อรรถกถาเล่มที่ ๑๒ ภาษาบาลีอักษรไทย
 สํ.อ. (สารตฺถ.๒)

                        ๕. มหารุกฺขสุตฺตวณฺณนา
    [๕๕] ปญฺจเม วุทฺธํ ๑- โอชํ อภิหรนฺตีติ ปฐวีรสญฺจ อาโปรสญฺจ อุปริ
อาโรเปนฺติ. โอชาย อาโรปิตตฺตา หตฺถสตุพฺเพธสฺส รุกฺขสฺส องฺกุรคฺเคสุ
พินฺทูนิ ๒- วิย หุตฺวา สิเนโห ติฏฺฐติ. อิทํ ปเนตฺถ โอปมฺมสํสนฺทนํ:- มหารุกฺโข
วิย หิ เตภูมิกวฏฺฏํ, มูลานิ วิย อายตนานิ, มูเลหิ โอชาย อาโรหนํ วิย ฉหิ
ทฺวาเรหิ กมฺมาโรหนํ, โอชาย อภิรุฬฺหตฺตา มหารุกฺขสฺส ยาวกปฺปฏฺฐานํ ๓- วิย
วฏฺฏนิสฺสิตพาลปุถุชฺชนสฺส ฉหิ ทฺวาเรหิ กมฺมํ อายูหนฺตสฺส อปราปรํ วฏฺฏสฺส
วฑฺฒนวเสน ทีฆรตฺตํ ฐานํ.
    กุทฺทาลปิฏกนฺติ กุทฺทาลญฺเจว ปจฺฉิภาชนญฺจ. ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺเทยฺยาติ
ขุทฺทกมหนฺตานิ ขณฺฑาขณฺฑานิ กโรนฺโต ฉินฺเทยฺย. อิทํ ปเนตฺถ โอปมฺมสํสนฺทนํ:-
อิธาปิ หิ มหารุกฺโข วิย เตภูมิกวฏฺฏํ, รุกฺขํ นาเสตุกาโม ปุริโส วิย โยคาวจโร,
กุทฺทาโล วิย ญาณํ, ปจฺฉิ วิย สมาธิ, รุกฺขจฺเฉทนผรสุ วิย ญาณํ, รุกฺขสฺส มูเล
ฉินฺนกาโล วิย โยคิโน อาจริยสนฺติเก กมฺมฏฺฐานํ อุคฺคเหตฺวา ๔- มนสิกโรนฺตสฺส
ปญฺญา, ขณฺฑาขณฺฑิกฉินฺทนกาโล วิย สงฺเขปโต จตุนฺนํ มหาภูตานํ มนสิการกาโล, ๕-
ผาลนํ วิย เทฺวจตฺตาฬีสาย โกฏฺฐาเสสุ วิตฺถารมนสิกาโร, สกลิกํ สกลิกํ กรณกาโล
วิย อุปาทารูปสฺส เจว รูปกฺขนฺธารมฺมณสฺสปิ ๖- วิญฺญาณสฺส จาติ อิเมสํ วเสน
นามรูปปริคฺคโห, มูลานํ อุทฺธรณํ ๗- วิย ตสฺเสว นามรูปสฺส ปจฺจยปริเยสนํ,
วาตาตเป วิโสเสตฺวา อคฺคินา ฑหนกาโล วิย อนุปุพฺเพน วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา
อญฺญตรสปฺปายํ ลภิตฺวา กมฺมฏฺฐาเน วิภูเต อุปฏฺฐหมาเน เอกปลฺลงฺเก นิสินฺนสฺส
สมณธมฺมํ กโรนฺตสฺส อคฺคผลปตฺติ, มสิกรณํ วิย อรหตฺตปฺปตฺตทิวเสเยว
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม.,อิ. อุทฺธํ       ๒ ฉ.ม. พินฺทุพินฺทูนิ  ๓ สี.,อิ. ยาวตกํ ฐานํ
@๔ ฉ.ม.,อิ. คเหตฺวา         ๕ ฉ.ม.,อิ. มนสิกาโร
@๖ ฉ.ม.,อิ. ปิ-สทฺโท น ทิสฺสติ  ๗ ฉ.ม.,อิ. อุปจฺเฉทนํ
อปรินิพฺพายนฺตสฺส ยาวตายุกํ ฐิตกาโล, มหาวาเต โอผุนนํ นทิยา ปวาหนํ
วิย จ อุปาทินฺนกกฺขนฺธเภเทน อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพุตสฺส
วฏฺฏวูปสโม เวทิตพฺโพ. ปญฺจมํ.

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๑๒ หน้า ๙๖-๙๗.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=12&A=2124&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=12&A=2124&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=16&i=206
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=16&A=2353
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=16&A=2126
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=16&A=2126
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๖
http://84000.org/tipitaka/read/?index_16