อรรถกถาเล่มที่ ๔๑ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ชา.อ.๗ วีสติ-จตฺตาฬีส

                    สตฺติคุมฺพชาตกํ
     มิคลุทฺโท มหาราชาติ อิทํ สตฺถา มทฺทกุจฺฉิสฺมึ มิคทาเย
วิหรนฺโต เทวทตฺตํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
     เทวทตฺเตน หิ สิลาย ปวิทฺธาย ภควโต ปาเท สขลิกาย
ฆเฏ พลวเวทนา อุปฺปชฺชึสุ ฯ ตถาคตสฺส ทสฺสนตฺถาย พหู
ภิกฺขู สนฺนิปตึสุ ฯ อถ ภควา ปริสํ สนฺนิปติตํ ทิสฺวา ภิกฺขเว
อิทํ เสนาสนํ อติสมฺพาธํ สนฺนิปาโต มหา ภวิสฺสติ มญฺจ
สิวิกาย มทฺทกุจฺฉิยํ เนถาติ อาห ฯ ภิกฺขู ตถา กรึสุ ฯ ชีวโก
ตถาคตสฺส ปาทํ ผาสุกํ อกาสิ ฯ ภิกฺขู สตฺถุ สนฺติเก นิสินฺนาว
กถํ สมุฏฺาเปสุํ อาวุโส เทวทตฺโต สยํปิ ปาโป ปริสาปิสฺส
ปาปา อิติ โส ปาโป ปาปปริวาโรว วิหรตีติ ฯ สตฺถา กึ
กเถถ ภิกฺขเวติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว
อิทาเนว ปุพฺเพปิ เทวทตฺโต ปาโปว ปาปปริวาโรเยวาติ วตฺวา
อตีตํ อาหริ ฯ
     อตีเต อุตฺตรปญฺจาลนคเร ปญฺจาโล นาม ราชา รชฺชํ
กเรสิ ฯ ตทา มหาสตฺโต อรญฺายตเน เอกสฺมึ สานุปพฺพเต
สิมฺพลิวเน เอกสฺส สุวรญฺโ ปุตฺโต หุตฺวา นิพฺพตฺติ เทฺว
ภาตโร อเหสุํ ฯ ตสฺส ปน ปพฺพตสฺส อุปริวาเต โจรคามโก
อโหสิ ปญฺจนฺนํ โจรสตานํ นิวาโส อโธวาเต อสฺสโม ปญฺจนฺนํ
อิสิสตานํ นิวาโส ฯ เตสํ สุวโปตกานํ ปกฺขนิกฺขมนกาเล วาต-
มณฺฑลิกา อุทปาทิ ฯ ตาย ปหโต เอโก สุวโปตโก โจรคาเม
โจรานํ อาวุธนฺตเร ปติโต ฯ ตสฺส ตตฺถ ปติตตฺตา สตฺติคุมฺโพ-
เตฺววสฺส นามํ กรึสุ ฯ เอโก อสฺสเม พาลุกถเล ปุปฺผนฺตเร
ปติโต ฯ ตสฺส ตตฺถ ปติตตฺตา ปุปฺผโกเตฺววสฺส นามํ กรึสุ ฯ
สตฺติคุมฺโพ โจรานํ อนฺตเร วฑฺฒิโต ฯ ปุปฺผโก อิสีนํ อนฺตเร
วฑฺฒิโต ฯ อเถกทิวสํ ราชา สพฺพาลงฺการปฏิมณฺฑิโต รถวรํ
อภิรุหิตฺวา มหนฺเตน ปริวาเรน มิควธาย นครโต อวิทูเร สุปุปฺผิต-
สุผลิตรมณียํ อุปวนํ คนฺตฺวา ยสฺส ปสฺเสน มิโค ปลาโต
ตสฺเสว คีวาติ วตฺวา รถา โอรุยฺห ปฏิจฺฉาเทตฺวา ทินฺเน โกฏฺเก
ธนุํ อาทาย อฏฺาสิ ฯ ปุริเสหิ มิคานํ อุฏฺาปนตฺถาย วนคุมฺเพสุ
โปถิยมาเนสุ เอโก เอณิมิโค อุฏฺาย คมนมคฺคํ โอโลเกนฺโต
รญฺา ิตฏฺานสฺเสว วิวิตฺตํ ทิสฺวา ตทภิมุโข ปกฺขนฺทิตฺวา
ปลายิ ฯ อมจฺจา กสฺส ปสฺเสน มิโค ปลาโตติ ปุจฺฉนฺตา
