นตฺถิ. น หิ ตถาคตา เอกพฺยญฺชนํปิ นิรตฺถกํ วทนฺติ, สาวกานํ ปน เทวตานํ
วา ภาสิเต อปเนตพฺพํปิ โหติ, ตํ ธมฺมสงฺคาหกตฺเถรา อปนยึสุ, ปกฺขิปิตพฺพํ
ปน สพฺพตฺถาปิ อตฺถิ, ตสฺมา ยํ ยตฺถ ปกฺขิปิตุํ ยุตฺตํ, ตํปิ ปกฺขิปึสุเยว. กึ
ปน ตนฺติ? เตน สมเยนาติ วา, เตน โข ปน สมเยนาติ วา, อถ โขติ วา, เอวํ
วุตฺเตติ วา, เอตทโวจาติ วา, เอวมาทิกํ สมฺพนฺธวจนมตฺตํ. เอวํ ปกฺขิปิตพฺพยุตฺตํ
ปกฺขิปิตฺวา ปน "อิทํ ปฐมปาราชิกนฺ"ติ ฐเปสุํ. ปฐมปาราชิเก สงฺคหมารูเฬฺห ปญฺจ
อรหนฺตสตานิ สงฺคหํ อาโรปิตนเยเนว คณสชฺฌายมกํสุ "เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา
เวรญฺชายํ วิหรตี"ติ. เตสํ สชฺฌายารทฺธกาเลเยว สาธุการํ ททมานา วิย มหาปฐวี
อุทกปริยนฺตํ กตฺวา อกมฺปิตฺถ.
เอเตเนว นเยน เสสานิ ตีณิ ปาราชิกานิ สงฺคหํ อาโรเปตฺวา "อิทํ
ปาราชิกกณฺฑนฺ"ติ ฐเปสุํ. เตรส สํฆาทิเสสานิ "เตรสกณฺฑนฺ"ติ ๑- ฐเปสุํ. เทฺว
สิกฺขาปทานิ "อนิยตานี"ติ ฐเปสุํ. ตึส สิกฺขาปทานิ "นิสฺสคฺคิยานิ ปาจิตฺติยานี"ติ
ฐเปสุํ. เทฺวนวุติ สิกฺขาปทานิ "ปาจิตฺติยานี"ติ ฐเปสุํ. จตฺตาริ สิกฺขาปทานิ
"ปาฏิเทสนียานี"ติ ฐเปสุํ. ปญฺจสตฺตติ สิกฺขาปทานิ "เสขิยานี"ติ ฐเปสุํ. สตฺต
ธมฺเม "อธิกรณสมถา"ติ ฐเปสุํ. เอวํ สตฺตวีสาธิกานิ ๒- เทฺว สิกฺขาปทสตานิ
"มหาวิภงฺโค"ติ กิตฺเตตฺวา ฐเปสุํ. มหาวิภงฺคาวสาเนปิ ปุริมนเยเนว มหาปฐวี
อกมฺปิตฺถ.
ตโต ภิกฺขุนีวิภงฺเค อฏฺฐ สิกฺขาปทานิ "ปาราชิกกณฺฑํ นาม อิทนฺ"ติ
ฐเปสุํ. สตฺตรส สิกฺขาปทานิ "สตฺตรสกณฺฑนฺ"ติ ๓- ฐเปสุํ. ตึส สิกฺขาปทานิ
"นิสฺสคฺคิยานิ ปาจิตฺติยานี"ติ ฐเปสุํ. ฉสฏฺฐิสตสิกฺขาปทานิ "ปาจิตฺติยานี"ติ
ฐเปสุํ. อฏฺฐ สิกฺขาปทานิ "ปาฏิเทสนียานี"ติ ฐเปสุํ. ปญฺจสตฺตติ สิกฺขาปทานิ
"เสขิยานี"ติ ฐเปสุํ. สตฺต ธมฺเม "อธิกรณสมถา"ติ ฐเปสุํ. เอวํ ตีณิ
สิกฺขาปทสตานิ จตฺตาริ จ สิกฺขาปทานิ "ภิกฺขุนีวิภงฺโค"ติ กิตฺเตตฺวา "อยํ
อุภโตวิภงฺโค นาม จตุสฏฺฐิภาณวาโร"ติ ฐเปสุํ. อุภโตวิภงฺคาวสาเนปิ วุตฺตนเยเนว
มหาปฐวี อกมฺปิตฺถ. ๔-
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. เตรสกนฺติ ๒ สี.ม. วีสาธิกานิ
@๓ ฉ.ม. สตฺตรสกนฺติ ๔ ฉ.ม.อิ. มหาปถวิกมฺโป อโหสิ
เอเตเนว อุปาเยน อสีติภาณวารปริมาณํ ขนฺธกํ, ปญฺจวีสติภาณวาร-
ปริมาณํ ปริวารญฺจ สงฺคหํ อาโรเปตฺวา "อิทํ วินยปิฏกํ นามา"ติ ฐเปสุํ.
