อรรถกถาเล่มที่ ๓ ภาษาบาลี อักษรไทย
วินย.อ. (สมนฺต.๓)
หน้าที่ ๙๖-๙๗.

     {๑๑๑} นาคโยนิยา อฏฺฏิยตีติ เอตฺถ กิญฺจาปิ โส ปวตฺติยํ
กุสลวิปาเกน เทวสมฺปตฺติสทิสํ อิสฺสริยสมฺปตฺตึ อนุโภติ อกุสลวิปาก-
ปฏิสนฺธิกสฺส ปน นาคสฺส สกชาติยา เมถุนปฏิเสวเน จ
วิสฺสฏฺฐนิทฺโทกฺกมเน จ นาคสรีรํ ปาตุภวติ อุทกสญฺจาริกํ มณฺฑูกภกฺขํ
ตสฺมา โส ตาย นาคโยนิยา อฏฺฏิยติ ฯ หรายตีติ ลชฺชายติ ฯ
ชิคุจฺฉตีติ อตฺตภาวํ ชิคุจฺฉติ ฯ ตสฺส ภิกฺขุโน นิกฺขนฺเตติ ตสฺมึ
ภิกฺขุสฺมึ นิกฺขนฺเต ฯ อถวา ตสฺส ภิกฺขุโน นิกฺขมเนติ อตฺโถ ฯ
วิสฺสฏฺโฐ นิทฺทํ โอกฺกมีติ ตสฺมึ อนิกฺขนฺเต วิสฺสรภเยน สตึ
อวิสฺสชฺชิตฺวา กปิมิทฺธวเสเนว นิทฺทายนฺโต นิกฺขนฺเต สตึ
วิสฺสชฺชิตฺวา วิสฺสฏฺโฐ นิราสงฺโก มหานิทฺทํ ปฏิปชฺชิ ฯ วิสฺสรมกาสีติ
ภยวเสน สมณสญฺญํ ปหาย วิรูปํ มหาสทฺทมกาสิ ฯ ตุมฺเห
ขฺวตฺถาติ ตุมฺเห โข อตฺถ ฯ อการสฺส โลปํ อกตฺวา วุตฺตํ ฯ
ตุมฺเห โข นาคา ฌานวิปสฺสนามคฺคผลานํ อภพฺพตฺตา อิมสฺมึ
ธมฺมวินเย อวิรูฬฺหิธมฺมา วิรูฬฺหิธมฺมา น ภวถาติ อยเมตฺถ
สงฺเขปตฺโถ ฯ สชาติยาติ นาคิยา เอว ฯ ยทา ปน มนุสฺสิตฺถี-
อาทิเภทาย อญฺญชาติยา ปฏิเสวติ ตทา เทวปุตฺโต วิย โหติ ฯ
เอตฺถ จ ปวตฺติยํ อภิณฺหํ สภาวปาตุกมฺมทสฺสนวเสน เทฺว ปจฺจยาติ
วุตฺตํ ฯ นาคสฺส ปน ปญฺจสุ กาเลสุ สภาวปาตุกมฺมํ โหติ
ปฏิสนฺธิกาเล ตจชหนกาเล สชาติยา เมถุนกาเล วิสฺสฏฺฐนิทฺโทกฺ-
กมนกาเล จุติกาเลติ ฯ ติรจฺฉานคโต ภิกฺขเวติ เอตฺถ นาโค วา
โหตุ สุปณฺณมาณวกาทีนํ วา อญฺญตโร อนฺตมโส สกฺกํ
เทวราชานํ อุปาทาย โยโกจิ อมนุสฺสชาติโย สพฺโพว อิมสฺมึ
อตฺเถ ติรจฺฉานคโตติ เวทิตพฺโพ ฯ โส เนว อุปสมฺปาเทตพฺโพ
น ปพฺพาเชตพฺโพ อุปสมฺปนฺโนปิ นาเสตพฺโพติ ฯ
                ติรจฺฉานคตวตฺถุกถา นิฏฺฐิตา ฯ
     {๑๑๒} มาตุฆาตกาทิวตฺถูสุ นิกฺขนฺตึ กเรยฺยนฺติ นิกฺขมนํ นิคฺคมนํ
อปวาหนํ กเรยฺยนฺติ อตฺโถ ฯ มาตุฆาตโก ภิกฺขเวติ เอตฺถ
เยน มนุสฺสิตฺถีภูตา ชนิกา มาตา สยมฺปิ มนุสฺสชาติเกเนว สตา
สญฺจิจฺจ ชีวิตา โวโรปิตา อยํ อานนฺตริเยน มาตุฆาตกกมฺเมน
มาตุฆาตโก ฯ เอตสฺส ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ ปฏิกฺขิตฺตา ฯ
เยน ปน มนุสฺสิตฺถีภูตาปิ อชนิกา โปสาวนิกามาตา วา
มหามาตา วา จูฬมาตา วา ชนิกาปิ วา นมนุสฺสิตฺถีภูตา มาตา
ฆาติตา ตสฺส ปพฺพชฺชา น วาริตา น จ อานนฺตริโย โหติ ฯ
เยน สยํ ติรจฺฉานภูเตน มนุสฺสิตฺถีภูตา มาตา ฆาติตา โสปิ
อานนฺตริโย น โหติ ฯ ติรจฺฉานคตตฺตา ปนสฺส ปพฺพชฺชา
ปฏิกฺขิตฺตา ฯ เสสํ อุตฺตานเมว ฯ ปิตุฆาตเกปิ เอเสว นโย ฯ
สเจปิ หิ เวสิยาปุตฺโต โหติ อยํ เม ปิตาติ น ชานาติ
ยสฺส สมฺภเวน นิพฺพตฺโต โส จ อเนน ฆาติโต ปิตุฆาตโก-
เตฺวว สงฺขํ คจฺฉติ อานนฺตริยญฺจ ผุสติ ฯ {๑๑๔} อรหนฺตฆาตโกปิ
มนุสฺสอรหนฺตวเสเนว เวทิตพฺโพ ฯ มนุสฺสชาติยํ หิ อนฺตมโส
อปพฺพชิตมฺปิ ขีณาสวํ ทารกํ วา ทาริกํ วา สญฺจิจฺจ ชีวิตา
โวโรเปนฺโต อรหนฺตฆาตโกว โหติ ฯ อานนฺตริยญฺจ ผุสติ


เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓ หน้าที่ ๙๖-๙๗.
http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=3&page=96&pages=2&modeTY=2&edition=pali
ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ  :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=3&A=1997&modeTY=2&pagebreak=1
http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=3&A=1997&modeTY=2&pagebreak=1#p96