อรรถกถาเล่มที่ ๕ หน้าที่ ๒๐๙.

อถ ภควา กาลสฺเสว สรีรปฏิชคฺคนํ กตฺวา ภิกฺขุสํฆปริวุโต ปิณฺฑาย จริตุํ อาตุมานคราภิมุโข ปายาสิ. มนุสฺสา ตสฺส อาโรเจสุํ "ภควา คามํ ปิณฺฑาย ปวิสติ, ตยา กสฺส ยาคุ ปฏิยาทิตา"ติ. โส ยถานิวตฺถปารุเตเหว เตหิ กาฬกกาสาเวหิ เอเกน หตฺเถน ทพฺพิญฺจ กฏจฺฉุญฺจ คเหตฺวา พฺรหฺมา วิย ทกฺขิณชานุมณฺฑลํ ภูมิยํ ปติฏฺฐเปตฺวา วนฺทิตฺวา "ปฏิคฺคณฺหตุ เม ภนฺเต ภควา ยาคุนฺ"ติ อาห. ตโต "ชานนฺตาปิ ตถาคตา ปุจฺฉนฺตี"ติ ขนฺธเก อาคตนเยน ภควา ปุจฺฉิตฺวา จ ตํ ^๑- สุตฺวา จ ตํ วุฑฺฒปพฺพชิตํ วิครหิตฺวา ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ อกปฺปิยสมาทปนสิกฺขาปทญฺจ, ขุรภณฺฑปริหรณสิกฺขาปทญฺจาติ เทฺว สิกฺขาปทานิ ปญฺญเปตฺวา "ภิกฺขเว อเนกกปฺปโกฏิโย โภชนํ ปริเยสนฺเตเหว วีตินามิตา, อิทํ ปน ตุมฺหากํ อกปฺปิยํ อธมฺเมน อุปฺปนฺนํ โภชนํ, อิมํ ปริภุตฺตานํ อเนกานิ อตฺตภาวสตสหสฺสานิ ^๒- อปาเยเสฺวว นิพฺพตฺติสฺสนฺติ, อเปถ มา คณฺหิตฺถา"ติ ^๓- ภิกฺขาจาราภิมุโข อคมาสิ. เอกภิกฺขุนาปิ น กิญฺจิ คหิตํ. สุภทฺโท อนตฺตมโน หุตฺวา อยํ "สพฺพํ ชานามี"ติ อาหิณฺฑติ, สเจ น คเหตุกาโม เปเสตฺวา อาโรเจตพฺพํ. อยํ ปกฺกาหาโร นาม สพฺพจิรํ ติฏฺฐนฺโต สตฺตาหมตฺตํ ติฏฺเฐยฺย. อิทญฺหิ มม ยาวชีวํ ปริยตฺตํ อสฺส สพฺพํ เตน นาสิตํ, อหิตกาโม อยํ มยฺหนฺติ ภควติ อาฆาตํ พนฺธิตฺวา ทสพเล ธรนฺเต กิญฺจิ วตฺตุํ นาสกฺขิ. เอวํ กิรสฺส อโหสิ "อยํ อุจฺจากุลา ปพฺพชิโต มหาปุริโส, สเจ กิญฺจิ วกฺขามิ, มมํเยว ^๔- สนฺตชฺเชสฺสตี"ติ. สฺวายํ อชฺช "ปรินิพฺพุโต ภควา"ติ สุตฺวา ลทฺธอสฺสาโส วิย หฏฺฐตุฏฺโฐ เอวมาห. เถโร ตํ สุตฺวา หทเย ปหารทานํ วิย มตฺถเก ปติตสุกฺกาสนี ^๕- วิย อมญฺญิ, ธมฺมสํเวโค จสฺส อุปฺปชฺชิ. "สตฺตาหมตฺตํ ปรินิพฺพุโต ภควา, อชฺชาปิ หิสฺส. สุวณฺณวณฺณํ สรีรํ ธรติเยว, ทุกฺเขน ภควตา อาหริตสาสเน ^๖- @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม., อิ. ตํ สทฺโท น ทิสฺสติ. ^๒ ฉ.ม. อตฺตภาวสหสฺสานิ ^๓ ฉ.ม., อิ. คณฺหถาติ @^๔ ฉ.ม. มํเยว. ^๕ ฉ.ม. ปติตสุกฺขาสนิ ^๖ ฉ.ม., อิ. อาราธิตสาสเน

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๕ หน้าที่ ๒๐๙. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=5&page=209&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=5&A=5395&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=5&A=5395&modeTY=2&pagebreak=1#p209