รญฺโ ปสฺเสนาติ ตฺวา รญฺา สทฺธึ เกฬึ กรึสุ ฯ ราชา
อสฺมิมาเนน เตสํ เกฬึ อสหนฺโต อิทานิ ตํ มิคํ คณฺหิสฺสามีติ
รถํ อภิรุยฺห สีฆํ เปเสหีติ สารถึ อาณาเปตฺวา มิเคน คตมคฺคํ
ปฏิปชฺชิ ฯ รถํ เวเคน คจฺฉนฺตํ ปริสา อนุพนฺธิตุํ นาสกฺขึสุ ฯ
ราชา สารถิทุติโย ยาว มชฺฌนฺติกา คนฺตฺวา มิคํ อทิสฺวา นิวตฺ-
ตนฺโต ตสฺส โจรคามกสฺส สนฺติเก รมณียํ กนฺทรํ ทิสฺวา รถา
โอรุยฺห นหาตฺวา จ ปิวิตฺวา จ ปจฺจุตฺตริ ฯ อถสฺส สารถี
รถโต อุตฺตรตฺถรณํ โอตาเรตฺวา สยนํปิ รุกฺขจฺฉายาย ปญฺเปสิ ฯ
โส ตตฺถ นิปชฺชิ ฯ สารถีปิ ตสฺส ปาเท สมฺพาหนฺโต นิสีทิ ฯ
ราชา อนฺตรนฺตรา นิทฺทายติ เจว ปพุชฺฌติ จ ฯ โจรคามวาสิโน
โจราปิ รญฺโ อารกฺขณตฺถาย อรญฺเมว ปวิสึสุ ฯ โจรคามเก
สตฺติคุมฺโพ เจว ภตฺตรนฺธโก ปติโกลุมฺโพ นาเมโก ปุริโส จาติ
เทฺวว โอหิยึสุ ฯ ตสฺมึ ขเณ สตฺติคุมฺโพ คามโต นิกฺขมิตฺวา
ราชานํ ทิสฺวา อิมํ นิทฺทายมานํ มาเรตฺวา อาภรณานิ คเหสฺสามีติ
จินฺเตตฺวา ปติโกลุมฺพกสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา ตํ การณํ อาโรเจสิ ฯ
     ตมตฺถํ ปกาเสนฺโต สตฺถา ปญฺจ คาถา อภาสิ
        มิคลุทฺโท มหาราชา    ปญฺจาลานํ รเถสโภ
        นิกฺขนฺโต สห เสนาย   โอคโณ วนมาคโต ฯ
        ตตฺถทฺทสา อรญฺสฺมึ    ตกฺการานํ กุฏีกตํ
        ตสฺสา กุฏิยา นิกฺขมฺม   สุโว ลุทฺทานิ ภาสติ ฯ
        สมฺปนฺนพาหโน โปโส   ยุวา สมฺมฏฺกุณฺฑลี
        โสภติ โลหิตุณฺหีโส     ทิวา สุริโยว ภาสติ ฯ
        มชฺฌนฺติเก สมฺปติเก    สุตฺโต ราชา สสารถิ
        หนฺทสฺสาภรณํ สพฺพํ     คณฺหาม สหสา มยํ ฯ
        นิสฺสิเวปิ รโหทานิ     สุตฺโต ราชา สสารถิ
                อาทาย วตฺถํ มณิกุณฺฑลญฺจ
                หนฺตฺวาน สาขาหิ อวตฺถรามาติ ฯ
     ตตฺถ มิคลุทฺโทติ มิคลุทฺโท วิย มิคานํ คเวสนโต มิคลุทฺโทติ
วุตฺโต ฯ โอคโณติ คณา โอหีโน ปริหีโน หุตฺวา ฯ ตกฺการานํ
กุฏีกตนฺติ โส ราชา ตตฺถ อรญฺเ โจรานํ วสนตฺถาย กตํ
คามกํ อทฺทส ฯ ตสฺสาติ ตโต โจรกุฏิโต ฯ ลุทฺทานิ ภาสตีติ
ปติโกลุมฺเพน สทฺธึ ทารุณานิ วจนานิ กเถสิ ฯ สมฺปนฺนพาหโนติ
สมฺปนฺนอสฺสพาหโน ฯ โลหิตุณฺหีโสติ รตฺเตน อุณฺหีสปเฏน สมนฺนา-
คโต ฯ สมฺปติเกติ สมฺปติ อิทานิ เอวรูเป ิตมชฺฌนฺติเก
