อรรถกถาเล่มที่ ๓๒ หน้าที่ ๑๐.

จตุปฺปทํ ฉปฺปทํ วา วจนํ, อญฺเญสมฺปิ ตํสทิสตาย ตถา ^๑- วุจฺจนฺติ. อตฺตตฺถาทิเภเท อตฺเถ อุปเนนฺติ, เตสุ วา อุปนิยฺยนฺตีติ อตฺถูปนายิกา. อถวา ภาวิตตฺตานนฺติ ภาวิตตฺตภาวีนํ, ^๒- อตฺตภาโว หิ อาหิโต อหํ มาโน เอตฺถาติ "อตฺตา"ติ วุจฺจติ, โส จ เตหิ อปฺปมาทภาวนาย อนวชฺชภาวนาย ^๓- ภาวิโต สมฺมเทว คุณคนฺธํ คาหาปิโต. เตน เตสํ กายภาวนา สีลภาวนา จิตฺตภาวนา ปญฺญาภาวนาติ จตุนฺนมฺปิ ภาวนานํ ปริปุณฺณภาวํ ทสฺเสติ. "ภาวนา"ติ จ สมฺโพธิปฏิปทา อิธาธิปฺเปตา. ยายํ สจฺจสมฺโพธิ ปจฺเจกสมฺโพธิ สาวกสมฺโพธีติ. ตตฺถ สมฺมา สามํ สพฺพธมฺมานํ พุชฺฌนโต โพธนโต จ สมฺมา- สมฺโพธิ. สพฺพญฺญุตญาณปทฏฺฐานํ มคฺคญาณํ มคฺคญาณปทฏฺฐานญฺจ สพฺพญฺญุต- ญาณํ "สมฺมาสมฺโพธี"ติ วุจฺจติ. เตนาห:- "พุทฺโธติ โย โส ภควา สยมฺภู อนาจริยโก ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ สามํ สจฺจานิ อภิสมฺพุชฺฌิ, ตตฺถ จ สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต พเลสุ ^๔- จ วสีภาวนฺ"ติ. ^๕- โพธเนยฺยโพธนตฺโถ หิ พเลสุ วสีภาโว. ปจฺเจกํ สยเมว โพธีติ ปจฺเจกสมฺโพธิ, อนนุพุทฺโธ ^๖- สยมฺภูญาเณน สจฺจาภิสมโยติ อตฺโถ. สมฺมาสมฺพุทฺธานํ หิ สยมฺภู- ญาณตาย สยเมว ปวตฺตมาโนปิ สจฺจาภิสมโย สานุพุทฺโธ อปริมาณานํ ^๗- สตฺตานํ สจฺจาภิสมยสฺส เหตุภาวโต. อิเมสํ ปน โส เอกสฺสาปิ สตฺตสฺส สจฺจาภิสมยเหตุ น โหติ. สตฺถุ ธมฺมเทสนาย สวนนฺเต ชาตาติ สาวกา. สาวกานํ สจฺจาภิสมโย สาวกสมฺโพธิ. ติวิธาเปสา ติณฺณํ โพธิสตฺตานํ ยถาสกํ อาคมนียปฏิปทาย @เชิงอรรถ: ^๑ สี. คาถา ^๒ ฉ.ม. ภาวิตตฺตภาวานํ ^๓ สี. อาวชฺชนภาวนาย ^๔ ม. ผเลสุ @^๕ ขุ. มหา. ๒๙/๘๙๓/๕๖๐ สารีปุตฺตสุตฺตนิทฺเทส, ขุ.จูฬ. ๓๐/๕๔๖/๒๗๑ @ โสฬสมาณวกปญฺหานิทฺเทส, ขุ.ปฏิ. ๓๑/๓๘๖/๒๖๑ อานาปานกถา (สุยา) @^๖ สี., ม. อนุพุทฺโธ ^๗ สี. อปฺปมาณานํ

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๒ หน้าที่ ๑๐. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=32&page=10&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=32&A=206&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=32&A=206&modeTY=2&pagebreak=1#p10