อรรถกถาเล่มที่ ๕๕ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ปญฺจ.อ. (ปรมตฺถที.)

     ตตฺถ ธมฺมโตติ:- อิเมสุ หิ ปจฺจเยสุ เหตุปจฺจโย ตาว นามรูปธมฺเมสุ
นามธมฺเมกเทโส. อารมฺมณปจฺจโย สทฺธึ ปญฺตฺติยา จ อภาเวน สพฺเพปิ
นามรูปธมฺมา. อธิปติปจฺจเย สหชาตาธิปติ นามธมฺเมกเทโส. ตถา กมฺมฌาน-
มคฺคปจฺจยา. อารมฺมณาธิปติ สพฺเพปิ ครุกาตพฺพา อารมฺมณธมฺมา. อนนฺตรสมนนฺตร-
ปจฺฉาชาตาเสวนวิปากสมฺปยุตฺตนตฺถิวิคตปจฺจยา นามธมฺมาว. นิพฺพานสฺส
อสงฺคหิตตฺตา นามธมฺเมกเทโสติปิ วตฺตุํ วฏฺฏติ. ปุเรชาตปจฺจโย รูเปกเทโส. เสสา
ยถาลาภวเสน นามรูปธมฺมาติ เอวํ ตาเวตฺถ ธมฺมโต วิญฺาตพฺโพ วินิจฺฉโย.
     กาลโตติ:-
            ปจฺจุปฺปนฺนาว โหนฺเตตฺถ      ปจฺจยา ทส ปญฺจ จ
            อตีตาเอว ปญฺเจโก         เต กาเล เทฺวปิ นิสฺสิโต
            ตโย ติกาลิกา เจว         วิมุตฺตา จาปิ กาลโตติ.
     เอเตสุ หิ เหตุปจฺจโย สหชาตอญฺมญฺนิสฺสยปุเรชาตปจฺฉาชาตวิปาก-
อาหารอินฺทฺริยฌานมคฺคสมฺปยุตฺตวิปฺปยุตฺตอตฺถิอวิคตปจฺจโยติ อิเม ปณฺณรส ปจฺจยา
ปจฺจุปฺปนฺนธมฺมาว โหนฺติ. อนนฺตรปจฺจโย สมนนฺตราเสวนนตฺถิวิคตปจฺจโยติ
อิเม ปญฺจ อตีตาเยว โหนฺติ. เอโก ปน กมฺมปจฺจโยว ๑- เต ปจฺจุปฺปนฺนาตีเต
เทฺวปิ กาเล นิสฺสิโต โหติ. เสสา อารมฺมณปจฺจโย อธิปติปจฺจโย อุปนิสฺสย-
ปจฺจโยติ อิเม ตโย ปจฺจยา เตกาลิกาปิ โหนฺติ, อิเม ตโย ๒- ปญฺตฺติยา สทฺธึ
นิพฺพานสฺส สงฺคหิตตฺตา กาลวินิมุตฺตาปีติ เอวเมตฺถ กาลโตปิ วิญฺาตพฺโพ
วินิจฺฉโย.
     นานปฺปการเภทโต ปจฺจยุปฺปนฺนโตติ อิเมสํ ปน ทฺวินฺนํ ปทานํ อตฺโถ
นิทฺเทสวาเร อาวิภวิสฺสตีติ.
                      ปจฺจยุทฺเทสวณฺณนา นิฏฺิตา.
                           -----------
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ว-สทฺโท น ทิสฺสติ   ๒ ฉ.ม. "อิเม ตโย"ติ ปาโ น ทิสฺสติ

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕๕ หน้า ๔๐๕.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=55&A=9122&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=55&A=9122&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=40&i=1
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=40&A=1
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=40&A=1
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=40&A=1
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๖
http://84000.org/tipitaka/read/?index_40