![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
267. 10. Vasabhattheragathavannana
pubbe hanati attananti ayasmato vasabhattherassa gatha. Ka uppatti?
ayampi purimabuddhesu katadhikaro tattha tattha bhave punnani upacinanto
buddhasunne loke brahmanakule nibbattitva vayappatto brahmananam vijja-
sippesu nipphattim gantva nekkhammajjhasayataya gharavasam pahaya tapasapabbajjam
pabbajitva cuddasasahassatapasaparivaro himavantassa avidure samagge nama 4- pabbate
assamam karetva vasanto jhanabhinnayo nibbattetva tapasanam ovadanu-
sasaniyo dento 5- ekadivasam evam cintesi "aham kho dani imehi tapasehi sakkato
garukato pujito viharami, maya pana pujetabbo na upalabbhati, dukkho kho panayam loke 6-
yadidam agaruvaso"ti. Evam pana cintetva purimabuddhesu katadhikarataya purimabuddhanam
cetiye attana katam pujasakkaram anussaritva "yannunaham purimabuddhe uddissa
pulinacetiyam katva pujam kareyyan"ti hatthatuttho iddhiya pulinathupam
@Footnote: 1 Si., i. aggamagguppattito 2 Si., i. vasam 3 Si. animittaeva
@4 Si. samagga nama 5 i. niyojento 6 i. loko
Suvannamayam mapetva suvannamayadihi tisahassamattehi 1- pupphehi devasikam pujam
karonto yavatayukam punnani katva aparihinajjhano kalam katva brahmaloke
nibbatto. Tatthapi yavatayukam thatva tato cuto tavatimse 2- nibbattitva aparaparam
devamanussesu samsaranto imasmim buddhuppade vesaliyam licchavirajakule
nibbattitva vasabhoti laddhanamo vayappatto bhagavato vesaligamane buddhanubhavam disva
patiladdhasaddho pabbajitva vipassanam patthapetva na cirasseva arahattam papuni.
Tena vuttam apadane 3- :-
"himavantassavidure samaggo 4- nama pabbato
assamo sukato mayham pannasala sumapita.
Narado nama namena jatilo uggatapano
catuddasasahassani sissa paricaranti mam.
Patisallinako santo evam cintesaham tada
mahajana mam pujenti 5- naham pujemi kincanam. 6-
Na me ovadako atthi vatta koci na vijjati
anacariyupajjhayo vane vasam upemaham.
Upasamano yamakam 7- garucittam upatthahe 8-
so me acariyo natthi vanavaso niratthako.
Ayagam me gavesiyam 9- garubhavaniyam tatha
savassayo vasissami na koci garahissati.
Uttanakula nadika supatittha manorama
samsuddhapulinakinna avidure mamassamam.
Nadim amarikam 10- nama upagantvanaham tada
sankaddhitvana 11- pulinam akam pulinacetiyam.
@Footnote: 1 i.,Ma. timsasahassamattehi 2 i. tavatimsesu 3 khu.apa. 33/88/132
@ pulinathupiyattherapadana (sya) 4 pali. yamako 5 cha.Ma. sabbo jano mam pujeti
@6 Si. kamcana 7 cha.Ma. yamaham 8 Si.upatthape 9 cha.Ma. gavesissam
@10 Si. apadikam, Ma. amarikam 11 cha.Ma. samvaddhayitva
Ye te ahesum sambuddha bhavantakarana muni
tesam etadiso thupo tam nimittam karomaham.
Karitva pulinam thupam sovannam mapayim aham.
Sonnakinkanipupphani sahasse tini pujayim.
Sayapatam namassami pitijato 1- katanjali
sammukha viya sambuddham vandim pulinacetiyam.
Yada kilesa jayanti vitakka gehanissita
sarami sukatam thupam paccavekkhami tavade.
Upanissaya viharim 2- satthavaham vinayakam
kilese samvareyyasi 3- na yuttam tava marisa.
Saha avajjite thupe garavam hoti me tada
kuvitakke vinodesim nago tuttattito yatha.
Evam viharamanam mam maccurajabhimaddatha
tattha kalankato santo brahmalokamagacchaham.
Yavatayum vasitvana tidive upapajjaham
asitikkhattum devindo devarajjamakarayim.
Satanam tinikkhattunca cakkavatti ahosaham.
Padesarajjam vipulam gananato asankhiyam.
Sonnakinkanipupphanam vipakam anubhomaham
bavisatisahassani 4- parivarenti mam bhave.
Thupassa paricinnatta rajojallam na limpati
gatte seda na muccanti suppabhaso bhavamaham.
Aho me sukato thupo suditthamarika nadi 5-
@Footnote: 1 cha.Ma. vedajato 2 cha.Ma. viharam 3 cha.Ma. samvaseyyasi
@4 cha.Ma. dhatisatasahassani 5 Si. parikhanadi
Thupam katvana pulinam pattomhi acalam padam.
Kusalam kattukamena jantuna saragahina
natthi khettam akhettam va patipattiva saraka. 1-
Yathapi balava poso annavam taritussaho 2-
parittam katthamadaya pakkhandeyya mahasaram.
Imaham kattham nissaya tarissami mahodadhim
ussahena viriyena tareyya udadhim naro.