กาเลติ อตฺโถ ฯ สหสาติ สหเสน ปสยฺหาการํ กตฺวา คณฺหามาติ
วทติ ฯ นิสฺสิเวปิ รโหทานีติ นิสฺสิเวปิ อิทานิ รโห อิทํ วทติ
ยถา นิสฺสิเว อฑฺฒรตฺติกสมเย มนุสฺสา กีฬนฺตา สยนฺติ รโห
โหติ อิทานิ เอวรูเป ิตมชฺฌนฺติเกปิ กาเล ตเถวาติ ฯ หนฺตฺวา-
นาติ ราชานํ มาเรตฺวา วตฺถาภรณานิสฺส คเหตฺวา อถ นํ ปาเท
คเหตฺวา กฑฺฒิตฺวา เอกมนฺเต สาขาหิ ปฏิจฺฉาเทมาติ ฯ
     อิติ โส เวเคน สกึ นิกฺขมิตฺวา สกึ ปติโกลุมฺพสฺส สนฺติกํ
คจฺฉติ ฯ โส ตสฺส วจนํ สุตฺวา นิกฺขมิตฺวา โอโลเกนฺโต ราชภาวํ
ตฺวา ภีโต คาถมาห
        กินฺนุ อุมฺมตฺตรูโปว    สตฺติคุมฺพ ปภาสสิ
        ทุราสทา หิ ราชาโน  อคฺคิ ปชฺชลิโต ยถาติ ฯ
     อถ นํ สุโว คาถาย อชฺฌภาสิ
        อถ ตฺวํ ปติโกลุมฺพ    มตฺโต ถูลานิ คชฺชสิ
        มาตรา มยฺห นคฺคาย  กึ นุ ตฺวํ วิชิคุจฺฉเสติ ฯ
     ตตฺถ อถ ตฺวนฺติ นนุ ตฺวํ ฯ มตฺโตติ โจรานํ อุจฺฉิฏฺสุรํ
ลภิตฺวา ตาย มตฺโต หุตฺวา ปุพฺเพ มหาคชฺชิตานิ ตชฺชสิ ฯ
มาตราติ โจรเชฏฺกสฺส ภริยํ สนฺธายาห ฯ สา กิร ตทา สาขาภงฺคํ
นิวาเสตฺวา จรติ ฯ วิชิคุจฺฉเสติ มม มาตริ นคฺคาย กึ นุ ตฺวํ
อิทานิ โจรกมฺมํ ชิคุจฺฉสิ กาตุํ น อิจฺฉสีติ ฯ
     ราชา ปพุชฺฌิตฺวา ตสฺส เตน สทฺธึ มนุสฺสภาสาย กเถนฺตสฺส
วจนํ สุตฺวา สปฺปฏิภยํ อิทํ านนฺติ สารถึ อุฏฺาเปนฺโต คาถมาห
        อุฏฺเหิ สมฺม ตรมาโน    รถํ โยเชหิ สารถิ
        สกุโณ เม น รุจฺจติ      อญฺ คจฺฉาม อสฺสมนฺติ ฯ
     โสปิ สีฆํ อุฏฺหิตฺวา รถํ โยเชตฺวา คาถมาห
        ยุตฺโต รโถ มหาราช     ยุตฺโต จ พลวาหโน
        อธิติฏฺ มหาราช        อญฺ คจฺฉาม อสฺสมนฺติ ฯ
     ตตฺถ พลวาหโนติ พลววาหโน มหาถามอสฺสสมฺปนฺโนติ อตฺโถ ฯ
อธิติฏฺาติ อภิรุห ฯ
     อภิรุฬฺหมตฺเตเยว ตสฺมึ สินฺธวา วาตเวเคน ปกฺขนฺทึสุ ฯ
สตฺติคุมฺโพ รถํ คจฺฉนฺตํ ทิสฺวา สมฺภมปฺปตฺโต เทฺว คาถา อภาสิ
        โกนุเมว คตา สพฺเพ     เย อสฺมึ ปริจารกา
        เอส คจฺฉติ ปญฺจาโล     มุตฺโต เตสํ อทสฺสนา ฯ
        โกทณฺฑกานิ คณฺหถ       สตฺติโย โตมรานิ จ
        เอส คจฺฉติ ปญฺจาโล     มา โว มุญฺจิตฺถ ชีวิตนฺติ ฯ
     ตตฺถ โกนุเมติ กุหึ นุ อิเม ฯ อสฺมินฺติ อิมสฺมึ อสฺสเม ฯ
ปริจารกาติ โจรา ฯ อทสฺสนาติ เอเตสํ โจรานํ อทสฺสเนน มุตฺโต ฯ
