อรรถกถาเล่มที่ ๑๖ หน้าที่ ๓๗๐.

๗-๘. อาหุเนยฺยสุตฺตาทิวณฺณนา [๙๗-๙๘] สตฺตเม สมฺมาทิฏฺฐิโกติ ยาถาวทิฏฺฐิโก. อฏฺฐเม อธิกรณสมุปฺปาท- วูปสมกุสโลติ จตุนฺนํ อธิกรณานํ มูลํ ^๑- คเหตฺวา วูปสเมน สมุปฺปาทวูปสมกุสโล โหติ. ๙. อุปาลิสุตฺตวณฺณนา [๙๙] นวเม ทุรภิสมฺภวานิ หีติ สมฺภวิตุํ ทุกฺขานิ ทุสฺสหานิ, น สกฺกา อปฺเปสกฺเขหิ อชฺโฌคาหิตุนฺติ วุตฺตํ โหติ. อรญฺญวนปตฺถานีติ อรญฺญานิ จ วนปตฺถานิ จ. อารญฺญกงฺคนิปฺผาทเนน อรญฺญานิ, คามนฺตํ อติกฺกมิตฺวา มนุสฺสานํ อนุปจารฏฺฐานภาเวน วนปตฺถานิ. ปนฺตานีติ ปริยนฺตานิ อติทูรานิ. ทุกฺกรํ ปวิเวกนฺต กายวิเวกํ ทุกฺกรํ. ^๒- ทุรภิรมนฺติ อภิรมิตุํ น สุกรํ. เอกตฺเตติ เอกีภาเว. กึ ทสฺเสติ? กายวิเวเก กเตปิ ตตฺถ จิตฺตํ อภิรมาเปตุํ ทุกฺกรํ. ทฺวยทฺวยาราโม หิ อยํ โลโกติ. หรนฺติ มญฺเญติ หรนฺติ วิย ฆํสนฺติ ^๓- วิย. มโนติ จิตฺตํ. สมาธึ อลภมานสฺสาติ อุปจารสมาธึ วา อปฺปนาสมาธึ วา อลภนฺตสฺส. กึ ทสฺเสติ? อีทิสสฺส ภิกฺขุโน ติณปณฺณมิคาทิสทฺเทหิ วิวิเธหิ จ ภึสนเกหิ วนานิ จิตฺตํ วิกฺขิปนฺติ มญฺเญติ. สํสีทิสฺสตีติ กามวิตกฺเกน สํสีทิสฺสติ. อุปฺปิลวิสฺสตีติ ^๔- พฺยาปาทวิหึสาวิตกฺเกหิ อุทฺธํ ปิลวิสฺสติ. ^๕- กณฺณสนฺโธวิกนฺติ กณฺณํ โธวนฺเตน ^๖- กีฬิตพฺพํ. ปิฏฺฐิสนฺโธวิกนฺติ ปิฏฺฐึ โธวนฺเตน กีฬิตพฺพํ. ตตฺถ อุทกํ โสณฺฑาย คเหตฺวา ทฺวีสุ กณฺเณสุ อาสิญฺจนํ กณฺณสนฺโธวิกํ ^๗- นาม, ปิฏฺฐิยํ อาสิญฺจนํ ปิฏฺฐิสนฺโธวิกํ นาม. คาธํ วินฺทตีติ ปติฏฺฐํ ลภติ. โก จาหํ โก จ หตฺถินาโคติ อหํ โก, หตฺถินาโค โก, อหํปิ ติรจฺฉานคโต, อยมฺปิ, มยฺหํปิ จตฺตาโร ปาทา, อิมิสฺสาปิ, นนุ อุโภปิ มยํ สมสมาติ. @เชิงอรรถ: ^๑ สี.,ม. มูลามูลํ ^๒ ฉ.ม. กายวิเวโก ทุกฺกโร @^๓ ฉ.ม. ฆสนฺติ ^๔ ฉ.ม. อุปฺลวิสฺสตีติ ^๕ ฉ.ม. อุทฺธํ ปฺลวิสฺสติ @^๖ สี. กณฺณโธวเนน, ฉ.ม. กณฺเณ โธวนฺเตน ^๗ ฉ.ม. กณฺณสนฺโธวิกา

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๑๖ หน้าที่ ๓๗๐. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=16&page=370&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=16&A=8327&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=16&A=8327&modeTY=2&pagebreak=1#p370