Tatheva me katam kammam parittam thokakanca yam 3-
tam kammam upanissaya samsaram samatikkamim.
Pacchime bhave sampatte sukkamulena codito
savatthiyam pure 4- jato mahasale suaddhake.
Saddha 5- matapita mayham buddhassa saranam gata
ubho ditthasuta 6- ete anuvattanti sasanam.
Bodhipapatikam gayha sonnathupamakarayum
sayapatam namassanti sakyaputtassa sammukha.
Uposathamhi divase sonnathupam viniharum
buddhassa vannam kittenta tiyamam vitinamayum.
Sama 7- disvanaham thupam sarim pulinacetiyam
ekasane nisiditva arahattamapapunim.
Gavesamano tam dhiram dhammasenapatiddasam
agara nikkhamitvana pabbajim tassa santike.
Jatiya sattavassena arahattamapapunim
upasampadayi buddho gunamannaya cakkhuma.
@Footnote: 1 cha.Ma. sadhaka 2 cha.Ma. taritussahe 3 Si. tam 4 Si. kule
@5 Si. sabbe 6 cha.Ma. ditthapada 7 cha.Ma. saha
Darakeneva santena kiriyam nitthitam maya 1-
katam me karaniyajja sakyaputtassa sasane.
Sabbaverabhayatito sabbasangatigo isi
savako te mahavira sonnathupassidam phalam.
Kilesa jhapita mayham .pe. katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva dayakanuggaham karonto tehi upanite paccaye na
patikkhipati, yathaladdheyeva paribhunjati. Tam puthujjana "ayam kayadalhibahulo arakkhita-
citto"ti mannamana avamannanti. Thero tam aganentova viharati. Tassa pana
avidure annataro kuhakabhikkhu papiccho samano appiccho viya santuttho viya
attanam dassento lokam vancento viharati. Mahajano tam arahantam viya sambhaveti.
Athassa sakko devanamindo tam pavattim natva theram upasankamitva "bhante kim
nama kuhako karoti"ti pucchi. Thero papiccham garahanto:-
[139] "pubbe hanati attanam paccha hanati so pare
suhatam hanti attanam vitamseneva pakkhima.
[140] Na brahmano bahivanno antovanno hi brahmano
yasmim papani kammani sa ve kanho sujampati"ti
gathadvayamaha.
Tattha pubbe hanati attananti kuhakapuggalo attano kuhakavuttiya lokam
vancento papicchatadihi papadhammehi pathamameva attanam hanati, attano kusala-
kotthasam vinaseti. Paccha hanati so pareti so kuhako pathamam tava vuttanayena
attanam hantva paccha pare yehi "ayam bhikkhu pesalo ariyo"ti va sambhaventehi
kara kata, te hanati tesam karani attani katani amahapphalani katva
@Footnote: 1 Si. kariya nitthita maya
Paccayavinasanena vinaseti. Satipi kuhakassa ubhayahanane attahanane pana ayam visesoti
dassento aha suhatam hanti attananti. So kuhako attanam hananto suhatam
katva hanti vinaseti, yatha kim? vitamseneva pakkhimati, vitamsoti dipakasakuno,
tena. 1- Pakkhimati sakuniko. Yatha tena vitamsasakunena anne sakune vancetva
hananto attanam idha lokepi hanati vinnugarahasavajjasabhavadina 2-, samparayam pana
duggatiparikkilesena hanatiyeva, na pana te sakune paccha hantum 3- sakkoti, evam
kuhakopi kohannena lokam vancetva idha lokepi attanam hanati vippatisaravinnu-
garahadihi, paralokepi duggatiparikkilesehi, na pana te 4- paccayadayake apayadukkham
papeti. Apica kuhako dakkhinaya amahapphalabhavakaraneneva dayakam hanatiti vutto,
na nipphalabhavakaranena. 5- Vuttam hetam bhagavata "dussilassa manussabhutassa danam datva
sahassaguna dakkhina patikankhitabba"ti. 6- Tenaha "suhatam hanti attanan"ti.
Evam bahiraparimajjanamatte thita puggala suddha nama na honti, abbhantara-
suddhiyaeva pana suddha hontiti dassento "na brahmano"ti dutiyam gathamaha.
Tassattho:- iriyapathasanthapanadibahisampattimattena brahmano na hoti. Sampatti-
attho hi idha vannasaddo. Abbhantare pana siladisampattiya brahmano hoti
"bahitapapo brahmano"ti katva. Tasma "yasmim papani lamakani kammani
samvijjanti, ekamsena so kanho nihinapuggalo"ti sujampati devanaminda janahi.
Tam sutva sakko kuhakabhikkhum tajjetva "dhamme vattahi"ti ovaditva sakatthanameva
gato.
Vasabhattheragathavannana nitthita.
Paramatthadipaniya theragathasamvannanaya
pathamavaggavannana nitthita.
@Footnote: 1 Si. vitamsoti pakkhi, sakuno, tena 2 Ma. ...sarajja.... 3 Ma. paccahantum
@4 Si. parikilesehi pana te 5 i.,Ma. ...karaneneva
@6 Ma.upari. 14/379/324 dakkhinavibhangasatta
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 397-402.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=32&A=8847&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=32&A=8847&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=267
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5731
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5893
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5893
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]