เอส คจฺฉตีติ เอเตสํ หตฺถโต มุตฺโต หุตฺวา เอส อทสฺสนํ
คจฺฉตีติ อตฺโถ ฯ โกทณฺฑกานีติ ธนู ฯ ชีวิตนฺติ ตุมฺหากํ
ชีวนฺตานํ มา มุญฺจิตฺถ อาวุธหตฺถา ธาวิตฺวา คณฺหถ นนฺติ ฯ
     เอวํ ตสฺส วิรวิตฺวา อปราปรํ วิธาวนฺตสฺเสว ราชา อิสีนํ
อสฺสมํ ปตฺโต ฯ ตสฺมึ ขเณ อิสโย ผลาผลตฺถาย คตา ฯ เอโก
ปุปฺผกสุโวว อสฺสมปเท โหติ ฯ โส ราชานํ ทิสฺวา ปจฺจุคฺคมนํ
กตฺวา ปฏิสนฺถารมกาสิ ฯ
     ตมตฺถํ ปกาเสนฺโต สตฺถา จตสฺโส คาถา อภาสิ
        อถาปโร ปฏินนฺทิตฺถ    สุโว โลหิตตุณฺฑโก
        สฺวาคตนฺเต มหาราช   อโถ เต อทุราคตํ
        อิสฺสโรสิ อนุปฺปตฺโต    ยํ อิธตฺถิ ปเวทย ฯ
        ติณฺฑุกานิ ปิยาลานิ     มธุเก กาสมาริโย
        ผลานิ ขุทฺทกปฺปานิ     ภุญฺช ราช วรํ วรํ ฯ
        อิทํปิ ปานิยํ สีตํ       อาภตํ คิริคพฺภรา
        ตโต ปิว มหาราช     สเจ ตฺวํ อภิกงฺขสิ ฯ
        อรญฺ อุญฺฉาย คตา    เย อสฺมึ ปริจารกา
        สยํ อุฏฺาย คณฺหโวฺห   หตฺถา เม นตฺถิ ทาตเวติ ฯ
     ตตฺถ ปฏินนฺทิตฺถาติ ราชานํ ทิสฺวาว ตุสฺสิ ฯ โลหิตตุณฺฑโกติ
รตฺตตุณฺฑโก โสภคฺคปฺปตฺโต ฯ มธุเกติ มธุกผลานิ ฯ
กาสมาริโยติ เอวํนามกานิ ผลานิ การผลานิ วา ฯ ตโต ปิวาติ
ตโต ปานียมาฬกโต คเหตฺวา ปานียํ ปิว ฯ เย อสฺมึ ปริจารกาติ
มหาราช เย อิมสฺมึ อสฺสเม วิจรณกา อิสโย เต อรญฺ
อุญฺฉาย คตา ฯ คณฺหโวฺหติ ผลาผลานิ คณฺหถ ฯ ทาตเวติ ทาตุํ ฯ
     ราชา ตสฺส ปฏิสนฺถาเร ปสีทิตฺวา ถุตึ กโรนฺโต คาถาทฺวยมาห
        ภทฺทโก วตายํ ปกฺขี     ทิโช ปรมธมฺมิโก
        อเถโส อิตโร ปกฺขี     สุโว ลุทฺทานิ ภาสติ ฯ
        เอตํ หนถ พนฺธถ       มา โว มุญฺจิตฺถ ชีวิตํ
        อิจฺเจวํ วิลปนฺตสฺส      โสตฺถี ปตฺโตสฺมิ อสฺสมนฺติ ฯ
     ตตฺถ อิตโรติ โจรกุฏิยํ สุวโก ฯ อิจฺเจวนฺติ อหํ ปน ตสฺส
เอวํ วิลปนฺตสฺส อิมํ อสฺสมํ โสตฺถินา ปตฺโตติ ฯ
     รญฺโ กถํ สุตฺวา ปุปฺผโก เทฺว คาถา อภาสิ
        ภาตโรสฺมา มหาราช    โสทริยา เอกมาตุกา
        เอกรุกฺขสฺมึ สํวฑฺฒา     นานาเขตฺตํ คตา อุโภ ฯ
        สตฺติคุมฺโพ จ โจรานํ    อหญฺจ อิสินํ อิธ
        อสตํ โส สตํ อหํ       เตน ธมฺเมน โน วินาติ ฯ
     ตตฺถ ภาตโรสฺมาติ มหาราช โส จาหญฺจ อุโภ ภาตโร
โหม ฯ โจรานนฺติ โส โจรานํ สนฺติเก สํวฑฺโฒ อหํ อิสีนํ
