อรรถกถาเล่มที่ ๑๑ หน้าที่ ๒๑.

สรูเปเนว ตโย ขนฺธา. เอวํ อิเมสํ ปญฺจนฺนํ ขนฺธานํ อปฺปวตฺติวเสน นิพฺพานํ กถิตํ โหตีติ เวทิตพฺพํ. อิมเมว จ นยํ จตุนิกายิกคนฺถิกตฺเถโร โรเจสิ. ^๑- อิติ นิพฺพานวเสน จ ^๒- ภควา เทสนํ นิฏฺฐาเปสีติ. นิโมกฺขสุตฺตวณฺณา นิฏฺฐิตา -------------------- ๓. อุปนียสุตฺตวณฺณนา [๓] ตติเย อุปนียตีติ ปริกฺขียติ นิรุชฺฌติ, อุปคจฺฉติ วา, อนุปุพฺเพน มรณํ อุเปตีติ อตฺโถ. ยถา วา โคปาเลน โคคโณ นียติ, เอวํ ชราย มรณสนฺติกํ อุปนียตีติ อตฺโถ. ชีวิตนฺติ ชีวิตินฺทฺริยํ. อปฺปนฺติ ปริตฺตํ โถกํ. ตสฺส ทฺวีหากาเรหิ ปริตฺตตา เวทิตพฺพา สรสปริตฺตตาย จ ขณปริตฺตตาย จ. สรสปริตฺตตายปิ หิ "โย ภิกฺขเว จิรํ ชีวติ, โส วสฺสสตํ อปฺปํ วา ภิยฺโย"ติ ^๓- วจนโต ปริตฺตํ. ขณปริตฺตตายปิ. ปรมตฺถโต หิ อติปริตฺโต สตฺตานํ ชีวิตกฺขโณ เอกจิตฺตปฺปวตฺติมตฺโตเยว. ยถา นาม รถจกฺกํ ปวตฺตมานํปิ เอเกเนว เนมิปฺปเทเสน ปวตฺตติ, ติฏฺฐมานํปิ เอเกเนว ติฏฺฐติ, เอวเมว ^๔- เอกจิตฺตกฺขณิกํ สตฺตานํ ชีวิตํ, ตสฺมึ จิตฺเต นิรุทฺธมตฺเต สตฺโต นิรุทฺโธติ วุจฺจติ. ยถาห:- อตีเต จิตฺตกฺขเณ ชีวิตฺถ น ชีวติ น ชีวิสฺสติ, อนาคเต จิตฺตกฺขเณ น ชีวิตฺถ น ชีวติ ชีวิสฺสติ, ปจฺจุปฺปนฺเน จิตฺตกฺขเณ ชีวติ น ชีวิตฺถ น ชีวิสฺสติ. ชีวิตํ อตฺตภาโว จ สุขทุกฺขา จ เกวลา เอกจิตฺตสมายุตฺตา ลหุโส วตฺตเต ขโณ. เย นิรุทฺธา มรนฺตสฺส ติฏฺฐมานสฺส วา อิธ สพฺเพปิ สทิสา ขนฺธา คตา อปฺปฏิสนฺธิกา. อนิพฺพตฺเตน น ชาโต ปจฺจุปฺปนฺเน น ชีวติ จิตฺตภงฺคมโต ^๕- โลโก ปญฺญตฺติ ปรมตฺถิยาติ. ^๖- @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม.,อิ. จตุนิกายิกภณฺฑิกตฺเถโร โรเจติ ^๒ ฉ.ม. นิพฺพานวเสเนว, @อิ. นิพฺพานวเสน ว ^๓ ที. มหา. ๑๐/๗/๓ มหาปทานสุตฺต, สํ. นิทาน. ๑๖/๑๔๓/๑๘๔ @เวปุลฺลปพฺพตสุตฺต ^๔ ฉ.ม., อิ. เอวเมวํ ^๕ ฉ.ม. จิตฺตภงฺคา มโต @^๖ ขุ. มหา. ๒๙/๔๙/๔๘ คุหฏฺฐกสุตฺตนิทฺเทส (สฺยา)

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๑๑ หน้าที่ ๒๑. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=11&page=21&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=11&A=531&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=11&A=531&modeTY=2&pagebreak=1#p21