อรรถกถาเล่มที่ ๑๖ หน้าที่ ๓๓๓.

๔. มหาจุนฺทสุตฺตวณฺณนา [๒๔] จตุตฺเถ ชานามิมํ ธมฺมนฺติ อิมินา ญาณทสฺสนากาโร ^๑- วุตฺโต. ภาวิตกาโยมฺหีติอาทีหิ จ ภาวนาวารสฺส. ^๒- ตติยวาเร เทฺวปิ วาทา เอกโต วุตฺตา, ตโยปิ เจเต อรหตฺตเมว ปฏิชานนฺติ. อฑฺฒวาทํ วเทยฺยาติ อฑฺโฒหมสฺมีติ วาทํ วเทยฺย. อุปนีหาตุนฺติ นีหริตฺวา ทาตุํ. ๕. กสิณสุตฺตวณฺณนา [๒๕] ปญฺจเม สกลฏฺเฐน กสิณานิ, ตทารมฺมณานํ ธมฺมานํ เขตฺตฏฺเฐน อธิฏฺฐานฏฺเฐน วา อายตนานีติ ^๓- กสิณายตนานิ. อุทฺธนฺติ อุปริคคนตลาภิมุขํ. อโธติ เหฏฺฐา ภูมิตลาภิมุขํ. ติริยนฺติ เขตฺตมณฺฑลํ วิย สมนฺตา ปริจฺฉินฺทิตฺวา. เอกจฺโจ หิ อุทฺธเมว กสิณํ วฑฺเฒติ, ^๔- เอกจฺโจ อโธ, เอกจฺโจ สมนฺตโต. เตน เตเนวากาเรน ^๕- เอวํ สมฺปสาเรติ อาโลกมิว รูปทสฺสนกาโม. เตน วุตฺตํ "ปฐวีกสิณเมโก สญฺชานาติ อุทฺธํ อโธ ติริยนฺ"ติ. อทฺวยนฺติ อิทมฺปน เอกสฺส อญฺญภาวานุปคมนตฺถํ วุตฺตํ. ยถา หิ อุทกํ ปวิฏฺฐสฺส สพฺพทิสาสุ อุทกเมว โหติ น อญฺญํ, เอวเมว ปฐวีกสิณํ ปฐวีกสิณเมว โหติ. นตฺถิ ตสฺส ^๖- อญฺโญ กสิณสมฺเภโทติ. เอเสว นโย สพฺพตฺถ. อปฺปมาณนฺติ อิทํ ตสฺส ตสฺส ผรณอปฺปมาณวเสน วุตฺตํ. ตญฺหิ เจตสา ผรนฺโต สกลเมว ผรติ, น "อยมสฺส อาทิ, อิทมฺมชฺฌนฺ"ติ ปมาณํ คณฺหาติ. วิญฺญาณกสิณนฺติ เจตฺถ กสิณุคฺฆาฏิมากาเสว ^๗- ปวตฺตํ วิญฺญาณํ. ตตฺถ กสิณวเสน กสิณุคฺฆาฏิมากาเส, กสิณุคฺฆาฏิมากาสวเสน ตตฺถ ปวตฺตวิญฺญาเณ อุทฺธํอโธติริยตา เวทิตพฺพา. อยเมตฺถ สงฺเขโป, กมฺมฏฺฐานภาวนานเยน ปเนตานิ ปฐวีกสิณาทีนิ วิตฺถารโต วิสุทฺธิมคฺเค ^๘- วุตฺตาเนว. @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม. ญาณวาทสฺส วทนากาโร ^๒ สี. ภาวิตสฺส, ฉ.ม. ภาวนาวาทสฺส @^๓ สี.,ม. อายตนานิ ^๔ สี. อุทฺธเมว ปสาเรติ, ม. อุทฺธเมว ชานาติ ^๕ ฉ.ม. เตน เตน @วา การเณน ^๖ สี. อิทํ ตสฺส ^๗ ฉ.ม. กสิณุคฺฆาฏิมากาเส @^๘ วิสุทฺธิ. ๑/๑๔๘ ปฐวีกสิณนิทฺเทส, วิสุทฺธิ. ๑/๒๑๗ เสสกสิณนิทฺเทส: @อาโปกสิณกถา (สฺยา)

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๑๖ หน้าที่ ๓๓๓. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=16&page=333&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=16&A=7482&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=16&A=7482&modeTY=2&pagebreak=1#p333