อรรถกถาเล่มที่ ๑๔ หน้าที่ ๓๙๐-๓๙๑.

กึ ปน สามาวติยา สปริวาราย อคฺคินา ฌายนกมฺมนฺติ. ^๑- สา กิร อนุปฺปนฺเน พุทฺเธ เคเหว ปญฺจมาตุคามสเตหิ สทฺธึ คงฺคาย กีฬิตฺวา พหิติตฺเถ ^๒- ฐิตา สีเต ชาเต อวิทูรฏฺฐาเน ปจฺเจกพุทฺธสฺส ปณฺณสาลํ ทิสฺวา อนฺโต อโสเธตฺวาว พหิ อคฺคึ ทตฺวา วิสิพฺเพสุํ. ^๓- อนฺโตปณฺณสาลาย ปจฺเจกพุทฺโธ นิโรธสมาปตฺตึ สมาปชฺชิตฺวา นิสินฺโน. ตา ชาลาสุ ปจฺฉินฺนาสุ ปจฺเจกพุทฺธํ ทิสฺวา "กึ อเมฺหหิ กตํ, อยํ ปจฺเจกพุทฺโธ รญฺโญ กุลุปโก, อิมํ ทิสฺวา ราชา อมฺหากํ กุชฺฌิสฺสติ, อิทานิ นํ สุชฺฌาปิตํ กาตุํ วฏฺฏตี"ติ อญฺญานิปิ ทารูนิ ปกฺขิปิตฺวา อคฺคึ อทํสุ. ปุน ชาลาย ปจฺฉินฺนาย ปจฺเจกพุทฺโธ สมาปตฺติโต วุฏฺฐาย ตาสํ ปสฺสนฺตีนํเยว จีวรานิ ปปฺโปเฏตฺวา ^๔- เวหาสํ อุปฺปติตฺวา คโต. เตน กมฺเมน นิรเย ปจิตฺวา ปกฺกาวเสเสน อิมํ พฺยสนํ ปาปุณึสุ. จตุปริสมชฺเฌ ปน กถา อุทปาทิ "พหุสฺสุตาว ขุชฺชุตฺตรา, มาตุคามตฺตภาเว ฐตฺวา ปญฺจนฺนํ มาตุคามสตานํ ธมฺมํ กเถตฺวา โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาเปสิ. สามาวตีปิ รญฺโญ ^๕- อตฺตโน กุปฺปิตํ ^๖- กณฺฑํ เมตฺตาผรเณน ผริตฺวา ปฏิพาหี"ติ. ตสฺสาปิ มหาชโน คุณํ กเถสิ. เอวเมตํ วตฺถุ สมุฏฺฐิตํ. อถ สตฺถา อปรภาเค เชตวเน นิสินฺโน ตเทว การณํ อตฺถุปฺปตฺตึ กตฺวา ขุชฺชุตฺตรํ พหุสฺสุตานํ, สามาวตึ เมตฺตาวิหารีนํ อคฺคฏฺฐาเน ฐเปสีติ. อุตฺตรานนฺทมาตาวตฺถุ [๒๖๒] ปญฺจเม ฌายีนนฺติ ฌานาภิรตานํ อุปาสิกานํ อุตฺตรา นนฺทมาตา อคฺคาติ ทสฺเสติ. สา กิร ปทุมุตฺตรพุทฺธกาเล หํสวติยํ กุลเคเห นิพฺพตฺตา สตฺถุ ธมฺมกถํ สุณนฺตี สตฺถารํ เอกํ อุปาสิกํ ฌานาภิรตานํ อคฺคฏฺฐาเน ฐเปนฺตํ ทิสฺวา อธิการกมฺมํ กตฺวา ตํ ฐานนฺตรํ ปฏฺเฐสิ. สา กปฺปสตสหสฺสํ เทวมนุสฺเสสุ สํสริตฺวา อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท ราชคหนคเร สุมนเสฏฺฐึ นิสฺสาย วสนฺตสฺส ปุณฺณเสฏฺฐิสฺส ^๗- นาม ภริยาย กุจฺฉิยํ ปฏิสนฺธึ คณฺหิ, อุตฺตราติสฺสา นามํ อกํสุ. @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม.,อิ. ฌาปนกมฺมนฺติ ^๒ สี.,อิ. พหิตีเร ^๓ สี.,อิ. วิสิเวสุํ @^๔ ฉ.ม. ปปฺโผเฏตฺวา, อิ. โผเฏตฺวา ^๕ ฉ.ม. รญฺญา ^๖ ฉ.