อรรถกถาเล่มที่ ๕ ภาษาบาลี อักษรไทย
ที.อ. (สุมงฺคล.๒)
หน้าที่ ๑๔-๑๕.

อคมาสิ. ตตฺถ คนฺธกุฏิปริเวเณ ปญฺญตฺตปวรพุทฺธาสเน ๑- นิสินฺโน ภิกฺขุสงฺฆ-
ปริวุโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ "ภิกฺขเว อิทานิมฺหิ มหลฺลโก, `เอกจฺเจ ภิกฺขู อิมินา
มคฺเคน คจฺฉามา'ติ วุตฺเต อญฺเญน คจฺฉนฺติ, เอกจฺเจ มยฺหํ ปตฺตจีวรํ ภูมิยํ ๒-
นิกฺขิปนฺติ, มยฺหํ นิพทฺธูปฏฺฐากํ เอกํ ภิกฺขุํ ชานาถา"ติ. ภิกฺขูนํ ธมฺมสํเวโค
อุทปาทิ. อถายสฺมา สาริปุตฺโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ วนฺทิตฺวา "อหํ ภนฺเต
ตุเมฺหเยว ปฏฺฐยมาโน สตสหสฺสกปฺปาธิกํ อสงฺเขยฺยํ ปารมิโย ปูรยึ, ๓- นนุ
มาทิโส มหาปญฺโญ อุปฏฺฐาโก นาม วฏฺฏติ, อหํ อุปฏฺฐหิสฺสามี"ติ อาห. ตํ
ภควา "อลํ สาริปุตฺต, ยสฺสํ ทิสายํ ตฺวํ วิหรสิ, อสุญฺญาเยว ๔- สา ทิสา, ตว
โอวาโท พุทฺธานํ โอวาทสทิโส, น เม ตยา อุปฏฺฐากกิจฺจํ อตฺถี"ติ ปฏิกฺขิปิ.
เอเตเนวุปาเยน มหาโมคฺคลฺลานํ อาทึ กตฺวา อสีติมหาสาวกา อุฏฺฐหึสุ. เต
สพฺเพปิ ภควา ปฏิกฺขิปิ.
      อานนฺทตฺเถโร ปน ตุณฺหีเยว นิสีทิ. อถ นํ ภิกฺขู เอวมาหํสุ
"อาวุโส อานนฺท ภิกฺขุสํโฆ อุปฏฺฐากฏฺฐานํ ยาจติ, ตวํปิ ยาจาหี"ติ. โส
อาห "ยาจิตฺวา ลทฺธุปฏฺฐานํ นาม อาวุโส กีทิสํ โหติ, กึ มํ สตฺถา น
ปสฺสติ, สเจ โรเจสฺสติ, ๕- อานนฺโท มํ อุปฏฺฐาตูติ วกฺขตี"ติ. อถ
ภควา "น ภิกฺขเว อานนฺโท อญฺเญน อุสฺสาเหตพฺโพ, สยเมว ชานิตฺวา มํ
อุปฏฺฐหิสฺสตี"ติ อาห. ตโต ภิกฺขู "อุฏฺเฐหิ ๖- อาวุโส อานนฺท ทสพลํ
อุปฏฺฐากฏฺฐานํ ยาจาหี"ติ อาหํสุ. เถโร อุฏฺฐหิตฺวา จตฺตาโร ปฏิกฺเขเป,
จตสฺโส จ อายาจนาติ อฏฺฐ วเร ยาจิ.
      จตฺตาโร ปฏิกฺเขปา นาม:- "สเจ ภนฺเต ภควา อตฺตนา ลทฺธํ
ปณีตํ จีวรํ น มยฺหํ ทสฺสติ, ปิณฺฑปาตํ น ทสฺสติ, เอกคนฺธกุฏิยํ วสิตุํ น
ทสฺสติ, นิมนฺตนํ คเหตฺวา น คมิสฺสติ, เอวาหํ ภควนฺตํ อุปฏฺฐหิสฺสามี"ติ
วตฺวา "กํ ปเนตฺถ อานนฺท อาทีนวํ อทฺทสา"ติ ๗- วุตฺเต "สจาหํ ภนฺเต
อิมานิ วตฺถูนิ ลภิสฺสามิ, ภวิสฺสนฺติ เม วตฺตาโร `อานนฺโท ทสพเลน ลทฺธํ
ปณีตจีวรํ ปริภุญฺชติ, ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชติ, เอกคนฺธกุฏิยํ วสติ, เอกโตว
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม., อิ. ปญฺญตฺตวรพุทฺธาสเน.     ๒ ฉ.ม. ภูมิยนฺติ น ทิสสติ.
