![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
11. Sadhinarajajatakam.
Abbhuto vata lokasminti idam sattha jetavane viharanto
uposathike upasake arabbha kathesi.
Tada hi sattha upasaka poranakapandita attano
uposathakammam nissaya manussasarireneva devalokam gantva ciram vasimsuti
vatva atitam ahari
atite mithilanagare sadhinonama raja dhammena rajjam karesi
so catusu nagaradvaresu nagaramajjhe nivesanadvareti cha danasalayo
karetva sakalajambudipam unnangalam katva mahadanam pavattesi.
Devasikam cha satasahassani valanjanakam dhanam gacchati. Panca
Silani rakkhati uposatham upavasati. Ratthavasinopi tassa ovade
thatva danadini punnani katva matamata devanagareyeva nibbattimsu
sudhammadevasabham puretva nisinna deva ranno siladigunameva
vannayanti. Tam sutva sesadeva rajanam datthukamava ahesum.
Sakko devaraja tesam manam viditva aha sadhinarajanam datthukamati.
Ama devati. So matalim anapesi gaccha vejayantaratham yojetva
sadhinarajanam anehiti. So sadhuti sampaticchitva ratham yojetva
vedeharattham agamasi. Tada punnamidivaso hoti. Matali
manussanam sayamasam bhunjitva dvare sukhakathaya sannisinnakale
candamandalena saddhim ratham pesesi. Manussa dve canda
utthitati vadanta pana candamandalam ohaya ratham agacchantam
disva nayam cando eso ratho devaputtopi pannayati kassetam
manomayasindhavayuttam dibbaratham aneti na annassa amhakam ranno
bhavissati raja hi no dhammiko dhammarajati somanassajata hutva
anjalim paggayha thita pathamam gathamahamsu
abbhuto vata lokasmim uppajji lomahamsano
dibbo ratho paturahu vedehassa yasassinoti.
Tassattho abbhuto vata tesam amhakam raja lokasmim lomahamsano
uppajji yassa dibbo ratho paturahosi vedehassa yasassinoti.
Matali ratham anetva manussesu maladini pujentesu tikkhattum
nagaram padakkhinam katva ranno nivesanadvaram gantva ratham nivattetva
Pacchabhagena sihapanjaraummare thapetva arohanasajjam katva
atthasi. Tam divasampi raja danasalam oloketva imina niyameneva
danam dethati anapetva uposatham samadaya divasam vitinametva
amaccaganaparivuto alankatamahatale pacinasihapanjarabhimukho dhammayuttam
katham kathento nisinno hoti. Atha nam matali rathabhiruhanattham
nimantetva adaya agamasi.
Tamattham pakasento sattha ima gatha abhasi
devaputto mahiddhiko matali devasarathi
nimantayittha rajanam vedeham mithilaggaham
ehimam rathamaruyha raja settha disampati
deva dassanakama te tavatimsa saindaka
dassamana hi te deva sudhammayam samacchare.
Tato ca raja sadhino pamukho rathamaruhi
sahassayuttam abhiruyha aga devana santike
sahassayuttam hayavahim dibbayanamadhitthito
yayamano maharaja addasa devasabham idam.
Tam deva patinandimsu disva rajanamagatam
svagatante maharaja atho te aduragatam
nisidadani rajisi devarajassa santike.
Sakkopi patinandittha vedeham mithilaggaham
nimantayittha kamehi asanena ca vasavo
Sadhu khosi anuppatto avasam vasavattinam
vasa devesu rajisi sabbakamasamiddhisu
tavatimsesu devesu bhunja kame amanuseti.
Tattha samacchareti acchanti. Aga devana santiketi devanam
santikam agamasi tasmim hi ratham abhiruhitva thite ratho akasam
pakkhandi so mahajanassa olokentasseva antaradhayi matali rajanam
devalokam anesi tam disva devata ca sakko ca hatthatuttha paccuggamanam
katva patisantharam karimsu tamattham dassetum tam devatiadi vuttam.
Tattha patinandimsuti punappunam nandimsu. Asanena cati rajanam
alingitva idha nisidati attano pandukambalasilasanena ca kamehi
ca nimantesi upaddharajjam datva ekasane nisidapesi.
Tassa sakkena devaranna dasayojanasahassam devanagaram addhatiya
ca devaccharakotiyo vejayantapasadanca majjhe bhinditva dinnam
sampattim anubhavantassa manussagananaya satta vassasatani atikkantani.
Tena attabhavena devaloke vasati. Punnanam khinakale
anabhirati uppanna tasma sakkena saddhim sallapanto gathamaha
aham pure saggagato ramami
naccehi gitehi ca vaditehi
sodanipajja na ramami sagge
ayunnu khinam maranassa santike
udahu mulhosmi janindasetthati.
Tattha ayunnu khinanti kim nu mama sarire jivitindriyam khinam udahu
upacchedakakammavasena maranasanti ke jatanti pucchi. Janindasetthati
janindanam devanam setthati.
Atha nam sakko aha
na tayu khino marananca dure
na capi mulho naravira settha
tuyhanca punnani parittakani
yesam vipakam idha vedayittho
vasa devanubhavena raja settha disampati
tavatimsesu devesu bhunja kame amanuseti.
Tattha parittakaniti idam tena attabhavena devaloke
vipakadayakani punnani sandhaya vuttam itarani pana tassa punnani
pathaviyam pamsuviya appamanani. Vasa devanubhavenati aham te attano
punnani majjhe bhinditva dassami mamanubhavena vasati.
Tam samassasento aha
sadhu khosi anuppatto avasam vasavattinam
vasa devesu rajisi sabbakamasamiddhisu
tavatimsesu devesu bhunja kame amanuseti.
