam. Naccagitehi cubhayanti naccehi
ca gitehi ca ubhayehi samangatam. Cittati tuttha somanassappatta.
Agate dhanadayaketi mahajanassa dhanadayake mahasatte
agate. Nandippavesiti vessantarassa maharajassa anati nagare
Nandibherincari. Bandhamokkho aghosathati sabbasattanam bandhana
mokkho ugghosito antamaso vilaram upadaya vessantaramaharaja
sabbasatte bandhana visajjapesi.
So nagaram pavitthadivaseyeva paccusakale cintesi sve
vibhataya rattiya samagatabhavam sutva yacaka agamissanti tesaham
kim dassamiti. Tasmim khane sakkassa bhavanam unhakaram dassesi.
So avajjento tam karanam natva tavadeva rajanivesanassa
purimavatthunca pacchimavatthunca katippamanam purento ghanamegho viya
sattaratanavassam vassapesi. Sakalanagare januppamanam vassapesi.
Punadivase mahasatto tesam tesam kulanam purimapacchimavatthusu vuttadhanam
tesanneva hotuti dapetva avasesam aharapetva attano gehavatthusmim
dhanena saddhim kotthagaresu okirapetva danamukhe patthapesi.
Tamattham pakasento sattha aha
jatarupamayam vassam devo pavassi tavade
vessantare pavitthamhi sivinam ratthavaddhane
tato vessantaro raja danam datvana khattiyo
kayassa bheda sapanno saggam so uppajjathati.
Tattha saggam so upapajjathati tato cuto dutiyacittena tusitapure
upapajji.
Sattha imam gathasahassapatimanditam mahavessantaradhammadesanam
aharitva evam bhikkhave pubbepi mama natisamagame mahamegho
Pokkharavassam vassiyevati vatva jatakam samodhanesi. Tada jujako
devadatto ahosi amittatapana cincamanavika cetaputto channo
accutatapaso sariputto sakko anuruddho sanjayanarindo
suddhodanamaharaja phussati devi mahamaya maddi devi rahulamata
jalikumaro rahulo kanhajina upalavanna sesaparisa buddhaparisa
vessantaro raja pana ahameva sammasambuddhoti.
Nagarakandam nitthitam.
Vessantarajatakavannana samatta.
The Pali Atthakatha in Roman Book 44 page 315-502.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=44&A=6531&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=44&A=6531&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=28&i=1045
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=28&A=6511
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=28&A=7624
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=28&A=7624
Contents of The Tipitaka Volume 28
http://84000.org/tipitaka/read/?index_28
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]