@๓ อิ. ปูเรสึ.                     ๔ ฉ.ม. อสุญฺญาเยว เม สา ทิสา
@๕ ฉ.ม. โรจิสฺสติ.                 ๖ ฉ.ม., อิ. อุฏฺฐาหิ  ๗ ฉ.ม. ปสฺสสีติ
นิมนฺตนํ คจฺฉติ, เอตํ ลาภํ ลภนฺโต ตถาคตํ อุปฏฺฐาติ, โก เอวํ อุปฏฺฐหโต
ภาโร"ติ. อิเม จตฺตาโร ปฏิกฺเขเป ยาจิ.
      จตสฺโส อายาจนา นาม:- "สเจ ภนฺเต ภควา มยา คหิตํ
นิมนฺตนํ คมิสฺสติ, สจาหํ ติโรรฏฺฐา ติโรชนปทา ภควนฺตํ ทฏฺฐุํ อาคตปริสาย ๑-
อาคตกฺขเณเอว ภควนฺตํ ทสฺเสตุํ ลจฺฉามิ, ยทา เม กงฺขา อุปฺปชฺชติ,
ตสฺมึเยว ขเณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตุํ ลจฺฉามิ, ยํ ภควา มยฺหํ ปรมฺมุขา ธมฺมํ
เทเสติ, ตํ อาคนฺตฺวา มยฺหํ กเถสฺสติ, เอวาหํ ภควนฺตํ อุปฏฺฐหิสฺสามี"ติ
วตฺวา "กํ ปเนตฺถ อานนฺท อานิสํสํ ปสฺสสี"ติ วุตฺเต "อิธ ภนฺเต สทฺธา
กุลปุตฺตา ภควโต โอกาสํ อลภนฺตา มํ เอวํ วทนฺติ `เสฺว ภนฺเต อานนฺท
ภควตา สทฺธึ อมฺหากํ ฆเร ภิกฺขํ คเณฺหยฺยาถา'ติ, สเจ ภนฺเต ภควา ตตฺถ
น คมิสฺสติ, อิจฺฉิตกฺขเณเยว ปริสํ ทสฺเสตุํ กงฺขญฺจ วิโนเทตุํ โอกาสํ น
ลจฺฉามิ, ภวิสฺสนฺติ วตฺตาโร `กึ อานนฺโท ทสพลํ อุปฏฺฐาติ, เอตฺตกมฺปิสฺส
อนุคฺคหํ ภควา น กโรตี'ติ, ภควโต จ ปรมฺมุขา มํ ปุจฺฉิสฺสนฺติ `อยํ อาวุโส
อานนฺท คาถา อิทํ สุตฺตํ อิทํ ชาตกํ กตฺถ เทสิตนฺ'ติ, สจาหํ ตํ น
สมฺปาทยิสฺสามิ, ภวิสฺสนฺติ วตฺตาโร `เอตฺตกํปิ อาวุโส น ชานาสิ, กสฺมา ตฺวํ
ฉายา วิย ภควนฺตํ อวิชหนฺโต ทีฆรตฺตํ วิจรสี'ติ, ๒- เตนาหํ ปรมฺมุขา
เทสิตสฺสาปิ ธมฺมสฺส ปุน กถนํ อิจฺฉามี"ติ อิมา จตสฺโส อายาจนา ยาจิ. ภควาปิ
ตสฺส อทาสิ.
      เอวํ อิเม อฏฺฐ วเร คเหตฺวา นิพทฺธุปฏฺฐาโก อโหสิ. ตสฺเสว
ฐานนฺตรสฺสตฺถาย กปฺปสตสหสฺสํ ปูริตานํ ปารมีนํ ผลํ ปาปุณีติ. ตํ อิมสฺส
นิพทฺธุปฏฺฐากภาวํ สนฺธาย "มยฺหํ ภิกฺขเว เอตรหิ อานนฺโท ภิกฺขุ อุปฏฺฐาโก
อคฺคุปฏฺฐาโก"ติ อาห. อยํ อุปฏฺฐากปริจฺเฉโท นาม.
      [๑๒] ปิติปริจฺเฉโท อุตฺตานตฺโถเยว.
      วิหารํ ปาวิสีติ กสฺมา วิหารํ ปาวิสิ. ภควา กิร เอตฺตกํ กเถตฺวา
จินฺเตสิ "น ตาว มยา สตฺตนฺนํ พุทฺธานํ วํโส นิรนฺตรํ มตฺถกํ ปาเปตฺวา
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อาคตํ ปริสํ.        ๒ อิ. วิจริ.


เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๕ หน้าที่ ๑๔-๑๕.
http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=5&page=14&pages=2&modeTY=2&edition=pali
ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ  :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=5&A=341&modeTY=2&pagebreak=1
http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=5&A=341&modeTY=2&pagebreak=1#p14