อรรถกถาเล่มที่ ๓๒ หน้าที่ ๔๐๙.

ตเถว อญฺเญหิ กรียนฺติ, ทุกฺขํ ปาปิยนฺตีติ อตฺโถ, กสฺมา? น หิ กมฺมํ ปนสฺสติ กมฺมํ หิ เอกนฺตํ อุปจิตํ วิปากํ ^๑- อทตฺวา น วิคจฺฉติ, อวเสสปจฺจยสมวาเย วิปจฺจเตวาติ อธิปฺปาโย. อิทานิ "น หิ กมฺมํ ปนสฺสตี"ติ สงฺเขปโต วุตฺตมตฺถํ วิภชิตฺวา สตฺตานํ กมฺมสฺสกตํ วิภาเวตุํ "ยํ กโรตี"ติ คาถํ อภาสิ. ตสฺสตฺโถ:- ยํ กมฺมํ กลฺยาณํ กุสลํ, ยทิ วา ปาปกํ อกุสลํ สตฺโต กโรติ, กโรนฺโต จ ตตฺถ ยํ กมฺมํ ยถา ผลทานสมตฺถํ โหติ, ตถา ปกุพฺพติ อุปจิโนติ. ตสฺส ตสฺเสว ทายาโทติ ตสฺส ตสฺเสว กมฺมผลสฺส คณฺหนโต เตน เตน กมฺเมน ทาตพฺพวิปากสฺส ภาคี โหตีติ อตฺโถ. เตนาห ภควา "กมฺมสฺสกา มาณว สตฺตา กมฺมทายาทา"ติอาทิ. ^๒- อิมา คาถา สุตฺวา เถรสฺส ญาตกา กมฺมสฺสกตายํ ปติฏฺฐหึสูติ. โชติทาสตฺเถรคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา. -------------- ๒๗๐. ๓. เหรญฺญกานิตฺเถรคาถาวณฺณนา อจฺจยนฺติ อโหรตฺตาติ อายสฺมโต เหรญฺญกานิตฺเถรสฺส คาถา. กา อุปฺปตฺติ? อยํ กิร ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต กาเล หํสวตีนคเร กุลเคเห นิพฺพตฺติตฺวา วิญฺญุตํ ปตฺโต ปเรสํ ภตโก หุตฺวา ชีวนฺโต ^๓- เอกทิวสํ สุชาตสฺส นาม สตฺถุสาวกสฺส ปํสุกูลํ ปริเยสนฺตสฺส อุปฑฺฒทุสฺสํ ปริจฺจชิ. โส เตน ปุญฺญกมฺเมน ตาวตึเสสุ นิพฺพตฺติตฺวา อปราปรํ เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท โกสลรญฺโญ คามโภชกสฺส ^๔- โจรโวสาสกสฺส ^๕- ปุตฺโต หุตฺวา นิพฺพตฺติ, เหรญฺญกานีติสฺส นามํ อโหสิ. @เชิงอรรถ: ^๑ สี. เอกมนฺตํ อุปจิตํ วิปากํ ^๒ ม.อุปริ. ๑๔/๒๘๙,๒๙๘/๒๖๒,๒๖๘ @ จูฬกมฺมวิภงฺคสุตฺต ^๓ สี.,อิ. วิจรนฺโต ^๔ อิ.,ม. โภชกสฺส ^๕ สี. โจรฆาตกสฺส

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๒ หน้าที่ ๔๐๙. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=32&page=409&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=32&A=9125&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=32&A=9125&modeTY=2&pagebreak=1#p409