บาลีอรรถกถาเล่มที่ ๑๑

หน้าที่ ๒๑๖.

สุวณฺณกฏจฺฉุํ คเหตฺวา ภตฺตคฺเค พฺราหฺมเณ ปริวิสมานา เตหิ สทฺธึ เอกปนฺติยํ นิสินฺนสฺส ตสฺส พฺราหฺมณสฺส ภตฺตํ อุปสํหรนฺตี ทุนฺนิกฺขิตฺเต ทารุภณฺเฑ ปกฺขลิ. ปกฺขลนฆฏนาย ทุกฺขา เวทนา อุปฺปชฺชิ. ตสฺมึ สมเย ทสพลํ สริ. สติสมฺปนฺนตาย ปน ปายาสจาฏึ ^๑- อฉฑฺเฑตฺวา สณิกํ โอตาเรตฺวา ภูมิยํ สณฺฐเปตฺวา ปญฺจนฺนํ พฺราหฺมณสตานํ มชฺเฌ สิรสิ อญฺชลึ ฐเปตฺวา เยน เวฬุวนํ, เตนญฺชลิมฺปณาเมตฺวา อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ. ตสฺมึ จ สมเย เตสุ พฺราหฺมเณสุ เกจิ ภุตฺตา ^๒- โหนฺติ, เกจิ ภุญฺชมานา, เกจิ หตฺเถ โอตาริตมตฺตา, เกสญฺจิ โภชนํ ปุรโต ฐปิตมตฺตํ โหติ. เต ตํ สทฺทํ สุตฺวาว สิเนรุมตฺเตน มุคฺคเรน สีเส ปหตา วิย กณฺเณสุ สูเลน วิทฺธา วิย ทุกฺขโทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยมานา "อิมินา อญฺญลทฺธิเกน มยํ ฆรํ ปเวสิตา"ติ กุชฺฌิตฺวา หตฺเถ ปิณฺฑํ ฉฑฺเฑตฺวา มุเขน คหิตํ นุฏฺฐหิตฺวา ^๓- ธนุํ ทิสฺวา กากา วิย พฺราหฺมณํ อกฺโกสมานา ทิสาวิทิสา ปกฺกมึสุ. พฺราหฺมโณ เอวํ ภิชฺชิตฺวา คจฺฉนฺเต พฺราหฺมเณ ทิสฺวา พฺราหฺมณึ สีสโต ปฏฺฐาย โอโลเกตฺวา "อิทเมว ภยํ สมฺปสฺสมานา มยํ หิยฺโย ปฏฺฐาย โภตึ ยาจนฺตา น ลภิมฺหา"ติ นานปฺปกาเรหิ พฺราหฺมณึ อกฺโกสิตฺวา เอตํ "เอวเมว ปนา"ติอาทิวจนํ อโวจ. อุปสงฺกมีติ "สมโณ โคตโม คามนิคมรฏฺฐปูชิโต, น สกฺกา คนฺตฺวา ยํ วา ตํ วา วตฺวา สนฺตชฺเชตุํ, เอกเมว นํ ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสามี"ติ คจฺฉนฺโตว "กึสุ ฆตฺวา"ติ ^๔- คาถํ อภิสงฺขริตฺวา "สเจ `อสุกสฺส นาม วธํ โรเจมี'ติ วกฺขติ, อถ นํ `เย ตุยฺหํ น รุจฺจนฺติ, เต มาเรตุกาโมสิ, โลกวธาย อุปฺปนฺโน, กึ ตุยฺหํ สมณภาเวนา'ติ นิคฺคณฺหิสฺสามิ. สเจ `น กสฺสจิ วธํ โรเจมี'ติ วกฺขติ, อถ นํ `ตุวํ ราคาทีนํปิ วธํ น อิจฺฉสิ, กสฺมา สมโณ หุตฺวา อาหิณฺฑสี"ติ นิคฺคณฺหิสฺสามิ. อิติ อิมํ อุภโตโกฏิกํ ปญฺหํ สมโณ โคตโม เนว คิลิตุํ น อุคฺคิลิตุํ สกฺขิสฺสตี"ติ จินฺเตตฺวา อุปสงฺกมิ. สมฺโมทีติ อตฺตโน ปณฺฑิตตาย กุทฺธภาวํ อทสฺเสตฺวา มธุรกถํ กเถนฺโต สมฺโมทิ. ปโญฺห เทวตาสํยุตฺเต กถิโต. เสสํปิ เหฏฺฐา วิตฺถาริตเมวาติ. ปฐมํ. @เชิงอรรถ: ^๑ ปายาสปาตึ ^๒ สี. ภุตฺตาวิโน @^๓ ฉ.ม. นิฏฺฐุภิตฺวา, สี. นุฏฺฐุภิตฺวา, อิ. นุฏฐุมฺภิตฺวา ^๔ ฉ.ม. เฉตฺวาติ

อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๑๑ หน้า ๒๑๖. http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=11&A=5605&modeTY=2&pagebreak=1 The Pali Atthakatha in Roman :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=11&A=5605&modeTY=2&pagebreak=1 อ่านอรรถกถาแปลไทย :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=15&i=626 เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :- http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=15&A=5136 พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=15&A=4575 The Pali Tipitaka in Roman Character :- http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=15&A=4575 สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๕ http://84000.org/tipitaka/read/?index_15