ม.,อิ. อปฺปิตํ @^๗ ฉ.,อิ. ปุณฺณสีหสฺส อเถกสฺมึ นกฺขตฺตมหทิวเส ราชคหเสฏฺฐี ปุณฺณํ ปกฺโกสาเปตฺวา อาห "ตาต ปุณฺณ นกฺขตฺตํ วา. อุโปสโถ วา ทุคฺคตสฺส กึ กริสฺสติ, เอวํ สนฺเตปิ วเทหิ `กึ นกฺขตฺตปริจฺจยํ ^๑- คเหตฺวา นกฺขตฺตํ กีฬิสฺสสิ, พลวโคเณ จ ผาลญฺจ นงฺคลญฺจ ^๒- คเหตฺวา กริสฺสสี"ติ. "มม ภริยาย สทฺธึ มนฺเตตฺวา ชานิสฺสามิ อยฺยา"ติ ตํ ^๓- ภริยาย อาโรเจสิ. "เสฏฺฐี นาม อยฺโย อิสฺสโร, ตสฺส ตยา สทฺธึ กเถนฺตสฺส กถา โสภติ, ตฺวํ ปน อตฺตโน กสิกมฺมํ มา วิสฺสชฺเชสี"ติ อาห. โส ตสฺสา วจนํ สุตฺวา กสิกภณฺฑํ อาทาย กสิตุํ คโต. ตํทิวสญฺจ สาริปุตฺตตฺเถโร นิโรธสมาปตฺติโต วุฏฺฐาย "กสฺส อชฺช มยา สงฺคหํ กาตุํ วฏฺฏตี"ติ อาวชฺเชนฺโต อิมสฺส ปุณฺณสฺส อุปนิสฺสยํ ทิสฺวา ภิกฺขาจารเวลาย ปตฺตจีวรมาทาย ปุณฺณสฺส กสนฏฺฐานํ คจฺฉนฺโต อวิทูเร อตฺตานํ ทสฺเสสิ. ปุณฺโณ เถรํ ทิสฺวา กสึ ฐเปตฺวา เถรสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา ปญฺจปติฏฺฐิเตน วนฺทิ. เถโร ตํ โอโลเกตฺวา อุทกสภาคํ ปุจฺฉิ. ตสฺส เอตทโหสิ "อยฺโย มุขํ โธวิตุกาโม ภวิสฺสตี"ติ. ตโต เวเคน คนฺตฺวา ทนฺตกฏฺฐํ อาหริตฺวา กปฺปิยํ กตฺวา เถรสฺส อทาสิ. เถเร ทนฺตกฏฺฐํ ขาทนฺเต ปตฺเตน สทฺธึ ธมฺมกรกํ ^๔- นีหริตฺวา อุทกสฺส ปูเรตฺวา อาหริ. เถโร มุขํ โธวิตฺวา ภิกฺขาจารมคฺคํ ^๕- ปฏิปชฺชิ. ปุณฺโณ จินฺเตสิ "เถโร น อญฺเญสุ ทิวเสสุ อิมํ มคฺคํ ปฏิปชฺชติ, อชฺช ปน มยฺหํ สงฺคหตฺถาย ปฏิปนฺโน ภวิสฺสติ. อโห วต เม ภริยา มมตฺถาย อาหรณกอาหารํ เถรสฺส ปตฺเต ปติฏฺฐเปยฺยา"ติ. อถสฺส สา ภริยา "อชฺช นกฺขตฺตทิวโส"ติ ปาโตว อตฺตโน ลภนกนิยาเมน ขาทนียํ โภชนียํ สํวิธาย คเหตฺวา สามิกสฺส กสนฏฺฐานํ อาคนฺตฺวา ^๖- อนฺตรามคฺเค เถรํ ทิสฺวา จินฺเตสิ "อญฺเญสุ ทิวเสสุ มยฺหํ เถรํ ทิสฺวา เทยฺยธมฺโม น โหติ, @เชิงอรรถ: ^๑ ม. ปริพฺพยํ, ฉ. นกฺขตฺตปริพฺพยํ ^๒ สี. ผาลกํ นงฺคลญฺจ ^๓ ฉ.ม.,อิ. ตํ กถํ @^๔ ฉ.ม. ธมฺมกรณํ ^๕ สี.,อิ. ภิกฺขาจารเวลาย มคฺคํ ^๖ ม. คนฺตฺวา, ฉ. อาคจฺฉนฺตี

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๑๔ หน้าที่ ๓๙๐-๓๙๑. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=14&page=390&pages=2&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=14&A=9333&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=14&A=9333&modeTY=2&pagebreak=1#p390