วินยปิฏกาวสาเนปิ วุตฺตนเยเนว มหาปฐวีกมฺโป อโหสิ. ตํ อายสฺมนฺตํ อุปาลึ
ปฏิจฺฉาเปสุํ "อาวุโส อิมํ ตุยฺหํ นิสฺสิตเก วาเจหี"ติ. วินยปิฏกสงฺคหาวสาเน
อุปาลิตฺเถโร ทนฺตขจิตวีชนึ นิกฺขิปิตฺวา ธมฺมาสนา โอโรหิตฺวา เถเร ภิกฺขู
วนฺทิตฺวา อตฺตโน ปตฺตาสเน นิสีทิ.
วินยํ สงฺคายิตฺวา ธมฺมํ สงฺคายิตุกาโม อายสฺมา มหากสฺสโป ภิกฺขู
ปุจฺฉิ "ธมฺมํ สงฺคายนฺเตหิ กํ ปุคฺคลํ ธุรํ กตฺวา ธมฺโม สงฺคายิตพฺโพ"ติ?
ภิกฺขู "อานนฺทตฺเถรํ ธุรํ กตฺวา"ติ อาหํสุ.
อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป สํฆํ ญาเปสิ:-
"สุณาตุ เม อาวุโส สํโฆ, ยทิ สํฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อานนฺทํ
ธมฺมํ ปุจฺเฉยฺยนฺ"ติ. ๑-
อถ โข อายสฺมา อานนฺโท สํฆํ ญาเปสิ:-
"สุณาตุ เม ภนฺเต สํโฆ, ยทิ สํฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อายสฺมตา
มหากสฺสเปน ธมฺมํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชยฺยนฺ"ติ. ๑-
อถ โข อายสมา อานนฺโท อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา เถเร ภิกฺขู
วนฺทิตฺวา ธมฺมาสเน นิสีทิ ทนฺตขจิตํ วีชนึ คเหตฺวา. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป
ภิกฺขู ปุจฺฉิ "กตรํ อาวุโส ปิฏกํ ปฐมํ สงฺคายามา"ติ? สุตฺตนฺตปิฏกํ ภนฺเตติ.
สุตฺตนฺตปิฏเก จตสฺโส สงฺคีติโย, ตาสุ ปฐมํ กตรํ สงฺคีตินฺติ? ทีฆสงฺคีตึ
ภนฺเตติ. ทีฆสงฺคีติยํ จตุตฺตึส สุตฺตานิ ตโย วคฺคา, เตสุ ปฐมํ กตรํ วคฺคนฺติ?
สีลกฺขนฺธวคฺคํ ภนฺเตติ. สีลกฺขนฺธวคฺเค เตรส สุตฺตนฺตา, เตสุ ปฐมํ กตรํ
สุตฺตนฺติ? พฺรหฺมชาลสุตฺตํ นาม ภนฺเต ติวิธสีลาลงฺกตํ นานาวิธมิจฺฉาชีวกุหน-
ลปนาทิวิทฺธํสนํ ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐิชาลวินิเวฐนํ ทสสหสฺสีโลกธาตุกมฺปนํ, ตํ ปฐมํ
สงฺคายามาติ.
@เชิงอรรถ: ๑ วินย. ๗/๔๔๐
เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๔ หน้าที่ ๑๒-๑๓.
http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=4&page=12&pages=2&modeTY=2&edition=pali
ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=4&A=296&modeTY=2&pagebreak=1
http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=4&A=296&modeTY=2&pagebreak=1#p12
