อรรถกถาเล่มที่ ๑๕ ภาษาบาลีอักษรไทย
 องฺ.อ. (มโนรถ.๒)

      สโต สมฺปชาโนติ สติยา เจว สมฺปชญฺเน จ สมนฺนาคโต. กถํ ปเนส
นิทฺทายนฺโต สโต สมฺปชาโน นาม โหตีติ? ปุริมปฺปวตฺติวเสน. อยํ หิ จงฺกเม
จงฺกมนฺโต นิทฺทาย โอกฺกมนภาวํ ตฺวา ปวตฺตมานํ กมฺมฏฺานํ เปตฺวา มญฺเจ
วา ผลเก วา นิปนฺโน นิทฺทํ อุปคนฺตฺวา ปุน ปพุชฺฌมาโน กมฺมฏฺานํ ิตฏฺาเน
คณฺหนฺโตเยว ปพุชฺฌติ. ตสฺมา นิทฺทายนฺโตปิ สโต สมฺปชาโน นาม โหติ. อยํ
ตาว มูลกมฺมฏฺาเน นโย. ๑- ปริคฺคหกมฺมฏฺานวเสนาปิ ปเนส สโต สมฺปชาโน
นาม โหติ. กถํ? อยํ หิ จงฺกมนฺโต นิทฺทาย โอกฺกมนภาวํ ตฺวา ปาสาณผลเก
วา มญฺเจ วา ทกฺขิเณน ปสฺเสน นิปชฺชิตฺวา ปจฺจเวกฺขติ "อเจตโน กาโย
อเจตเน มญฺเจ ปติฏฺิโต, อเจตโน มญฺโจ อเจตนาย ปวิยา, อเจตนา ปวี
อเจตเน อุทเก, อเจตนํ อุทกํ อเจตเน วาเต, อเจตโน วาโต อเจตเน อากาเส
ปติฏฺิโต. ตตฺถ อากาสํปิ `อหํ วาตํ อุกฺขิปิตฺวา ๒- ิตนฺ'ติ น ชานาติ,
วาโตปิ `อหํ อากาเส ปติฏฺิโต'ติ น ชานาติ. ตถา วาโต น ชานาติ `อหํ
อุทกํ อุกฺขิปิตฺวา ิโต'ติ ฯเปฯ มญฺโจ น ชานาติ `อหํ กายํ อุกฺขิปิตฺวา ิโต'ติ,
กาโย น ชานาติ `อหํ มญฺเจ ปติฏฺิโต'ติ. น หิ เตสํ อญฺมญฺ อาโภโค
วา สมนฺนาหาโร วา มนสิกาโร วา เจตนา วา ปฏฺนา วา อตฺถี"ติ ตสฺส
เอวํ ปจฺจเวกฺขโต ตํ ปจฺจเวกฺขณจิตฺตํ ภวงฺคํ โอตรติ. เอวํ นิทฺทายนฺโตปิ สโต
สมฺปชาโน นาม โหตีติ.
      อุฏฺานสญฺ มนสิกริตฺวาติ "เอตฺตกํ านํ คเต จนฺเท วา ตารกาย วา
อุฏฺหิสฺสามี"ติ อุฏฺานกาลปริจฺเฉทิกํ สญฺ มนสิกริตฺวา, จิตฺเต เปตฺวาติ
อตฺโถ. เอวํ กตฺวา สยิโต หิ ยถาปริจฺฉินฺเนเยว กาเล อุฏฺหติ.
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม.,อิ. นโยว        ๒ สี.,อิ. อุจฺจลิตฺวา. เอวมุปริปิ

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๑๕ หน้า ๙๔.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=15&A=2096&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=15&A=2096&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=20&i=455
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=20&A=2982
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=20&A=2922
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=20&A=2922
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๐
http://84000.org/tipitaka/read/?index_20