อรรถกถาเล่มที่ ๑๖ หน้าที่ ๖๔.

๖. นิโรธสุตฺตวณฺณนา [๑๖๖] ฉฏฺเฐ อตฺเถตํ ฐานนฺติ อตฺถิ เอตํ การณํ. โน เจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญํ อาราเธยฺยาติ โน เจ อิมสฺมึเยว อตฺตภาเว อรหตฺตํ ปาปุเณยฺย. กวฬิงฺการาหารภกฺขานํ ^๑- เทวานนฺติ กามาวจรเทวานํ. อญฺญตรํ มโนมยํ กายนฺติ ฌานมเนน นิพฺพตฺตํ อญฺญตรํ สุทฺธาวาสพฺรหฺมกายํ. อุทายีติ โลฬุทายี. ^๒- โส หิ "มโนมยนฺ"ติ สุตฺวา "อารุปฺเป น ภวิตพฺพนฺ"ติ ปฏิพาหิ. เถโร "สาริปุตฺโต กึ ชานาติ, ยสฺส สมฺมุขา เอวํ ภิกฺขู วจนํ ปฏิกฺโกสนฺตี"ติ เอวํ พาลานํ ลทฺธิอุปฺปตฺติปฏิพาหนตฺถํ ตํ วจนํ อนธิวาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. อตฺถิ นามาติ อปทิสฺสนตฺเถ ^๓- นิปาโต. เตเนว เจตฺถ "อชฺฌุเปกฺขิสฺสถา"ติ อนาคตวจนํ กตํ. อยํ เหตฺถ อตฺโถ:- อานนฺท ตุเมฺห เถรํ ภิกฺขุํ วิเหฐิยมานํ อชฺฌุเปกฺขถ, น โว เอวํ ปริสหามิ ^๔- น สหามิ นาธิวาเสมีติ. กสฺมา ปน ภควา อานนฺทตฺเถรํเยว เอวมาหาติ? ธมฺมภณฺฑาคาริกตฺตา. ธมฺมภณฺฑาคาริกสฺส หิ เอวํ วทนฺโตเยว ^๕- ปฏิพาหิตุํ ภาโร. อปิเจส สาริปุตฺตตฺเถรสฺส ปิยสหาโย, เตนาปิสฺส เอส ภาโร. ตตฺถ กิญฺจาปิ ภควา อานนฺทตฺเถรํ ครหนฺโต เอวมาห, น ปเนสา ตสฺเสว ครหา, สมฺมุขีภูตานํ สพฺเพสํเยว ครหาติ เวทิตพฺพา. วิหารนฺติ คนฺธกุฏึ. อนจฺฉริยนฺติ น อจฺฉริยํ. ยถาติ การณวจนํ. อายสฺมนฺตญฺเญเวตฺถ อุปวานํ ปฏิภาเสยฺยาติ เอตฺถ ภควตา จ เอวํ เอตเทว การณํ อารพฺภ อุทาหเฏ อายสฺมโตเยว อุปวานสฺส ปฏิวจนํ ปฏิภาตุ อุปฏฺฐาตูติ ทีเปติ. สารชฺชํ โอกฺกนฺตนฺติ โทมนสฺสํ อนุปวิฏฺฐํ. สีลวาติอาทีหิ ขีณาสวสีลาทีนิเยว กถิตานิ. ขณฺฑิจฺเจนาติอาทีนิ สกฺการาทีนํ การณปุจฺฉาวเสน วุตฺตานิ. ขณฺฑิจฺจาทีหิ การเณหิ สพฺรหฺมจารึ ^๖- สกฺกเรยฺยุนฺติ อยญฺเจตฺถ อธิปฺปาโย. @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม. กพฬีการาหารภกฺขานํ ^๒ ฉ.ม. ลาฬุทายี ^๓ ฉ.ม. อมริสนตฺเถ @^๔ สี.,ม. เอวํ มริสามิ, ฉ. เอตํ มริสยามิ ^๕ ฉ.ม. วทนฺโต ^๖ ฉ.ม. กึ @ขณฺฑิจฺจาทีหิ การเณหิ ตํ ตํ สพฺรหฺมจารึ

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๑๖ หน้าที่ ๖๔. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=16&page=64&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=16&A=1421&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=16&A=1421&modeTY=2&pagebreak=1#p64