Atha nam patikkhipanto mahasatto aha
yatha yacittakam yanam yatha yacittakam dhanam
evam sampadamevetam yam parato danapaccaya
Na cahametam icchami yam parato danapaccaya
sayam katani punnani tam me aveniyam dhanam
soham gantva manussesu kahami kusalam bahum
danena samacariyaya samyamena damena ca
yam katva sukhito hoti na ca pacchanutappatiti.
Tattha yam parato danapaccayati yam parena dinnatta labbhati tam
yacittakasadisameva hoti yacittakam hi tutthakale denti kuddhakale
acchinditva ganhantiti. Samacariyayati kayadihi papassa
akaranena. Samyamenati silasamyamena. Damenati indriyadamanena.
Yam katvati yam karitva sukhitoceva hoti na ca pacchanutappati
tatharupameva kammam karissamiti.
Athassa vacanam sutva sakko matalim anapesi gaccha
sadhinarajanam mithilam netva uyyane otarehiti. So tatha
akasi. Raja tasmimyeva uyyane cankamati. Atha nam uyyanapalo
disva tam upasankamitva vanditva pucchitva tam sanjanitva
gantva naradassa ranno arocesi. So ca ranno agamanabhavam
sutva uyyanapala tvam purato gantva uyyanam sajjitva tassa
ca mayhanca dve asanani pannapehiti tam uyyanapalam uyyojesi.
So tatha akasi. Atha nam raja pucchi kassa dve asanani
pannapesiti. Ekam tumhakam ekam amhakam rannoti aha.
Atha raja ko anno satto mama santike asane nisidissatiti
Vatva ekasmim nisiditva ekasmim pade thapesi. Naradaraja
agantva tassa pade vanditva ekamantam nisidi. So kirassa
sattamova natta. Tada kirassa satayukakalova ahosi. Mahasatto
pana attano punnabalena ettakam kalam vitinamesi. So naradassa
ranno hatthe gahetva uyyane vicaranto tisso gatha abhasi
imani tani khettani imam nikkham sukundalam
ima ta haritanupa ima najja savantiyo
ima ta pokkharaniyo ramma cakavakupakujjita
mandalakehi sanchanna padumuppalakehi ca
yassimani mamayimsu kataram nu te disam gata.
Tani khettani so bhumibhago
te me aramavanupacara
tameva mayham janatam apassato
sunnanca me narada khayate disati.
Tattha khettaniti bhumibhage sandhayaha. Imam nikkhanti imam tadisameva
udakaniddhamanam. Sukundalanti sobhanena musalapavesanakundalena samannagatam.
Haritanupati udakaniddhamanassa ubhosu passesu haritatinasanchanna
anupa bhumiyo. Yassimani mamayimsuti tata narada ye mama
upatthaka ca orodha ca imasmim uyyane mahantena yasena
maya saddhim vicaranta imani thanani mamayimsu piyayimsu.
Kataram nu te disam gatati kattha thane te pesita.
Tani khettaniti imasmim uyyane taneva etani uparopaka-
viruhanatthanani. Te me aramavanupacarati ime teyeva
aramavanupacara viharabhumiyoti attho.
Atha nam narado aha
deva tumhakam devalokam
gatanam idani satta vassasatani
aham vo sattamo natta
tumhakam upatthaka sabbe
maranamukham patta idam vo
attano santakam rajjam anubhavathati.
Raja tata narada naham idhagacchanto rajjatthaya agato punna-
karanatthayamhi agato aham punnameva karissamiti vatva gatha aha
dittha maya vimana obhasenta catuddisa
sammukha devarajassa tidasananca sammu kha.
Vuttham me bhavanam dibyam bhutta kama amanusa
tavatimsesu devesu sabbakamasamiddhisu.
Soham etadisam hitva punnayamhi idhagato
punnanceva carissami naham rajjena atthiko.
Adandavacaram maggam sammasambuddhadesitam
tam maggam patipajjissam yena gacchanti subbatati.
Tattha vuttham me bhavanam dibyanti vejayantam sandhayaha.
Soham etadisanti tata narada soham buddhananena aparichindiyam
evarupam kamagunasampattim pahaya punnakaranatthaya idhagato.
Adandavacaranti adandehi nikkhittadandasatthehi avacaritabbam
sammaditthipurekkharam atthangikam maggam. Subbatati yena maggena
subbata sabbannu buddha gacchanti ahampi agatapubbam disam gantum
bodhitale nisiditva tameva maggam patipajjissamiti.
Evam bodhisatto ima gatha sabbannutanane khipitva
kathesi. Atha nam narado punapi aha rajjam yeva anusasati.
Tata na me rajjenattho satta vassasatani nitthitadanam sattaheneva
datukamomhiti. Narado sadhuti tassa vacanam sampaticchitva
mahadanam patiyadesi. Raja sattaham mahadanam datva sattame
divase kalam katva tavatimsabhavaneyeva nibbatti.
Sattha imam dhammadesanam aharitva evam upasaka vasitabbayuttakam
uposathakammannamati dassetva saccani pakasetva jatakam
samodhanesi (saccapariyosane tesu uposathikesu keci sotapattiphale
keci sakadagamiphale keci anagamiphale keci arahattaphale patitthahimsu)
tada naradaraja sariputto matali anando ahosi sakko
anuruddho sesaparisa buddhaparisa sadhinaraja pana ahamevati.
Sadhinarajajatakam ekadasamam.
---------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 40 page 354-362.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=40&A=7226&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=40&A=7226&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=1994
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=7758
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=8152
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=8152
Contents of The Tipitaka Volume 27
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]