สนฺติเก ฯ อสตํ โส สตํ อหนฺติ โส อสาธูนํ ทุสฺสีลานํ สนฺติกํ
อุปคโต อหํ สาธูนํ สีลวนฺตานํ เตน ธมฺเมน โน วินาติ
มหาราช ตญฺจ สตฺติคุมฺพํ โจรา โจรธมฺเมน เจว โจรกิริยาย จ
วิเนสุํ มํ อิสโย อิสิธมฺเมน อิสิสีลาจาเรน ตสฺมา โสปิ เตน
โจรธมฺเมน โน วินา โหติ อหํ หิ อิสิธมฺเมน โน วินา โหมีติ ฯ
     อิทานิ ตํ ธมฺมํ วิภเชนฺโต คาถาทฺวยมาห
        ยตฺถ วโธ จ พนฺโธ จ   นิกตี วญฺจนานิ จ
        อาโลปา สหสาการา    ตานิ โส ตตฺถ สิกฺขติ ฯ
        อิธ สจฺจญฺจ ธมฺโม จ    อหึสา สํยโม ทโม
        อาสนูทกทายีนํ         องฺเก วฑฺโฒสฺมิ ภารตาติ ฯ
     ตตฺถ นิกตีติ ปฏิรูปเกน วญฺจนานิ ฯ วญฺจนานีติ อุชุกวญฺจนาเนว ฯ
อาโลปาติ ทิวา คามฆาตา ฯ สหสาการาติ เคหํ
ปวิสิตฺวา มรเณน ตชฺเชตฺวา สาหสิกกมฺมกรณานิ จ ฯ สจฺจนฺติ
สภาโว ฯ ธมฺโมติ สุจริตธมฺโม ฯ อหึสาติ เมตฺตาปุพฺพภาโค ฯ
สํยโมติ สีลสํยโม ฯ ทโมติ อินฺทฺริยทมนํ ฯ อาสนูทกทายีนนฺติ
อพฺภาคตานํ ชนานํ อาสนญฺจ อุทกทานญฺจ ทานสีลานํ ฯ ภารตาติ
ราชานํ อาลปติ ฯ
     อิทานิ รญฺโ ธมฺมํ เทเสนฺโต อิมา คาถา อภาสิ
        ยํ ยํ หิ ราช ภชติ     สนฺตํ วา ยทิ วา อสํ
        สีลวนฺตํ วิสีลํ วา      วสํ ตสฺเสว คจฺฉติ ฯ
        ยาทิสํ กุรุเต มิตฺตํ     ยาทิสญฺจูปเสวติ
        โสปิ ตาทิสโก โหติ    สหวาโส หิ ตาทิโส ฯ
        เสวมาโน เสวมานํ    สมฺผุฏฺโ สมฺผุสํ ปรํ
        สโร ทุฏฺโ กลาปํว    อลิตฺตมุปลิมฺปติ ฯ
        อุปลิมฺปภยา ธีโร      เนว ปาปสขา สิยา
        ปูติมจฺฉํ กุสคฺเคน      โย นโร อุปนยฺหติ
        กุสาปิ ปูตี วายนฺติ     เอวํ พาลูปเสวนา ฯ
        ตครญฺจ ปลาเสน      โย นโร อุปนยฺหติ
        ปตฺตาปิ สุรภี วายนฺติ   เอวํ ธีรูปเสวนา ฯ
        ตสฺมา ปตฺตปูฏสฺเสว    ตฺวา สมฺปากมตฺตโน
        อสนฺเตนูปเสเวยฺย     สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโต
        อสนฺโต นิรยํ เนนฺติ    สนฺโต ปาเปนฺติ สุคฺคตินฺติ ฯ
     ตตฺถ สนฺตํ วา ยทิ วา อสนฺติ สปฺปุริสํ วา อสปฺปุริสํ
วา ฯ เสวมาโน เสวมานนฺติ เสวมาโน อาจริโย เสวมานํ
อนฺเตวาสิกํ ฯ สมฺผุฏฺโติ อนฺเตวาสินา สมฺผุฏฺโ อาจริโย ฯ สมฺผุสํ
ปรนฺติ ปรํ อาจริยํ ผุสนฺโต อนฺเตวาสี ฯ อลิตฺตนฺติ ตํ อนฺเตวาสิกํ
