อรรถกถาเล่มที่ ๕๓ หน้าที่ ๒๕๕.

ทสวิธมฺปิ เจตํ อสุภํ ลกฺขณโต เอกเมว โหติ, ทสวิธสฺสาปิ หิ เอตสฺส อสุจิทุคฺคนฺธเชคุจฺฉปฏิกูลภาโวเอว ลกฺขณํ. ตเทตํ อิมินา ลกฺขเณน น เกวลํ มตสรีเรเยว, ทนฺตฏฺฐิกทสฺสาวิโน ปน เจติยปพฺพตวาสิโน มหาติสฺสตฺเถรสฺส วิย, ^๑- หตฺถิกฺขนฺธคตํ ราชานํ โอโลเกนฺตสฺส ^๒- สํฆรกฺขิตตฺเถรุปฏฺฐากสฺส สามเณรสฺส วิย จ ชีวมานกสรีเรปิ อุปฏฺฐาติ. ยเถว หิ มตสรีรํ, เอวํ ชีวมานกมฺปิ อสุภเมว. อสุภลกฺขณํ ปเนตฺถ อาคนฺตุเกน อลงฺกาเรน ปฏิจฺฉนฺนตฺตา น ปญฺญายตีติ. อสุภกถา นิฏฺฐิตา. ---------- กึ ปน ปฐวีกสิณํอา ทึ กตฺวา อฏฺฐิกสญฺญาปริโยสานาเปสา รูปาวจรปฺปนา, อุทาหุ อญฺญาปิ อตฺถีติ? อตฺถิ, อานาปานชฺฌานญฺจ ^๓- กายคตาสติภาวนา จ อิธ น กถิตา. ^๔- กิญฺจาปิ น กถิตา, วาโยกสิเณ ปน คหิเต อานาปานชฺฌานมฺปิ คหิตเมว โหติ, ^๕- วณฺณกสิเณสุ จ คหิเตสุ เกสาทีสุ จตุกฺกปญฺจกชฺฌานวเสน อุปฺปนฺนา กายคตาสติ, ทสสุ อสุเภสุ คหิเตสุ ทวตฺตึสาการปฏิกูลมนสิการชฺฌานวเสน เจว นวสีวถิกาวณฺณชฺฌานวเสน จ ปวตฺตา กายคตาสติ คหิตาวาติ สพฺพาปิ รูปาวจรปฺปนา อิธ กถิตาว โหตีติ. รูปาวจรกถา นิฏฺฐิตา. ------------- อรูปาวจรกุสลวณฺณนา อากาสานญฺจายตนวณฺณนา [๒๖๕] อิทานิ อรูปาวจรกุสลํ ทสฺเสตุํ ปุน "กตเม ธมฺมา กุสลา"ติ อาทิ อารทฺธํ, ตตฺถ อรูปูปปตฺติยาติ อรูปภโว อรูปํ, อรูเป อุปปตฺติอรูปูปปตฺติ, ตสฺสา อรูปูปปตฺติยา. มคฺคํ ภาเวตีติ อุปายํ เหตุํ การณํ อุปฺปาเทติ วฑฺเฒติ. สพฺพโสติ สพฺพากาเรน, สพฺพาสํ วา อนวเสสานนฺติ อตฺโถ. @เชิงอรรถ: ^๑ วิสุทฺธิ. ๑/๒๕ สีลนิทฺเทส ^๒ ฉ.ม. อุลฺโลเกนฺตสฺส @^๓ ฉ. อานาปานชฺฌานํ หิ ^๔ ม. กสฺมา อิธ น กถิตาติ ^๕ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๕๓ หน้าที่ ๒๕๕. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=53&page=255&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=53&A=6386&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=53&A=6386&modeTY=2&pagebreak=1#p255