อรรถกถาเล่มที่ ๔ หน้าที่ ๙.

โข ราชา อชาตสตฺตุ วิสฺสุกมฺมุนา ^๑- นิมฺมิตสทิสํ สุวิภตฺตภิตฺติถมฺภโสปานํ นานา- วิธมาลากมฺมลตากมฺมวิจิตฺตํ อภิภวนฺตมิว ราชภวนวิภูตึ อวหสนฺตมิว เทววิมานสิรึ สิริยา นิเกตนมิว ^๒- เอกนิปาตติตฺถมิว จ เทวมนุสฺสนยนวิหงฺคานํ โลกรามเณยฺยกมิว สมฺปิณฺฑิตํ ทฏฺฐพฺพสารมณฺฑํ มณฺฑปํ การาเปตฺวา วิวิธกุสุมทาโมลมฺพกวินิคฺคลนฺต- จารุวิตานํ นานารตนวิจิตฺตมณิโกฏิมตลมิว จ นํ นานาปุปฺผูปหารวิจิตฺตสุปรินิฏฺฐิต- ภูมิกมฺมํ พฺรหฺมวิมานสทิสํ อลงฺกริตฺวา ตสฺมึ มหามณฺฑเป ปญฺจสตานํ ภิกฺขูนํ อนคฺฆานิ ปญฺจกปฺปิยปจฺจตฺถรณสตานิ ปญฺญเปตฺวา ทกฺขิณภาคํ นิสฺสาย อุตฺตราภิมุขํ เถราสนํ มณฺฑปมชฺเฌปุรตฺถาภิมุขํ พุทฺธสฺส ภควโต อาสนารหํ ธมฺมาสนํ ปญฺญเปตฺวา ทนฺตขจิตํ วีชนิญฺเจตฺถ ฐเปตฺวา ภิกฺขุสํฆสฺส อาโรจาเปสิ "นิฏฺฐิตํ ภนฺเต มม กิจฺจนฺ"ติ. ตสฺมึ จ ปน ทิวเส เอกจฺเจ ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ สนฺธาย เอวมาหํสุ "อิมสฺมึ ภิกฺขุสํเฆ เอโก ภิกฺขุ วิสฺสคนฺธํ วายนฺโต วิจรตี"ติ. เถโร ตํ สุตฺวา "อิมสฺมึ ภิกฺขุสํเฆ อญฺโญ วิสฺสคนฺธํ วายนฺโต วิจรณกภิกฺขุ นาม นตฺถิ, อทฺธา เอเต มํ สนฺธาย วทนฺตี"ติ สํเวคํ อาปชฺชิ. เอกจฺเจ ตํ อาหํสุเยว "เสฺว อาวุโส อานนฺท สนฺนิปาโต, ตฺวญฺจ เสกฺโข สกรณีโย, เตน เต น ยุตฺตํ สนฺนิปาตํ คนฺตุํ, อปฺปมตฺโต โหหี"ติ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท "เสฺว สนฺนิปาโต, น โข ปน เมตํ ปฏิรูปํ, โยหํ ^๓- เสกฺโข สมาโน สนฺนิปาตํ คจฺเฉยฺยนฺ"ติ พหุเทว รตฺตึ กายคตาย สติยา วีตินาเมตฺวา รตฺติยา ปจฺจูสสมเย จงฺกมา โอโรหิตฺวา วิหารํ ปวิสิตฺวา "นิปชฺชิสฺสามี"ติ กายํ อาวฏฺเฏสิ. ^๔- เทฺว ปาทา ภูมิโต มุตฺตา, อปฺปตฺตญฺจ สีสํ พิมฺโพหนํ, เอตสฺมึ อนฺตเร อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิ. อยํ หิ อายสฺมา จงฺกเมน พหิ วีตินาเมตฺวา วิเสสํ นิพฺพตฺเตตุํ อสกฺโกนฺโต จินฺเตสิ "นนุ มํ ภควา เอตทโวจ `กตปุญฺโญสิ ตฺวํ อานนฺท, ปธานมนุยุญฺช, ขิปฺปํ โหหิสิ อนาสโว"ติ. ^๕- พุทฺธานญฺจ กถาโทโส นาม นตฺถิ, มม ปน อจฺจารทฺธํ วีริยํ, เตน เม จิตฺตํ อุทฺธจฺจาย สํวตฺตติ, หนฺทาหํ วีริยสมถํ ^๖- โยเชมี"ติ จงฺกมา โอโรหิตฺวา @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม.อิ. วิสฺสกมฺมุนา ^๒ ก.ม. ชลนฺตมิว, ก. สี. รตนวิจิตฺต... ^๓ ฉ.ม.อิ. ยฺวาหํ @^๔ ฉ.ม.อิ, อาวชฺเชสิ ^๕ สุตฺตนฺต. ๒/๒๐๗ มหาปรินิพฺพานสุตฺต ^๖ ก. วิริยสมตํ

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๔ หน้าที่ ๙. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=4&page=9&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=4&A=215&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=4&A=215&modeTY=2&pagebreak=1#p9