ปาปธมฺเมน อลิตฺตํ โส อาจริโย วิสทุฏฺโ สโร เสสํ สรกลาปํ
วิย ลิมฺปติ ฯ เอวํ พาลูปเสวนาติ พาลูปเสวี หิ ปูติมจฺฉํ
อุปนยฺหนกุสคฺคํ วิย โหติ ปาปกมฺมํ อกโรนฺโตปิ อวณฺณํ อกิตฺตึ
ลภติ ฯ ธีรูปเสวนาติ ธีรูปเสวี ปุคฺคโล ตคราทิคนฺธชาติปลิเวนปตฺตํ
วิย โหติ ปณฺฑิโต ภวิตุํ อสกฺโกนฺโตปิ กลฺยาณมิตฺตเสวีติ
คุณกิตฺตึ ลภติ ฯ ปตฺตปูฏสฺเสวาติ ทุคฺคนฺธสุคนฺธปลิเวนปณฺณสฺเสว ฯ
สมฺปากมตฺตโนติ กลฺยาณมิตฺตสํสคฺควเสน อตฺตโน
ปริปากํ ปริปากาณภาวํ ตฺวาติ อตฺโถ ฯ ปาเปนฺติ สุคฺคตินฺติ
สนฺโต สมฺมาทิฏฺิกา อตฺตานํ นิสฺสิเต สตฺเต สคฺคเมว ปาเปนฺตีติ
เทสนํ ยถานุสนฺธิเมว ปาเปสิ ฯ
     ราชา ตสฺส ธมฺมกถาย ปสีทติ ฯ อิสิคโณปิ อาคโต ฯ
ราชา อิสโย วนฺทิตฺวา ภนฺเต มํ อนุกมฺปมานา มม วสนฏฺาเน
วสถาติ วตฺวา เตสํ ปฏิญฺ คเหตฺวา นครํ คนฺตฺวา สุวานํ อภยํ
อทาสิ ฯ อิสโยปิ ตตฺถ อคมํสุ ฯ ราชา อิสิคณํ อุยฺยาเน
วสาเปนฺโต ยาวชีวํ อุปฏฺหิตฺวา สคฺคปูรํ ปูเรสิ ฯ อถสฺส ปุตฺโตปิ
ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา อิสิคณํ ปฏิชคฺคิเยว ฯ ตสฺมึ กุลปริวตฺเต
สตฺต ราชาโน อิสิคณสฺส ทานํ ปวตฺตยึสุ ฯ มหาสตฺโต อรญฺเเยว
วสนฺโต ยถากมฺมํ คโต ฯ
     สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา เอวํ ภิกฺขเว ปุพฺเพปิ
เทวทตฺโต ปาโป ปาปปริวาโรเยวาติ วตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ
ตทา สตฺติคุมฺโพ เทวทตฺโต อโหสิ โจรา เทวทตฺตปริสา ราชา
อานนฺโท อิสิคณา พุทฺธปริสา ปุปฺผกสุโว ปน อหเมวาติ ฯ
                   สตฺติคุมฺพชาตกํ นิฏฺิตํ ฯ
                        สตฺตมํ ฯ
                      ----------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๔๑ หน้า ๗๗-๘๖.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=41&A=1568&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=41&A=1568&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=2142
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=8466
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=8936
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=8936
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27